Crowdfunding als alternatief voor banken?

In de reacties op mijn stuk over crowdfunding voor sociaal ondernemers vielen me een aantal zaken op. Ten eerste dat verschillende mensen zeiden dat een crowdfunding model ook voor andere ondernemers toepasbaar is. Ten tweede dat er al een aantal crowdfunding startups is die zich met name richten op de financiering van startups, en ten derde dat crowdfunding als alternatief voor financiering door banken wordt gezien. Vandaag een stukje over hoe ik daar tegenaan kijk.

Crowdfunding voor (sociaal) ondernemers & startups

Crowdfunding is zeker breder toepasbaar dan alleen voor sociaal ondernemers. De aanleiding om mijn oude idee weer af te stoffen was echter een gesprek over de problemen van sociaal ondernemers om aan kapitaal voor hun bedrijf te komen. Vandaar de focus in mijn vorige bericht, ik ben het er echter volledig mee eens dat het concept breder toepasbaar is. Bijvoorbeeld voor startups, al moet ik eerlijk zeggen dat ik vooral andere soorten investeringen op het oog had voor crowdfunding (maar da’s beroepsdeformatie 😉

Crowdfunding als aanvulling op banken

Wanneer je crowdfunding neerzet als alternatief voor banken mis je volgens mij een kans op synergie tussen banken en crowdfunding platforms. Uit gesprekken met de CEO’s van MyC4, ondernemers en huidige financiers (banken etc.) krijg ik de indruk dat banken bepaalde investeringen te riskant vinden (overigens is mijn indruk niet meer dan anekdotisch). Denk bijvoorbeeld aan investeringen in zeer technische ontwikkelingen, de marktintroductie van nieuwe producten of diensten, of het financieren van startups. Een groot deel van de investering willen banken best doen, maar de laatste 20% a 30% moet anders gefinancierd worden.

De bedragen waar het omgaat zijn te klein voor de bank om een bankenconsortium te vormen om het risico te spreiden, zoals dat gebeurt bij grote investeringen. De transactiekosten van een bankenconsortium zijn simpelweg te hoog. Hier kan een crowdfunding platform uitkomst bieden.

Banken zijn van oudsher sterk in risicomanagement en het beoordelen van businessplannen. Banken werken echter grotendeels met spaargeld, waardoor de mate waarin ze risico kunnen lopen beperkt is. De klant is tenslotte een bepaalde rente beloofd. Die rente moet betaald worden, ongeacht de vraag of de investeringen die de bank met het spaargeld doet renderen. Om banken daarin tegemoet te komen zijn er onder voorwaarden allerlei borgstellingen vanuit de overheid beschikbaar gericht op financiering van MKB-bedrijven. Dan nog kan het risico voor de bank echter te groot zijn.

Een oplossing daarvoor kan zijn om samen te werken met een crowdfunding platform. Daarop ‘verkoopt’ de bank een deel van de lening door aan andere investeerders. Feitelijk vormt de bank op deze manier een soort van bankenconsortium om het risico te spreiden, alleen zorgt de inzet van internettechnologie tot veel lagere transactiekosten. Door het veilingsysteem te hanteren dat ik in mijn eerdere post beschreef kan de rente voor de ondernemer zelfs nog lager uitvallen ook. Wat in het voordeel is van de ondernemer.

De bank zorgt voor de administratieve afhandeling van de lening richting de ondernemer en betaald de rente en aflossing aan het crowdfunding platform. Dit platform verzorgt de terugbetaling aan de investeerders op het platform.

Zowel de bank als het crowdfunding platform kunnen een vergoeding vragen voor het bemiddelen bij de lening, met mijn ervaring met MyC4 in het achterhoofd zouden deze partijen pas een vergoeding moeten krijgen als de lening volledig is terugbetaald. Op die manier zijn de belangen van investeerders, bank en crowdfunding platform tot het eind toe gericht op terugbetaling.

Crowdfunding voor sociale ondernemers

Tijdens de nieuwjaarsreceptie van Urgenda raakte ik in gesprek met Rinske van Noortwijk van GreenWish, die ik vorig jaar al had ontmoet als jurylid van de ASN-wereldprijs. Zij vertelde dat GreenWish een toenemend aantal voorstellen ziet langskomen van startende ondernemers die met hun bedrijf sociale of maatschappelijke problemen willen aanpakken. Deze ondernemers komen lastig aan de bak bij reguliere banken. Tijd dus om een idee van 2 jaar terug af te stoffen: een crowdfunding platform voor sociale ondernemers. Meedenken over en/of helpen met de verdere ontwikkeling? Laat een reactie achter of stuur me een email.

De basis

Het basisidee heb ik afgekeken van MyC4, een internetplatform waarmee je rechtstreeks kunt investeren in Afrikaanse ondernemers. Je kiest daarbij zelf in welke ondernemer je investeert, welk bedrag en tegen welk percentage. Als andere investeerders geld tegen een lagere rente aanbieden dan jij, dat wordt je bod verwijderd. Dat is dus marktwerking in het voordeel van de ondernemer.

Doordat een groot aantal investeerders ieder een klein bedrag inlegt kan de ondernemer in Afrika toch aanzienlijke bedragen lenen. De kracht van het MyC4 model boven dat van Kiva zit hem voor mij in de mogelijkheid om als investeerder zelf te bepalen hoeveel rente je vraagt. Ondernemers met plannen waar je meer vertrouwen in hebt of die je meer aanspreken kun je dus een lagere rente bieden. Zo kan ik me in Nederland voorstellen dat je bepaalde types ondernemingen of instellingen ook een lagere rente wilt rekenen, bv. het re-integratiebedrijf van een oud-collega of de school van je kind.

Voor het beoordelen van de businessplannen van de ondernemers werkt MyC4 samen met lokale micro-financiering organisaties uit Afrika. Deze mogen hiervoor een vergoeding vragen.

Toevoegingen voor Nederland

Om het MyC4 model in Nederland te laten slagen zijn volgens mij een aantal toevoegingen nodig.

Bij MyC4 kun je op twee manieren bieden op een lening, anoniem en met naam. Wanneer je een soortgelijk model in Nederland introduceert horen daar volgens mij bij dat je de keuze hebt tussen anoniem, alleen zichtbaar voor je sociaal netwerk (bv. zakenrelaties op LinkedIn of je vrienden of Hyves), of helemaal openbaar.

Een ondernemer die een lening wil via MyC4 plaatst z’n jaarcijfers op de site. Veel kleinere Nederlandse ondernemers hebben denk ik (maar ik kan me vergissen) moeite met dergelijke transparantie. Een alternatief kan zijn dat je als ondernemer zelf een keuze maakt:

  • het businessplan is alleen zichtbaar voor geselecteerde mensen;
  • het businessplan is zichtbaar voor je netwerk
  • het businessplan is zichtbaar voor de hele community van investeerders;
  • het businessplan is zichtbaar voor iedereen.

Alleen de mensen die het businessplan kunnen zien hebben de mogelijkheid om te investeren. Hoe meer openheid, hoe hoger dus de kans op het aantrekken van kapitaal, en hoe groter de kans op een lagere rente.

Het beoordelen van het businessplan door een bank is denk ik lastig, een alternatief zou een accountant of boekhouder kunnen zijn. Of een sociaal mechanisme waarbij je support moet verzamelen van investeerders in de crowd die in je businessplan geloven voordat je daadwerkelijk geld kunt aantrekken via de community.

Voor de daadwerkelijke investeren is een betaling via Ideal of creditcard denk ik het makkelijkst. Dat kan op twee manieren, zoals bij MyC4 en Kiva, waarbij je een bedrag overmaakt naar een account bij hun. Waarna je het geld kunt investeren in de ondernemers van je keus. Of via de mogelijkheid om rechtstreeks te investeren in een onderneming.

De rol van banken

Er is een rol mogelijk voor banken, die heb ik ook al aan een aantal banken voorgelegd. Tot nu toe zonder enige reactie. Neemt niet weg dat ik volgende keer zal vertellen welke mogelijke rollen er voor hun zijn op een crowdfunding platform.

Hoe verder?

Goede vraag 😉 Wat er in ieder geval nog mist aan het verhaal:

  1. Het businessplan en bedrijfsmodel moeten uitgewerkt worden. Momenteel ontbreekt daartoe de tijd
  2. Hoe zit het met vergunningen, regelgeving etc.? Ik ben geen bankier of jurist, maar vermoedt dat je voor de uitvoer van dit plan een bankvergunning nodig hebt. Na de val van de DSB is DNB daar niet zo scheutig meer mee. Hoewel een stukje concurrentie en echte innovatie (dus niet in de vorm van nog ingewikkeldere producten) in de banksector volgens mij geen kwaad kan.
  3. Software en systeem specificaties. Beginnen met een bestaande basis is het makkelijkst, aan de andere kant ben ik groot voorstander van open source en open standaarden. Laat de beste community maar winnen zou ik zeggen.

Zie ik wat over het hoofd? Laat een reactie achter.

Meedenken? Laat een berichtje achter in de reacties of stuur me een email.

Deel 2: Crowdfunding als alternatief voor banken?

Deel 3: Van bank naar platform voor duurzaam ondernemen

Gastbijdrage op Idealize: Hack de overheid! en duurzame ambtenaren

Dit artikel is gepubliceerd op Idealize, als onderdeel van mijn gasthoofdredacteurschap van vandaag en maandag.

Na Linda Duivenbode is het de beurt aan Krispijn Beek, eveneens ambtenaar op het ministerie van EZ, om te vertellen wat hem opviel in de media: Hack de overheid! en meest transparante ambtenaar 2009.

Het is inmiddels bijna half elf  ’s avonds en het is eindelijk tijd om te werken aan mijn eerste bericht als gasthoofdredacteur van Idealize. Een hele eer om als simpele beleidsambtenaar ‘topambtenaar’ Linda van Duivenbode op te mogen volgen. Ik heb vandaag weinig tijd gehad om media te lezen, dus een deel gaat ook over wat mij opviel op mijn werk vandaag.

13 juni: Hack de overheid!

Pardon? Ja echt, en dat op verzoek van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en onder begeleiding van Erwin Blom. Mijn collega’s bij BZK hebben een pilot gelanceerd om te kijken wat je kan doen met overheidsdata. Heb je zelf ideeën? Wil je zelf aan de slag? Kom dan op 13 juni naar het evenement Hack de Overheid in het Volkskrantgebouw te Amsterdam

Ambtenaar 2.0

Internet heeft al heel wat sectoren op z’n kop gezet, en het sociale web versnelt die trend naar mijn mening alleen maar. Ik vind het daarom volledig terecht dat Davied van Berlo, initiatiefnemer van het netwerk Ambtenaar 2.0, afgelopen woensdag door de vakjury is uitgeroepen tot de Informatieprofessional van het jaar.

Meest transparante ambtenaar van 2009

Gisteravond heeft Nienke Vonk is Nienke Vonk uitgeroepen tot meest transparante ambtenaar van 2009 door Stichting Vrijschrift en Big Wobber. De verkiezing vond plaats tijdens benefiet voor een transparante overheid. Het benefiet bracht ruim € 3.000 op volgens Brenno de Winter.

Community of Talents event

Gisteravond was een feestelijk moment voor de organisatie, omdat de meeste thematracks goed gevuld zijn met interessante sprekers en onderwerpen. Vandaag of maandag komen ze ook op de website

Tijdens de skype-conference met de organisatie heb ik ook het geld dat Afrikaanse ondernemers deze week terug hebben betaald geïnvesteerd in Wainaina Muigai Kahiga en Fortune Communications. Vind je dat ik teveel rente vraag? Niet zeuren, ga zelf investeren via MyC4 en vraag minder rente. Dan lig ik er vanzelf uit. Da’s het mooie van marktwerking, concurrentie brengt het beste in mensen boven als je het systeem goed inricht.

Interview Peter Senge

Op Environmental Leader lees ik dat Peter Senge in navolging van Michael Braungart en William McDonough nu ook vind dat de term duurzaamheid negatief is, omdat duurzaamheid gaat om dingen minder slecht doen. Terwijl het tijd is om mensen te inspireren en dingen beter te doen.

Als ambtenaren elke dag kiezen voor duurzaamheid…

Dat was de intrigerende titel van een Empowerpoint waar ik gisteren 15 minuten mocht praten over de Kabinetsbrede Aanpak Duurzame Ontwikkeling (KADO) en hoe ik duurzame ontwikkeling in mijn werk een plaats geef.

De kern van mijn verhaal was dat het gaat ‘learning by doing’, zoals Peter Senge dat noemt. Voor duurzaamheid geven ruim 300 ambtenaren en betrokken mensen daar, geïnspireerd door TNT Planet Me, inmiddels vorm aan in het Rijksduurzaamheidsnetwerk. Carla Moonen, raadsadviseur duurzaamheid bij het Kabinet van de Minister-President, noemt ons in een interview met Het Buitenhuis: “Een toonaangevende groep enthousiaste jonge rijksambtenaren én mensen van buiten de overheid die op hun eigen werkplek duurzaamheid in het beleid brengen.”

Lees ook de artikel van gasthoofdredacteur Linda van Duivenbode:

Hobbels naar open source software

Digitaal Bestuur heeft een interessant artikel over de hobbels die organisaties tegenkomen als ze over willen stappen naar open source software. Het artikel noemt een tweetal praktijkvoorbeelden van de problemen, waarbij mij opvalt dat het niet zozeer Microsoft is die het probleem vormt. Het lijkt er eerder op dat andere leveranciers de office software van Microsoft gebruiken om hun eigen marktpositie te behouden. Ook Binnenlands Bestuur vraagt zich af of het verzet komt doordat de trend naar open ICT de positie van grote ICT leveranciers bedreigt. Als dat waar is zetten ICT leveranciers Microsoft Office in als verticale verleider, om het in marketingjargon te zeggen.
Doorgaan met het lezen van “Hobbels naar open source software”