In Europa

Ik ben al een paar maanden bezig met In Europa van Geert Mak. Ik had het boek vorig jaar bij het begin van de serie bij de VPRO al gekocht. Vorige week kwam ik een mooi citaat tegen van Vittorio Foa, de grootvader van progressief Italie, over de veranderingen in Europa tijdens zijn leven:

Ik ben nu bijna blind van ouderdom. Toen mijn ogen zich openden naar de wereld, in 1915, waren alle Europese landen bezig om elkaar uit te moorden. En ieder land land vond dat het recht aan zijn kant stond. Ik heb nog een paar herinneringen aan de Eerste Wereldoorlog. Er hang voor mij een sfeer omheen van emotie en tragiek, ja, in onze familie waren ze er hevig bij betrokken. Ik weet nog dat Italie in 1915 de oorlog in ging. Ik was toen vier, en die hele oorlog ben ik bang geweest.

Nu mijn ogen vrijwel gesloten zijn, zie ik, in mijn laatste licht, dat de Europese landen elkaar omhelzen en hun grenzen vergeten. In mijn bijna negentig levensjaren heeft die ommezwaai plaatsgevonden. Dat blijft ongelooflijk. Maar ik weet hoe moeilijk het is geweest.

Nagekomen flessenpost II

Zoals ik eerder vandaag al schreef heeft Geert Mak eindelijk een reactie geschreven op de critici op zijn pamflet Gedoemd tot kwetsbaarheid, waarondertussen ruim 100.000 exemplaren van verkocht zijn. De volledige tekst staat in De Groene Amsterdammer van deze week (nummer 19). Ik heb De Groene ondertussen ontvangen en een stuk ervan gelezen, maar ik heb het nog niet helemaal uit.

Wat me wel opvalt is de rust en redelijkheid die dit pamflet uitstraalt, ondanks de heftigheid van de reacties op zijn eerste pamfet. Datgeen waar het de afgelopen maanden, of eigenlijk jaren zo aan gescheeld heeft in het publieke debat. De afgelopen tijd lijkt Nederland te vervallen tot navelstaren, waarbij onredelijkheid en irrationaliteit als groot goed worden gezien. En waarin het wijzen op geslaagde integratie de nieuwe doodzonde is. Verweten critici van de multi-culturele samenleving de afgelopen jaren dat tolerantie werd verwart met onverschilligheid, momenteel lijkt betrokkenheid verwart te worden met intolerantie. Of zoals Geert Mak het omschrijft m.b.t. de kritiek op Gedoemd tot kwetsbaarheid:

‘Soms had ik echter ook de indruk dat er krachten speelden die niets meer te maken hadden met intellectuele en professionele kritiek. Met een publieke geseling werd simpelweg een nieuwe grens afgebakend, een nieuwe politieke correctheid. Het blikveld deze critici beperkte zich vrijwel zonder uitzondering tot Nederland en de Nederlandse situatie. Gaandeweg bekroop me zelfs het gevoel dat er in sommige kringen wellicht een misdruk van mijn pamflet circuleerde waaruit enkele tientallen pagina’s waren weggevallen. Het waren de passages waarin ik uitvoerig inging op de internationale contekst van de moord op Van Gogh, de merkwaardige moderniteit van zijn moordenaar Mohammed B., de mondiale cultuurbreuk tussen platteland en stad, de slachtoffercultuur en de zuiverheidsidealen die radikaliserende islamitische groepen gemeen hebben met de ultra-rechtse bewegingen in de jaren dertig, de privatisering van religie en met name de islam, de gevaren van terrorisme in combinatie met moderne wapentechnieken, de manier waarop andere landen met de psychische schokken van publiek geweld plegen om te gaan, de eigensoortige tolerantie en Verlichting van de Nederlandse cultuur, onze stokoude pacificerende traditie, enzovoorts, enzovoorts. Als ik bepaalde critici las, leek het wel of ik de helft van mijn verhaal nooit had geschreven.’

Helaas gaat het niet lukken om het hele stuk nog te lezen en hier te bespreken.

Bronnen: Weblog Anja Meulendijk, Groene Amsterdammer

Nagekomen flessenpost van Geert Mak

In De Groene Amsterdammer van deze week geeft Geert Mak eindelijk een reactie op de kritiek op zijn pamflet Gedoemd tot kwetsbaarheid. Geert Mak neemt daarin geen afstand van zijn pamflet, de parallel die hij trok tussen Submission en Der Ewige Jude is volgens Mak enkel vormvergelijking. Hij stelt dat hij er niet mee wilde wijzen op de vervolging van joden en andere minderheden, maar om “de radicaliseringsprocessen in taal en beelden die daaraan vooraf gingen.”

‘Ook keert Geert Mak zich wederom tegen politici en bestuurders in Nederland die in zijn ogen misbruik maken van de angst die sinds de moord op Theo van Gogh om zich heen sloeg. Volgens Mak maken ook ministers in het kabinet zich daaraan schuldig. “Woorden hebben een enorme kracht, maar hoe staat het ondertussen met de daden?

Opvallend is hoe deze regering – de VVD-ministers voorop – met twee tongen spreekt. Aan de ene kant harde taal over eerwraak, uithuwelijking, vrouwenmishandeling en andere excessen die in verband werden gebracht met de islam. Aan de andere kant steunt het huidige beleid nauwelijks de (vrouwen)groepen die daarbij in de frontlinie staan en beknot hun werk soms zelfs, door hun subsidies af te bouwen in het kader van de zoveelste reorganisatie”, schrijft Mak. “Hier wordt nauwelijks een beleid ontwikkeld, uitgaande van en gericht op de praktijk. Hier wordt bovenal een vijandbeeld geschapen. En een vijand schept angst. En angst schept macht.” Volgens Mak is het echter nog niet te laat daarin een doorbraak ten goede te forceren. “Zo langzamerhand wordt het tijd om de realiteit onder ogen te zien en deze verkramping los te laten. Om pal te staan voor onze vrijheden en grondrechten. Om onze burgermoed weer uit de kast te halen. Maar ook om, heel nuchter en concreet, aan het werk te gaan. Om échte tolerantie aan te leren – en de botsingen die daarbij horen. Om te bedenken wat we van onze nationale erfenis kunnen achterlaten. Welke kwaliteiten koste wat kost behouden moeten blijven. En welk nationaal verhaal we voor de komende generaties verder zullen dragen. Er is maar één mogelijkheid: de dynamiek van de hoop. We hebben geen alternatief”, aldus Mak die daarbij refereert aan Jean Monnet, een van de aartsvaders van de Europese eenwording.’

(Uit Vooraankondiging van de Groene Amsterdammer)

Vanavond het hele artikel maar ‘ns rustig lezen. Ik verheug me nu al weer op de ongetwijfeld verontwaardigde reacties vanuit de rechtse kerk i.o. op dit nieuwe pamflet van Geert Mak. En dat is natuurlijk prima te volgen via de blogzoekmachines, bv:

Technorati.com

Feedster.com

Volledig artikel in de Groene (enkel met webabonnement)

Bron: Groene Amsterdammer

EDIT 13.22u: De volledige tekst is ook te lezen op het weblog van Anja Meulenbelt.