Onderzoek naar de nieuwe economie van het delen

Vandaag kwam ik via ReadWriteWeb terecht bij een enquete over de nieuwe economie van het delen. De enquete wordt gehouden door het bedrijf Latitude, als beloning kon je 10 dollar schenken aan Creative Commons of Project for Public Spaces. Door het overweldigende succes van de enquete is dat deel van de beloning helaas gestaakt. Dat neemt niet weg dat het volgens mij de moeite loont om de enquete in te vullen. Al was het maar om aan het denken gezet te worden over wat je allemaal kunt delen… en de links die je cadeau krijgt op basis van de gegevens die je invult.

De tiplijst

Based on the responses you gave, we think you might be interested in checking out the following articles on sharing:

Meer informatie over het onderzoek staat op de site van Latitude.

How To Share Time http://shareable.net/blog/how-to-exchange-time

Crowdfunding: CrowdAboutNow

De utrechtste start-up CrowdAboutNow heeft deze week 100.000 Euro gewonnen. De website geeft tot nu toe weinig informatie over de opzet van het bedrijfs. Het artikel in De Nieuwe Utrechter biedt een klein kijkje in de keuken van CrowdAboutNow:

Via dit online platform kunnen Utrechtse starters met een idee voor een project zichzelf presenteren. Iedere bezoeker van de site kan vanaf een bedrag van tien euro in deze starters investeren. Een laagdrempelige en innovatieve financieringsvorm, vindt de jury.

Daarmee komt de site dicht in de buurt van bestaande crowdfunding/financing of peer to peer banking modellen die zich tot voor kort met name op microkrediet aan bedrijven in ontwikkelingslanden richtten, en het model dat ik zelf in gedacht heb. Denk daarbij aan Kiva, MyC4 of het recent gelanceerde Zidisha. De afgelopen maand zijn er echter ook soortgelijke initiatieven in het Verenigd Koninkrijk (Big Carrots) en Frankrijk (FriendsClear) gelanceerd. Ook heeft het Estse isePankur haar diensten uitgebreid richting financiering van het bedrijfsleven.

Nederland

Zelf heb ik de afgelopen weken ook verschillende gesprekken gevoerd (onder andere met Petra Kroon van Stichting Sociaal Ondernemen, Ineke van Zanten en Rinske van Noortwijk van stichting Greenwish, Rense Bos, Bastiaan Witvliet, Edgar Neo, Stephan Verveen, Mark Hillen en Pieter Jan de Bree) om te kijken of een crowdfunding initiatief voor sociaal ondernemers van de grond getrokken kan worden.

Door deze verkennende gesprekken, en met name de uitdagingen die daarbij naar voren kwamen ben ik extra benieuwd hoe CrowdAboutNow omgaat met regelgeving van bv. de AFM. Als ik dit artikel over Boober lees kan het zijn dat ze daar onderuit komen door zich enkel op kleinschalige particuliere investeerders te richten. Wat zonde zou zijn, want dan mis je synergie met bestaande financiers als banken (zie hier voor hoe ik daar over denk) en informal investors die in totaal meer dan 40.000 euro willen steken in bedrijven via een crowdfunding/financing platform.

Daarnaast ben ik erg nieuwsgierig hoe ze het risicobeheer regelen. Krijgt CrowdAboutNow een eigen ratingafdeling, zoals Big Carrots? Gaan ze samenwerken met banken of ratingbureau’s, zoals MyC4, of hebben ze een andere methodiek bedacht? Volgende week heb ik een kennismakingsgesprek met 2 van de oprichters van CrowdAboutNow, dat is een mooi moment om vragen te stellen. En te kijken of er samenwerking met andere initiatieven mogelijk is.

Crowdfunding voor sociale ondernemers

Tijdens de nieuwjaarsreceptie van Urgenda raakte ik in gesprek met Rinske van Noortwijk van GreenWish, die ik vorig jaar al had ontmoet als jurylid van de ASN-wereldprijs. Zij vertelde dat GreenWish een toenemend aantal voorstellen ziet langskomen van startende ondernemers die met hun bedrijf sociale of maatschappelijke problemen willen aanpakken. Deze ondernemers komen lastig aan de bak bij reguliere banken. Tijd dus om een idee van 2 jaar terug af te stoffen: een crowdfunding platform voor sociale ondernemers. Meedenken over en/of helpen met de verdere ontwikkeling? Laat een reactie achter of stuur me een email.

De basis

Het basisidee heb ik afgekeken van MyC4, een internetplatform waarmee je rechtstreeks kunt investeren in Afrikaanse ondernemers. Je kiest daarbij zelf in welke ondernemer je investeert, welk bedrag en tegen welk percentage. Als andere investeerders geld tegen een lagere rente aanbieden dan jij, dat wordt je bod verwijderd. Dat is dus marktwerking in het voordeel van de ondernemer.

Doordat een groot aantal investeerders ieder een klein bedrag inlegt kan de ondernemer in Afrika toch aanzienlijke bedragen lenen. De kracht van het MyC4 model boven dat van Kiva zit hem voor mij in de mogelijkheid om als investeerder zelf te bepalen hoeveel rente je vraagt. Ondernemers met plannen waar je meer vertrouwen in hebt of die je meer aanspreken kun je dus een lagere rente bieden. Zo kan ik me in Nederland voorstellen dat je bepaalde types ondernemingen of instellingen ook een lagere rente wilt rekenen, bv. het re-integratiebedrijf van een oud-collega of de school van je kind.

Voor het beoordelen van de businessplannen van de ondernemers werkt MyC4 samen met lokale micro-financiering organisaties uit Afrika. Deze mogen hiervoor een vergoeding vragen.

Toevoegingen voor Nederland

Om het MyC4 model in Nederland te laten slagen zijn volgens mij een aantal toevoegingen nodig.

Bij MyC4 kun je op twee manieren bieden op een lening, anoniem en met naam. Wanneer je een soortgelijk model in Nederland introduceert horen daar volgens mij bij dat je de keuze hebt tussen anoniem, alleen zichtbaar voor je sociaal netwerk (bv. zakenrelaties op LinkedIn of je vrienden of Hyves), of helemaal openbaar.

Een ondernemer die een lening wil via MyC4 plaatst z’n jaarcijfers op de site. Veel kleinere Nederlandse ondernemers hebben denk ik (maar ik kan me vergissen) moeite met dergelijke transparantie. Een alternatief kan zijn dat je als ondernemer zelf een keuze maakt:

  • het businessplan is alleen zichtbaar voor geselecteerde mensen;
  • het businessplan is zichtbaar voor je netwerk
  • het businessplan is zichtbaar voor de hele community van investeerders;
  • het businessplan is zichtbaar voor iedereen.

Alleen de mensen die het businessplan kunnen zien hebben de mogelijkheid om te investeren. Hoe meer openheid, hoe hoger dus de kans op het aantrekken van kapitaal, en hoe groter de kans op een lagere rente.

Het beoordelen van het businessplan door een bank is denk ik lastig, een alternatief zou een accountant of boekhouder kunnen zijn. Of een sociaal mechanisme waarbij je support moet verzamelen van investeerders in de crowd die in je businessplan geloven voordat je daadwerkelijk geld kunt aantrekken via de community.

Voor de daadwerkelijke investeren is een betaling via Ideal of creditcard denk ik het makkelijkst. Dat kan op twee manieren, zoals bij MyC4 en Kiva, waarbij je een bedrag overmaakt naar een account bij hun. Waarna je het geld kunt investeren in de ondernemers van je keus. Of via de mogelijkheid om rechtstreeks te investeren in een onderneming.

De rol van banken

Er is een rol mogelijk voor banken, die heb ik ook al aan een aantal banken voorgelegd. Tot nu toe zonder enige reactie. Neemt niet weg dat ik volgende keer zal vertellen welke mogelijke rollen er voor hun zijn op een crowdfunding platform.

Hoe verder?

Goede vraag 😉 Wat er in ieder geval nog mist aan het verhaal:

  1. Het businessplan en bedrijfsmodel moeten uitgewerkt worden. Momenteel ontbreekt daartoe de tijd
  2. Hoe zit het met vergunningen, regelgeving etc.? Ik ben geen bankier of jurist, maar vermoedt dat je voor de uitvoer van dit plan een bankvergunning nodig hebt. Na de val van de DSB is DNB daar niet zo scheutig meer mee. Hoewel een stukje concurrentie en echte innovatie (dus niet in de vorm van nog ingewikkeldere producten) in de banksector volgens mij geen kwaad kan.
  3. Software en systeem specificaties. Beginnen met een bestaande basis is het makkelijkst, aan de andere kant ben ik groot voorstander van open source en open standaarden. Laat de beste community maar winnen zou ik zeggen.

Zie ik wat over het hoofd? Laat een reactie achter.

Meedenken? Laat een berichtje achter in de reacties of stuur me een email.

Deel 2: Crowdfunding als alternatief voor banken?

Deel 3: Van bank naar platform voor duurzaam ondernemen

Markt vs. regulering

Een paar weken geleden ben ik benaderd door Mark Koster naar aanleiding van mijn blogberichten over MyC4. Hij is bezig met een boek over de vrije markt en hij was verbaasd dat een GroenLinks-lid actief bezig was met een site als MyC4. Afgelopen vrijdag heb ik kort met hem aan de telefoon gezeten. Zoals wel vaker heb ik daarbij een aantal stevige uitspraken gedaan, ik chargeer ten slotte graag 😉

Een van de onderwerpen van discussie was de stelling van Mark dat de markt alles op lost. Waarop ik zei dat het maken van goede regulering zonder ongewenste bijeffecten erg moeilijk is. Ook geloof ik niet in het teruggrijpen op oude theorieën om nieuwe problemen op te lossen. Het voorbeeld dat ik daarbij aanhaalde was Platvoet en z’n vriendjes, binnen GroenLinks beter bekend als Kritisch GroenLinks. Mark zelf kwam met de boeken van Adam Smith als de boeken met alle oplossingen.

Aan de telefoon had ik zo snel geen weerwoord en heb ik heerlijk mee gegrinnikt over de verhalen over het risicoloze rendement dat hedgefunds jarenlang beloofden. Zo heb ik met mijn zwager meerdere jaren discussie gehad over de vraag of het mogelijk is om risicoloos 8% rendement te halen, terwijl de rente op staatsobligaties slechts een paar procent bedroeg. Inmiddels weten we dat dat niet kan, zoals ik al .

Achteraf denk ik dat het teruggrijpen op de boeken en theoriën van Adam Smith aan hetzelfde manco leiden als het teruggrijpen op Marx en consorten door Kritisch GroenLinks: het zijn oude oplossingen voor nieuwe en complexere problemen.

Hoe dan wel?

Wat naar mijn mening goed is aan de reflex van zowel Kritisch GroenLinks als Mark Koster is de roep om terug te gaan naar de basis. Alleen is de basis het menselijk handelen en de logica of onlogica daarvan. De psycholoog Daniel Kahneman die in 2002 de Nobelprijs voor de economie gewonnen heeft biedt daarvoor een mooi startpunt. Hij heeft twee hele simpele economische experimenten gedaan naar menselijk gedrag en de interactie tussen rechtvaardigheidsgevoel en concurrentie.

In het eerste experiment waren er 2 deelnemers. Persoon 1 kreeg 10 euro om te verdelen. Persoon 2 mocht het bod accepteren of afwijzen. Als persoon 2 het bod accepteerde kregen beide het afgesproken bedrag, als persoon 2 het bod afwees kregen geen van beide geld. Uitgaande van de zogenaamde homo economicus verwacht je op basis van nutsmaximalisatie dat persoon 1 slechts een zeer klein deel aan persoon 1 aanbied en dat persoon 2 ieder bod accepteert, zelfs als hij maar 10 cent krijgt. Dat bleek niet het geval. Persoon 1 biedt over het algemeen tussen de 3 en 5 euro aan persoon 2. Bovendien wijst persoon 2 een bod onder de 3 euro af. Terwijl dat betekent dat beide met lege handen eindigen.

In het tweede experiment werd een 3e deelnemer geïntroduceerd. Persoon 1 mocht nu kiezen welke persoon hij een bod deed. Dat blijkt een fors effect te hebben op het resultaat. Persoon 1 doet een significant slechter bod en de tegenpartij in de transactie accepteert dat ook. Blijkbaar zijn mensen gevoelig voor de onzichtbare hand van concurrentie.

In de praktijk zie je dat volgens mij als volgt terug op de arbeidsmarkt:

  • werknemers onder in de organisatie krijgen te horen dat ze vervangbaar zijn. Hoe sterker dat gevoel leeft met hoe minder ze genoegen nemen.
  • Aan de bovenkant van organisaties is het andersom. Daar krijgen organisaties te horen dat ze inwisselbaar zijn voor een andere werkgever. Hoe sterker dat gevoel leeft hoe hoger de beloning voor ‘talenten’ (waar ikzelf uiteraard ook toe behoor 😉

Mijn conclusie: een volledig vrije markt is ook niet je van het. Zeker als je je bedenkt dat psychologisch onderzoek laat zien dat mensen gelukkiger zijn naarmate de verschillen in welvaart kleiner zijn in een land.

Als de markt zo fantastisch is, waar komen al die grote bedrijven dan vandaan?

Dat vind ik nog steeds een van de meest intrigerende vragen. Als de markt zo fantastisch is waarom zou je dan een organisatie beginnen? Dat is tenslotte een manier om de markt uit te schakelen. Je werkt voor bank A, dus je mag niet tegelijkertijd werken voor bank B. Ook niet als die meer betaalt of je daar meer waarde kunt toevoegen.

Een antwoord hierop komt uit de transactiekosten economie. Die stelt dat een transactie op verschillende manieren tot stand kan komen. Van markt tot volledig intern. Tussenvormen zijn bijvoorbeeld franchises en joint ventures. De keuze voor de vorm van een transactie wordt volgens Oliver Williamson bepaald door een aantal kenmerken van een transactie: “frequency, specificity, uncertainty, limited rationality, and opportunistic behavior.”

Als een bepaalde transactie essentieel is voor het tot stand komen van een product wordt de transactie binnen de muren van de organisatie gebracht. Een organisatie brengt echter ook kosten met zich mee. En wat ooit een zeer specifieke en onzekere transactie was kan in de toekomst best wel eens uitgroeien tot een standaard product.

Ook kunnen de kosten van een transactie door technologische ontwikkeling dalen, waardoor een andere keuze ontstaat tussen het binnen of buiten de eigen organisatie halen van een transactie. De afgelopen decennia heeft het internet gezorgd voor fors dalende transactiekosten. Voor consumenten begon dat met transacties op het gebied van telefonie, post, muziek en film.

Langzaam maar zeker kruipt het echter ook andere branches is. Waarom zou je een kantoorpand huren en kantoorsoftware kopen, als je je met behulp van op internet beschikbare tools ook een organisatie kunt vormen? Waarom zou je je kennis exclusief aan een bedrijf ter beschikking stellen als je meerwaarde met je kennis kunt realiseren op internet? Bijvoorbeeld via een weblog of door actief te worden in een online community?

Waarom zou je je geld toevertrouwen aan een anonieme bankier in een kantoorpand die je geld investeert in al even anoniem bedrijven? Er is tenslotte een groeiend aantal bedrijven dat door vanuit huis, tegen no cure no pay of tegen combinaties daarvan hun diensten goedkoper aanbied (zoals mijn zwager doet). Ook is er een groeiend aantal sites is (zoals MyC4, KIVA en Zopa) waar je zelf kunt uitkiezen in welke bedrijven, ondernemers of mensen je je geld investeert. Mijn eigen ervaring is dat dit behoorlijk goede rendementen kan opleveren, al geldt hierbij wel: elk rendement hoger dan de laagste rente op een staatsobligatie heeft een hoger risico.

Impact op de overheid

Ook de overheid krijgt vroeger of later te maken met die vraag. Want waarom zou je geld betalen aan de overheid voor het verzamelen, onderzoeken, analyseren, interpreteren en presenteren van data, als je dat zelf goedkoper en beter kunt? Vergelijk de site van de Tweede Kamer bijvoorbeeld eens met Polidocs, IkRegeer.nl en met de in oprichting zijnde site Jijendeoverheid.nl.

Betekent dat dan dat je alles aan de markt moet overlaten? In mijn ogen niet. De overheid behoudt een rol, alleen zal deze de komende jaren wel veranderen. Zoals de rol van instituties in een samenleving altijd aan verandering onderhevig is.

Blog Action Day: Armoede


Dit jaar staat Blog Action Day in het teken van armoede. Met bijna 2 miljard mensen die van minder dan 2 dollar per dag rond moeten komen is dat geen overbodige luxe. Zeker niet als je leest wat voor onvoorstelbaar grote bedragen er de afgelopen maanden verdampt zijn op de beurzen.

Daarmee wordt kapitaal voor degene die het hardst nodig hebben nog onbereikbaarder. Daar kun je echter zelf een verschil in maken. Dat kan lokaal door actief te worden bij bv. de Club van 100, een lokale voedselbank

Peer to peer microkrediet

Er zijn inmiddels meerdere sites waar je peer to peer geld kunt lenen aan ondernemers in ontwikkelingslanden.

Het bekendste voorbeeld is Kiva. Bij Kiva is het nu ook mogelijk om teams te vormen en samen te werken. Een tweede voorbeeld is Microplace.

Verreweg het leukste voorbeeld vind ik zelf MyC4. Ten eerste is het een Europees initiatief. Ten tweede kies je zelf in welke ondernemer je investeert en je kunt ook zelf je rentepercentage bepalen.  Bovendien is het een zeer transparante onderneming, geen woekerpolissen met verborgen kosten voor de investeerder of de ondernemer. Alle kosten staan er op en het gebeurt ook dat een ondernemer met z’n MyC4 lening in de hand bij z’n lokale bank een betere lening weet te bedingen. Pech voor de MyC4-investeerders, maar een goede zaak voor ondernemers in Afrika. Het systeem is zo ingericht dat de onderlinge competitie tussen investeerders tot een lagere rente voor de ondernemer leidt.

Arthur Arnold, voorheen CEO van de FMO, heeft als afscheidscadeau geld gevraagd voor een fonds gericht op het financieren van Afrikaanse ondernemers. Dat fonds gaat investeren via MyC4.

Geestelijk armoede

Armoede heeft echter niet alleen fysieke verschijningsvormen. Een groeiend aantal bedrijven riep de afgelopen jaren dat hun personeel alleen met torenhoge beloningen behouden kon blijven. Anders zou talent verdwijnen naar de concurrent of naar het buitenland. In mijn ogen lijden mensen die enkel werken voor het geld aan een vorm van grote geestelijke armoede.

Ik verdien goed en geld is voor mij geen doel, maar een middel. Ik doe mijn best om het geld dat ik heb in te zetten voor het halen van mijn doelen: een betere wereld voor nu en later, en voor hier en elders. Daarom staat mijn spaargeld bij de ASN-bank en beleg ik in hun beleggingsfondsen. Sinds 4 maanden zit een deel van mijn geld ook rechtstreeks in Afrikaanse ondernemers via MyC4.

Mijn actie in het kader van Blog Action Day

In het kader van Blog Action Day heb ik mijn inleg bij MyC4 verhoogd. En wat doe jij?

Verdubbel je investering in microkrediet via je creditcard

Nadat ik woensdag de site MyC4 ontdekt heb, ben ik vandaag ziek en brak thuis zittend een beetje verder gaan surfen naar meer informatie over P2P leensites die zich richten op microkrediet voor ondernemers in ontwikkelingslanden.

De bekendste en oudste site is volgens mij Kiva. Net als bij MyC4 leg je je geld in door geld te storen op je account met je creditcard. Het mooie is dat er inmiddels ook een (mij verder volstrekt onbekende) creditcardmaatschappij is die de investeringen van haar zakelijke kaarthouders verdubbelt tot een maximumbedrag van 200 US$ per maand per kaart. De inleg wordt geinvesteerd door het team van Kiva.

Het initiatief heet KivaB4BProject en tot op heden hebben ze ruim 500 leningen verstrekt. een overzicht van de portfolio kun je hier vinden. Helaas kan ik niet terugvinden hoeveel dollar ze tot nu toe aan leningen hebben versterkt.

Het zou mooi zijn als een Nederlandse creditcardmaatschappij of bank een soortgelijke actie zou beginnen gericht op mensen die geld lenen via MyC4 of Kiva. Misschien wat voor de twee frontrunners op het gebied van maatschappelijk verantwoord bankieren (ASN-Bank & Triodos)?

Bron: P2P-Banking.com Blog » Advanta doubles funds to Kiva loans

PS. Ik ben overigens benieuwd hoeveel CO2 credits ik mag compenseren van Visa Greencard voor de Euros die ik via MyC4 heb geinvesteerd.

Inspirerende verhalen

Dit weekend stond er in NRC/Handelsblad een artikel van Halleh Ghorashi, Naema Tahir en Ruud Lubbers waarin zij als leden van Worldconnectors opriepen tot een andere houding ten aanzien van migratie en integratie. De nieuwe kernwoorden moeten volgens hun participatie, transnationaal burgerschap en veelvuldige migratie worden. Uit het artikel krijg ik nog niet echt een gevoel bij transnationaal burgerschap, maar de ideeën van veelvuldige migratie en particpatie kan ik wel plaatsen. Nooit gedacht dat ik het nog een keer eens zou zijn met Ruud Lubbers, maar het kan wel.

In de NRC stond ook een stuk over online micro-krediet verstrekken via kiva.org. Zou dat bedoelt worden met transnationaal burgerschap? Of slaat het toch meer op het besef dat niet iedereen in deze wereld dezelde ideeën er op nahoudt? Een optie is natuurlijk ook nabuur.com (al moet ik tot mijn schande bekennen dat ik ondanks mijn aanmelding daarbij er schandalig weinig uitvoer)

In ieder geval past het geven van micro-krediet bij een derde artikel dat dit weekend in de NRC stond (heerlijk zo’n suffe zondag), dat artikel ging over de transitie van consumptie- naar productiemaatschappij. Waarbij Menno van der Veen een producent ziet als schepper van z’n eigen omgeving. Hoewel hij daarbij de nadruk legt op de traditionele producenten, denk ik dat iedere consument/burger zich als producent kan opstellen.

De hoeveelheid die je koopt is misschien niet zo groot, maar alle beetjes helpen. Koop je spullen bijvoorbeeld bij een van de vele ondernemers die oproepen tot meer duurzaamheid in het MKB of bij de leaders for nature.

Bespreking van het artikel van Halleh Ghorashi, Naema Tahir en Ruud Lubbers bij Het kan wel. De andere twee genoemde artikelen kan ik op verzoek mailen.