Openheid over open standaarden bij gemeenten

Een paar weken geleden heeft Brenno de Winter samen met Stichting Vrijschrift een WOB verzoek ingediend bij alle Nederlandse gemeenten met als doel inzicht te krijgen in de uitvoer van het programma Nederland Open in Verbinding (zie bv. Livre en en Big Wobber). In normaal Nederlands: hoe staat het bij gemeenten met de invoer van open standaarden voor software?

Geen raar verzoek als je bedenkt dat Nederland steeds meer van ICT en internet aan elkaar hangt. Dan is het toch relevant voor burgers en bedrijven om te weten hoe ’t staat met de invoer van open standaarden.

Ook niet raar als je bedenkt dat de GroenLinks fractie in Amersfoort in samenwerking met de werkgroep open source software (WOSS) begin dit jaar vragen heeft gesteld aan de gemeente over de aanbesteding voor nieuwe desktops.

Wat, ondanks mijn post, binnen GroenLinks blijkbaar weinig impact heeft gehad want de fractie in Utrecht lijkt de merkspecifieke aanbesteding waar Webwereld over bericht te laten lopen. Al kan ik me voorstellen dat de fractie wat anders aan z’n hoofd heeft dan aanbestedingen van software met de huidige breuk in het collega van B&W.

Open standaarden

Het grote succes van internet komt (m.i.) voor een groot deel door de open standaarden die afgesproken zijn voor het maken van een website (in het verleden html). Het huidige internet gaat echter niet om webpagina’s, maar om sites die bestaande databronnen op een slimme en zinvolle manier weten te combineren. Een futuristische blik op wat dat kan opleveren heb ik eerder al gepost. Een bestaand voorbeeld is Neighborhood Knowledge Los Angeles. Een verzameling gegevens van burgers, bedrijfsleven en overheden waarmee trends veel eerder gespot worden.

Nu begrijp ik ook wel dat dat soort zaken nog een maatje te ver gaan voor NOiV. Dat neemt niet weg dat het hanteren van open standaarden voor data de eerste stap is daarnaar toe. Alleen door open standaarden te gebruiken kun je data namelijk makkelijk combineren of hergebruiken.

De reactie van gemeenten

Ondertussen lijkt een aantal gemeenten (waaronder de gemeente Eindhoven,) weinig trek te hebben in het WOB verzoek van Brenno de Winter en stichting Vrijschrift. Sterker nog: sommige ambtenaren dreigen om de indieners van het WOB verzoek op kosten te jagen. Wat me persoonlijk minimaal in strijd lijkt met de geest van de Wet openbaarheid bestuur, of het volgens de letter mag weet ik niet (want ik ben geen jurist).

Inmiddels heb ik namens de werkgroep open source software en open standaarden (WOSS) ook aandacht gevraagd voor de houding van de ambtenaren van de gemeente Eindhoven bij de GroenLinks fracties in Eindhoven.

Nu maar hopen dat GroenLinks zelf ook wat wakkerder wordt en ook lokaal de druk gaat opvoeren om werk te maken van de Motie Vendrik. Op het partijcongres van GroenLinks is een paar jaar geleden eenzelfde soort motie voor de eigen partij aangenomen van de hand van Koen Martens.

Wil je meehelpen? Neem dan contact op met de Werkgroep open source software (WOSS) of meld je aan voor onze mailinglist.

Waarom open standaarden passen bij GroenLinks, een praktijkvoorbeeld uit Amersfoort

Dat was de vraag die een tijdje geleden opdook in het GroenLinks Magazine. De schrijfster vond de standpunten over open standaarden en open source software meer voor IT-nerds en vroeg zich af wat dat deed in het programma van GroenLinks. Reinout Schouwen, een van mijn mede bestuursleden van de werkgroep open source software (WOSS), heeft al een reactie aan de redactie gestuurd. Die staat helaas nog niet op ons blog, want inloggen lukt ff niet. Daarom op mijn eigen weblog ook een reactie en een stuk over ons laatste wapenfeit als WOSS

Achtergrond

Buiten het feit dat GroenLinks met de Motie Vendrik een van de eerste partijen (zo niet de eerste partij) was die de discussie over het gebruik van open standaarden binnen de overheid aanzwengelde, is het ook aardig te vermelden dat de WOSS raadsleden van GroenLinks kan helpen om de marktwerking in de ICT sector te vergroten. Het verbeteren van de marktwerking is misschien een verrassende invalshoek voor een partij die niet altijd even gecharmeerd lijkt van het trio privatisering, liberalisering en deregulering. Het kan echter geen kwaad om te benadrukken dat een gezonde marktwerking leidt tot een lagere prijs voor hetzelfde product, of een beter product voor dezelfde prijs.

Ondersteuning gemeenteraadsleden

Eind 2007 heeft de WOSS besloten de aandacht te verleggen naar het ondersteunen van raadsleden bij het beoordelen of ICT aanbestedingen in hun gemeente voldoen aan de Motie Vendrik. Vanaf begin dit jaar is het programma Nederland Open in Verbinding van kracht, waarmee het Ministerie van Economische Zaken het gebruik van open standaarden bij overheden wil bevorderen volgens het principe ‘comply or explain’. GroenLinks raadsleden kunnen ons benaderen met vragen. We weten als vrijwilligers niet op alle vragen het antwoord, maar merknamen (of eisen die een verkapte voorkeur voor een merk maskeren) zijn snel gevonden in aanbestedingsbestekken. Ook op strategisch niveau denken we graag mee met gemeenteraadsleden (of wethouders) over hoe je open standaarden bij de gemeente kan bevorderen, of leggen we uit wat nut en noodzaak van open standaarden is.

Een voorbeeld: Amersfoort

Een van de fracties waarmee afgelopen maanden veel contact is geweest is de fractie in Amersfoort. De gemeente Amersfoort is bezig met een aanbesteding van de circa 1200 werkplekken, de gemeenteraadsfractie had de WOSS gevraagd om een oordeel over de aanbesteding vanuit de Motie Vendrik. Amersfoort was bovendien van paln om energiezuinige thin clients te vervangen door desktop pc’s, terwijl thin clients vele malen energiezuiniger zijn…

Al snel werd duidelijk dat er in de aanbesteding om specifieke leveranciers werd gevraagd voor het besturingssyteem en voor de anti-virussoftware. De GroenLinks fractie en WOSS hebben samen een eerste lijst vragen opgesteld aan de wethouder. Deze werden keurig beantwoord door de gemeente (pdf).

Inmiddels was ook Brenno de Winter, een journalist die o.a. voor Webwereld schrijft, de aanbesteding in Amersfoort op het spoor en zocht hij contact met de WOSS. Via een WOB-verzoek (Wet Openbaarheid Bestuur) vroeg hij de aanbestedingstukken en achterliggende informatie op. Dat leverde een publicatie bij Livre en bij Webwereld op. Webwereld opende vorige week vernietigend met:

Amersfoort verruilt thin clients voor desktop pc’s, ondanks dat de gemeente zelf concludeert dat die duurder, milieuonvriendelijker, onveiliger en arbotechnisch slechter zijn.

Vanuit GroenLinks standpunt bezien vind ik milieuonvriendelijker en arbotechnisch slechter lastig te verenigen met het streven naar duurzaamheid, tenzij de desktop pc’s veel goedkoper zouden zijn dan de thin clients (duurzaamheid blijft tenslotte een afweging tussen people, planet en profit)… Wat ook al niet het geval is. Zo zie je maar dat goed aanbesteden van ICT en daarbij rekening houden met open standaarden zeer goed verenigbaar kunnen zijn met grotere GroenLinks idealen als duurzame ontwikkeling. En m.i. slecht verenigbaar met de klimaatneutraalambities van de gemeente Amersfoort.

Uit de WOB-stukken bleek ook dat de wethouder de gemeenteraadsfractie van GroenLinks foutief had voorgelicht. Politiek gezien meestal niet de handigste actie, de fractie heeft dan opheldering gevraagd aan de wethouder. De antwoorden daarop zijn nog niet binnen, maar het was voldoende voor Overheidsmangement.nl en het Algemeen Dagblad om ook aandacht te besteden aan de aanbesteding in Amersfoort.

Conclusie

Open standaarden en open source software lijken wellicht abstracte nerdy notes. Met even doordenken en doorgraven is echter te zien dat open standaarden goed kunnen aansluiten bij de ambities van GroenLinks op het gebied van duurzame ontwikkeling en energiebesparing. Ook kunnen open standaarden de leveranciersafhankelijkheid verkleinen, waardoor je als GroenLinks fractie nog wat bijdraagt aan een betere marktwerking. En welke GroenLinkser is er nu tegen marktwerking? 😉

Daarnaast is het soms zelfs mogelijk gemeenschapsgeld te besparen (en welke GroenLinkser vindt nu niet dat de belasting omlaag kan 😛 ). Wat de gemeenteraadsleden daarmee willen doen is aan hun. Zelf zou ik het mooi vinden als het geld wordt teruggegeven aan de burgers, ofwel door verlaging van de lokale lasten ofwel door het steken van het geld in extra energiebesparende maatregelen of het opwekken van duurzame energie binnen de gemeentegrenzen. Op die manieren snijdt ’t mes aan meerdere kanten op een manier die past bij de visie en het partijprogramma van GroenLinks.

Hoe het verder gaat in Amersfoort? Geen idee, ongetwijfeld krijgt dit verhaal nog een staartje. Ik hoop met dit stuk duidelijk gemaakt te hebben wat de WOSS voor GroenLinks gemeenteraadsleden kan betekenen bij ICT aanbestedingen.

Contact

Wilt u contact opnemen met de Werkgroep Open Source Software, dan kan dit het makkelijkst en snelst via het landelijk bureau. Of door u aan te melden voor onze emaillijst.

Zin in de Toekomst: Innovatieproeftuin

Vandaag had ik een dagje vrij genomen om de Inovatieproeftuin in Rotterdam te bezoeken. Soms moet je nu eenmaal een activiteit bezoeken om te weten waar je het ook al weer allemaal voor doet. Dat is gelukt, wat een feest van herkenning en verrassing. En wat gebeuren er een hoop leuke, spannende en vernieuwende dingen in Nederland en daarbuiten.

Bij de opening kondigde burgemeester Ivo Opstelten in onnavolgbare stijl premier Balkenende aan. Na een uitgeblust en weinig inspirerend praatje over het Rotterdam Climate Initiative.Toen de voorzitter vroeg om af te ronden moest er nog een belangrijk punt gemaakt worden, helaas is me ontschoten welk punt dat was… Gelukkig had Balkenende een stuk meer humor. Die is duidelijk geb

Hybrid Tuk TukSustainable dancefloorC'mm'nUiteraard waren er de nodige stands met bedrijven en instellingen die hun producten en diensten toonden. Zo stond de Waag Society er met Scotty: een tool om persoonlijke relaties op afstand te onderhouden, bv. tussen ouders en hun in het ziekenhuis opgenomen kind. Of Enviu met de hybride tuktuk (zie ook weblog van Hans Mestrum en het weblog van het HAN-team), de energieopwekkende dansvloer, met GreenGraffiti en met allerlei projecten rond duurzaam bouwen (helaas geen contact gescoord voor duurzaam gebouwd). Ook Airwin was aanwezig met een indoor luchtschip van 2 meter lengte. Daarnaast veel aandacht voor elektrische auto’s, zoals de C’mm’n, 2 zonne-energie auto’s (Twente en Delft), en Essent stond er met een elektrische auto. En nog veel meer van Afsluitdijk tot Happy Schrimp.

Workshops

In de workshops heb ik weinig met duurzaamheid gedaan, maar veel meer met social software en anders organiseren. Da’s namelijk voor mijn werk in toenemende mate van belang.

Ontwikkelingshulp 2.0

De eerste workshop die ik heb bijgewoond was de workshop ICT boosts social-economic development. Hierin zaten 4 korte presentaties, waarvan ik er 3 heb gezien. Alle 4 gingen over ontwikkelingssamenwerking 2.0. De eerste presentatie was van Nicolas Chevrollier van TNO. Zijn project probeert om het stellen van de juiste medische diagnose in Uganda te verbeteren. Dat doen ze door van microscopische samples waarvan vermoed wordt dat de patient TBC of malaria heeft een foto te maken met de mobiele telefoon. Deze foto wordt vervolgens per mms doorgestuurd aan een specialist in een ziekenhuis in de hoofdstad. De specialist helpt de arts ter plaatste met het stellen van de juiste diagnose. De hoeveel juiste diagnoses (zowel ziek als gezond) stijgt hierdoor. Ook de arts in het veld leert beter diagnoses te stellen door de feedback van de specialist. De kosten zijn niet heel hoog, aangezien mobiele telefonie in Afrika inmiddels behoorlijk is ingeburgerd.

De tweede presentatie was van Gert Jan van Stam van LinkNet in Zambia. LinkNet is opgezet uit de lokale behoefte aan informatie. Van Stam gaf aan dat terwijl westerse samenlevingen draaien om rationele besluiten, Afrikaanse juist draaien om relationele besluiten. Vanuit een holistische aanpak wordt via LinkNet voorzien in informatie voor en door de lokale bewoners. Dat kan om prijzen van producten, maar ook om gezondheidsinformatie. LinkNet is goed voor bijna 20% van het internetverkeer van Zambia (als ik ’t goed onthouden heb). Bovendien stelt het de bewoners in staat om zich te ontwikkelen en hebben ze lokaal ownership over het project.

De derde presentatie van Next-door internet heb ik helaas gemist. Ik dacht naar de workshop crowdsourcing innovatie te gaan, maar die zaal was zo crowded dat ik terug ben gegaan om de 4e presentatie te bekijken. Deze was van Caroline Figueres van IICD. Ook zij gaan in hun aanpak volledig uit van lokaal ownership. Lokale bewoners en stakeholders zijn in alle stadia van het project betrokken bij alle keuzes. De techniek wordt ingezet om het doel te bereiken en is zeker geen doel op zich. Ook zij had een mooi voorbeeld rond gezondheidszorg in Senegal. In een land met slechts 10 radiologen is een project opgezet om de lokale artsen te helpen bij het stellen van de juiste diagnose. Ook hier worden de foto’s vanaf het platteland doorgestuurd naar de specialisten in de hoofdstad. Deze krijgen een sms dat er een foto binnen is die ze moeten bekijken. De arts op het platteland ontvangt binnen 24 uur reactie, bij spoed zelfs binnen 3 uur. De software is open source, zodat ook deze lokaal aan te passen is aan de lokale behoeften. Een duidelijk aandachtspunt bij de verdere uitrol van dit project zijn de kosten van de internetaansluiting. Wat Figueres bracht tot het algemene uitgangspunt: ga uit van de lokale omstandigheden, dat zorgt ervoor dat het project blijft bestaan als je vertrekt.

Werk 2.0

De laatste 2 workshops die ik heb bijgewoond gingen allebei over nieuwe vormen van werken. De eerste was No hub, no glory. Een gezamenlijke workshop van de Rijksgebouwendienst, het Telematica instituut en Ambtenaar van de Toekomst. Waarbij de vraagstelling niet geheel duidelijk uit de verf kwam. Uiteindelijk draaide het naar mijn mening toe naar de discussie of andere vormen van samenwerken ook andere fysieke locaties vergen, en wat daarbij belemmeringen zijn. In het begin ging het puur over stenen, maar door een opmerking van een vertegenwoordiger van Microsoft draaide het verhaal meer naar cultuur, infrastructuur en kennismanagement. Waarbij vooral de opmerking van Microsoft dat je als organisatie een brede talentenscan zou moeten doen als je naar een netwerkorganisatie wil prikkelde. De vertegenwoordiger van Microsoft stelde m.i. terecht dat je niet samenwerkt met functies, maar met mensen. Als je de mens centraal gaat stellen, verandert dus ook je organisatie.

Wat me brengt bij de laatste workshop die ik vandaag heb bijgewoond: A world without mail door Luis Suarez van IBM Nederland. Een boeiende en inspirerende workshop met behoorlijk wat provocerende uitspraken, die ik jullie vlak voor de Overheid 2.0 conferentie niet wil onthouden. Degene die me volgen op twitter weten dat ik al een paar maanden overhoop lig met de mailboxoverload en het gebrek aan laagdrempelige samenwerkingstools op het werk.

Stellingen

De oplossing van Luis Suarez: gebruik geen email meer: ‘Think outside your inbox’. Flikker alles wat niet juridisch of HRM is buiten de firewall. Gebruik de tools die je ook privé gebruikt: voor foto’s pak je Flickr, presentaties delen doe je via Slideshare, vragen stellen in Facebook, LinkedIn, etc.

Suarez had een paar stellingen over email die tot nadenken stemmen, zoals:

Kortom een man om in de gaten te houden die Luis Suarez. Op zijn weblog doet hij verslag van zijn vorderingen voor de mailbox. Resultaat tot nu toe: 80% reductie van mailverkeer. Van 20 tot 40 mails per dag, tot hetzelfde aantal per week… Kijk dan kun je weer gaan werken.

Hoe hij dat doet? Door heel veel collaboration software in te zetten:

  • Facebook en Twitter om z’n netwerk te onderhouden (Is Twitter niet productief volgens je baas? Stuur dan deze link door);
  • Wiki’s om samen aan teksten te werken;
  • Weblogs om kennis te delen;
  • Flickr om foto’s te delen;
  • Slideshare voor het delen van presentaties.

En vooral door heel, heel zuinig te zijn op z’n netwerk:

Trust and nurture them daily!

Hij staat niet boven z’n netwerk, maar er tussen in. Overvloed aan vragen? Wel nee, z’n netwerk beantwoordt ze sneller dan hij kan.

Op vakantie

Het resultaat: terugkomen van drie weken vakantie, 20 ongelezen e-mails vinden en aan de mensen in je netwerk vragen: “Is er nog werk dat is blijven liggen voor mij?” En als antwoord krijgen nee, of enkel vraag a, b en c. Oftewel hij is meteen weer productief. Wat lijkt me dat een heerlijk vooruitzicht i.p.v. de mailberg doorploegen op zoek naar dat ene mailtje dat nog een actiepunt voor je bevat.

De workshop over crowdsourcing van innovatie heb ik uiteindelijk niet bijgewoond, want die was te crowded.

Afsluiting

Bij de afsluiting werden een vijftal mogelijke campagnes voor Holland Branding genomineerd. Alle 5 in het kader van de campagne Paint It Orange. Al met al een leuke en geslaagde dag, met weer veel inspirerende en gezellige mensen. Nu tijd om die mailbox leeg te gaan krijgen.

links for 2008-05-08

links for 2008-02-17

links for 2008-02-12

links for 2008-01-20