Impressie workshop relatie klimaat en luchtverontreinings beleid

Op vrijdag 18 juni organiseerde PBL en VROM een workshop over de relatie tussen luchtkwaliteit en klimaatbeleid. Aanleiding was het gereed komen van het onderzoek uit de tweede fase van het Beleidsonderbouwend Onderzoeksprogramma Luchtkwaliteit en Klimaatbeleid (BOLK).

De belangrijkste resultaten (in mijn ogen en in mijn woorden):

TNO onderzoek naar inzet van biobrandstoffen in het verkeer laat zien dat de emissie van NOx en fijn stof beide licht kunnen dalen door bijmenging van biobrandstoffen. Aandachtspunt is wel dat tot 5% van de voertuigen last kan krijgen van hogere emissies door storingen in de nageschakelde technieken, die de emissies van stikstofoxiden (NOx) en fijn stof laag houden. Voertuigen kunnen daarbij een factor 2 tot 100 hogere emissies krijgen, afhankelijk van het type storing dat optreed. Deze hogere emissies kunnen het voordeel zodoende weer teniet doen. Een punt van aandacht bij biobrandstoffen voor voertuigen was volgens de aanwezigen het ontbreken van kwaliteitseisen aan biobrandstoffen, zoals deze wel gelden voor fossiele brandstoffen (benzine, diesel).

ECN liet zien wat het effect is in 2020 van biobrandstoffen op luchtverontreiniging door stookinstallaties (meestal energiecentrales). Voor middelgrote stookinstallaties worden de negatieve gevolgen van biomassa de komende jaren door aanpassing van het besluit emissie-eisen middelgrote stookinstallaties (BEMS) gecompenseerd. De emissie-eisen voor fossiel en biomassa worden de komende jaren gelijkgetrokken, zodat in 2020 geen negatief effect meer resteert.

Een aandachtspunt vormt de emissie van niet-methaan vluchtige organische stoffen (NMVOS) bij kleine stookinstallaties. Deze kan door inzet van biobrandstoffen stijgen met 8,5 kiloton NMVOS, een hoeveelheid die volgens ECN groot genoeg is om rekening mee te houden bij de onderhandelingen over de herziening van de Nationale Emissie Plafond-richtlijn (NEC). Waarbij het scenario dat ECN heeft doorgerekend nog niet in overeenstemming is met het 20% hernieuwbare energie scenario. Wanneer dat scenario wel gevolgd kan de emissie van NMVOS nog hoger komen te liggen. Bij sommige type centrales zijn de emissies van NOx en fijn stof ook een aandachtspunt.

Ecofys toonde de resultaten van haar onderzoek naar luchtverontreiniging door biobrandstof ketens. Opvallend daaraan vond ik zelf dat de meeste biobrandstof ketens grondstoffen hebben die beter presteren dan de fossiele referentie ketens. Of er ook daadwerkelijk sprake is van lagere luchtverontreinigende emissies hangt af van de specifieke grondstof, bij biodiesel scoren raapzaad en palmolie bijvoorbeeld slechter dan hout en biogas. Vooral de emissie van ammoniak en fijn stof stijgt bij raapzaad en palmolie ten opzichte van fossiele diesel, terwijl de emissie van zwaveldioxide (SO2) daalt.

De Universiteit van Utrecht presenteerde de resultaten van onderzoek naar het effect van CO2 afvang en opslag (CCS) op de omvang van grensoverschrijdende luchtverontreiniging. Alles op basis van literatuurstudie, want praktijkgegevens zijn slechts zeer beperkt beschikbaar. Uit de literatuur komt naar voren dat de de emissie van NOx en SO2 daalt, terwijl de emissie van ammoniak (NH3) stijgt. De extra NH3 emissie is goed voor 1 a 2% van de totale Nederlandse emissie. De Universiteit van Utrecht bepleitte meer monitoring en registratie van luchtverontreiniging bij CCS projecten, zodat meer onderzoek mogelijk wordt naar het effect van CCS op luchtkwaliteit. Volgens de Universiteit van Utrecht was helaas niet duidelijk of bij de gunning van CCS subsidies dergelijke metingen ook meegenomen zouden worden.

UK

Buiten de vele presentaties van onderzoeksresultaten van BOLK was er ook een presentatie van het Engelse ministerie van milieu (DEFRA). Een boeiende presentatie, die voor een groot deel ging over duurzame energie. DEFRA vertelde dat de UK inzet op een rendement voor investeerders van 12%, waarbij het beleid technologie neutraal is. De UK maakt dus geen keuze tussen windenergie, biobrandstoffen of zonne-energie, maar probeert omstandigheden te creëren waarin de markt in staat is om haar eigen keuze te maken. Dat brengt wel de nodige kopzorgen met zich mee voor DEFRA, aangezien het aandeel biobrandstoffen voor luchtkwaliteit en grensoverschrijdende luchtverontreiniging nogal uitmaakt.

IAASA

De presentatie van het onderzoeksbureau dat voor de Europese Commissie veel van het modelleer werk op gebied van klimaat- en luchtkwaliteitsbeleid doet ging met name over de broeikaspotentie van stoffen. Een wijze van presenteren van gegevens waar ik niet mee bekend ben, maar de volgende twee punten zijn me bijgebleven:

  1. Retrofit van verkeer is op lange termijn niet zinvol, het is zinvoller te zorgen dat de EURO normering voor verkeer het gewenste resultaat heeft. Als dat gebeurt daalt de emissie van het verkeer de komende 10 jaar vanzelf fors.
  2. De broeikaspotentie van stoffen is niet over de hele wereld gelijk. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat het effect in de poolgebieden veel groter is.

En verder…

Tot slot gaf het PBL nog een macro-economische presentatie. Met als hoofdboodschap dat stringente luchtkwaliteitsdoelen de klimaatdoelen makkelijker haalbaar maken en omgekeerd. De conclusie, van een voor mij als econoom nauwelijks volgbare presentatie was:

Luchtkwaliteit is lokaal en korte termijn. Klimaatbeleid is abstract, globaal en speelt op de lange termijn. Daarom is het verstandig te focussen op luchtkwaliteit, de voordelen daarvan zijn op de korte termijn en lokaal zichtbaar. Waardoor er meer draagvlak voor is. Klimaatbeleid kan dan voorlopig meeliften op luchtkwaliteit. Of dat nou verstandig is weet ik niet, het sluit wel aan bij de gedachtegang uit mijn eerdere bericht dat milieubeleid breder is dan alleen klimaat.

Overigens blijft het de vraag of alle synergie uit de onderzoeken in de praktijk te behalen is. Een groot deel van het klimaatbeleid valt tenslotte onder Europese emissiehandel (ETS), waardoor het mogelijk is om CO2 reductie buiten Nederland te halen. De synergie effecten voor lucht zullen dan ook naar het buitenland verplaatst worden.

Presentatie nieuwe media door Hans Mestrum

Voor mensen die de ontwikkelingen volgen zal deze presentatie van mijn oud collega Hans Mestrum bij de MKB Krachtcentrale weinig nieuws bevatten. Ik vind het wel een handig overzicht van trends, zowel in de reëele als in de virtuele wereld. Voor zover je nog kan spreken van een scheiding tussen beide.

View more presentations from Hans Mestrum.

En voor de liefhebbers ook een presentatie van Nevill Hobson met trends in sociale media, voor de internationale component.

Presentatie interactieve beleidsvorming via LinkedIn bij Open Innovatie Festival

Dit bericht is ook geplaatst op Ambtenaar 2.0

Op 3 december heb ik op verzoek van Kim Spinder samen met Stephan Verveen een presentatie gegeven over Innovatie 2.0, of zoals de presentatie was aangekondigd op Amsterdam 2.0 beleid ontwikkelen via LinkedIn. Wat mij betreft een geslaagde presentatie ondanks de rommelige voorbereiding van Stephan en mij (uurtje van te voren presentatie doorspreken is niet echt gedegen voorbereiding te noemen 😉

Door tijdgebrek was ik er niet aan toegekomen om de presentatie eerder dan gister te maken. Doordat ik gister ziek was heb ik echter niet ingelogd op de kantooromgeving. Gelukkig had ik nog 2 oude presentaties staan. De eerste heb ik eerder dit jaar samen met Jeroen Vis, Kim Spinder en Lucas … gegeven op het congres van de Algemene Bestuursdienst. De tweede is de presentatie van Linda van Duivenbode over Innovatie 2.0 bij de Provincie Noord-Brabant.

Bij de voorbereiding werd al duidelijk dat weer lekker improviseren moest worden. De presentatie van de ABD heb ik alleen als .exe bestand in Flash en dat doet het niet op mijn linux laptop. Onder Windows werkt het wel, maar krijg ik telkens zwarte schermen… Lang leve het gebruik van OPEN STANDAARDEN in de ICT wereld. Hoe eerder, hoe sneller, hoe beter. Scheelt mij bergen frustratie, bijkomend voordeel is dat het de belastingbetaler veel geld scheelt in de vorm van gewonnen uren die ambtenaren aan andere werkzaamheden kunnen besteden…

De presentatie

Je kan de presentatie terugvinden op slideshare, er is ook een livestream van de presentatie gemaakt. Deze zal als ik het goed begrepen heb binnenkort online gezet worden. Zodra dat het geval is zal ik de link toevoegen.

De reacties uit de zaal

Vanuit de aanwezigen kwamen een aantal interessante vragen, waar we bij EZ het afgelopen jaar ook bij stil hebben gestaan. Uiteraard de vraag wat je wel en niet mag als ambtenaar op internet. Een onderwerp waar binnen EZ veel discussie over is geweest en waarbij gekozen is voor het werken met geselecteerde ambtenaren die zich in de discussie mogen mengen. Deze ambtenaren hebben ook spelregels meegekregen waar ze zich aan moeten houden. Daarnaast is er een disclaimer:

De medewerkers van EZ bereiden een standpunt voor van de minister van EZ en verzamelen daarvoor informatie en opinies. Niet iedere bijdrage door deelnemers zal door EZ worden overgenomen. De uiteindelijke visie van EZ wordt bepaald door de minister. Deze visie zal worden teruggekoppeld aan de deelnemers.

Wat betreft de vraag wat je wel en niet mag op internet is het interview met Minister Cramer in de Volkskrant van 5 december een aardige opsteker voor de handreiking Ambtenaar 2.0.

Een ander vraag betrof of je als overheid je eigen platforms moet ontwikkelen, of je beter aan kunt sluiten bij bestaande communities? Naar mijn mening blijft dat maatwerk. Soms kun je beter een volle kroeg instappen, in andere gevallen ligt het meer voor de hand om een nieuw cafe te openen. Dat hangt af van je doelstelling en het publiek dat je zoekt. Voor EZ lag een pilot via LinkedIn voor de hand aangezien een groot deel van het zakelijke netwerk van EZ een profiel heeft op LinkedIn. Dat maakte deelname aan de pilot laagdrempelig en makkelijk. Aan de andere kant is er bij de pilot creatieve industrie voor gekozen om een eigen platform te creëren, te weten Waarde van Creatie. De laatste pilot loopt nog, dus een vergelijkend oordeel blijft nog even achterwege.

Ook de nevenactiviteiten die ontwikkeld worden door de leden van de Innovatie 2.0 community (die zichzelf inmiddels Community of Talents gedoopt heeft) kwamen vragen. Een van de vragen was hoe EZ daarmee omgaat. Waarbij ik eerlijk heb aangegeven dat we daar nog niet helemaal uit zijn. Voor mijzelf geldt dat de Innovatie 2.0 groep een van de communities is waar EZ input vandaan kan halen, en een waar ik me erg prettig in voel. Het is echter niet de enige, EZ faciliteert tenslotte ook HigherLevel, een platform voor ondernemers.

Het eindoordeel

Zelf was ik niet 100% tevreden over hoe de presentatie ging, maar de grote vraag is natuurlijk: wat vond het publiek van de presentatie. Ben je geweest? Laat je reactie achter in de comments. Wordt de presentatie volgende keer weer een stukje beter van.

Deugden 2.0: de voorbereiding #abd09

Deze bijdrag is eerder geplaatst op Ambtenaar 2.0 en het Rijksduurzaamheidsnetwerk.

Op 20 mei was de conferentie van de algemene bestuursdienst over Deugden 2.0. Na de introductie ’s ochtends door Peter Senge heb ik samen met een collega van het ministerie van LNV en twee collega’s van de gemeente Amsterdam een presentatie gegeven over Ambtenaar 2.0. Aangezien duurzaamheid al door de hele dag heen liep als rode draad hebben we het Rijksduurzaamheidsnetwerk bewust niet genoemd. Het thema van onze presentatie was betrokkenheid.

Hoe het begon

Eind vorig jaar werd ik samen met een collega benaderd voor een interview over duurzame besluitvormingsprocessen binnen het werk. Het interview werd gedaan door Annette de Vries en Rosa Lucassen van Stichting Echte Welvaart in opdracht van de Algemene Bestuursdienst.

Vragen die in het interview aan bod kwamen waren onder andere: Wat is duurzame besluitvorming? Hoe kom je tot duurzame besluitvorming? Waar loop je tegen aan binnen een ambtelijke organisatie? Wat neem je waar bij collega’s? Hoe betrek je je management?

Het vervolg

Begin dit jaar werden Davied van Berlo en ik benaderd om vanuit het Rijksduurzaamheidsnetwerk en Ambtenaar 2.0 een workshop in te richten op de jaarconferentie van de Algemene Bestuursdienst. Het thema van de conferentie was duurzame besluitvorming. De organisatie vond duurzaam echter een te weinig aansprekende term en had daarom gekozen voor de naam deugden 2.0. De vier klassieke Griekse deugden gestoken in een modern jasje.

Na de presentaties van de verschillende projecten werd besloten dat Ambtenaar 2.0 het best past bij de deugd betrokkenheid. Aangezien Davied op vakantie was stond ik er alleen voor. Gelukkig is Ambtenaar 2.0 dan een snelle en actieve community, dus binnen 2 dagen na de oproep via twitter en ambtenaar 2.0 om medesprekers wilde zowel Jeroen Vis als Kim Spinder mee doen met de presentatie.

De laatste loodjes…

…wegen uiteraard het zwaarst. De maandag voor de presentatie heb ik nog overlegd met Joeren Vis. En dinsdagavond elf uur hing ik nog aan de lijn met Bas Könnings van Nieuw Akademia en Kim Spinder over de invulling van de presentatie. Gelukkig hadden ze allebei een andere mening over hoe ’t de presentatie er uit zou moeten zien.

De dag zelf

De dag begon al weer vroeg. Eerst langs LNV omdat Kim nog op het idee kwam om boekjes Ambtenaar 2.0 uit te delen. Perfect idee, jammer dat ik er niet eerder aan had gedacht. Nu moest ik met 2 dozen boekjes op de OV-fiets over straat.

De openingsgesprekken heb ik niet meegemaakt, want er waren nog wat puntjes op de i te zetten. Het zag er gemoedelijk uit en blijkbaar zijn er goede gesprekken gevoerd. De dagvoorzitter kon het ook niet nalaten te benadrukken dat hij zelden voor elf uur ’s ochtends al een goed gesprek had gehad.

Peter Senge

De keynote speaker van de dag was Peter Senge. Op zich een mooi verhaal, maar persoonlijk vond ik ’t teveel op de routine verteld. Een deel van Senge’s boodschap was dat verandering draait om individuele mensen en dat ieder mens de mogelijkheid heeft om veranderingen tot stand te brengen. De grootste vergissing in dat opzicht is volgens hem het wachten op de ‘leiders’ om de verandering in gang te zetten.

Daarnaast gaf Senge aan dat de klimaatcrisis een cadeau voor de mensheid is, omdat het een crisis is die alleen gezamenlijk op te lossen is en deze ons ook dwingt om te erkennen dat we onderdeel zijn van het systeem aarde. Senge vind het leren zien van systemen een van de belangrijkste opgaven voor de komende jaren.

Wat ons brengt bij een ander thema van Senge: leren. Volgens hem leren mensen wat ze willen leren. Fietsen leer je niet uit een boekje, fietsen leer je door te doen. Oftewel aldoende leer je. Dat vergt echter moed voor de leerling en vertrouwen van de meester.

Na wat vragen uit de zaal was het tijd voor de lunchpauze. Met heerlijk weer was dat een genot in de tuin van het museum voor communicatie. Tijdens de pauze heb ik een hoop mensen weer kort gezien en gesproken. Helaas te kort, want de presentatie voor de workshop ging voor. Volgende keer hopelijk beter!

In een volgende bijdrage meer over hoe de workshops verlopen zijn.

Minimale presentaties

Sun Presentation Minimizer | OpenOffice.org repository for Extensions

The Sun Presentation Minimizer is used to reduce the file size of the current presentation. Images will be compressed, and data that is no longer needed will be removed.

Kijk dat vind ik nou handig, helaas hebben we op het werk geen OpenOffice.org of Star Office, maar gelet op de reacties dat je ook powerpoint presentaties kunt verkleinen ga ik dat zeker een keer proberen. Dan maar de omweg van naar huis mailen, verkleinen en de kleine presentatie weer terug mailen.

Ook erg handig dat de extensie je eigen spreeknotities verwijdert. Dat scheelt een hoop werk.