ABP en de herkomst van steenkolen

Eerder schreef ik al over de eerste uitzending van Netwerk over de herkomst van steenkolen. Volgens Netwerk betrekken de Nederlandse energiebedrijven E.On, Essent, Nuon en Elektrabel steenkool van Zuid-Afrikaanse mijnen die grote milieuschade veroorzaken. Afgelopen donderdag kwamen daar in de tweede uitzending stevige beschuldigingen over inkopen bij mijnen die paramilitaire operaties in Columbia steunen bij. Het ABP blijkt daarbij ook nog ruim 350 miljoen Euro extra geïnvesteerd te hebben in betrokken mijnbouwbedrijven.

ABP’s investeringen in mijnbouw en energie

Afgelopen dinsdag schreef ik al dat ABP behoorlijk fors geïnvesteerd heeft in de bedrijven die door Netwerk in verband worden gebracht met milieuverontreiniging in Zuid-Afrika. Na de uitzending van donderdag over vermeende mensenrechtenschendingen door mijnbouwbedrijven in Columbia kan daar 372 miljoen Euro in Anglo American aan toegevoegd worden (zie dit artikel in de Volkskrant). Het totale lijstje ziet er als volgt uit:

  • BHP Billiton: 799 miljoen Euro (in omvang de 19e investering van ABP)
  • E.On : 484 miljoen Euro (in omvang de 40ste investering van ABP)
  • Anglo American: PLC 372 miljoen Euro (in omvang de 53ste investering met ABP)
  • Xstrata PLC: 292 miljoen Euro (in omvang de 85ste investering van ABP)
  • RWE (eigenaar Essent): 102 miljoen Euro

Dat is in totaal ruim 2 miljard Euro pensioengeld in bedrijven die betrokken zouden zijn bij milieuschade en/of mensenrechtenschendingen en moord. Waarvan bijna anderhalf miljard in de mijnbouwbedrijven die volgens Netwerk betrokken zijn.

Netwerk uitzending kolenwinning

Vanavond had Netwerk een uitzending over de steenkoolwinning voor Nederlandse energieopwekking. Want ondanks alle groene spotjes van de energiebedrijven wordt een groot deel van de Nederlandse energie opgewekt met steenkool, en met de plannen voor 5 nieuwe centrales wordt dat voorlopig niet minder. Inzicht in waar grondstoffen als steenkolen vandaan komen is dus interessant, net als dat er gestreefd wordt naar meer openheid over de herkomst van biobased grondstoffen als palmolie.

Zuid-Afrika

Volgens Netwerk spelen in Zuid-Afrika problemen rond oude mijnen met zuur water, dat negatieve effecten heeft voor de natuur en landbouwgronden in de omgeving. Daarnaast ontstaan in oude mijnen branden met alle schadelijke gevolgen voor de gezondheid van mensen die erbij hoort. Bij bestaande mijnen waar met explosieven kolen wordt gewonnen bestaan gezondheidsklachten als gevolg van fijn stof. De genoemde mijnbouwbedrijven in Zuid-Afrika zijn Xstrata en BHP Billiton.

Reactie energiebedrijven

De Nederlandse energiebedrijven verklaren gezamenlijk dat ze zich houden aan de eisen die UN Global Compact stelt aan leveranciers. Essent is lid van UN Global Compact, net als haar Duitse moederbedrijf RWE. Bij E.On is het Duitse moederbedrijf lid van UN Global Compact, de Nederlandse dochter is geen zelfstandig lid. Dat laatste geldt ook voor Nuon en haar Zweedse  moederbedrijf Vattenfall.

Transparantie is voor de energiebedrijven erg belangrijk, maar blijkbaar is de keten in de kolenwinning erg lastig in kaart te brengen, want EnergieNed schrijft in een reactie namens de gezamenlijke energiebedrijven:

De energiebedrijven zijn zich bewust dat inzicht in de herkomst van steenkool niet in alle gevallen
mogelijk is. Van kolen die niet rechtstreeks via een leverancier van mijnen worden betrokken, maar
worden ingekocht op de wereldmarkt bestaan op dit moment geen waarborgen in de vorm van controlemechanismen. Deze handel is daarbij internationaal en afspraken daarover dienen dan ook op
dit niveau te worden gemaakt.

In de keten van winning, levering en gebruik van kolen hebben de verschillende partijen hun eigen
verantwoordelijkheid. Het is niet eenvoudig om als partij aan het eind van de keten
verantwoordelijkheid voor de hele keten te nemen en te borgen.

Volgens mij maken de bedrijven zich hiermee toch wat te klein, ook al staan ze aan het eind van de keten. Bedrijven als E.On en RWE die tot de grootste energiebedrijven van de EU behoren zijn naar mijn mening groot genoeg om invloed op de keten te hebben, net zoals supermarkten dat volgens Frits Kremer kunnen.

Pensioengeld

Als deelnemer in ABP was ik ook nieuwsgierig in hoeverre mijn eigen pensioengeld in de betrokken bedrijven wordt geïnvesteerd. De stand in 2009 op basis van de top 100 beleggingen in beursgenoteerde bedrijven en het totaal overzicht van aandelen in beursgenoteerde bedrijven maakt me niet  blij:

  • BHP Billiton 799 miljoen Euro (in omvang de 19e investering van ABP)
  • E.On : 484 mijoen Euro (in omvang de 40ste investering van ABP)
  • Xstrata PLC: 292 Euro (in omvang de 85ste investering van ABP)
  • RWE (eigenaar Essent) 102 miljoen Euro

Dat roept bij mij toch vragen op over hoe verantwoord ABP haar beleggingen doet, en in hoeverre daar verbetering in zit sinds de Zembla uitzending van maart 2007. Toen kwam er een standaardantwoord op de vragen die ik stelde over het investeringsbeleid van ABP. Reden om een tweede mail met specifiekere vragen te sturen, waarop ik geen antwoord kan herinneren.

De toenmalige beleggingsbeginselen van ABP sloten geen bedrijven uit, ABP ging liever in gesprek. Tijd voor een evaluatie of die gesprekken wat opleveren. Zeker bij de top 100 investeringen van ABP, al zijn het dit keer andere mijnbouwbedrijven dan waar Zembla in 2007 aandacht aan besteedde. De mijnbouwbedrijven uit de Netwerk uitzending komen dan ook niet voor in het ABP verantwoord beleggen verslag 2009. ABP heeft de afgelopen jaren met Freeport-McRoran (ABP investering 164 miljoen Euro) een dialoog gevoerd over duurzaamheid en MVO.

Overigens sluit ABP tegenwoordig wel bedrijven uit, dat betreft echter vooral fabrikanten van landmijnen en/of clusterbommen. Dus daarin is vooruitgang te zien bij ABP.

Vragenuurtje Tweede Kamer

De uitzending van Netwerk was bij voorbaat al aanleiding voor de heer Ger Koopmans van het CDA om de Minister van VROM (Huizinga) naar de Tweede Kamer te roepen tijdens het vragenuurtje van 29 juni 2010 (

  • http://player.omroep.nl/?aflID=11121905
  • ):

    Spark Africa – Zwarte vrouw boegbeeld voor jonge wijnmakers in Zuid-Afrika – Afl. 8

    Spark Africa – Zwarte vrouw boegbeeld voor jonge wijnmakers in Zuid-Afrika – Afl. 8 from Africa Interactive on Vimeo.

    De Zuid-Afrikaanse wijnindustrie wordt al sinds de 17e eeuw gedomineerd door blanke mannen. Maar hier begint verandering in te komen. Er zijn nu zo’n twintig zwarte wijnmakers en een van de succesvolste voorbeelden is Ntsiki Biyela die dit jaar de Zuid-Afrikaanse prijs voor beste vrouwelijke wijnmaker ontving. Ze is de eerste zwarte vrouw die deze titel is toegekend.

    Met haar Cabernet Sauvignon versloeg ze 64 andere wijnen van 28 vrouwelijke wijnproducenten. Biyela zegt: “Ik denk dat ik een voorbeeld ben voor de jonge generatie, voor de zwarte én de blanke nieuwkomers. Ze kunnen zien dat iemand met een compleet andere achtergrond iets onbekends kan gaan doen en er dan ook nog succes in kan hebben.”

    In 2004 begon Biyela als junior wijnmaker bij wijnhuis Stellekaya in Stellenbosch en een jaar later was ze al gepromoveerd tot chef van de wijnkelders en de gehele productielijn.

    Zelf doen?

    Zelf rechtstreeks investeren in Afrikaanse ondernemers? Kijk ‘ns op MyC4, Zidisha of Kiva.

    PS zelf investeren is wel wat riskanter dan een bank, al zou je daar de afgelopen jaren in sommige gevallen aan kunnen zijn gaan twijfelen ;-)

    Spark Africa – Zazu-hoorn concurrent van vuvuzela op het WK in Zuid-Afrika – Afl. 6

    Spark Africa – Zazu-hoorn concurrent van vuvuzela op het WK in Zuid-Afrika – Afl. 6 from Africa Interactive on Vimeo.

    In de zomer van 2010 is Zuid-Afrika hét centrum van de wereld, want dan wordt daar het WK voetbal gespeeld. Eén voorspelling alvast: dat wordt een hoop herrie. De vuvuzela, die luidruchtige toeter, hebben we al leren kennen tijdens de Confederations Cup van afgelopen zomer. Mar er is nu ook een minder luidruchtige concurrent op de markt: de Zazu-hoorn.

    Ontwerper en ondernemer Fanie Neethling kwam met het idee voor de nieuwe hoorn. Als kind woonde hij in een boerderij niet ver van de stad Kimberley. De inspiratie voor de Zazu vond hij in de dieren in zijn omgeving. Om precies te zijn: in de hoorn van de kudu, een soort antilope die veel voorkomt in Zuid-Afrika.

    De plastic hoorn is nu al verkrijgbaar in een aantal deelnemende landen en de Zuid-Afrikaanse makers hopen op een WK-hit.

    Zelf doen?

    Zelf rechtstreeks investeren in Afrikaanse ondernemers? Kijk ‘ns op MyC4, Zidisha of Kiva.

    PS zelf investeren is wel wat riskanter dan een bank, al zou je daar de afgelopen jaren in sommige gevallen aan kunnen zijn gaan twijfelen ;-)

    Dabba: mobiele telefonie voor 'under-serviced areas'

    Van de website van Dabba:

    dabba telecom is a company that is providing voice and data services to under-serviced areas. dabba has built a distributed community based ownership model.

    dabba is a company based on open collaboration. There are many technologies and people we need to thank. We will start posting these.

    Mooi initiatief met potentie, ze werken o.a. samen met Cisco. Met behulp van omgebouwde wireless-routers maakt Dabba een lokaal netwerk waarmee mobiel gebeld kan worden. Dit lokale netwerk is aangesloten op het landelijke telefoonnetwerk.

    De details ken ik niet, maar ik vind het op het eerste oog een slimme manier om gebieden zonder toegang tot mobiele telefonie communicatiemogelijkheden te geven. Wat vaak nuttig blijkt om te zorgen dat mensen goede prijzen krijgen voor hun producten. Doordat ze weten wat producten opbrengen in de stad.

    Forgiveness (2004)

    Forgiveness is an impressive movie about the healing process in South Africa after decades of apartheid. It tells the story of a disgraced police officer (Coetzee, played by Arnold Vosloo). He has been granted amnesty by the Truth and Reconcilliation Commision, but chooses to visit the family of Daniel Grootboom. An activist he killed during custody.

    The first part of the movie is very intense, the first meetings with the familiy of Daniel are overloaded with emotions. During this part of the movie each member of the family has to reveil their true emotions about what happened. The daughter of the family, Sannie (Quanita Adams), calls the friends of her dead brother. They come down from Free State to finish the decade old story. In the rest of the movie the initial emotions and reactions of Daniels family to the visit of Coetzee change.

    The cinomatography of the movie is good, with a breathtaking ending scene, which wouldn’t be misplaced in an Sergio Leone western. Although it was the 6th movie I saw today, Forgiveness is definitely one of the best movies I saw during the 2005 edition of the IFFR up to this moment. I was surprised to hear South African ‘blacks’ (to late to think of a political correct word for it) speak Afrikaans/Boers. It sounds alot like Dutch (I could even follow the sentences without the subtitles). From reading Antjie Kroch and other South-African writers I thougt that a lot of South Africans were abondoning Afrikaans as a language, because it has been the language of the white surpressor for so long. But maybe I’m wrong about this. After the screening I went to a party, but the images and dialogues of the movie kept coming back. So I left ‘early’.

    Official site of Forgiveness

    Forgiveness at the IMDB

    Updated 29-3-05: corrections mentioned by Dick in his comment