Robin Fransman legt verantwoording af over Holland Financial Centre

Verplicht leesvoer voor Jelle Brand Corstius, met het stuk van Peter Verhaar over de verdampte bonussen van voormalig SNS topman Sjoerd van Keulen.

Robin Fransman

Overleg is verdacht, zeker met banken

 De club van de opgejaagde ex-SNS-topman Sjoerd van Keulen. Een old boys network. Zo leerde Nederland onlangs het Holland Financial Centre kennen, vlak voordat de overheid zich terugtrok. Adjunct-directeur Robin Fransman beschrijft van binnenuit de opkomst en ondergang, volgens hem exemplarisch voor de afbrokkeling van het maatschappelijk middenveld.

Zondag, 3 februari, ik zit helemaal klaar voor Buitenhof. Minister Dijsselbloem komt vertellen over de onteigening van SNS Reaal. Na alle commotie is het vrijwel zeker dat Dijsselbloem ook gevraagd zal worden naar mijn werkgever, het Holland Financial Centre (HFC). Sjoerd van Keulen, oud-CEO van SNS, is bij ons voorzitter. Kan Dijsselbloem iets anders doen dan afstand nemen? Nee. Hij spreekt over een “old boys” netwerk. Dan is duidelijk dat het een moeilijke week wordt. Een ontwikkeling die niet onverwacht komt, maar wel harder en sneller omver blaast dan voorzien.

Terug naar 2006. In de…

View original post 1.884 woorden meer

Oproep aan DNB tot meewerken aan onderzoek Rekenkamer

In navolging van Sargasso heb ik vandaag onderstaande mail gestuurd aan DNB:

Geacht bestuur van De Nederlandsche Bank,

Naast ASR, Fortis en ABN Amro ben ik als belastingbetaler inmiddels ook aandeelhouder van SNS. Via alle denkbare nieuwskanalen hebben de kenners en specialisten de afgelopen dagen hun uitleg van de situatie op me afgevuurd. Zij vertelden me waarom de nationalisatie wel of geen goed idee was.

Wat ik in al die analyses mis is een gedegen analyse van uw rol als toezichthouder op het Nederlandse bankwezen. Het is immers de missie van DNB om te zorgen voor ‘een schokbestendig financieel systeem’ en ‘solide en integere financiële instellingen die hun verplichtingen nakomen’. Nou, dat is behoorlijk mislukt, want bij ieder schokje dat ons financiële systeem de laatste jaren te verduren heeft gekregen, moest de overheid weer een nieuwe bank of verzekeraar nationaliseren. Nederigheid van uw kant en een gedegen onderzoek door de Rekenkamer (missie: toetsen en verbeteren van het functioneren van het Rijk) lijken mij dus zeer op zijn plaats.

Helaas weigert u hier aan mee te werken op grond van Europese geheimhoudingsregels. Een probleem dat in andere landen ook speelt, maar waar rekenkamers toch onderzoek weten te doen naar het functioneren van de nationale bank. Tijd dus om te stoppen met verstoppertje spelen en te voldoen aan dezelfde eisen rond transparantie als de gemiddelde bijstandstrekker die een toezichthouder over de vloer krijg, want als je niks verkeerds gedaan hebt heb je ook niks te verbergen.


Met vriendelijke groet,

Krispijn Beek

Discussieavonden over de toekomst financiële sector

Vanaf vanavond vind een reeks discussieavonden over de toekomst van de financiële sector plaats. De discussieavonden worden georganiseerd door het Sustainable Finance Lab, o.l.v. Herman Wijffels, Klaas van Egmond, Peter Blom. Door de grote belangstelling is het niet meer mogelijk om je aan te melden. Mocht onderstaande informatie interessant zijn, dan is de avond via een live webstream op de site van het Sustainable Finance Lab te volgen. En als je na het bekijken van de livestream een mening over de financiële sector kwijt wil kun je natuurlijk ook nog meedoen met het online onderzoek “duurzaamheidsdialoog financiele sector”, waar ik vorige week over schreef.

De organisatie van de discussie-avonden heeft besloten tot een ruime opzet, waardoor ook voor geinteresseerden vanuit het Economie-Transitie initiatief voldoende ruimte is.

Inleiding

De financiële sector is de laatste decennia in toenemende mate maatschappelijk disfunctioneel gaan opereren. Daarbij is het streven naar financiële winst op de korte termijn ten koste gegaan van de stabiliteit van de sector zelf en van het financieren van een duurzame ontwikkeling van de economie en samenleving.

Om vanuit de wetenschap bij te dragen aan de analyse van de situatie en aan mogelijke oplossingen is het Sustainable Finance Lab opgericht, waar wetenschappers uit verschillende wetenschappelijke disciplines samenkomen. Doel is het ontwikkelen van ideeën om te komen tot een daadwerkelijke verduurzaming van de financiële sector: een stabiele en robuuste financiële sector die bijdraagt aan een economie die de mens dient zonder daarbij zijn leefmilieu uit te putten. Hiervoor zijn meer fundamentele veranderingen nodig dan wat nu op de maatschappelijke agenda staat.

Het Sustainable Finance Lab start daarom een serie discussieavonden.

Het programma voor de verschillende avonden is als volgt:

  1. Maandag 3 oktober
    Naar een dienstbare financiële sector – Prof.dr. Herman Wijffels, Prof.dr. Arnoud Boot en Peter Blom
  2. Maandag 10 oktober
    De financiële professionals: hoeder van de klant? – Prof.dr. Irene van Staveren en Prof.dr. Esther-Mirjam Sent
  3. Maandag 31 oktober
    Banken: private hoeders van het publiek belang – Prof.dr. Hans Schenk en Prof.dr. Harald Benink
  4. Maandag 7 november
    Geld en Schuld – Prof.dr. Arjo Klamer en Prof.dr. Ewald Engelen
  5. Donderdag 24 november
    Lessen en vragen voor de toekomst – Prof.dr. Herman Wijffels en Prof.ir. Klaas van Egmond

De bijeenkomsten vinden plaats in de Aula van het Academiegebouw, Domplein 29 in Utrecht en beginnen om 20.00. Aanmelden kan via het aanmeldformulier, waarna een bevestiging van deelname wordt opgestuurd. Deze bevestiging dient tevens als toegangsbewijs.

Meer informatie over het programma en het Sustainable Finance Lab is te vinden op de website www.sustainablefinancelab.nl

Van bank naar platform voor (duurzame) ondernemers

Dit bericht is eerder vandaag in een iets aangepast vorm geplaats op VoorDeWereldVanMorgen.nl. Het laatste stukje over crowdfunding ontbreekt daar en heb ik toegevoegd nadat ik het oorspronkelijke bericht had ingestuurd naar VDWVM.

Een paar weken geleden heb ik aangegeven hoe ik denk dat sociale ondernemers via een crowdfunding platform aan (start)kapitaal voor hun bedrijf kunnen komen. Ook heb ik aangegeven hoe ik denk dat banken en crowdfunding platforms elkaar kunnen aanvullen. Deze week wil ik aan de hand van het platform VoorDeWereldVanMorgen van de ASN bank laten zien hoe bestaande banken en investeerders beter gebruik kunnen maken van community sites voor hun (zakelijke) klanten.

De basis

De basis van het huidige VoorDeWereldVanMorgen platform is dat klanten van de ASN-bank elkaar daar kunnen vinden om gezamenlijke acties te ondernemen om een betere wereld dichterbij te brengen. Het platform focust zich erg op goede doelen en de non-profit sector. Al lukt het ondernemers in sommige gevallen wel degelijk om door te dringen in de prijsvragen die ze uitschrijven, zo zat er ook bij de ASN Wereldprijs van 2009 een ondernemer onder de genomineerden.

In mijn ogen is het een gemiste kans dat de zakelijke klanten van de bank zich niet kunnen presenteren op de site. Niet alleen voor de zakelijke klanten, maar ook de particuliere klanten en de ASN-bank zelf.

Hoe uit te breiden

Naar mijn mening horen de zakelijke klanten van de bank ook thuis op de community site VoorDeWereldVanMorgen. Op de eerste plaats kunnen zakelijke klanten zich presenteren, zodat particuliere klanten zien in welke bedrijven hun spaar- en beleggingsgeld geïnvesteerd wordt en welke producten deze bedrijven aanbieden. Op de tweede plaats kunnen zakelijke klanten het platform gebruiken om (aanvullende) financiering te krijgen.

Van presenteren…

Veel particuliere klanten van de ASN-bank kiezen bewust voor deze bank. Ze willen dat hun geld bijdraagt aan een duurzamere wereld. Dat geldt ook voor mijzelf. Behalve spaarder bij en investeerder via de ASN­-bank ben ik in het dagelijks leven ook consument.

Van veel onderwerpen weet ik echter te weinig af, waardoor ik bij mijn keuzes beperkt ben tot wat ik wel weet. Op mijn eigen werk bij het Ministerie van Economische Zaken merk ik hoe belangrijk het is om concrete voorbeelden van duurzame producten en diensten te zien. Een kleine pilot met LED-­lampen op mijn werk en een werkbezoek aan een LED-leverancier hebben me duidelijk gemaakt dat kwalitatief goede led-verlichting al wel bestaat. Voor de thuissituatie is het vaak nog niet rendabel, maar gelukkig ben ik een mens en geen bedrijf.

De nieuwe energiezuinige PC’s van mijn werkgever (die tot 75% energiezuiniger zijn) hebben me laten zien dat ik daar bij de vervanging van mijn pc thuis voortaan toch ook echt op moet gaan letten. Wanneer ik dat doe geeft dat duurzame ondernemers weer meer omzet en winst, waarvan hopelijk weer in deel in het ontwikkelen van nog duurzamere producten wordt gestoken. Die investeringen in R&D dragen weer bij aan een ondernemend & innovatief Nederland, waaarmee ik in de rol van consument kan  bijdragen aan het halen van mijn doelstellingen in de rol van werknemer.  Exit pettenprobleem 😉

Zo zijn er vast nog 1001 onderwerpen waar ik geen kaas van heb gegeten, maar waarvan ik graag zou zien wat er nu al haalbaar is. Op zo’n manier bouw ook een community rondom duurzame ondernemers waar kennis, kunde en toekomstig kapitaal uit te putten valt.

… tot verkopen…

Een extra stap zou zijn om een link op te nemen op VoorDeWereldNaarMorgen naar webwinkels waar je producten of diensten kunt kopen. En sta je op het punt over te stappen op een andere telefoon- of stroomaanbieder, werk dan samen met vergelijkingssites zoals bellen.com of GasLicht.com.

Op die manier krijg je als mens in je rol van klant een scherpe, maar verantwoorde prijs. En in de rol van spaarder/investeerder draag je bij aan extra omzet voor bedrijven waar je bank je spaargeld in hebt geïnvesteerd. Waarmee je zorgt dat de terugbetaling van de lening door een bedrijf wat zekerder wordt. Wat ook voor de ASN als financier een extra voordeel is, want betere omzet- en winstcijfers maken de kans op terugbetaling van leningen groter. In deze tijden van economische recessie toch niet geheel onbelangrijk…

Het enige dat daarvoor nodig is is ruimte bieden aan je zakelijke klanten om zich te presenteren en de mogelijkheid bieden om door te klikken naar webwinkels of vergelijkingssites waar de producten en diensten te vinden zijn.

… en financieren

Een laatste mogelijke stap is om het mogelijk te maken dat klanten elkaar rechtstreeks financieren. Dat kan gaan om financiering van ondernemers, maar dat kan bv. ook voor energiebesparende maatregelen bij particuliere klanten onderling.

Deel 1: Crowdfunding voor sociale ondernemers

Deel 2: Crowdfunding als alternatief voor banken?

Boekpresentatie: Het wiel opnieuw uitvinden

Afgelopen maandag was ik bij de boekpresentatie van Het wiel opnieuw uitvinden van Manfred van Doorn. Een van de onderwerpen was de omslag naar een duurzame samenleving en het duurzaam leiderschap dat daarvoor nodig is. Naar mijn mening dus de moeite waard om de entreekosten van 30 euro te betalen.

De bijeenkomst

Ik kwam helaas wat later binnen doordat ik niet op tijd weg kon op het werk. Zoals mijn meisjes weten gaat bij mij meestal het werk voor het meisje, zo ook deze keer. Wat ik gemist heb weet ik dus niet (al vermoed ik dat het deels over crowdsourcing ging). Wat ik gezien en gehoord heb wel, en eerlijk gezegd viel het me wat tegen. De opbouw van het verhaal en van de verschillende vormen van leiderschap volgde voor een groot deel de spiral dynamics opbouw. De kleuren waren wat anders gekozen, want gebaseerd op chakra’s. Buiten dat was de inhoud per kleur in mijn ogen redelijk vergelijkbaar.

Manfred van Doorn haalde in zijn verhaal de Kondratieff cyclus aan. Altijd leuk voor een econoom zoals ik als er weer ‘ns een grootmeester van stal wordt gehaald. Bij de cycli, die ik de laatste tijd wel vaker langs zie komen (bv. bij Wouter de Heij), blijf ik echter twijfelen. Crises komen namelijk vaker voor. De focus in de meeste plaatjes ligt erg op die in de Westerse economieën. De crisis in Japan, de Aziatische Tijgers, of de saving&loans in de VS, passen volgens mij niet in het plaatje. Het voelt daarmee een beetje als een theorie bij je verhaal zoeken, zonder wetenschappelijke onderbouwing. Maar ik geef toe dat dat een onderbuik gevoel is, ik ben onvoldoende thuis in de theoretische ontwikkelingen op dit gebied van de economische wetenschap.

Na het verhaal van Manfred van Doorn waarin een een aantal goed gekozen filmfragmenten over verbindend leiderschap (vast de verkeerde term) zaten kwamen 4 personen kort wat vertellen over hun ervaring met leiderschap. Helaas waren dat, in mijn ogen, voor het merendeel vrij traditionele verhalen. Al had ik dat misschien kunnen verwachten gezien de titel van het boek…

Een ambtenaar die komt vertellen dat de huidige crisis betekent dat we heel scherp moeten kiezen wat we niet meer gaan doen als overheid, klinkt als de nachtwakerstaat uit de 19e eeuw. Een voormalig topambtenaar die vertelt hoe hij jaren geleden al interdepartementaal samenwerkte en de problemen die hem dat opleverde. Waarna hij het onderhand aloude mantra dat je met het huidige internet niks meer hoeft te weten herhaalde. Die gedachte is inmiddels ook al weer tamelijk saai en traditioneel te noemen.

Hoe dan wel? Kiezen als overheid

Naar mijn mening kan het ook anders. Dat vergt echter wel lef en leiderschap van de leiding… Om te beginnen bij het maken van keuzes vanwege de slechte toestand van de overheidsfinanciën. In plaats van te kiezen voor taken afstoten, kun je er ook voor kiezen om de rekening neer te leggen bij degene die de pot verteerd hebben zoals Obama van plan is.

Oftewel: bij de financiële sector die het woord innovatie de afgelopen jaren misbruikt hebben om te doen alsof risico geen prijs meer had. Net als ICT-goeroes ooit dachten dat ICT een Nieuwe Economie voort had gebracht met eeuwig dalende kosten. Wat al eerder de reinste kolder bleek, waar de economen fors intrapten (die hadden nog niks geleerd van de ondergang van Long Term Capital Management).

Een andere oplossingsrichting kan zijn om meer te vertrouwen op het zelfsturend en organiserend vermogen van je burgers, en ze niet te behandelen als imbecielen (zoals Roel in ’t Veld dat zo subtiel noemt). Dat kun je bijvoorbeeld doen door als nieuwe kerntaak van de overheid te definiëren dat je eerlijke en open data verstrekt aan burgers. Dan sluit je als Nederlandse overheid aan bij de trends, zoals ik die nog steeds zie.

Spaar bijvoorbeeld kosten uit door niet alleen te roepen hoeveel vragen je krijgt, maar ontsluit deze vragen en antwoorden ook. Zodat je je helpdesk, of in het geval van de overheid de vele een-loketten te ontlasten (wat weer menskracht uitspaart). Of plaats alle vergunningaanvragen en klachten op een interactieve kaart met statusinformatie erbij. Op die manier kunnen burgers zien wat er speelt, zonder dat een ambtenaar de vraag daarover hoeft te beantwoorden. Of ga een stapje verder en stel je informatie open met locatiekenmerken, zodat bedrijven als Layar of burgerinitiatieven als verbeterdebuurt.nl applicaties kunnen ontwikkelen om de informatie te ontsluiten.

De ultieme stap is natuurlijk digitale ontsluiting van de archieven met overheidsinformatie. Want hoeveel ambtenaren hebben nu een dagtaak aan het voorkomen dat burgers hun recht op overheidsinformatie via de WOB uitoefenen? De overheid vraagt van haar burgers allerlei informatie onder het motto:

u heeft toch niks verkeerds gedaan, wat heeft u dan te verbergen?

Laten we dat dan ook ‘ns op de overheid zelf toepassen. Dus geen parlementaire commissie De Wit, maar alle correspondentie van Financiën, DNB en de banken vrij geven. Dan kan iedere burger die dat wil zelf bepalen of het Kabinet een juist besluit nam en kunnen we ook besparen op het aantal ambtenaren & tegelijkertijd investeren in innovatieve informatiediensten… Zeg maar tranparantie als nieuwe objectiviteit.

Internet: mind the crap

De laatste oplossingsrichting vormt een mooie brug naar de achterhaalde stelling dat je met internet geen kennis meer hoeft te hebben, omdat alle informatie vindbaar is op internet. Dat is volgens mij totale onzin. Op internet is veel goede informatie te vinden, tegelijkertijd denk ik bij internet (met een parafrasering van de Londense subway):

Mind the crap

Zonder parate kennis en inzicht in samenhang tussen onderwerpen krijg je grote kans op uitglijders. Stel je voor dat ik in een overleg zit zonder parate kennis en ik ga het op internet opzoeken (wat al een tamelijke gênante vertoning is), hoe bepaal ik dan waar en onwaar?

Parate kennis over de onderwerpen waar je verantwoordelijk voor bent is dus van essentieel belang in een kenniseconomie. Als je de omslag van kenniseconomie naar een innovatie economie wilt maken zul je volgens mij nog een stap verder moeten gaan, want dan heb je ook parate kennis van andere onderwerpen nodig. Dat geldt ook voor de omslag naar een duurzame economie.

Wanneer je dat niet doet wordt duurzaamheid verengd tot klimaatverandering, luchtkwaliteit, biodiversiteit, kinderarbeid of een ander los thema. Terwijl het bij duurzaamheid nu juist gaat om de samenhang tussen thema’s en het afwegen van keuzes waar je voor staat. Wat is op dit moment belangrijker: luchtkwaliteit, biodiversiteit, of minder CO2 emissies? Twee grootheden die niet vergelijkbaar zijn, en juist door ze beide op tafel te houden vind je innovatieve manieren om beide doelen gelijktijdig te halen. Gebrek aan parate kennis van een van de onderwerpen levert  op z’n minst controverses op

Conclusie

De losse verhalen vond ik niet passen bij het idee van een nieuw paradigma. Daarvoor waren ze te traditioneel. Dat neemt niet weg dat ik zeker wel van plan ben het boek van Marcel van Doorn te gaan lezen. De bijeenkomst zelf was ook geslaagd, aangezien ik weer interessante mensen heb ontmoet. Vooral de persoon die vroeg:

Is vragen of er genoeg geld is voor de omslag naar duurzamheid niet hetzelfde als vragen of er genoeg olie is om het vuur te doven?

prikkelde mijn verbeelding 🙂

Crowdfunding als alternatief voor banken?

In de reacties op mijn stuk over crowdfunding voor sociaal ondernemers vielen me een aantal zaken op. Ten eerste dat verschillende mensen zeiden dat een crowdfunding model ook voor andere ondernemers toepasbaar is. Ten tweede dat er al een aantal crowdfunding startups is die zich met name richten op de financiering van startups, en ten derde dat crowdfunding als alternatief voor financiering door banken wordt gezien. Vandaag een stukje over hoe ik daar tegenaan kijk.

Crowdfunding voor (sociaal) ondernemers & startups

Crowdfunding is zeker breder toepasbaar dan alleen voor sociaal ondernemers. De aanleiding om mijn oude idee weer af te stoffen was echter een gesprek over de problemen van sociaal ondernemers om aan kapitaal voor hun bedrijf te komen. Vandaar de focus in mijn vorige bericht, ik ben het er echter volledig mee eens dat het concept breder toepasbaar is. Bijvoorbeeld voor startups, al moet ik eerlijk zeggen dat ik vooral andere soorten investeringen op het oog had voor crowdfunding (maar da’s beroepsdeformatie 😉

Crowdfunding als aanvulling op banken

Wanneer je crowdfunding neerzet als alternatief voor banken mis je volgens mij een kans op synergie tussen banken en crowdfunding platforms. Uit gesprekken met de CEO’s van MyC4, ondernemers en huidige financiers (banken etc.) krijg ik de indruk dat banken bepaalde investeringen te riskant vinden (overigens is mijn indruk niet meer dan anekdotisch). Denk bijvoorbeeld aan investeringen in zeer technische ontwikkelingen, de marktintroductie van nieuwe producten of diensten, of het financieren van startups. Een groot deel van de investering willen banken best doen, maar de laatste 20% a 30% moet anders gefinancierd worden.

De bedragen waar het omgaat zijn te klein voor de bank om een bankenconsortium te vormen om het risico te spreiden, zoals dat gebeurt bij grote investeringen. De transactiekosten van een bankenconsortium zijn simpelweg te hoog. Hier kan een crowdfunding platform uitkomst bieden.

Banken zijn van oudsher sterk in risicomanagement en het beoordelen van businessplannen. Banken werken echter grotendeels met spaargeld, waardoor de mate waarin ze risico kunnen lopen beperkt is. De klant is tenslotte een bepaalde rente beloofd. Die rente moet betaald worden, ongeacht de vraag of de investeringen die de bank met het spaargeld doet renderen. Om banken daarin tegemoet te komen zijn er onder voorwaarden allerlei borgstellingen vanuit de overheid beschikbaar gericht op financiering van MKB-bedrijven. Dan nog kan het risico voor de bank echter te groot zijn.

Een oplossing daarvoor kan zijn om samen te werken met een crowdfunding platform. Daarop ‘verkoopt’ de bank een deel van de lening door aan andere investeerders. Feitelijk vormt de bank op deze manier een soort van bankenconsortium om het risico te spreiden, alleen zorgt de inzet van internettechnologie tot veel lagere transactiekosten. Door het veilingsysteem te hanteren dat ik in mijn eerdere post beschreef kan de rente voor de ondernemer zelfs nog lager uitvallen ook. Wat in het voordeel is van de ondernemer.

De bank zorgt voor de administratieve afhandeling van de lening richting de ondernemer en betaald de rente en aflossing aan het crowdfunding platform. Dit platform verzorgt de terugbetaling aan de investeerders op het platform.

Zowel de bank als het crowdfunding platform kunnen een vergoeding vragen voor het bemiddelen bij de lening, met mijn ervaring met MyC4 in het achterhoofd zouden deze partijen pas een vergoeding moeten krijgen als de lening volledig is terugbetaald. Op die manier zijn de belangen van investeerders, bank en crowdfunding platform tot het eind toe gericht op terugbetaling.

Uit de inbox: Help je bank investeren in klimaat?

Mooi bericht:

Heb je het al gelezen? Vanochtend hebben alle grote Nederlandse banken de regering in een verklaring opgeroepen om wetten te maken die duurzame energie krachtig stimuleren. De banken willen ook zelf meer in duurzame energie investeren, schrijven ze.
Wij zijn er blij mee. Jij ook? Zullen wij als klanten met z’n duizenden ervoor zorgen dat onze banken hun wens ook snel omzetten in daden? Via de Eerlijke Bankwijzer kan dat.

Stuur jouw bank vandaag een oproep: www.eerlijkebankwijzer.nl/wat-kunt-u-doen/stuureenbericht
Eerlijke Bankwijzer
Maken onze oproepen verschil? Jazeker. Eerder dit jaar stuurden 3.700 mensen via Treemagotchi een e-mail aan hun bank, in 1 week. Dat zette de banken serieus aan het denken. Sterker nog, de afgelopen maanden beloofde een aantal grote banken om hun beleid op wapenhandel aan te scherpen. Wij zijn heel trots op dit resultaat van ons samen.

Juist omdat onze meningen tellen, zetten we door en sturen we ze weer een bericht. Lees meer hier .

Ook namens de mensen achter de Eerlijke Bankwijzer,

Groeten van het Treemagotchiteam

En een mooie verklaring, ondertekent door de bestuursvoorzitters van ABN AMRO, AEGON, ASN Bank, Fortis Bank Nederland, Friesland Bank, ING, Rabobank, Robeco Bank, SNS Bank en Triodos Bank. Alleen hou ik dan 2 vragen:

  1. Welke banken financieren de kolencentrales die in Nederland in aanbouw zijn?
  2. Waarom ondernemen de banken zelf geen actie, zoals bijvoorbeeld een groep Amerikaanse bankens en energiebedrijven sinds vorig jaar doet door met een fictieve CO2 prijs van 40 dollar per ton CO2 te rekenen in investeringsplannen die worden voorgelegd voor financiering. Zie de site van The Carbon Principles en dit artikel van Reuters.

Iemand een antwoord daarop?