Zijn eisen aan de scheepvaart slecht voor de economie?

De Club van 30 had gisteren een artikel staan over de effecten van de nieuwe luchtkwaliteitseisen voor de zeescheepvaart op het Nederlandse bedrijfsleven. Volgens de nieuwe luchtkwaliteitseisen het zwavelgehalte van scheepsbrandstoffen wereldwijd dalen, waarbij er aanvullende eisen gesteld kunnen worden in zogenaamde SECA gebieden. Waar de Noordzee ook toe behoort. Bernard ‘duurzaamheid is innovatie‘ Wientjes stelt volgens de Club van 30 in een brief aan Staatssecretaris Atsma dat deze aanvullende maatregelen slecht zijn voor de scheepvaart en voor de staal en papierindustrie in Nederland. Om te beoordelen of dat klopt lijkt het me verstandig om te bezien wat de maatregelen inhouden, welke redenen er zijn voor de maatregelen en mogelijke alternatieve maatregelen om de doelen te halen.

Wat houden de maatregelen in?

Volgens de Europese Commissie (pdf) betekenen de afspraken een afname met 4,50 gewichtsprocent van zwavelgehalte van scheepsbrandstoffen:

  • een afname van het zwavelgehalte tot 3,50 gewichtsprocent tegen 1 januari 2012;
  • een afname van het zwavelgehalte tot 0,50 gewichtsprocent tegen 1 januari 2020, behoudens herziening in 2018, met  mogelijk uitstel tot 2025.

Voor de zogenaamde SECA’s (waaronder dus de Noordzee) gaat het om een afname met 1,50 gewichtsprocent  van het zwavelgehalte van alle  scheepsbrandstoffen die worden gebruikt binnen SECA’s

  • tot 1,00 % tegen 1 juli 2010;
  • tot 0,10 % tegen 1 januari 2015;

Waarom is de maatregel nodig?

In 2001 hebben de lidstaten van de EU zich gecomitteerd aan de het programma schone lucht voor Europa (Clean Air For Europe). Het einddoel daarvan is dat de luchtkwaliteit dusdanig moet verbeteren dat er geen merkbaar effect meer is van luchtverontreiniging op gezondheid en milieu.

Om de doelstellingen uit CAFE te bereiken worden de luchtverontreinigende emissiesbinnen de Europese Unie vanuit verschillende hoeken gereguleerd. Aan de ene kant gebeurd dit door grenzen te stellen aan de hoeveelheid emissies, de concentratie van luchtverontreinigende stoffen en de neerslag (deposito) van luchtverontreinigende stoffen. Aan de andere kant worden de luchtverontreinigende emissies gereguleerd door bronbeleid.

De absolute hoeveelheid emissies per land worden begrensd door de Nationale Emissieplafonds uit de Nationale Emissie Plafond-richtlijn, waar de luchtvaart en zeescheepvaart niet onder vallen. De maximale concentratie luchtverontreiniging op een bepaald tijdstip op een bepaalde plaats wordt begrensd door de Kaderrichtlijn Luchtkwaliteit, waar luchtverontreiniging veroorzaakt door de luchtvaart en zeescheepvaart wel meetelt. De hoeveelheid neerslag van luchtverontreinigende stoffen wordt in bepaalde gebieden gereguleerd door natuurwetgeving (Natura 2000).

De afgelopen decennia hebben grote reducties in luchtverontreingende emissies plaatsgevonden, waardoor de luchtkwaliteit aanzienlijk verbeterd is. Zo wordt de luchtkwaliteitsnorm voor zwaveldioxide al jaren gehaald (bron: Compendium voor de Leefomgeving). Tegelijkertijd zijn er nog aanvullende maatregelen nodig om de lange termijn doelstellingen van CAFE te halen (bron: kamerbrief Milieubeleid industrie na afloop milieuconvenanten).

Met het huidige zwavelgehalte (1,5 %) was de zeescheepvaart op het Nederlands deel van de Noordzee in 2009 goed voor 51% van de zwaveldioxide-emissies (SO2) (bron Compendium voor de Leefomgeving). Bij een verwachte toename van de zeescheepvaart neemt de emissie van SO2 door de zeescheepvaart de komende jaren verder toe. Voor een beeld van het huidig effect van de zeescheepvaart op de SO2 emissies zie dit artikel in The Guardian.

Alternatieve maatregelen

Natuurlijk is het mogelijk om de doelstellingen op een andere manier te halen. Industrie, landbouw en wegverkeer hebben de afgelopen 30 jaar echter al grote stappen gemaakt in het verlagen van hun luchtverontreinigende emissies, met name de emissies van SO2 zijn fors gedaald. Extra reductie in die sectoren is daarmee relatief duur. De scherpere eisen aan brandstoffen op de Noordzee zijn naar mijn mening dan ook een logische stap om de emissie van zwaveldioxide op het Nederlands grondgebied verder te verlagen en passend bij het principe de vervuiler betaalt. Tenzij de voorman van VNO-NCW bedoelt dat de doelstellingen uit CAFE aan de wilgen gehangen moeten worden…?

Bernard Wientjes: 'innovatie is duurzaamheid, of duurzaamheid is innovatie'

Bernard Wientjes, de voorzitter van VNO-NCW, sprak op 19 januari tijdens de Big Improvement Day. De eerste minuten gaan over wat verkeerd gaat in Nederland. Vanaf minuut 4 wordt ’t m.i. interessanter als Wientjes praat over duurzaamheid, innovatie en kansen voor het Nederlands bedrijfsleven. De drie terreinen die hij ziet als kansrijk:

  1. Water en klimaatadaptatie, oftewel landen helpen zich te beschermen tegen de stijgende zeespiegel;
  2. Biofuels, waar hij ook de kennis van de WUR noemt;
  3. Logistiek, maar dan wel met de meest duurzame haven ter wereld.

De meest opmerkelijke quote (in mijn ogen):

Uitsluitend innovatief ondernemerschap kan de oplossing bieden om weer tot economische groei te komen. Bij elke ondernemer in Nederland is duidelijk dat innovatie alleen maar kan op basis van duurzaamheid. Eigenlijk is het woord innovatie duurzaamheid geworden, of duurzaamheid is innovatie.

Duurzaamheid gaat volgens Bernard Wientjes niet alleen over moreel ondernemerschap. In de toekomst is innoveren op basis van duurzaamheid, volgens Wientjes, het verschil tussen dood en leven. Niet alleen voor onze aarde, maar ook voor ondernemingen. De uitspraak van Wientjes gaf op twitter positieve reacties:

Nooit gedacht dat ik Bernard Wientjes zo’n koning zou vinden #mooiewoorden #BID #bid10 #duurzametoekomst

Maar was ook aanleiding tot kritische vragen:

@krispijnbeek En hoe gaat VNO-NCW daartoe empoweren? Heeft Bernhard Wientjes daar ook visie op.? #yam #bid10


rpgeradts

Kijk en oordeel zelf.

Kroonrede Bernard Wientjes (VNO-NCW) – Big Improvement Day (BID) 2010 from FunnelVision on Vimeo.

Met dank aan Visie Nederland & FunnelVision voor het (mogelijk) maken van de video.