Is nul-op-de-meter CO2 neutraal?

Afgelopen week publiceerde de innovatiemanager van Remeha een artikel waarin hij stelt dat een all-electric nul-op-de-meter woning geen effect heeft op de CO2 uitstoot. Dit in tegenstelling voor een energiezuinige woning met gasaansluiting, die volgens Remeha door toepassing van groen gas wel naar CO2 neutraal kan. Het streven zou volgens Remeha dan ook moeten zijn om een woning CO2 vrij te maken in plaats van gasvrij. Vanuit verschillende hoeken is er al kritiek geleverd op de energieberekening van Remeha, zie bv. het commentaar van Jan Willem van de Groep. Tijd voor een kleine calculatie van de CO2 emissie op basis van de CO2 prestatieladder, waar Remeha zelf ook voor gecertificeerd is.

CO2 emissie nul-op-de-meter

Remeha stelt dat de CO2 emissie van een all-electric woning groter is dan nul. Op jaarbasis wekt de woning dan wel evenveel elektriciteit op als dat de woning verbruikt, maar het elektriciteitsnet wordt als buffer gebruikt. In de zomer produceert de woning meer stroom dan verbruikt wordt en in de winter neemt de woning meer stroom van het net op. De winterstroom wordt door Remeha voor het gemak gelijk gesteld aan kolenstroom of anders zou volgens Remeha gewerkt moeten worden met de uurgemiddelde CO2 footprint van elektriciteit.

Dat levert meteen meerdere afwijkingen ten opzichte van de CO2 footprint bepaling van de CO2 prestatieladder op. Ten eerste kent de CO2 prestatieladder geen uurgemiddelde elektriciteitsfootprint. Een gecertificeerd bedrijf kan zijn elektriciteitsverbruik vergroenen door zogenaamde garanties van oorsprong te kopen, daarmee toont het bedrijf aan dat op jaarbasis evenveel groene stroom wordt geproduceerd als het zelf verbruikt. Ik ben dan ook benieuwd of Remeha de CO2 uitstoot van haar eigen elektriciteitsverbruik op uurbasis heeft vergroend, of dat op die manier gaat doen.

Een nul-op-de-meter woning produceert op jaarbasis evenveel energie (meestal zonne-energie) als er gebruikt wordt. Zonne-energie heeft volgens de CO2 emissiefactoren, die onder andere gebruikt worden bij de CO2 prestatieladder een emissie van 0 gram / kWh. Dat betekent dat de jaarlijkse CO2 emissie van een NOM woning nul is. Ongeacht het aantal kWh dat gebruikt wordt. Kun je over discussiëren, maar dan moeten we het ook gaan hebben over de CO2 footprint van Remeha zelf en van alle bedrijven die hun CO2 emissie rapporteren volgens de methodiek van de CO2 prestatieladder (en ik vermoed zelfs van alle bedrijven die het internationale Green House Gas protocol gebruiken).

Nu weet ik dat er verschillende bedrijven zijn die hun betrokkenheid bij nul-op-de-meter woningen opvoeren als keteninitiatief in kader van de CO2 prestatieladder. Sterker: ik kan me voorstellen dat er bedrijven zijn die de nul-op-de-meter woningen die ze bouwen opvoeren als vermindering van hun zogenaamde downstream scope 3 emissies. Dat laatste zou betekenen dat er auditors van de CO2 prestatieladder zijn die een CO2 emissiereductie hebben toegekend aan nul-op-de-meter woningen.

CO2 emissie groen gas

Remeha stelt dat de CO2 emissie van een woning met een gasaansluiting en een HRE ketel wel naar nul kan door gebruik te maken van groen gas. Ook daar doet zich een uitdaging voor met de methodiek van de CO2 prestatieladder. De lijst met CO2 emissiefactoren kent namelijk 2 soorten biogas: stortgas en covergisting, met een CO2 emissiefactor (well-to-wheel) van respectievelijk 0,398 kg CO2/m3 gas en 1,260 kg CO2/m3 gas. Hoe je met dergelijke emissiefactoren bij het gebruik van zelfs maar 1 kubieke meter groen gas tot nul CO2 emissie kan komen is mij een raadsel. Ik kan de claim dat een groen gas woning wel nul CO2 emissie kan halen dan ook niet plaatsen.

Conclusie

In het artikel introduceert Remeha een aantal novititeiten, zoals het toepassen van uurgemiddelde CO2 emissiefactoren voor elektriciteit en het stellen dat groen gas CO2 neutraal is. Het eerste is zeer ongebruikelijk bij het bepalen van de CO2 emissie van elektriciteitsverbruik. Het tweede komt niet overeen met de in Nederland gehanteerde CO2 emissiefactoren, tenzij Remeha zich beperkt tot de CO2 emissie van verbranding van het gas. Ook dat is niet de afspraak binnen de CO2 prestatieladder, waar gewerkt wordt met de CO2 emisssie over de gehele levenscyclus (de zogenaamde well-to-wheel emissies).

Antwoord van de RGD & poging 4: Overheid en Tweede Kamer wat voor groene stroom gebruikt u zelf?

Gisteren heb ik antwoord gekregen van de Rijksgebouwendienst op de vraag over groene stroom, die ik vorige week stelde aan de Tweede Kamer:

Geachte heer Beek,

Via persvoorlichter [naam verwijderd] van de Tweede Kamer ontving ik uw gegevens en vragen mbt tot groene stroom.

Wat betreft de Rijksoverheid kan ik u het volgende meedelen over de verduurzaming van elektra en gas:

Verduurzaming elektra: Sinds 1 januari 2010 nemen alle Rijkspartijen 100% groene stroom af. Dit gebeurt door de aanschaf van de zogenaamde garanties van oorsprong. Deze zijn het bewijs dat de elektriciteit duurzaam is opgewekt.

Verduurzaming gas: Sinds vorig jaar (2012) geldt ook de verplichting om het gasverbruik te verduurzamen. De beschikbaarheid van groen gas is echter nog te gering (slecht 1% beschikbaar) om in onze vraag te voorzien . De rest moet vergroend worden via wederom de aankoop van certificaten. In dit geval de Gold Standard certificaten. grt.

Met vriendelijke groet,

[naam verwijderd]

Senior Communicatieadviseur Rijksgebouwendienst

Of eigenlijk: ik heb nog steeds geen antwoord op de vraag die ik heb gesteld. Want nu weet ik nog niet wat voor stroom ze gebruiken: buitenlandse GvO’s of Hollandse Groene. Daarom heb ik meteen maar een 4e poging gedaan:

Geachte [naam verwijdert],

Bedankt voor uw reactie.

Helaas is dit geen antwoord op de vraag die ik gesteld heb aan de Tweede Kamer en aan de rijksoverheid.

Gezien de ophef die een aantal weken geleden bij Tweede Kamerleden ontstond over de verkoop van spotgoedkope buitenlandse GvO’s aan Nederlandse consumenten wil ik graag weten wat voor GvO’s de Tweede Kamer en het Rijk zelf gebruiken als bewijs van duurzame elektriciteitsopwekking.

Oftewel: zijn het Nederlandse GvO’s of buitenlandse GvO’s? In het geval van buitenlandse GvO’s: telt het exporterende land deze dan mee in de rapportage aan de EU in het kader van de EU duurzame energie richtlijn of niet*?

Mvg. Krispijn Beek

De derde vraag staat ook uit bij de RGD, ik neem aan dat ze die samen met vraag 4 beantwoorden. Verder weet ik  inmiddels dat de vraag over samenhang tussen de criteria duurzaam inkopen en overige beleidsdoelen in behandeling is bij I&M. Inhoudelijk heb ik daar nog niks op teruggehoord.

To be continued…

* Dat zijn de eisen die de CO2 prestatieladder stelt om CO2 reductie van groene stroom mee te mogen nemen. Anders telt het simpelweg als grijs bij het bepalen van de CO2 footprint.

Antwoord van de Tweede Kamer en poging 3: overheid gebruikt u Hollandse Groene of sjoemelstroom?

Ik heb antwoord gekregen van de Tweede Kamer op mijn vraag wat voor soort groene stroom de Tweede Kamer zelf gebruikt. Hoewel dat niet wil zeggen dat ik het nu wel weet, weet ik nu wel dat ik daarin niet alleen ben. De stafdienst voorlichting van de Tweede Kamer weet het zelf namelijk ook niet. In tegenstelling tot de publieksvoorlichters van Rijksoverheid.nl geven ze wel aan waar ik meer informatie kan krijgen en welke maatregelen de Tweede Kamer heeft genomen in het gebouw. Zowel voor energiebesparing als voor energieopwekking:

Geachte heer Beek,

Hartelijk dank voor uw mail.

U vraagt wat voor soort groene stroom de Tweede Kamer zelf gebruikt. De Tweede Kamer neemt door tussenkomst van de Rijksgebouwendienst deel aan de Collectieve Energie Inkoop (CEI). Dit is een  inkoopcollectief van het Rijk. CEI zorgt onder meer voor: leveranciersselectie via Europese aanbesteding en internetveiling, vergroenen of verduurzamen van het energieverbruik en inkoop van aardgas en elektriciteit.  Voor nadere details over deze inkoop van stroom verwijs ik u naar de Rijksgebouwendienst. Deze kunt u bereiken via 070 339 39 39  http://www.rgd.nl/contact/

Ik kan u wel informeren over duurzaamheid en energiebesparende maatregelen bij de Tweede Kamerorganisatie.

Het nieuwbouw gedeelte van het Tweede Kamergebouw waar zich de vergaderzalen, restaurants en keukens bevinden heeft, een A-label gekregen. In de monumentale gebouwdelen wordt waar mogelijk energiebesparende maatregelen genomen.

De Tweede Kamerorganisatie maakt al ruime tijd gebruik van zonnepanelen en een zonneboiler. Deze zijn onder meer in gebruik ten behoeve van de warmwatervoorziening. De combinatie van zonnecollectoren en zonneboiler levert een energiebesparing op van circa 40 %.

Verlichting wordt stapsgewijs vervangen door duurzame LED verlichting. In de zomer van 2010 werd de totale verlichting van de Plenaire Zaal vervangen. Uitgangspunten hier waren onder andere energiebesparing en duurzaamheid.

Elke gelegenheid wordt  aangegrepen om energie te besparen. Daar waar mogelijk worden ontwikkelingen toegepast in het Tweede Kamergebouw. Zo houdt de afdeling inkoop bij elke aanbesteding rekening met regelgeving rondom duurzaam inkopen. Duurzame ontwikkelingen worden op de voet gevolgd.  Ik vertrouw u voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet,
[naam verwijderd]
Stafdienst Voorlichting
Tweede Kamer der Staten-Generaal

Uiteraard heb ik de vraag over de soort groene stroom die de rijksoverheid inkoopt inmiddels gesteld aan de RGD en ook maar eens op het Rijksduurzaamheidsnetwerk. Op mijn tweede poging aan de rijksoverheid heb ik nog geen antwoord gekregen.

Wordt vervolgd…

Poging 2: beste overheid wat voor groene stroom koopt u in?

Op mijn eerste vraag naar het type groene stroom dat de overheid zelf inkoopt kwam een formeel en nietszeggend antwoord van de rijksoverheid. Daarom een tweede poging, nu in algemenere beleidstermen geformuleerd:

Uit uw eerdere reactie begrijp ik dat u enkel algemene informatie over wet- en regelgeving van de Rijksoverheid geeft. Graag wil ik daarom van u weten hoe de overheid het beleid ten aanzien van duurzaam inkopen koppelt aan de beleidsdoelen op andere terreinen. Bv. bij het doel van 14% duurzame energie in 2020 en de inkoop van duurzame energie i.k.v. het duurzaam inkoopbeleid voor de overheid.

Ik verwacht weer een weinig zinvolle reactie, dus ondertussen zijn tips van harte welkom.

‘Hollandse Groene is duurder voor de overheid dan sjoemelstroom’

Na een weekend discussiëren over het kostprijsverhogend effect van inkopen van Nederlandse groene stroom door de overheid heb ik het maar eens op een rijtje gezet. Uitgangspunten:

  • De Nederlandse overheid wil 14% duurzame energie in 2020;
  • De Nederlandse overheid koopt 100% duurzaam in.

Naar mijn weten geven we via de SDE+ een prijsgarantie af aan producenten van groene stroom. Voor windenergie fase 1 is het basistarief in 2013 8,75 Eurocent / kWh. Wanneer de kostprijs van stroom stijgt dan daalt de SDE+ subsidie, om te voorkomen dat producenten van groene stroom ‘overwinsten’ behalen. Wanneer de kostprijs van stroom daalt, dan stijgt de SDE+ subsidie.

Ik neem aan dat als referentiekader voor het bepalen van de hoogte van de SDE+ subsidie de prijs van groene stroom wordt genomen. Dat wil zeggen de leveringskosten plus de kosten van een Garantie van Oorsprong (GvO). De goedkoopste GvO’s komen uit het buitenland, dus als referentieprijs neem ik het kale leveringstarief van elektriciteit plus een buitenlandse GvO. In onderstaande grafiek kun je het effect zien van stijgende prijzen van Nederlandse GvO´s op de kostprijs per kWh van de overheid. Zoals je ziet leidt een stijgende prijs van Nederlandse GvO´s tot een dalende subsidie via de SDE+. Pas bij een GvO prijs van ongeveer 4 Eurocent / kWh stijgen de totale kosten voor de overheid. Tot die tijd is het schuiven tussen potjes. Bij een hoger basistarief ligt de omslag bij een nog hoger prijs van Nederlandse GvO’s.

De bijbehorende berekeningen vind je hier.

Ons eigen elektriciteitsverbruik

Voordat je denkt dat ik hier zelf niks aan doe: we zijn thuis al jaren actief bezig met ons energieverbruik. Sinds een jaar of drie houden we dat maandelijks bij. Ons gasverbruik hebben we teruggebracht tot ongeveer 1.000 m3 per jaar met behulp van een zonneboiler. De afgelopen jaren hebben we diverse besparingsmaatregelen genomen in huis en sinds januari wekken we ongeveer 40 procent van ons elektriciteitsverbruik zelf op via Winddelen van de Windcentrale. Binnenkort worden zonnepanelen geplaatst waarmee we nog eens 40 procent van ons elektriciteitsverbruik zelf op gaan wekken. Het resterend deel nemen we af van Greenchoice (een jaar vast), volgens zowel de groene stroom checker van WISE als de HIER Klimaatcampagne een groene keus.

PS Ik heb nog  geen reactie van de Tweede Kamer.

Vraag aan de Tweede Kamer en de Rijksoverheid: wat voor groene stroom verbruikt u zelf?

Naar aanleiding van de ophef over de herkomst van duurzame energie in de Tweede Kamer, heb ik onderstaande vragen gesteld aan de Tweede Kamer en de Rijksoverheid. Nu nog een paar dagen wachten op het antwoord. Al kan ik dat wel raden: zowel de Tweede Kamer als het rijk kopen nauwelijks tot geen duurzame elektriciteit met Nederlandse Garanties Van Oorsprong. Zodra ik antwoord heb plaats ik een update.

Geachte medewerker van de Tweede Kamer/Rijksoverheid,

Op de websites van de NOS en Het Kan Wel las ik dat een meerderheid van de Tweede Kamer opheldering wil van minister Kamp over de “jokkebrokken” in de energiesector die “sjoemelstroom” zouden gebruiken voor groene stroom.

Dat roept bij mij als actieve investeerder en afnemer van Nederlandse groene stroom de vraag op wat voor soort groene stroom de Tweede Kamer/rijksoverheid zelf gebruikt.

Zeker gezien de eisen die de rijksoverheid in aanbestedingen indirect via de CO2 prestatieladder stelt aan het gebruik van duurzame energie van Nederlandse komaf.

Ik zie uw antwoord met belangstelling tegemoet.

Mvg. Krispijn Beek

Voel je trouwens vrij om dezelfde vraag aan je eigen gemeente, provincie en de rijksoverheid voor te leggen.

Strukton stapt volledig over op Nederlandse windenergie

Logo_Strukton_homeOndanks de winterse kou begint 2013 als een oogstjaar op mvo-gebied bij Strukton. Vorige week behaalde Strukton Workspere de zelfverklaring ISO 26000 en leverde Strukton Bouw in Amsterdam een markant hotel met energielabel B en Green Key Goud certificaat op. Gisteren maakte Strukton bekend per 1 januari 2013 volledig is overgegaan op groene stroom. Strukton heeft gekozen voor Windkracht220 van Essent. Dit is 100% duurzame elektriciteit opgewekt door Nederlandse windmolens. Het contract loopt van 2013 tot en met 2015.

Sinds 1 januari 2013 is Strukton volledig overgegaan op groene stroom. Strukton heeft gekozen voor Windkracht220 van Essent. Dit is 100% duurzame elektriciteit opgewekt door Nederlandse windmolens. Het contract loopt van 2013 tot en met 2015.

essent_windkracht_220Windenergie is een van de schoonste manieren om energie op te wekken, want er komt nauwelijks CO2 bij vrij. Ter vergelijking: standaard grijze stroom heeft een uitstoot van 455 kg/MWh, terwijl windenergie een uitstoot heeft van slechts 15 kg/MWh (gebaseerd op de conversiefactor van de CO2-Prestatieladder).

Het energieverbruik van Strukton is circa 8.800 MWh op jaarbasis, wat gelijk is aan het verbruik van ruim 2.500 huishoudens. De overstap naar groene stroom levert een reductie van maar liefst 3.892 ton CO2 per jaar op. Een gemiddeld gezin stoot volgens MilieuCentraal 8,5 ton CO2 uit per jaar, deze reductie is dus gelijk aan de jaaruitstoot van ruim 450 gezinnen.

Met de keuze voor groene stroom draagt Strukton bij aan een beter milieu en voldoet het bedrijf tevens aan de eisen voor de CO2-Prestatieladder. Daarnaast hecht het bedrijf ook belang aan het feit dat de windenergie van Windkracht220 van Nederlandse bodem komt, want op deze manier wordt de productie van duurzame energie in eigen land gestimuleerd.

De markt van duurzame energie is een markt waarop Strukton zelf ook actief is, denk aan de technische werkzaamheden aan offshore transformatieplatforms en activiteiten op het gebied van golfenergie, windenergie en getijdenenergie. De keuze voor groene stroom is dan ook niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor de toekomst van het bedrijf. Strukton realiseert ook diverse duurzame projecten.

CO2 calculator NS

Sinds kort heeft de NS een CO2 calculator op haar website, daarmee kan je de CO2 besparing van je treinreis berekenen t.o.v. de CO2 emissie van dezelfde reis per auto. Ik vind het een mooi initiatief van de NS samen met Milieu Centraal.

Strukton (mijn werkgever) is gecertificeerd op niveau 5 van de CO2 prestatieladder. Het verleggen van mobiliteit van auto naar openbaar vervoer is een van de maatregelen die we stimuleren om onze CO2 emissie te reduceren. Om die reden ben ik de afgelopen weken wat dieper in de berekening van de CO2 emissie per reizigerskilometer gedoken die de NS vermeldt, deze wijkt namelijk behoorlijk af van de CO2 conversiefactor uit het handboek CO2 prestatieladder versie 2.0 en 2.1. De NS hanteert 35,1 gram CO2/reizigerskilometer in 2010, terwijl het handboek CO2 prestatieladder uitgaat van de volgende conversiefactoren (getallen in gram CO2/reizigerskilometer):

Reistype CO2 emissie
Stoptrein *) 100
Intercity *) 55
Stoptrein+Intercity **) 65
Hoge snelheidstrein 60

Bron: STREAM Studie naar Transport Emissies van Alle Modaliteiten, CE Delft, maart 2008 v2.0.
*) Cf. STREAM rapport betreft dit het hele spoornet; Stoptreinen incl. dieseltractie.
**) Stoptrein + Intercity betreft een gecombineerde reis of treinreis met onbekend treintype.

Dat betekent dus op zoek naar de verschillen in gehanteerde conversiefactoren. Heel groot lijken die niet te zijn:

Emissiebron NS calculator CO2 prestatieladder
Windenergie

Onbekend

15

Zonne-energie

Onbekend

80

Grijze stroom

477

455

Diesel

2.629

3.135

Blijkbaar zit er ergens anders nog een verschil in de berekeningswijze, waardoor de CO2 emissie per reizigerskilometer van de NS niet bruikbaar is in het kader van de CO2 prestatieladder. Dat is jammer, want een lagere emissie bij de NS (en andere OV bedrijven) betekent een grotere stimulans om over te schakelen naar OV. Zeker nu het aantal auto’s dat onder de 100 gram CO2/kilometer duikt groter wordt (zie top 10 zuinige auto’s augustus 2012).