Zomercolumn Duurzaam Gebouwd: Van verhuizen komt verbouwen

Onderstaande column is ook geplaatst als zomercolumn op Duurzaam Gebouwd.

Een paar maanden geleden heeft het Kabinet de overdrachtsbelasting verlaagd. Deze stap is door Bouwend Nederland uiteraard met instemming onthaald.

De hoop bestaat dat deze maatregel tot meer verhuisbewegingen leidt en van verhuizen komt verbouwen. Er is tenslotte geen beter moment om te verbouwen als net voor het moment dat je je huis intrekt.

Bij een gemiddelde koopprijs van 227.000 euro (1e kwartaal 2011 bron: NVM ) betekent de verlaging dat een huizenkoper ruim negenduizend euro belasting uitspaart.

In combinatie met de stijgende gasprijs vormt de verlaging van de overdrachtsbelasting de ideale voedingsbodem om een forse slag te maken met energiebesparing in bestaande woningen…

Beleidsinstrument
Helaas heeft dit land een obsessie met het idee van Tinbergen dat ieder beleidsdoel z’n eigen beleidsinstrument vergt (zie de transitiefanfare).Waardoor het onvoorstelbaar is om de verlaging van de overdrachtsbelasting te koppelen aan energiebesparing in de gebouwde omgeving, laat staan aan het energielabel.

Stel je voor dat de verlaging van de overdrachtsbelasting enkel zou gelden voor mensen die het geld investeren in energiebesparing of decentrale energieopwekking?

Best world
In de first best world der beleidseconomen is dat vloeken in de kerk, in de second best world is de verlaging van de overdrachtsbelasting dan mogelijk wel bij de bouwsector terecht gekomen in plaats van bij de detailhandel (bron: De Telegraaf:).

Laat ik eerlijk zijn als ik bij aankoop van ons huis nog 9.000 euro beschikbaar had gehad dan hadden we dat niet gestoken in energiebesparing of zonnepanelen. Dan was er een nieuwe keuken of badkamer gekomen, tenzij de overdrachtsbelasting enkel verlaagd zou zijn bij investeringen in energiebesparing.

9.000 euro
Om een beeld te geven wat er kan voor 9.000 euro. Voor minder dan dat bedrag hebben wij afgelopen jaar bij aanschaf van ons huis een HR-ketel en een zonneboiler laten installeren, al onze lampen vervangen door led-lampen en een energiezuinige vaatwasser geïnstalleerd.

Dat scheelt ons jaarlijks ongeveer 450 Euro op de gasrekening en 100 Euro op de elektriciteitsrekening en het heeft de bouw- en installatiebranche zo’n 7.000 Euro omzet en drie mandagen werk opgeleverd. Als de volle 9.000 euro besteed had moeten worden aan energiebesparing in huis hadden we als volgende maatregel uit het energieprestatieadvies alle ramen vervangen door HR+glas of de zolder extra laten isoleren.

Maar ja, in Nederland is Tinbergen nog steeds koning en juicht de voorman van Bouwend Nederland voor een maatregel die volgens ING bij de detailhandel terecht komt.

Column Magazine Duurzaam Gebouwd: Zuinig surfen

Onderstaande column is in oktober 2010 in het magazine van Duurzaam Gebouwd gepubliceerd.

In mijn vorige column vroeg ik me af waar de marktpartijen blijven die een totaalpakket bieden voor duurzaam verbouwen. En dan niet een beetje, maar gewoon een forse klapper richting zelfvoorzienend. Wat voor maatrgelen kan ik hiervoor treffen. Ik ging me eens verdiepen in de mogelijke maatregelen. De website van Milieucentraal vertelde me dat de terugverdientijd van een zonneboiler zonder subsidie zeker twintig jaar is bij de huidige energieprijzen.

Energielastenverlager.nl stemt al niet vrolijker over de technische mogelijkheden en al helemaal niet over de rekenkunsten van de makers van de website. De site komt met isolatie, een andere cv-ketel en zonne-energie of warmte. Een andere mogelijkheid is spaarlampen aanschaffen, dat bespaart € 74,-. Lekker duurzaam en innovatief zo’n kwikbolletje…

Bij een eenmalige investering van € 770,- kan ik € 86 per jaar besparen, lees ik op Energielastenverlager.nl. Doorlezen leert dat: “een huishouden met een onzuinige koelkast en vriezer gemiddeld € 215 per jaar aan elektriciteit betaald. Energiezuinige koel- en vriesapparaten kosten maar € 40 per jaar aan elektriciteit. De aanschaf van zuinige apparaten kan dus veel geld opleveren.” Maar degene die zegt dat € 215,- min € 40,-€ 86,- is, zal mijn bankier niet worden!

Van experts hoor ik telkens dat alle techniek voor duurzaam bouwen aanwezig is en dat het gaat om implementatie. Met de maatregelen op Milieucentraal, Meermetminder.nl en Engergielastenverlager.nl lukt dat me domweg niet. Ik hou me nog steeds aanbevolen voor een partij die in de praktijk waar kan maken wat de experts roepen.

Column Magazine Duurzaam Gebouwd: Op zoek naar een duurzame woning

Onderstaande column is in augustus 2010 in het magazine van Duurzaam Gebouwd gepubliceerd

Vorig jaar ben ik vader geworden, uiteraard van de allermooiste dochter ter wereld. Het huis waar we woonden was echter niet echt oudervriendelijk, laat staan kindvriendelijk. Een tweekamerappartement op 3 en 4 hoog, zonder lift… Dat betekende dus verkopen en verhuizen.

Bij het zoeken naar een nieuw huis viel het me weer op hoe weinig duurzaamheid bij de aankoop van een woning telt. We hebben verschillende nieuwbouwprojecten afgelopen die als duurzaam gepromoot werden. Bij de vraag welk energielabel de nieuwbouw kreeg was het standaard antwoord dat het voldoet aan de huidige EPC, maar bij de eerstvolgende aanscherping daarvan niet meer zou voldoen. Op de vraag of de bouwmaterialen dan duurzaam waren moesten de meeste verkopers de vraag schuldig blijven.

Op de websites met bestaande woningen telt duurzaamheid nauwelijks mee. Je kan veel inorfomatie vinden, maar de afstand tot het kinderdagverblijf, de wachtlijst, luchtkwaliteit, geluidshinder van verkeer of industrie, aantal inbraken in de buurt? Het is niet te vinden. Duurzaamheid van de woning zelf? Heel soms staat het energielabel vermeldt…

Op basis van inkomen en vermogen was de extra ruimte in de hypotheek voor verduurzaming van de woning zo geregeld. Wat me wel opviel, was dat de energiekosten van de nieuwe woning niet meetellen voor de financier en NGH. Dat het aanvullend deel van de hypotheek goedkoper had kunnen worden gefinancierd, mits we een forse labelsprong behalen met de verbouwing was onbekend bij de hypotheekadviseur en de makelaar.

Begin november krijgen we de sleutel. We zijn dan ook al druk bezig met het zoeken van een partij zoeken die waar kan maken wat alle hoge heren roepen: de techniek om bestaande woningen energieneutraal te maken is beschikbaar. Nu nog een partij die dat volledig regelt. Of wordt dat nog een paar jaar wachten tot General Electric dat op de markt brengt?

Column Magazine Duurzaam Gebouwd: Mist de bouw een ketenregisseur?

Onderstaande column is in april 2010 in het magazine van Duurzaam Gebouwd gepubliceerd

De afgelopen maanden heb ik een berg onderzoeksrapporten doorgespit, waaronder een onderzoek van Ecorys over de concurrentiekracht van de Europese eco-industrie, waartoe ook duurzaam bouwen wordt gerekend. Een opvallende conclusie vond ik dat in de eco-industrie vaak geen ketenregisseur aanwezig is.

Deze conclusie gaat volgens mij niet op voor de Nederlandse bouw, aangezien het aantal huizen dat particulieren zelf ontwerpen gedaald is van 17% naar 10% (NRC 2-1-2010). Architecten, projectontwikkelaars en woningbouwcorporaties ontwerpen naar ik aanneem de overige 90%.

De bouwsector heeft daarmee in mijn ogen sterke ketenregisseurs. Een groeiend aantal gebruikt hun positie om de bouwketen te verduurzamen. Toch zijn er nog bedrijven die het lastig vinden om de meerwaarde van duurzaam bouwen aan de particuliere eindgebruiker uit te leggen. Volgens het rapport ‘Grenzen aan Groen?’ van CE Delft betalen huishoudens tussen de Euro 89 en 192 per ton CO2. Dat maakt zelfs CO2 opslag met een kostprijs van Euro 60 tot 90 per ton CO2 rendabel…

Misschien kunnen we het begrip duurzaam bouwen beter loslaten. Heb het liever over je huis als energiebron, of het ziekenhuis als leverancier van schone lucht. Want als Nederlandse bedrijven de uitlaatgassen van een gasmotor zover kunnen reinigen dat het van de arbo rechtstreeks een glastuinbouwkas in gepompt mag worden, waarom passen zorginstellingen die technieken dan niet toe? En als het bedrijfsleven de overheid vraagt in de bedrijfsvoering te werken met het begrip total cost of ownership, waarom lukt het dan niet om dat begrip richting andere eindgebruikers uit te dragen?

Gebruikte bronnen

Column Magazine Duurzaam Gebouwd: Pakketje techniek

Onderstaande column is in februari 2010 in het magazine van Duurzaam Gebouwd gepubliceerd

De afgelopen maanden heb ik weer heel wat recepties afgelopen. De meest opvallende uitspraak tijdens zo’n receptie was van Jan Rotmans tijdens de nieuwjaarsreceptie van Urgenda. Hij stelde dat voor Euro 20.000 een bestaande woning energieneutraal te krijgen is. Een mooie uitspraak, maar op de vraag: ‘waar koop ik zo’n pakketje’, heb ik het antwoord helaas nog niet gekregen. Wel werd een aantal technisch hoogwaardige oplossingen gepresenteerd waarmee de gebouwde omgeving energieneutraal te krijgen is.

Ik ben dol op al die techniek, laat ik daar eerlijk in zijn. Ik kan enorm genieten als ik op 1001 klimaatoplossingen kijk en zie wat er allemaal al mogelijk is. Alleen willen mensen ook nog wonen in een huis vol techniek?

Bedrijven die technische oplossingen voor duurzaam bouwen aandragen zouden er goed aan doen om een paar jaar in de leer te gaan bij Apple. Dat bedrijf is de afgelopen tien jaar zelden de eerste op de markt geweest bij de introductie van nieuwe producten, het was echter wel telkens het bedrijf dat de markt op z’n kop zette… Van iPod, tot iPhone, en van muziek- tot telecomindustrie.

Ook de natuur kan een bron van inspiratie zijn om zonder de nieuwste technische snufjes huizen te bouwen die aangenaam zijn om in te wonen. De Romeinen konden vroeger ook huizen met een aangenaam binnenklimaat creëren zonder airco. Modernere voorbeelden kun je gratis vinden op internet, bv. bij de zogenaamde TED-talks. Begin bv. bij de bijdrage van Janine Benyus over biomimicri of die van Louise Vet over circulaire economie. Of verbaas je over Bjarke Ingels die een berg van een appartementencomplex bouwde in Kopenhagen en nu bezig is een woestijnachtig eiland in Azerbeidzjan om te vormen tot een vruchtbaar eiland door er een stad op te zetten…

Column Magazine Duurzaam Gebouwd: Heilige huisje zijn er om te slopen

Onderstaande column is in september 2009 in het magazine van Duurzaam Gebouwd gepubliceerd

Twee van de meest heilige huisjes van Nederland zijn de hypotheekrenteaftrek en de huursubsidie. Met de huidige krapte in overheidsfinanciën staan echter ook deze heilige huisjes weer ter discussie. Is het niet onder dit Kabinet, dan wel onder het volgende. Want in totaal gaat er zo’n 16 miljard Euro per jaar naar deze marktverstorende maatregelen.

De afgelopen jaren is de hypotheekrenteaftrek al geleidelijk aan ingeperkt. Veel creativiteit wordt daarbij niet getoond, laat staan dat geprobeerd wordt om het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek te combineren met Kabinetsdoelstellingen. Terwijl het Kabinet bij de leaseauto toch heeft kunnen zien hoe effectief het koppelen van fiscale voordelen aan duurzaamheidsdoelstellingen is. Geef een automobilist wat korting op z’n bijtelling voor een energiezuinige auto en hij/zij kiest prompt voor z’n eigen portemonnee. Waarmee autofabrikanten de meerprijs van energiezuinige auto’s terug kunnen verdienen.

Stel nou dat je dat ook doet voor de hypotheekrenteaftrek? Waarbij je de hypotheekrenteaftrek voor nieuwbouwhuizen koppelt aan het energielabel van een huis of aan de score op de duurzaam bouwen index van een huis. Waarbij een energieneutraal huis meer hypotheekrenteaftrek krijgt dat label A, label A meer dan label B, en vanaf label C vervalt de hypotheekrenteaftrek. De consument, die volgens bouwers niet extra wil betalen voor een duurzaam huis, kan dan kiezen: koop ik een huis met hoge energierekening en lage hypotheekrenteaftrek, of koop ik een duurder huis met lage energierekening en hoge hypotheekrenteaftrek. Stippel hierbij een tienjarenplan uit waarna hypotheekrenteaftrek bij nieuwbouw enkel nog geldt voor label A of duurzamer.

Ook in de bestaande bouw is er nog veel besparingspotentieel. Alleen krijg huizenbezitters maar eens in beweging om daar ook in te investeren. Hier kan dezelfde truc worden toegepast. Schaf de hypotheekrenteaftrek voor bestaande huizenbezitters over 10 jaar af, tenzij ze in een label A woning wonen. Of beter nog: label A heeft recht op 50% hypotheekrenteaftrek, energieneutrale woningen hebben recht op 100% hypotheekrenteaftrek. Op die manier bespaart de overheid geld, waardoor de belasting minder verhoogd hoeft te worden, terwijl de doelstellingen voor energiebesparing in de gebouwde omgeving dichterbij komen.

Losse eindjes? Die zijn er vast. Binnen de bouwwereld lopen echter voldoende knappe koppen rond om mijn verhaal beter uit te werken en door te rekenen. Bijvoorbeeld door combinaties met de groenfinancieringsregeling, versimpeling van procedures voor decentrale energieopwekking of betere maatstaven voor duurzaam bouwen dan de energielabels van de overheid. De vraag is echter of de bouwsector duurzaam hoog genoeg op de agenda heeft staan om haar knappe koppen in te zetten om pro-actief aan de slag te gaan met duurzaam bouwen.