De week van de energierekening: weer geen nieuws onder de zon

Deze week is het de week van de energierekening, zoals ik vorige week al schreef. Zowel Milieucentraal als Vereniging Eigen Huis hebben een simpele test op de website staan om snel te bepalen hoe je energie kunt besparen. Helaas komen beide tests in de adviezen niet veel verder dan het niveau plaats spaarlampen/ledlampen, zet apparatuur uit ipv op standby, was kouder, douche korter en maak kieren dicht. Nuttig voor mensen die zich eens per jaar verbazen over de hoogte van de bijbetaling op het voorschotbedrag, maar van weinig toegevoegde waarde voor wie al een tijdje bewust bezig is met z’n energieverbruik. Nu staan er met wat zoeken ook wel grotere maatregelen op de site, alleen staan daar besparingen bij die uit lijken te gaan van een ongeïsoleerd huis. Want alleen al met isolatie van de zolder (die we nauwelijks verwarmen), de spouwmuur en de vloer bespaar ik volgens Milieucentraal bijna 870 Euro. Met ons gasverbruik van ongeveer 1.000 m3 per jaar is dat meer dan onze gasrekening (650 Euro uitgaande van een prijs voor gas van 0,65 Euro per m3).

Ook HIER.nu heeft een test op de site staan om te besparen op de energierekening, deze beperkt zich tot de stroomrekening en is een stuk gedetailleerder dan die van Eigen Huis en Milieucentraal. Tot mijn verrassing leverde het invullen van de gegevens op 10% nauwkeurig ons werkelijk elektriciteitsverbruik op. Bovendien weinig over gedragsverandering, maar tips om oude apparaten te vervangen en apparaten uit te zetten ipv op standby.

Onze energiebesparingsmaatregelen

Zelf hebben we de grootste klappers toch echt gehaald met andere maatregelen:

  • vervangen VR ketel door HR ketel met zonneboiler. Besparing EUR 300 tot 500 per jaar op de gasrekening.
  • plaatsen zonnepanelen. Besparing EUR 400 tot 500 per jaar aan elektriciteitskosten.
  • vaatwasmachine en wasmachine voorzien van warmwater toevoer, waardoor ze warm water van de zonneboiler krijgen. EUR 50 tot 100 per jaar aan gas- en elektriciteit.

Het vervangen van zo veel mogelijk lampen door led-lampen heeft natuurlijk ook z’n effect gehad, maar dat is lastiger te bepalen. Verder hebben we nog verschillende kleinere maatregelen genomen, een volledig overzicht vind je op Huis vol Energie.

Wat ik mis

De simpelste aanpassing aan de gegevens bij Milieucentraal en Vereniging Eigen Huis is dat je grofweg kan aangeven wat de huidige situatie is, bv. op basis van bouwjaar, kwaliteit isolatie en type glas zoals Qurrent en GreenChoice hebben.

Nog een stap verder is om te zorgen dat je de data uit je energielabel kunt gebruiken om een advies op maat te krijgen. Ik heb een aantal jaar geleden een energielabel laten bepalen voor ons huis, daardoor weet ik de isolatiewaardes van de woning. Deze zijn ook nog steeds online terug te vinden bij de website Eigenhuisbespaaradvies.nl van Vereniging Eigen Huis. Helaas is het dan weer niet mogelijk om de daarin gevoerde gegevens te gebruiken in de energietest van Vereniging Eigen Huis. Net als dat het nog steeds niet mogelijk is om genomen maatregelen op Eigenhuisbespaaradvies in te voeren en te kijken wat er dan nog aan aanvullende energiebesparingstips en maatregelen overblijft in de energiebespaartest van Vereniging Eigen Huis.

Nog een stap beter zou de ontsluiting van de data uit mijn energielabel zijn, zodat ik deze op een andere site kan gebruiken om gericht advies te krijgen over energiebesparing en/of energieopwekking.

Zomercolumn Duurzaam Gebouwd: Van verhuizen komt verbouwen

Onderstaande column is ook geplaatst als zomercolumn op Duurzaam Gebouwd.

Een paar maanden geleden heeft het Kabinet de overdrachtsbelasting verlaagd. Deze stap is door Bouwend Nederland uiteraard met instemming onthaald.

De hoop bestaat dat deze maatregel tot meer verhuisbewegingen leidt en van verhuizen komt verbouwen. Er is tenslotte geen beter moment om te verbouwen als net voor het moment dat je je huis intrekt.

Bij een gemiddelde koopprijs van 227.000 euro (1e kwartaal 2011 bron: NVM ) betekent de verlaging dat een huizenkoper ruim negenduizend euro belasting uitspaart.

In combinatie met de stijgende gasprijs vormt de verlaging van de overdrachtsbelasting de ideale voedingsbodem om een forse slag te maken met energiebesparing in bestaande woningen…

Beleidsinstrument
Helaas heeft dit land een obsessie met het idee van Tinbergen dat ieder beleidsdoel z’n eigen beleidsinstrument vergt (zie de transitiefanfare).Waardoor het onvoorstelbaar is om de verlaging van de overdrachtsbelasting te koppelen aan energiebesparing in de gebouwde omgeving, laat staan aan het energielabel.

Stel je voor dat de verlaging van de overdrachtsbelasting enkel zou gelden voor mensen die het geld investeren in energiebesparing of decentrale energieopwekking?

Best world
In de first best world der beleidseconomen is dat vloeken in de kerk, in de second best world is de verlaging van de overdrachtsbelasting dan mogelijk wel bij de bouwsector terecht gekomen in plaats van bij de detailhandel (bron: De Telegraaf:).

Laat ik eerlijk zijn als ik bij aankoop van ons huis nog 9.000 euro beschikbaar had gehad dan hadden we dat niet gestoken in energiebesparing of zonnepanelen. Dan was er een nieuwe keuken of badkamer gekomen, tenzij de overdrachtsbelasting enkel verlaagd zou zijn bij investeringen in energiebesparing.

9.000 euro
Om een beeld te geven wat er kan voor 9.000 euro. Voor minder dan dat bedrag hebben wij afgelopen jaar bij aanschaf van ons huis een HR-ketel en een zonneboiler laten installeren, al onze lampen vervangen door led-lampen en een energiezuinige vaatwasser geïnstalleerd.

Dat scheelt ons jaarlijks ongeveer 450 Euro op de gasrekening en 100 Euro op de elektriciteitsrekening en het heeft de bouw- en installatiebranche zo’n 7.000 Euro omzet en drie mandagen werk opgeleverd. Als de volle 9.000 euro besteed had moeten worden aan energiebesparing in huis hadden we als volgende maatregel uit het energieprestatieadvies alle ramen vervangen door HR+glas of de zolder extra laten isoleren.

Maar ja, in Nederland is Tinbergen nog steeds koning en juicht de voorman van Bouwend Nederland voor een maatregel die volgens ING bij de detailhandel terecht komt.

Onze zonneboiler komt eraan :-)

Komende woensdag is het zover, dan wordt onze zonneboiler geïnstalleerd. Het was al ons voornemen bij de verhuizing, maar het heeft wat langer geduurd om alles goed uit te zoeken. Als me een ding duidelijk is geworden is het namelijk wel dat de communicatie en informatievoorziening over zelfopwekking van warmte of energie (anders dan via aardgas) uitermate belabberd is (bv. met rekenvoorbeelden op basis van het prijspijl van 2002…). Ook de kennis en kwaliteit van de aanbiedingen die we hebben ontvangen liep behoorlijk uiteen.

Dat betekent dus veel zelf uitzoeken en voor een deel gewoon de knoop doorhakken. Want laat ik over een ding duidelijk zijn: de terugverdientijd van onze zonneboiler? Geen idee, waarschijnlijk een jaar of 10 a 12. Alleen heeft u zich ooit afgevraagd wat de terugverdientijd is van die nieuwe keuken van 20.000 euris? Of van uw nieuwe auto? Of van uw nieuwe mobiele telefoon? I rest my case…

De verschillende opties

In een vorig bericht over energiebesparing in eigen huis heb ik al beschreven dat we een tweetal types offertes hadden ontvangen. Een zonneboiler van Solesta (vlakke plaat met terugloop) en HR Solar (vlakke plaat met glycol). Begin dit jaar heb ik voor de leuk toch ook nog maar even geïnformeerd bij een collega die zelf een zonneboiler heeft geïnstalleerd van 2 Improve. Hij was dik tevreden en gaf aan dat hij op eerste kerstdag ruim boven de 60 graden Celsius zat in zijn systeem met heatpipes. Kortom: alle reden om de adviezen van de leveranciers in de wind te slaan en door te zeuren om een systeem met vacuümbuizen. De meerkosten van de heatpipes van Rivusol ten opzichte van de vlakke plaat collector van HR Solar viel met Euro 300 erg mee. De totale warmteopbrengst van het HR Solar systeem is hoger dan de heatpipes, maar de vacuümbuizen geven een hoger rendement in na- en voorjaar. Het seizoen waarin de behoefte aan warmwater ook wat groter is als je verregend thuiskomt, vandaar de keuze voor heatpipes.

Voordelen zonneboiler

Aangezien we een verwarmingssysteem met hoge temperatuur hebben is aansluiting van de zonneboiler op onze verwarming volgens onze installateur nauwelijks interessant. Ongeveer eenderde van ons gasverbruik is echter gerelateerd aan warm tapwater. Het systeem dat we hebben gekozen zou daar ongeveer 60 tot 80% van kunnen besparen. Dat is naar verwachting een besparing van ongeveer 300 m3 gas (bij een jaarverbruik aan gas van ongeveer 1500 m3, waarvan 500 m3 voor warm tapwater).

Daarnaast zullen de vaatwasser en wasmachine ook voorzien worden van een hotfill aansluiting, zodat we ook 10 tot 30 procent besparen op het electriciteitsverbruik van deze apparaten.

Tot slot zal ons huis volgens het energieprestatieadvies dat we vorig jaar hebben laten uitvoeren door de installatie van de zonneboiler een label stijgen, van C naar B. Niet dat lagere energierekeningen in Nederland al veel effect hebben op de waarde van een huis, maar in Amerika kan een verlaging van de energierekening met $1 leiden tot een stijging van de waarde van het huis met $20. Als dat in Nederland ook op zou gaan dan was ons huis met een besparing op de rekening van rond de 250 euro ineens 5.000 Euro meer waard…

Uit warmte kun je ook prima elektriciteit winnen. Wat de zonneboiler nog interessanter zou maken, aangezien er op zomerse dagen waarschijnlijk overcapaciteit aanwezig zal zijn. Helaas zijn er in Nederland nog geen ontwikkelingen om met de overtollige warmte van zonneboilers elektriciteit op te wekken. Er zijn wel gasgestookte hr ketels met een sterling motor voor elektriciteitsopwekking, maar voor zonneboilers is dat in Nederland nog toekomstmuziek. Al schijnt er wel een Canadees bedrijf bezig te zijn met een veelbelovende techniek… En dan wordt zonnewarmte ineens veel interessanter. Het vergt wel wat elektrotechniek om door te schakelen naar een tweede circuit waarin de thermo-acoustische motor wordt aangezet tot energieopwekking (zonder dat de boiler over de kook gaat), maar dat mag toch geen probleem zijn?

Subsidie

Het gekozen systeem geeft recht op een subside van Euro 1.100. Het wordt nog even afwachten of die ook toegewezen wordt, want de nieuwe regeling is nog niet gepubliceerd. Volgens de site van Agentschap NL is de pot voor zonnewarmte en grondgebonden warmtepompen echter al volledig volgetekend. In het ergste geval betekent dat dus een tegenvaller van Euro 1.100. Aan de andere kant heb ik de afgelopen jaren al vele malen gehoord van afnemers, leveranciers en installateurs dat de Nederlandse subsidieregelingen voor duurzame energie een loterij zijn. Wat dat betreft is het bewonderenswaardig dat er ondernemers zijn die hun bedrijf weten op te bouwen op subsidieregelingen die slechts een paar dagen tot maanden per jaar geopend zijn.

Financiering

De financiering van de zonneboiler danken we aan het niet schrappen van de hypotheekrenteaftrek door het huidige Kabinet. Per jaar krijgen we naar verwachting zo’n 3 tot 4 duizend Euro terug van de belastingdienst. Dat geld zullen we de komend jaren inzetten voor de volgende zaken:

  1. Energiebesparende maatregelen
  2. Eigen decentrale, duurzame energieopwekking
  3. Vervroegd aflossen van de hypotheek
  4. Overige woningverbeteringen

Ik geef toe dat daarmee mijn doldwaze zomeridee uit 2009 een iets andere invulling krijgt: niet het energiebedrijf, maar de belastingbetaler betaald mijn energierekening.

Overigens ben en blijf ik vurig pleitbezorger van de (gecontroleerde) afschaffing van de hypotheekrenteaftrek. We zullen de hypotheekrenteaftrek niet terugstorten aan de belastingdienst (zoals Staatssecretaris Bleker recent voorstelde in Nieuwsuur), maar via energiebesparende en energieopwekkende maatregelen dragen we wel ons steentje bij aan het halen van de duurzame energie en energiebesparingsdoelstellingen. Als energieopwekking voor de meter goed geregeld wordt willen we misschien nog wel een keer mee-investeren in een grote windmolen, zonder dat daar subsidie voor nodig is.

Dergelijke investeringen voorkomen ook dat we bij oplopende energieprijzen (gas en/of elektra) last krijgen van energiearmoede. Want het ontslaan van ambtenaren mag volgens Minister De Jager dan goed zijn voor de economie, voor een gezin met een kind op de kinderopvang vraagt het ook heel wat lastige beslissingen. Want kind op de kinderopvang kost ons netto ongeveer Euro 300 per maand, maar het kind van de kinderopvang halen maakt het met de Hollandse wachttijden voor kinderopvang praktisch onmogelijk om terug te keren naar een anderhalf of tweeverdieners situatie.

EPA van ons eigen huis

De afgelopen maanden zijn we druk bezig geweest met het uitzoeken van de mogelijkheden voor energiebesparing en opwekking in ons nieuwe huis. We hebben een EPA advies laten uitvoeren, en verschillende offertes voor zuinigere cv-ketels, zonneboilers en zon-pv aangevraagd.

EPA Advies

Het EPA advies dat we via Vereniging Eigen Huis hebben aangevraagd was nuttig als basisinformatie, maar tegelijkertijd wel de grootste deceptie.Ik kan me dan ook goed voorstellen dat het EPA advies en energielabel onder huiseigenaren niet aanslaan.

Ons nieuwe huis is met een C-label energiezuiniger dan ik had verwacht. Het spouwmuren hebben 7 centimeter isolatie en de vloer heeft 15 centimeter isolatie. Dat dat niet echt veel is valt te merken aan de voorschotnota van het energiebedrijf van Euro 206 per maand, Euro 105 voor gas en Euro 101 voor elektra. Dat is Euro 2472 per jaar. Niet echt wat ik in mijn hoofd heb bij een relatief energiezuinige C-label woning…

De deceptie kwam pas echt bij de maatregelen die de adviseur in zijn rapport op heeft genomen om energie te besparen. De twee pakketten die voorgerekend worden hebben een terugverdientijd van 19 jaar of meer. Het vervangen van de huidige VR-ketel door een HR-ketel in combinatie met een zonneboiler levert een B-label op en heeft een terugverdientijd van 19. De beglazing vervangen door HR++ glas voor en achter levert een terugverdientijd van 22 jaar op. Andere bouwkundige maatregelen zijn niet opgenomen in het energieprestatie advies.

Terwijl ik Jan Rotmans bij de nieuwjaarsreceptie van Urgenda nog hoorde zeggen dat je voor Euro 20.000 tot Euro 30.000 een bestaande woning energieneutraal kunt maken… Ook uit de hoek van de Energietransitie, Platform Gebouwde Omgeving, hoor ik telkens dat de technische maatregelen beschikbaar zijn. Mijn grote vraag blijft: komen er ook nog aanbieders voor?

Bij de terugverdientijden uit het EPA advies gelden overigens 2 kanttekeningen. Ten eerste is de terugverdientijd van een nieuwe keuken of badkamer mij ook niet bekend, waarmee ik wil zeggen dat het ook een kwestie van kiezen is. Bedrijven die energiebesparende of energieopwekkende maatregelen leveren zouden wat dat betreft eens wat betere marketeers in moeten huren. Of de presentatie van Rosalinde Klein Woolthuis (pdf) op het congres Kennis levert energie van Building Brains eens bekijken.

De tweede kanttekening is dat het EPA advies met richtbedragen lijkt te werken voor maatregelen. Zo kost een zonneboiler Euro 3600 en besparen we er volgens het EPA advies Euro 110 per jaar mee. Terwijl ik verschillende offertes heb aangevraagd. Sommige geoffreerde systemen kosten Euro 1500 tot Euro 2000 inclusief installatie en subsidie, terwijl andere systemen Euro 3500 tot 4500 kosten inclusief installatie en subsidie. De warmteopbrengst van de aangeboden systemen loopt ook sterk uiteen, het lijkt me dan ook sterk dat al deze zonneboilers ons Euro 110 per jaar aan besparing op gaan leveren. Daarvoor is er een te groot verschil in systemen en prijzen op de markt.

Zonneboiler en/of zon pv

Met een schuin dak op het zuiden ligt ons huis behoorlijk ideaal voor een zonneboiler of zon-pv. We hebben dan ook verschillende offertes aangevraagd voor het vervangen van de huidige cv-ketel (VR van 9 jaar oud) en de huidige zonneboiler (afgekoppeld door de vorige bewoners). Voor de cv-ketel hoeven we niet lang na te denken, alle 4 de offertes adviseren namelijke dezelfde HR-ketel. HRe ketels, of micro-wkk, vinden we nog te duur. Voor zover we informatie op internet kunnen vinden zijn ze ook pas rendabel bij een behoorlijk gasverbruik, terwijl we juist willen investeren in energiebesparing (gas niet gebruiken is tenslotte nog altijd het goedkoopst).

Voor de zonneboiler was het lastiger. Zelf installeren is mogelijk maar gelet op mijn kluskwaliteiten leek ons dat geen aanrader. Grofweg lagen er daardoor 2 verschillende opties op tafel. In alle gevallen betrof het Nederlands producten. Drie offertes betroffen een Solesta zonneboiler, met een warmteopbrengst van 3,1 GJ. Het voordeel van de Solesta is dat de boiler gevuld is met water. Dat is ook meteen het nadeel, want om bevriezing te voorkomen loopt het water uit de panelen als deze onder het vriespunt zijn.

De andere optie was een HR Solar zonneboiler, met een warmteopbrengst van 6,1 GJ. Het voordeel is dat deze glycol bevat, waardoor er geen kans is op bevriezing. Het nadeel is dat het systeem een stuk duurder in aanschaf is dan de Solesta. Naar onze persoonlijke inschatting is het rendement van de HR Solar zonneboiler in onze situatie beter dan van de Solesta.

Gezien de prijs zien we daarom voorlopig even af van de zonneboiler, want ons bouwdepot is ontoereikend voor het duurdere HR Solar systeem. Bovendien willen we even afwachten wat onze werkgevers aan ontslagrondes in petto hebben in 2011. De zonneboiler blijft wel op de verlanglijst voor 2011 staan.

Terzijde

Ik vraag me overigens wel af waarom alle zonneboilers afslaan op 80 tot 90 graden Celsius. Op de middelbare school heb ik altijd geleerd dat je met stoom stroom kunt opwekken. Dus waarom gebeurt dat niet bij een zonneboiler. Iemand een idee? Mij lijkt een  zonneboiler die boven de 100 graden Celsius komt vergelijkbaar met de concentrated solar systemen die Desertec wil gaan inzetten voor grootschalige stroomopwekking. Maar misschien dat ik er helemaal naast zit…?

Column Magazine Duurzaam Gebouwd: Heilige huisje zijn er om te slopen

Onderstaande column is in september 2009 in het magazine van Duurzaam Gebouwd gepubliceerd

Twee van de meest heilige huisjes van Nederland zijn de hypotheekrenteaftrek en de huursubsidie. Met de huidige krapte in overheidsfinanciën staan echter ook deze heilige huisjes weer ter discussie. Is het niet onder dit Kabinet, dan wel onder het volgende. Want in totaal gaat er zo’n 16 miljard Euro per jaar naar deze marktverstorende maatregelen.

De afgelopen jaren is de hypotheekrenteaftrek al geleidelijk aan ingeperkt. Veel creativiteit wordt daarbij niet getoond, laat staan dat geprobeerd wordt om het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek te combineren met Kabinetsdoelstellingen. Terwijl het Kabinet bij de leaseauto toch heeft kunnen zien hoe effectief het koppelen van fiscale voordelen aan duurzaamheidsdoelstellingen is. Geef een automobilist wat korting op z’n bijtelling voor een energiezuinige auto en hij/zij kiest prompt voor z’n eigen portemonnee. Waarmee autofabrikanten de meerprijs van energiezuinige auto’s terug kunnen verdienen.

Stel nou dat je dat ook doet voor de hypotheekrenteaftrek? Waarbij je de hypotheekrenteaftrek voor nieuwbouwhuizen koppelt aan het energielabel van een huis of aan de score op de duurzaam bouwen index van een huis. Waarbij een energieneutraal huis meer hypotheekrenteaftrek krijgt dat label A, label A meer dan label B, en vanaf label C vervalt de hypotheekrenteaftrek. De consument, die volgens bouwers niet extra wil betalen voor een duurzaam huis, kan dan kiezen: koop ik een huis met hoge energierekening en lage hypotheekrenteaftrek, of koop ik een duurder huis met lage energierekening en hoge hypotheekrenteaftrek. Stippel hierbij een tienjarenplan uit waarna hypotheekrenteaftrek bij nieuwbouw enkel nog geldt voor label A of duurzamer.

Ook in de bestaande bouw is er nog veel besparingspotentieel. Alleen krijg huizenbezitters maar eens in beweging om daar ook in te investeren. Hier kan dezelfde truc worden toegepast. Schaf de hypotheekrenteaftrek voor bestaande huizenbezitters over 10 jaar af, tenzij ze in een label A woning wonen. Of beter nog: label A heeft recht op 50% hypotheekrenteaftrek, energieneutrale woningen hebben recht op 100% hypotheekrenteaftrek. Op die manier bespaart de overheid geld, waardoor de belasting minder verhoogd hoeft te worden, terwijl de doelstellingen voor energiebesparing in de gebouwde omgeving dichterbij komen.

Losse eindjes? Die zijn er vast. Binnen de bouwwereld lopen echter voldoende knappe koppen rond om mijn verhaal beter uit te werken en door te rekenen. Bijvoorbeeld door combinaties met de groenfinancieringsregeling, versimpeling van procedures voor decentrale energieopwekking of betere maatstaven voor duurzaam bouwen dan de energielabels van de overheid. De vraag is echter of de bouwsector duurzaam hoog genoeg op de agenda heeft staan om haar knappe koppen in te zetten om pro-actief aan de slag te gaan met duurzaam bouwen.