Essent start bouw 12 mega windmolens

Gisteren las ik dat RWE/Essent begonnen is met de bouw van het windpark Zuidwester, onderdeel van het grotere windpark Noordoostpolder. In windpark Zuidwester komen 12 windmolens van 7,5 MW per stuk te staan. In totaal gaat Zuidwester 280 miljoen kiloWattuur per jaar produceren. Daarmee is het windpark goed voor het energieverbruik van 80.000 huishoudens (uitgaande van 3.500 kWh per huishouden per jaar).

Dat betekent dat iedere windmolen ruim 6.500 huishoudens van elektriciteit kan voorzien. Dat betekent dat één zo’n nieuwe molen ruim voldoende elektriciteit produceert om heel Strukton een jaar van windenergie te voorzien, zelfs nu het elektriciteitsverbruik de afgelopen jaren door overnames is gestegen tot het equivalent van zo’n 4.000 huishoudens.

Het gehele windpark NOP gaat 1,4 TWh (1,4 miljard kWh) opwekken. Dat is voldoende om de Nederlandse treinen van windenergie te voorzien, of om de rijksoverheid van Noorse waterkracht af te halen (inclusief de Tweede Kamer) en op Nederlandse windenergie over te laten schakelen.

Doldwaas zomeridee: koop een energiebedrijf of twee

Vorige week maakte Vattenfall een fors verlies voor Nuon bekend en gaf ze aan dat ze mede-investeerders zoekt voor de continentale delen van het bedrijf. Ook suggereerde Eneco-topman Jeroen de Haas in een interview dat de overheid energiebedrijven moet terugkopen. Sindsdien  gonst mijn Twitter-timeline van de mensen die dromen van het terugkopen van Nuon. Door de overheid, zoals de SP wil, of via een crowdfunding campagne, zoals Sven Pluut voorstelt. Zelfs een criticaster van bestaande energiebedrijven als Jan Rotmans toonde zich op Twitter voorstander van de terugkoop van Nuon en Essent door de overheid.

Maar is terugkoop nou werkelijk zo’n goed idee? Aangezien Twitter een belabberd discussieplatform is hieronder de gehoorde argumenten op een rij (voor zover ik ze heb onthouden).

Door energiebedrijven te kopen krijgt de overheid de netwerken weer in handen

Dat is de makkelijkste, want de netwerken zijn nooit mee verkocht. De regionale gas- en elektriciteitsnetwerken zijn in handen van gemeenten en provincies gebleven, alleen netwerkbeheerder Stedin is onderdeel van overheidsbedrijf Eneco gebleven. Alle andere regionale netwerkbedrijven zijn afgesplitst. Het landelijke netwerk is nog steeds van de rijksoverheid. Alleen de warmtenetten zijn van de energiebedrijven. Waarom dat laatste zo is? Geen idee. Naar mijn mening een weeffoutje in het systeem, maar niet een waarvoor ik belastinggeld in de overname van een volledig energiebedrijf zou stoppen.

Met een energiebedrijf in handen kan de overheid de energietransitie versnellen

Dat klinkt leuk en het bekt aardig, alleen: waarom liep Nederland volgens Eurostat Europees gezien dan zo achteraan? Alle belangrijke Nederlandse energiebedrijven waren tot 2009 in handen van de overheid. Wanneer overheidsbezit werkelijk tot versnelling van de energietransitie zou leiden dan hadden we in 2009 (het jaar van de verkoop van Essent en Nuon) toch meer dan de schamele 4% aan hernieuwbare energie moeten hebben? Ook in 2004 stond Nederland met 1,8% duurzame energie al op de vierde plaats van onderen qua aandeel duurzame energie in de EU. Alleen Malta, Luxemburg en het Verenigd Koninkrijk hadden een lager percentage volgens Eurostat. Dat is nou niet echt een prestatie waar de Nederlandse overheidsaandeelhouders uit die tijd zich voor op de borst mogen kloppen…

Pas in 2011 (het laatste jaar waarvoor Eurostat cijfers heeft staan) waren we zowaar een plekje opgeschoven door stuivertje te wisselen met België, de nummer vijf op de lijst van kleinste aandeel duurzame energie. Dat heeft overigens net zoveel te maken met een terugval van het aandeel duurzame energie in België als met een kleine stijging van het aandeel duurzame energie in ons eigen land tot 4,3%.

Mijn conclusie: overheidsbezit van een energiebedrijf heeft in het verleden niet geleid tot versnelling van de energietransitie. Ik denk zelfs dat de opkomst van nieuwe bedrijven als Qurrent, BAS Energie, het al langer bestaande GreenChoice en niet te vergeten de vele energiecooperaties in meer of mindere mate van oprichting meer effect gaan hebben op de energietransitie. Net als solar lease bedrijven als Rooftop Energy die met slimme constructies komen om zonne-energie haalbaar te maken vanuit de energierekening.

De overheid heeft geleerd van fouten uit het verleden en gaat haar aandeelhoudersmacht nu wel inzetten voor de energietransitie

Wederom: het bekt lekker, maar enige onderbouwing van zulke inzet ten bate van de broodnodig geachte versnelling van de energietransitie is gewenst. Heeft het ingrijpen van de overheid in de financiële sector (de meest recente overheidsinterventie op de markt via overname van bedrijven) werkelijk geleid tot duurzamere banken en verzekeraars? Merken ASR, ABN en SNS dat de overheid stuurt op duurzaamheid van hun organisatie? Ik waag het te betwijfelen. Ook voor wat betreft de beloning maak ik me weinig illusies. Meteen na de overname van ABN werd duidelijk dat er naast de Balkenendenorm een tweede Zalmnorm van zeven ton voor bankdirecteuren werd geïntroduceerd. Dat zal voor energiebedrijven niet veel anders gaan.

Ik heb namelijk nergens gelezen dat er een grootschalige wisseling van ambtenaren heeft plaatsgevonden waarbij personen die ik ken als voorvechters van duurzaamheid aan de top van ambtelijke organisaties terecht zijn gekomen. Ook een draai naar actief aandeelhouderschap van de overheid heb ik niet waargenomen in de ambtelijke benoemingen van de laatste jaren. Dan heb ik het voor het gemak maar even niet over het feit dat de politieke leiding ook niet echt in die richtingen lijkt te denken.

Als de overheid dan toch wil leren, laat haar dan leren ingrijpen via regelgeving. De voorbeelden in landen als Duitsland, Denemarken en Spanje laten zien dat dat een veel groter effect heeft op de toename van het aandeel duurzame energie. Wel goed nadenken over de hoogte van vergoedingen, want Spanje laat zien dat een te hoge vergoeding niet houdbaar is. Met het streven naar een Noord-West Europese energiemarkt zou ik zeggen: copy-paste van onze oosterburen. Desgewenst met een wat lagere vergoeding, maar verder onder dezelfde voorwaarden. Dat is een bewezen recept voor een succesvolle energietransitie met lage groothandelsprijzen van elektriciteit voor de grootverbruikers en een hoge mate van acceptatie onder de bevolking. Met een opslag rond de 5 tot 6 eurocent per kWh is het nog altijd goedkoper dan onze huidige kleinverbruikerstarief van de energiebelasting, zelfs als er in 2014 0,8 eurocent bovenop komt.

Fossiele centrales blijven de komende twintig jaar nodig als back-up van het elektriciteitsnetwerk

Dat is goed mogelijk, maar het kan net zo goed zijn dat dat niet het geval is. Overheidsbedrijf Eneco heeft de afgelopen jaren eigenhandig ervaren dat de energietransitie soms anders loopt dan verwacht. Want hun gloednieuwe gascentrale maakt nauwelijks draaiuren. Daarmee verkeren ze in goed gezelschap, want ook de nieuwe gascentrale van Nuon draait op zeer beperkte capaciteit. Ook GDF heeft eerder dit jaar al aangekondigd gascentrales te gaan sluiten, terwijl gas gezien wordt als de transitiebrandstof naar een duurzame elektriciteitsvoorziening. Gascentrales hebben echter last van de combinatie hoog brandstofkosten, lage CO2-prijs en niet te vergeten de lage wholesale-prijs voor elektriciteit door de energietransitie in Duitsland. Dat is wat anders dan zeggen dat de elektriciteitsprijs voor kleinverbruikers daalt, want dat is net als in Duitsland niet het geval.

Duitsland, de VS en ook Australië laten zien dat het met de behoefte aan fossiele centrales als back-up voor het systeem ook een hele andere kant op kan gaan. Zo werkt Duitsland op verschillende manieren aan een betere inpassing van hernieuwbare elektriciteit. Zo heeft Duitsland sinds begin dit jaar een nieuwe regeling om opslagtechnieken te stimuleren. Opslagtechnieken kunnen momenteel wellicht financieel nog niet uit, maar met de juiste prijsprikkels en marktontwikkelingen kan dat snel gaan. Met als gevolg verdere waardedaling van bestaande energiecentrales. Daarnaast zet Duitsland in op vraagbeperking, ze hebben er sinds kort zelfs een speciale markt voor geopend.

Duitsland laat ook zien dat door de energietransitie de concepten baseload en peakload geheel andere betekenissen krijgen. Wanneer dat doorzet, gaan we de komende jaren nog meer afboekingen op bestaande centrales zien. Vooral op centrales die niet snel kunnen op- en afschakelen. Traditioneel is dat een voordeel voor gascentrales ten opzichte van kolencentrales. Alleen worden nieuwe kolencentrales inmiddels ook steeds flexibeler gebouwd. Zolang het prijsnadeel van gas niet wordt gecompenseerd door een voordeel via de CO2-prijs van ETS blijft kolen dan de voorkeur hebben.

Als provincies en gemeenten de opbrengst van de verkoop van energiebedrijven niet besteden vind het Rijk wel een manier om het op te halen

Verreweg het slechtste argument dat ik heb gelezen, want angst is een slechte raadgever. En als belastingbetaler zie ik het geld liever van de ene naar de andere overheid verhuizen, dan dat het geld wordt gestoken in de overname van bedrijven waar mogelijk nog steeds fors op afgeboekt moet gaan worden. Een sector in ieder geval waarvan je kan afvragen of het de komende twintig jaar nog de stabiele investering blijft die het van oudsher altijd was. Bovendien loop ik al voldoende risico in deze sector door de forse investeringen van mijn pensioenfondsen in de energiesector.

Een andere optie als gemeenten en provincies niet willen dat het geld wordt geconfisqueerd door ‘Den Haag’ is om het geld rechtstreeks te steken in de energietransitie. Bijvoorbeeld door te investeren in het opschalen van een sprong naar energienotanul woningen of energieneutrale kantoorgebouwen, scholen en zorginstellingen. Ik vermoed dat ze bij Energiesprong nog wel wat concepten op de plank hebben liggen.

Als de overheid energiebedrijven terugkoopt kunnen kolencentrales op termijn goedkoop omgebouwd worden tot diep-thermische centrales

Een mooie optie, alleen waarom is daar op dit moment een overname door de overheid voor nodig? Wie zegt dat de bodem bereikt is en dat er geen verdere afschrijvingen nodig zijn? En bovendien: wie zegt dat de overheid wel gaat investeren in de ombouw en marktpartijen niet? De rijksoverheid heeft met Energie Beheer Nederland enkel een goed track record als het gaat om de winning van olie en gas. Tot nu toe zie ik dit staatsbedrijf geen enkele beweging maken om een deel van de baten van duurzame energie te plukken.

Wil je water dan ook privatiseren?

Nou nee, dat heb ik ook nooit beweerd. Water is naar mijn mening een hele andere markt, waarbij de ervaring in het buitenland leert dat het scheiden van netwerk en levering veel moeilijker, zo niet bijna onmogelijk is. Bij energie is scheiding tussen de netwerken, productie en levering veel makkelijker te realiseren en dat is ook gebeurd. Dat maakt de productiebedrijven en de handelsbedrijven (de Eneco’s, Nuon’s en Essent’s van deze wereld) kwetsbaarder voor overnames en concurrentie. Zolang het netwerk in publieke handen blijft hoeft dat naar mijn mening geen probleem te zijn. In een decentrale productieomgeving verandert hun rol. Met de opkomst van lokale initiatieven worden de keuzes voor afnemers steeds groter. Koop je een winddeel bij de Windcentrale? Heb je een paar zonnepaneeltjes op je dak? Wil je nog deelnemen aan een collectieve zonnecentrale van SolarGreenPoint of 1.000.000 Watt? In theorie allemaal mogelijk.

Wellicht dat de rol van het energiebedrijf in de toekomst beperkt is tot het afnemen van stroom uit deze projecten als je het zelf niet verbruikt en het leveren van stroom als je meer vraagt dan je projecten opleveren. Als dat toekomstbeeld klopt is het bezit van veel grootschalige centrale productie mijns inziens geen zegen.

Mijn eindconclusie:

Ik wil best geld investeren in de energiesector, maar niet via een bedrijfsovername door de overheid. Ook ga ik geen geld steken in overname van bedrijven waarvan ik me zeer afvraag of ze het dieptepunt al bereikt hebben. Ik geloof absoluut dat er binnen Nuon en Essent mensen zijn die sneller willen verduurzamen. Ik betwijfel alleen of een overname door overheid of particulieren er voor gaat zorgen dat die mensen naar boven komen drijven. Of dat een groep crowdfunders in staat is om het bedrijf in de benodigde strategische klem te zetten voor verduurzaming van binnenuit (zoals Jeroen de Haas dat ooit omschreef in een interview). Ik laat me graag overtuigen van het tegendeel, dus schiet maar raak in de commentaren.

Dit bericht is eerder geplaatst op Sargasso.

Zonnepanelen op Euroborg via 1MiljoenWatt.nl

Vorig jaar heb ik diverse keren aandacht besteed aan projecten voor zonne-energie op andermans dak of collectieve windenergie. Dit weekend kwam ik toevallig een project van Stichting 1miljoenwatt tegen, die samen met Essent de mogelijkheid bieden om deel te nemen aan een collectief zonne-energieproject op het stadion van FC Groningen, de Euroborg.

In eerste aanzet lijkt het  project weinig in opzet weinig te verschillen van projecten van Solar Green Point. Net als bij Solar Green Point is er een voorkeursleverancier voor elektriciteit, in dit geval Essent i.p.v. Eneco, en kun je ook deelnemen als je bij een andere leverancier zit. Je betaalt dan wel administratiekosten, maar met 1 Eurocent per kWh opgewekt elektriciteit is dat bij een gemiddelde jaaropbrengst van 220 kWH per paneel veel minder dan bij Solar Greenpoint. Te weten EUR 2,20 per jaar bij 1MiljoenWatt om EUR 12,50 bij Solar Greenpoint. De prijs van een zonnepaneel bij 1MiljoenWatt is met EUR 550 wel EUR 50 hoger dan bij Solar Green Point. De hogere kosten van 1MiljoenWatt verdien je als klant die de vrijheid wil houden om te switchen dus in een paar jaar terug via lagere administratiekosten. Bij 1MiljoenWatt gaat het om een eenmalige investering, gedurende de looptijd worden geen additionele kosten voor beheer en onderhoud in rekening gebracht.

Wat bij mij wat verwarring oproept is dat 1MiljoenWatt aan de ene kant doet alsof je als consument je eigen stroomverbruik groen op andersmans dak gaat opwekken. Terwijl er aan de andere kant in de brochure (pdf) staat dat FC Groningen de zonne energie gaat afnemen tegen markttarief. Dus of je nu een paneel koopt en dan zelf de zonne energie van andermans dak fictief gaat verrekenen met je eigen stroomverbruik (zoals bij bv. De Windcentrale en Solar Greenpoint gebeurt) of dat je met een obligatie (ZoNbligatie volgens 1MiljoenWatt) FC Groningen aan een energie gevende dakbedekking helpt is me onduidelijk. Mij is uit de documentatie op de website onduidelijk bij welke klant de Garanties van Oorsprong worden afgeboekt: FC Groningen of bij de investeerder in de zonnepanelen? Of wordt er hier gewoon 2 keer groene stroom verkocht voor de prijs van 1?

Update 11 juni 2013:

In eerste instantie was het me na het lezen van de brochure (pdf) en de website onduidelijk hoe de constructie werkt. Inmiddels heb ik onderstaande aanvullende informatie ontvangen van 1MiljoenWatt die de boel een stuk verheldert:

De GvO’s zijn voor de investeerders. De geproduceerde zonnestroom wordt als grijze stroom tegen de marktprijs aan FC Groningen verkocht. De GvO’s worden afgeboekt via Essent zodat investeerders daadwerkelijk hun eigen stroom hiermee vergroenen. Helaas geen groene elektronen thuis, maar net zoals de windcentrale is dit dus administratief geregeld door de samenwerking met een energieleverancier (Essent ipv Greenchoice).

De werkwijze is achter de schermen net iets anders dan het cooperatiemodel (windcentrale & SGP), maar komt in de praktijk op hetzelfde neer:

  1. Geinteresseerden brengen geld bij elkaar (in dit geval niet via een lidmaatschap, maar via een speciale obligatie: ZoNbligatie)
  2. Hiervan wordt een productie eenheid gekocht (in dit geval zonnepanelen)
  3. De geproduceerde stroom wordt verkocht (in dit geval aan FCGronigen)
  4. Op basis hiervan ontvangen de deelnemers een rendement dat afhankelijk is van het # kWh-en dat er door hun is geproduceerd en de stroomrpijs (in dit geval in Euro’s i.p.v. kWh-en)

Punt 4 hierboven is het grootste verschil. Waar andere initiatieven het rendement als kwh-en uitkeren aan de deelnemers via een Leverancier (dat is in principe een financiele transactie: met inkomsten van verkoop in cooperatie, wordt stroom gekocht bij energieleverancier) keren wij het euro equivalent van deze kWh-en uit.

De opbrengsten per kWh van een paneel worden uitgekeerd tegen de dan geldende stroomprijs op de markt. Op dit moment 6,7/cent per kWh. Een concument kan in principe voor dit bedrag (ook zelf tegen 6 cent bij greenchoice) een kWh inkopen. Hierdoor betaald deze netto alleen BTW en EB over zijn opgewekte kWh, maar heeft hij een veel grote vrijheid om te kiezen voor een leverancier.

Tot slot, 550,- is inderdaad meer dan Solar Greenpoint. Wij werken met 270Wp modules, dus omgerekend kom je dan op 2.04/Wp. Bij SGP was dit 2,0/Wp. Het verschil is dus minimaal. Overigens geef je terecht aan dat deze meerkosten snel zijn terugverdiend.

Het rendement voor de investeerder is dus afhankelijk van het # kWh-en en de stroomprijs. Bij een gelijkblijvende stroomprijs is dit gemiddeld 2,5% per jaar over 24 jaar. Ieder jaar ontvangen de deelnemers hun rendement uitgekeerd. In tegenstelling tot andere initiatieven rekenen wij de deelnemers niet voor dat de prijs met 5% per jaar zal stijgen. Dus 2,5% klinkt beperkt, maar is wel het eerlijke verhaal (overigens, bij een stijging van 5% wordt het rendement gemiddeld 4.4%).

Bijgaand nog een excel waarin we onszelf vergelijken met 3 vergelijkbare initiatieven. Ik denk dat we in verhouding eigenlijk best een goede propositie hebben. Uiteraard hoor ik graag hoe jij deze vergelijking ziet.

Tot slot, wij hopen dat we met deze ZoNbligatie (waarbij je diverse regels moet opvolgen om de investeerder te beschermen) een duidelijk en transparante manier hebben gevonden om consumenten gezamenlijk zonne-energie te laten produceren. Het is onze ambitie om deze dienst ook voor andere initieven aan te bieden. Wij zorgen dan voor een prospectus, controleren of de betalingen worden nagekomen, adviseren over het gebruik van goede materialen etc. Dit willen we doen onder de noemer Zonnepanelendelen. Wij denken dat een dergelijke dienst (1) kan helpen om vele initieven van de grond te krijgen en (2) om ervoor te zorgen dat de projecten op een eerlijke manier plaatsvinden zodat de markt echt kan groeien. Op dit moment zijn we in gesprek met de eerste andere initiatieven.

Ik heb nog niet naar de excel gekeken, dus daar ik geen uitspraak over doen, maar ik denk dat de constructie an sich nu wel helder is. Je kan als consument je eigen stroomverbruik voor de komende 24 jaar vergroenen. Terwijl Euroborg de stroom krijgt, enkel de GvO gaat naar de consument en deze krijgt daarboven op naar verwachting nog een klein rendement.

Zonnepanelendelen.nl

Wat ik ook interessant vind 1MiljoenWatt samenwerkt met het mij onbekende crowdfunding platform Zonnepanelendelen.nl. Met een website waar je ook weinig wijzer van wordt, dus geen idee hoe het werkt, waar ze gevestigd zijn of wanneer ze het geld overmaken aan een initiatief. Gezien de layout lijkt Zonnepanelendelen.nl niet samen te werken met zonnepanelen voor elkaar.

Zie voor een uitgebreidere analyse van het project Polder pv van Peter Segaar.

Strukton stapt volledig over op Nederlandse windenergie

Logo_Strukton_homeOndanks de winterse kou begint 2013 als een oogstjaar op mvo-gebied bij Strukton. Vorige week behaalde Strukton Workspere de zelfverklaring ISO 26000 en leverde Strukton Bouw in Amsterdam een markant hotel met energielabel B en Green Key Goud certificaat op. Gisteren maakte Strukton bekend per 1 januari 2013 volledig is overgegaan op groene stroom. Strukton heeft gekozen voor Windkracht220 van Essent. Dit is 100% duurzame elektriciteit opgewekt door Nederlandse windmolens. Het contract loopt van 2013 tot en met 2015.

Sinds 1 januari 2013 is Strukton volledig overgegaan op groene stroom. Strukton heeft gekozen voor Windkracht220 van Essent. Dit is 100% duurzame elektriciteit opgewekt door Nederlandse windmolens. Het contract loopt van 2013 tot en met 2015.

essent_windkracht_220Windenergie is een van de schoonste manieren om energie op te wekken, want er komt nauwelijks CO2 bij vrij. Ter vergelijking: standaard grijze stroom heeft een uitstoot van 455 kg/MWh, terwijl windenergie een uitstoot heeft van slechts 15 kg/MWh (gebaseerd op de conversiefactor van de CO2-Prestatieladder).

Het energieverbruik van Strukton is circa 8.800 MWh op jaarbasis, wat gelijk is aan het verbruik van ruim 2.500 huishoudens. De overstap naar groene stroom levert een reductie van maar liefst 3.892 ton CO2 per jaar op. Een gemiddeld gezin stoot volgens MilieuCentraal 8,5 ton CO2 uit per jaar, deze reductie is dus gelijk aan de jaaruitstoot van ruim 450 gezinnen.

Met de keuze voor groene stroom draagt Strukton bij aan een beter milieu en voldoet het bedrijf tevens aan de eisen voor de CO2-Prestatieladder. Daarnaast hecht het bedrijf ook belang aan het feit dat de windenergie van Windkracht220 van Nederlandse bodem komt, want op deze manier wordt de productie van duurzame energie in eigen land gestimuleerd.

De markt van duurzame energie is een markt waarop Strukton zelf ook actief is, denk aan de technische werkzaamheden aan offshore transformatieplatforms en activiteiten op het gebied van golfenergie, windenergie en getijdenenergie. De keuze voor groene stroom is dan ook niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor de toekomst van het bedrijf. Strukton realiseert ook diverse duurzame projecten.

ABP en de herkomst van steenkolen

Eerder schreef ik al over de eerste uitzending van Netwerk over de herkomst van steenkolen. Volgens Netwerk betrekken de Nederlandse energiebedrijven E.On, Essent, Nuon en Elektrabel steenkool van Zuid-Afrikaanse mijnen die grote milieuschade veroorzaken. Afgelopen donderdag kwamen daar in de tweede uitzending stevige beschuldigingen over inkopen bij mijnen die paramilitaire operaties in Columbia steunen bij. Het ABP blijkt daarbij ook nog ruim 350 miljoen Euro extra geïnvesteerd te hebben in betrokken mijnbouwbedrijven.

ABP’s investeringen in mijnbouw en energie

Afgelopen dinsdag schreef ik al dat ABP behoorlijk fors geïnvesteerd heeft in de bedrijven die door Netwerk in verband worden gebracht met milieuverontreiniging in Zuid-Afrika. Na de uitzending van donderdag over vermeende mensenrechtenschendingen door mijnbouwbedrijven in Columbia kan daar 372 miljoen Euro in Anglo American aan toegevoegd worden (zie dit artikel in de Volkskrant). Het totale lijstje ziet er als volgt uit:

  • BHP Billiton: 799 miljoen Euro (in omvang de 19e investering van ABP)
  • E.On : 484 miljoen Euro (in omvang de 40ste investering van ABP)
  • Anglo American: PLC 372 miljoen Euro (in omvang de 53ste investering met ABP)
  • Xstrata PLC: 292 miljoen Euro (in omvang de 85ste investering van ABP)
  • RWE (eigenaar Essent): 102 miljoen Euro

Dat is in totaal ruim 2 miljard Euro pensioengeld in bedrijven die betrokken zouden zijn bij milieuschade en/of mensenrechtenschendingen en moord. Waarvan bijna anderhalf miljard in de mijnbouwbedrijven die volgens Netwerk betrokken zijn.

Netwerk uitzending kolenwinning

Vanavond had Netwerk een uitzending over de steenkoolwinning voor Nederlandse energieopwekking. Want ondanks alle groene spotjes van de energiebedrijven wordt een groot deel van de Nederlandse energie opgewekt met steenkool, en met de plannen voor 5 nieuwe centrales wordt dat voorlopig niet minder. Inzicht in waar grondstoffen als steenkolen vandaan komen is dus interessant, net als dat er gestreefd wordt naar meer openheid over de herkomst van biobased grondstoffen als palmolie.

Zuid-Afrika

Volgens Netwerk spelen in Zuid-Afrika problemen rond oude mijnen met zuur water, dat negatieve effecten heeft voor de natuur en landbouwgronden in de omgeving. Daarnaast ontstaan in oude mijnen branden met alle schadelijke gevolgen voor de gezondheid van mensen die erbij hoort. Bij bestaande mijnen waar met explosieven kolen wordt gewonnen bestaan gezondheidsklachten als gevolg van fijn stof. De genoemde mijnbouwbedrijven in Zuid-Afrika zijn Xstrata en BHP Billiton.

Reactie energiebedrijven

De Nederlandse energiebedrijven verklaren gezamenlijk dat ze zich houden aan de eisen die UN Global Compact stelt aan leveranciers. Essent is lid van UN Global Compact, net als haar Duitse moederbedrijf RWE. Bij E.On is het Duitse moederbedrijf lid van UN Global Compact, de Nederlandse dochter is geen zelfstandig lid. Dat laatste geldt ook voor Nuon en haar Zweedse  moederbedrijf Vattenfall.

Transparantie is voor de energiebedrijven erg belangrijk, maar blijkbaar is de keten in de kolenwinning erg lastig in kaart te brengen, want EnergieNed schrijft in een reactie namens de gezamenlijke energiebedrijven:

De energiebedrijven zijn zich bewust dat inzicht in de herkomst van steenkool niet in alle gevallen
mogelijk is. Van kolen die niet rechtstreeks via een leverancier van mijnen worden betrokken, maar
worden ingekocht op de wereldmarkt bestaan op dit moment geen waarborgen in de vorm van controlemechanismen. Deze handel is daarbij internationaal en afspraken daarover dienen dan ook op
dit niveau te worden gemaakt.

In de keten van winning, levering en gebruik van kolen hebben de verschillende partijen hun eigen
verantwoordelijkheid. Het is niet eenvoudig om als partij aan het eind van de keten
verantwoordelijkheid voor de hele keten te nemen en te borgen.

Volgens mij maken de bedrijven zich hiermee toch wat te klein, ook al staan ze aan het eind van de keten. Bedrijven als E.On en RWE die tot de grootste energiebedrijven van de EU behoren zijn naar mijn mening groot genoeg om invloed op de keten te hebben, net zoals supermarkten dat volgens Frits Kremer kunnen.

Pensioengeld

Als deelnemer in ABP was ik ook nieuwsgierig in hoeverre mijn eigen pensioengeld in de betrokken bedrijven wordt geïnvesteerd. De stand in 2009 op basis van de top 100 beleggingen in beursgenoteerde bedrijven en het totaal overzicht van aandelen in beursgenoteerde bedrijven maakt me niet  blij:

  • BHP Billiton 799 miljoen Euro (in omvang de 19e investering van ABP)
  • E.On : 484 mijoen Euro (in omvang de 40ste investering van ABP)
  • Xstrata PLC: 292 Euro (in omvang de 85ste investering van ABP)
  • RWE (eigenaar Essent) 102 miljoen Euro

Dat roept bij mij toch vragen op over hoe verantwoord ABP haar beleggingen doet, en in hoeverre daar verbetering in zit sinds de Zembla uitzending van maart 2007. Toen kwam er een standaardantwoord op de vragen die ik stelde over het investeringsbeleid van ABP. Reden om een tweede mail met specifiekere vragen te sturen, waarop ik geen antwoord kan herinneren.

De toenmalige beleggingsbeginselen van ABP sloten geen bedrijven uit, ABP ging liever in gesprek. Tijd voor een evaluatie of die gesprekken wat opleveren. Zeker bij de top 100 investeringen van ABP, al zijn het dit keer andere mijnbouwbedrijven dan waar Zembla in 2007 aandacht aan besteedde. De mijnbouwbedrijven uit de Netwerk uitzending komen dan ook niet voor in het ABP verantwoord beleggen verslag 2009. ABP heeft de afgelopen jaren met Freeport-McRoran (ABP investering 164 miljoen Euro) een dialoog gevoerd over duurzaamheid en MVO.

Overigens sluit ABP tegenwoordig wel bedrijven uit, dat betreft echter vooral fabrikanten van landmijnen en/of clusterbommen. Dus daarin is vooruitgang te zien bij ABP.

Vragenuurtje Tweede Kamer

De uitzending van Netwerk was bij voorbaat al aanleiding voor de heer Ger Koopmans van het CDA om de Minister van VROM (Huizinga) naar de Tweede Kamer te roepen tijdens het vragenuurtje van 29 juni 2010 (

  • http://player.omroep.nl/?aflID=11121905
  • ):

    Verkoop van Essent (en Nuon)

    De afgelopen weken is er weer heel wat rumoer geweest over de voorgenomen verkoop van Essent aan RWE. Marc Chavannes lijkt tegen de verkoop, vooral in het huidige economische klimaat. Ook de Tweede Kamer fractie van GroenLinks is tegen de verkoop, hoewel ik geen verhalen ken GroenLinks gemeenteraadsleden of leden van de provinciale staten die gepoogd hebben om effectief de aandeelhoudersmacht bij een energiebedrijf in te zetten.

    Waar je die aandeelhoudersmacht als provincie of gemeente voor in kan zetten? Extra groene stroom, een kolencentralen minder, meer geld voor energiebesparing (waarbij bv. wordt ingezet op schone en zuinige led-lampen i.p.v. op kwikhoudende spaarlampen die de ‘milieubeweging’ nog steeds aanbeveelt)… Je kan het divident natuurlijk ook gebruiken om energie te besparen, bv. led-straatlampen of alle gloeilampen eruit op het gemeentehuis. Oh ja, je had je aandeelhoudersmacht natuurlijk ook kunnen gebruiken om de riante beloningen aan de top in te perken. De topman van Essent zit geloof ik rond de 8 ton per jaar. Nu nog de econoom die kan voorrekenen dat de beste man daadwerkelijk zo’n hoge arbeidsproductiviteit heeft…

    Aangezien de gemeenten en provincies die aandeelhouder zijn naar mijn mening op deze punten geen deuk in een pakje boter hebben weten te slaan bij Nuon en Essent kan je ze net zo goed z.s.m. verkopen. Loop je ook geen risico meer met hun handelsactiviteiten op de grondstof en energiemarkten.

    Ik hoop alleen dat lokale bestuurders meer creativiteit aan de dag leggen bij de besteding van de opbrengst, dan de PvdA gedeputeerden in Noord-Brabant die volgens Marc Chavannes het asfalt al in hun ogen zien blinken.

    Met een gasvoorraad in Nederland die de komende 20 jaar steeds sneller zal slinken en Russische oosterburen die gas hebben, maar er niet voor terugdeinzen om de gaskraan een maandje te sluiten, kan het geen kwaad om wat onafhankelijker te worden van gas. Daar heb je geen genationaliseerde energiebedrijven voor nodig, maar inzetten op een autarkischer systeem kan geen kwaad.

    Zet bijvoorbeeld in op decentrale energieopwekking in de gebouwde omgeving en op energiebesparing. Het voordeel van decentraal is dat het wegvallen van één centrale een veel minder grote impact krijgt. Je kan daarbij denken aan urban windmolens, zonne energie en zonne warmte, maar ook aan decentrale gasopwekking vanuit bv. rioleringsslib.

    Het voordeel van energiebesparing is dat het de burger op termijn geld bespaart en er minder energieopwekking nodig is.