De toekomst van gaswinning in Nederland

Minister Wiebes van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft begin 2018 aangekondigd dat de gaswinning in Groningen vanaf 2030 beëindigd wordt. NAM maakte vorig jaar al duidelijk dat het veld tegen die tijd ook al leeg is of niet meer op het huidig niveau kan produceren. NAM is inmiddels begonnen met de ontmanteling van de eerste productielocaties in Groningen. Om de gasbaten nog wat langer binnen te laten komen is de rijksoverheid er veel aan gelegen om de gaswinning uit kleine velden op te voeren. In antwoord op schriftelijke Kamervragen van Tierry Baudet stelt minister Wiebes dat hij een toename van de binnenlandse gasproductie verwacht.

Het voorgenomen verbod op het gebruik van kolen voor elektriciteitsproductie moet ertoe leiden dat er per 1 januari 2030 geen kolen meer gebruikt worden voor de productie van elektriciteit. Hiermee wordt verzekerd dat het verbod op kolen een aanzienlijke bijdrage levert aan het realiseren van de ambitie uit het klimaatakkoord van 49% CO2-reductie. Dit heeft invloed op de samenstelling van het Nederlandse productiepark. Welke energiebronnen de weggevallen productie als gevolg van het verbod zullen opvangen is afhankelijk van de ontwikkelingen op de elektriciteitsmarkt en daarmee onzeker. Op basis van de analyse van Frontier Economics (2018) is onze inschatting dat de voorgenomen wet zal leiden tot een toename van de import en een toename van de binnenlandse productie van gas en biomassa.

Een toename van binnenlandse productie? Waar wil de minister die vandaan toveren met afbouw van de gaswinning in Groningen en afnemende productie van de kleine velden? Broeden EZK en EBN op een hernieuwde poging om schaliegas te winnen of heeft EBN hoge verwachtingen van de hoeveelheid aardgas die gewonnen kan worden via de dual-play strategie bij diepe en ultradiepe aardwarmte? Deze dual-play strategie beschreef EBN in 2018 op pagina 45 van het rapport Play based portfoliobenadering (pdf):

Met name op het gebied van het combi­neren van geothermie en olie- en gaswinning zou onshore nog veel mogelijk zijn. Dit gaat om herge­bruik van bestaande olie- en gasputten, maar ook om nieuwe projectontwikkelingen waarbij tijdelijk nog olie- en gas gewonnen worden en tegelijk duurzame geothermie kan worden ontwikkeld die profiteert van een sterke risico- en kostenreductie.

En waarom is onduidelijk hoe de weggevallen elektriciteitsproductie van kolencentrales opgevangen gaat worden? Is er als opdracht aan de elektriciteitstafel van het klimaatakkoord geen opgave voor 20 Mton CO2 reductie in 2030 meegegeven? Lijkt me lastig realiseerbaar als aardgas op veel grotere schaal ingezet gaat worden voor elektriciteitsopwekking.

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

NAM start voorbereiding sloop eerste Groningse winningslocaties

NAM is begonnen met het voorbereiden van de sloop van de gaswinningslocaties van de vijf zogenoemde Loppersumclusters. Als eerste is de gaswinningslocatie in Ten Post aan de beurt. De NAM-installatie is één van de vijf zogenoemde Loppersumclusters. Na Ten Post volgt de sloop van de andere vier locaties. De vijf installaties liggen al sinds februari 2018 stil. Als gevolg van het besluit van minister Eric Wiebes (VVD) van Economische Zaken om op termijn volledig te stoppen met de gaswinning in Groningen mogen ze ook niet meer gebruikt gaan worden voor gaswinning.

De NAM begint nu met het opruimen en slopen van de installaties. Bij de winningslocatie Ten Post is de NAM vorige maand begonnen met voorbereidende werkzaamheden, zoals het schoonmaken van de installatie. De verwachting is dat de voorbereidende werkzaamheden zo’n vier maanden in beslag nemen en dat de sloop daarna in een aantal weken plaats zal vinden.

Na het afsluiten van de boorput zal de put nog jaren gemonitord moeten worden op lekkages. Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) constateerde eerder dit jaar dat te veel Nederlandse putten gebreken vertonen. Bij 1% van de gasputten is volgens SodM een zeer kleine lekkage naar de omgeving geconstateerd. Het ging hier om maximaal 115 liter per dag, dit is grofweg een kwart van wat één koe dagelijks aan methaan uitstoot. Een deel van deze gasputten is ondertussen geabandonneerd. Alle ondernemingen in de gassector hebben volgens SodM hun veiligheidsbeheerssysteem op orde waardoor ze snel en gericht kunnen reageren op incidenten.

Onderzoek van De Correspondent uit 2018 toont een ander beeld van de situatie in de olie- en gassector. Oude gas- en olieputten worden namelijk afgesloten met cement. Enig probleem: dat werkt niet. Cement kan krimpen, breken en degraderen. En als de metalen cilinders van de winningsput in de grond blijven zitten, wat meestal zo is, kan gas langs het cement gewoon omhoog blijven kruipen. Alleen is er dan meestal niemand om dat op te merken  – buiten gebruik gestelde putten worden volgens De Correspondent vrijwel nooit gemonitord.

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

SodM stelt onderzoek in naar foute KNMI-metingen in Groningen

Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) is boos over een fout in het netwerk van het KNMI dat aardbevingen in Groningen meet. Inspecteur-generaal Theodor Kockelkoren stoort zich vooral aan het gebrek aan communicatie.

NIEUWS – In eerste instantie kwam vooral ongeloof op: dit kan toch niet waar zijn? En daarna toch ook wel boosheid. Hoe is het nou mogelijk dat het al zo lang bekend was, maar niet bij de partijen die er gebruik van maken of er, zoals wij, toezicht op houden. Dat is betreurenswaardig.

Het KNMI weet al sinds augustus dat de grondversnellingen in het aardbevingsgebied bij metingen niet correct werden verwerkt. Deze informatie werd pas afgelopen donderdag door minister Eric Wiebes met de Tweede Kamer gedeeld. SodM stelt in een reactie dat de fouten niet tot gevolg mogen hebben dat de versterkingsoperatie in Groningen verder wordt uitgesteld.

Open waanlink

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

Mijnbouwschade Groningen: de smoezengenerator

Sargasso schreef al eerder over de aardbevingen in Groningen, de ellenlange procedures waar bewoners met mijnbouwschade mee geconfronteerd worden en wat dat doet psychisch doet met mensen. Inmiddels is Kor Dwarshuis een smoezengenerator gestart met echt gegeven alternatieve oorzaken voor de geconstateerde schade. Hieronder mijn favoriete smoes.

“Vraag van CVW ‘expert’ tijdens schade-opname in onze woning ‘heeft u kinderen?’ Antwoord: ‘ja 2 dochters, maar die zijn het huis al uit’. CVW expert: ‘dan weet ik de oorzaak van uw scheurvorming ook al’. ‘Oh?’ CVW expert: ‘het ligt aan het veranderende douche patroon in uw huis. Meiden douchen altijd langer, daardoor veel vocht in huis. Nu ze de deur uit zijn, is de vochthuishouding in uw woning veranderd en dat veroorzaakt scheuren’.

Mijn vrouw: ‘maar dat is toch vreemd?’ Antwoord: ‘nee hoor’. Mijn vrouw: ‘ik vind het wel vreemd…

Weten hoe hij verder gaat? Bezoek de smoezengenerator en lees en luister ze af tot je hem tegenkomt.

Ondertussen vertellen de overheid, NAM, Shell en ExxonMobil in de media een ander verhaal (“We gaan ruimhartig vergoeden”, “We hebben een ereschuld aan Groningen”).

Er zijn inmiddels 200.000 mensen met schade in het gaswinningsgebied. De ene helft krijgt de schade gewoon vergoed en de andere helft krijgt bovenstaande onzin over zich heen. Dit zorgt voor scheve ogen en nog meer boosheid.

Open waanlink

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

Crisisplan NAM: Zo reageert de NAM na een dodelijke aardbeving

Na een zware aardbeving waarbij doden vallen, houdt de NAM rekening met relletjes en grote verontwaardiging. Zowel gaslocaties als directieleden worden dan beveiligd. Dit en meer staat in het crisisplan van de NAM dat na een Wob-verzoek is gepubliceerd op de site van toezichthouder SodM. Het document stamt uit 2017 en beschrijft nauwkeurig hoe het aardoliebedrijf moet handelen na een crisis. Het draaiboek wordt elk jaar geactualiseerd.

In het document staat verder onder meer dat NAM in de communicatie wel haar verantwoordelijkheid moet nemen, zonder daarbij de schuld op zich te nemen.

Het hele crisisplan van NAM uit 2017 is hier te vinden. Het is overigens niet ongebruikelijk om crisisplannen voor extreme situaties te hebben. Het is wel cru dat de versterkingsoperatie en het vergoeden van mijnbouwschade tergend traag gaat, terwijl de NAM in het ergste geval wel van een aardbeving met doden uitgaat.

Open waanlink

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

“Wet minimalisering gaswinning Groningen is onverantwoord”

Deze week hebben de fracties van CDA (minus het lid Lokin-Sassen), SGP, ChristenUnie, VVD, OSF en D66 in de Eerste Kamer ingestemd met de wet minimalisering gaswinning Groningen. CDA-Eerste Kamerlid Pia Lokin-Sassen (de enige CDA senator die tegen de nieuwe mijnbouwwet stemde) schrijft in het Dagblad van het Noordenop persoonlijke titel dat deze mijnbouwwet onverantwoord is:

Volgens de nieuwe Mijnbouwwet is het uiteindelijk de minister die met betrekking tot het Groningenveld – het veld dat bij uitstek aardbevingsgevoelig is! – beslist hoeveel laagcalorisch gas daaruit mag worden gewonnen volgens het criterium: ‘niet meer dan nodig’. Daarbij wordt in de nieuwe wet niet langer alléén rekening gehouden met de veiligheid der omwonenden, maar introduceert de wet een tweede ‘veiligheidsbegrip’, namelijk de ‘leveringszekerheid’. Het is de minister en de minister alléén die deze veiligheidsbelangen afweegt bij zijn beslissing over de hoeveelheid te winnen gas.

In de nieuwe wet is voor het Groningenveld zowel aan de NAM als aan het SodM de bevoegdheid tot ingrijpen in de gaswinning ontnomen. De NAM krijgt van de minister nog slechts de plicht opgelegd om een bepaalde hoeveelheid gas te winnen: als zij zich daaraan houdt en dit correct doet, kan ze niet langer strafrechtelijk worden vervolgd. Zij heeft, anders gezegd, strafrechtelijke immuniteit. Het SodM mag nog slechts gevraagd en ongevraagd advies geven aan de minister, maar heeft ook geen bevoegdheid meer tot ingrijpen (lees: tijdelijk stopzetten) in de gaswinning in geval de veiligheid van omwonenden gevaar loopt.

Hiermee wordt bevestigd wat ik in juni van dit jaar al schreef in een analyse van de nieuwe mijnbouwwet: De minister wordt de baas over de gaswinning in Groningen, NAM wordt uitvoerder van het beleid van de minister en is niet meer te vervolgen voor schade of het veroorzaken van gevaar in dit zeer aardbevingsgevoelige gebied. NAM en Staatstoezicht op de Mijnen zijn ook niet meer bevoegd om in te grijpen in de gaswinning in geval van gevaar, dat is aan het oordeel van de minister. Ook de dubbele betekenis van het veiligheidsbegrip is overeind gebleven, ondanks de kritiek van de Raad van State op het toevoegen van leveringszekerheid aan het veiligheidsbegrip:
De Afdeling merkt op dat dit een wat geforceerde indruk maakt. De Afdeling onderschrijft het belang van leveringszekerheid, maar acht het aanmerken van leveringszekerheid als grondrecht in de zin van de artikelen 2 en 8 van het EVRM nodig noch wenselijk.

Schadeherstel

En de procedures voor schadeherstel en compensatie voor de Groningers? Die staan nog steeds op een laag pitje te sudderen. Van de 18.276 gemelde schadegevallen zijn er door de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) nu 1.139 afgehandeld. Dat zijn de eenvoudige, dat beloofd nog wat voor de rest. Want nog steeds is de aanwas van schademeldingen per week groter dan het aantal meldingen dat afgehandeld wordt. Toen de TCMG begon kwamen er ruim 13.000 schademeldingen over van het Centrum Veilig Wonen.

Onderstaande tabel laat zien dat de uitvoeringskosten voor de schadeafhandeling door RVO.nl en de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen dit jaar hoger waren dan de schadevergoedingen aan particulieren. Volgend jaar verbeterd de verhouding iets, maar nog steeds gaat bijna 50% van het geld naar schadeafhandeling in plaats van schadevergoeding.

uitgaven_schadevergoedingen_groningen
Uitgaven rijksoverheid aan schadeafhandeling en schade-uitkeringen

Om de uitgaven aan schadevergoedingen en schadeafhandeling in perspectief te zetten hieronder het staatje waarin de aardgasbaten zijn weergegeven:

begroting_ezk

Minder dan 1% van de aardgasbaten wordt besteed aan schadevergoedingen. Het meest frustrerend bij veel van de schades was in het verleden dat bewoners die de schade zelf lieten herstellen hun recht op schadevergoeding verloren. Een situatie waar tot op de dag van vandaag naar mijn weten niets aan gewijzigd is.

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

Een nieuwe uitdaging…?

Recruiter vraag:

Hi Krispijn,

Ik zie op je profiel dat je open staat voor nieuwe uitdagingen en dat je je veel bezig houdt met energievraagstukken. Voor het ministerie van EZK ben ik op zoek naar senior vergunningverleners voor winningsplannen in Nederland. Hierbij zul je met name aanvragen voor instemmingsbesluiten op winningsplannen behandelen en beschikkingen opstellen ogv de Awb en de Mijnbouwwet. Hierbij is het vooral belangrijk dat je procedureel sterk bent en goed met druk kunt omgaan. Ik zie dat je al ervaring hebt bij het ministerie van EZK en vraag me dan ook af of je hier interesse in zou hebben. Ik hoor het graag!

x

Mijn antwoord:

Beste x,

Bedankt voor je bericht. Gelet op mijn (publieke) activiteiten tegen gas- en zoutwinning vind ik dit geen passende functie. Tenzij het ministerie bewust zoekt naar vergunningverleners die de randen van de weigeringsgronden uit artikel 9 (met name lid f) opzoekt om gas- en zoutwinning zo moeilijk mogelijk te maken.

Met zonnige groet, Krispijn Beek

Antwoord recruiter:

Hi Krispijn,

Bedankt voor je snelle reactie. Dat kan ik me voorstellen, dan is dat denk ik inderdaad geen passende match, omdat ze wel een zo onafhankelijk mogelijke instelling verwachten. Hartelijk dank dat je de moeite nam om te reageren.

x

Antwoord: Geen nieuwe uitdaging 🙂