Het decennium waarin we klimaatverandering bijna stopten

Een lang stuk van Nathaniel Rich in de New York Times over de periode 1979-1989: het decennium waarin de mensheid voor het eerst tot breed inzicht in de oorzaken en gevaren van klimaatverandering kwam. En een decennium waarin een oplossing binnen handbereik leek.

Ht Miko F Lohr.

Open waanlink

Lees ook de kritiek op het stuk in The Atlantic waar er op wordt gewezen dat het artikel van The New York Times de rol van de olie- en gasindustrie, die al veel eerder op de hoogte waren van het risico op klimaatverandering, en van de Republikeinse partij wel erg stevig verkleind. In The Intercept legt Naomi Klein de schuld (voorspelbaar) bij ‘het kapitalisme’.

Dit stuk is eerder gepubliceerd op Sargasso.

Liever Turks dan Paaps

De Groene Amsterdammer: Liever Turks dan Paaps

De Nederlandse ‘vrijheidsstrijders’ van het eerste uur droegen islamitische leuzen en symbolen: ze waren ‘liever Turcx dan Paeps’. Protestantse rebellen lieten zo weten dat ze de tolerantie van de islamieten verkozen boven de katholieke repressie.

Is dat het trotse Nederland uit het verleden waar de virtueel tweede partij van Nederland op doelt…? Of gaat het dan om de Geuzenpenning met de halve maan erop?

In Europa

Ik ben al een paar maanden bezig met In Europa van Geert Mak. Ik had het boek vorig jaar bij het begin van de serie bij de VPRO al gekocht. Vorige week kwam ik een mooi citaat tegen van Vittorio Foa, de grootvader van progressief Italie, over de veranderingen in Europa tijdens zijn leven:

Ik ben nu bijna blind van ouderdom. Toen mijn ogen zich openden naar de wereld, in 1915, waren alle Europese landen bezig om elkaar uit te moorden. En ieder land land vond dat het recht aan zijn kant stond. Ik heb nog een paar herinneringen aan de Eerste Wereldoorlog. Er hang voor mij een sfeer omheen van emotie en tragiek, ja, in onze familie waren ze er hevig bij betrokken. Ik weet nog dat Italie in 1915 de oorlog in ging. Ik was toen vier, en die hele oorlog ben ik bang geweest.

Nu mijn ogen vrijwel gesloten zijn, zie ik, in mijn laatste licht, dat de Europese landen elkaar omhelzen en hun grenzen vergeten. In mijn bijna negentig levensjaren heeft die ommezwaai plaatsgevonden. Dat blijft ongelooflijk. Maar ik weet hoe moeilijk het is geweest.

Trots op Nederland: de basisbibliotheek van dbnl

Kijk je kan natuurlijk trots willen zijn op wat nog komen gaat, of ooit weer zal zijn. Zelf ben ik liever trots op wat er al is. Dat is beter voor m’n gemoedsrust. De Digitale Bibliotheek van Nederland is een van de knappe staaltjes waar al lange tijd aan gewerkt wordt, buiten de beperkte kring vna kenners vallen ze niet zo op. Toch verzetten ze mooi werk met het digitaliseren van het geschreven deel van ons cultureel erfgoed.

Sinds kort hebben ze ook een basisbibliotheek:

De Basisbibliotheek biedt een selectie van duizend titels uit de Nederlandstalige cultuurgeschiedenis van de Middeleeuwen tot heden, van romans tot proefschriften, van pamfletten tot bijbelvertalingen, van bakerrijmen tot memoires. Meer dan de helft van de teksten is nu al volledig beschikbaar; de overige teksten volgen in de loop van 2008. Zie toelichting en verantwoording bij de keuze.

Digitale teksten kunnen de oude boeken naar mijn mening niet vervangen, maar op deze manier worden de teksten wel veel laagdrempelig toegankelijk. Bovendien denk ik niet dat er veel mensen zijn die meer dan de helft van de titels kennen. Als je dan toch trots wil zijn op je eigen cultuurgoed en gebruiken is het goed om je er ook daadwerkelijk in te verdiepen.

Islam & achterlijkheid, een deja vu gevoel

Als ik Wilders hoor spreken over de islam krijg ik telkens weer een deja vu gevoel. Ik wist het gevoel tot vandaag telkens niet goed te plaatsen. Maar vandaag kwam ik na wat speuren in mijn boekenkast het boek De cultuur van middeleeuws Europa van Jacques le Goff tegen. Het is jaren geleden dat ik het gelezen heb, maar al  snel vond ik onderstaande citaten over de verhouding tussen christendom en islam. Schrijf het eerste stuk in de tegenwoordige tijd en vervang de woorden antichrist en middeleeuwer en ik het is bijna alsof ik Wilders hoor spreken: Doorgaan met het lezen van “Islam & achterlijkheid, een deja vu gevoel”

Trots op Nederland…

In de serie Trots op Nederland en leer uw geschiedenis kennen vandaag een stuk uit de NRC over het boek van historici Hermans en Hooghiemstra waarin ooggetuigenverslagen staan over de drie voorgangers van prins Willem-Alexander.

Laat ik het erop houden dat het een andere tijd was, met andere zeden en waarden (of ben ik dan cultuurrelativist?):

Willem I regeerde van 1815 tot 1840. Hij was de come back kid van het Huis van Oranje. Hij vergaarde een fortuin en liet een berooid land achter.(…)

Willem I had tijdens zijn regeerperiode een vermogen van ongeveer 30 miljoen gulden opgebouwd, door deelnemingen in staatsbedrijven zoals de Nederlandsche Stoombootmaatschappij, de Enschedese Katoenspinnerij en de Algemene Maatschappij ter Begunstiging van de Volksvlijt te Brussel. De omvang van de staatsschuld was ongeveer net zo groot. Geen toeval, volgens Hermans en Hooghiemstra.

Koning Willem III wilde geen koning worden, maar zat 41 jaar op de troon. Hij toonde zijn geslachtsdeel vanaf een balkon bij een hotelkamer.

(…)

De koning heeft veelvuldig woede-uitbarstingen en is onberekenbaar. In die eerste jaren beval hij onder meer het Binnenhof te belegeren en ministers te executeren.

maar of je er nou trots op moet zijn…? Dit leent zich niet echt voor de canon van Nederland….

Bronnen:

Winstmaximalisatie vs. Maatschappelijke Verantwoordelijkheid

Als reactie op een eerder stuk over de kredietcrisis kreeg ik van Johan Goossens een tip over zijn blogpost over begeerte en angst in de effectenwereld. Waarbij hij linkt naar een oud artikel van David Loy in Ode over het spanningsveld tussen maatschappelijke verantwoordelijkheid en winstmaximalisatie. Interessant stuk. Vooral omdat ik de afgelopen weken weer een aantal hoofdstukken uit Het bedrijfsleven aan de macht van David C. Korten heb gelezen (nee nog niet bijgewerkt op mijn blog). Een van de centrale punten die Korten behandelt betreft net als bij Loy de omslag in de VS waarbij ondernemingen normale rechten kregen:

Het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten besliste in 1886 in de zaak van ‘Santa Clara County tegen de Southern Pacific Railroad’, dat bedrijven ‘natuurlijke rechtspersonen’ waren volgens de Amerikaanse grondwet. Plotseling kwamen de bedrijven in ons midden ‘tot leven’ en genoten ze dezelfde rechten en vrijheden als wij hebben, de burgers die ze lieten ontstaan.

Ik weet niet wat ik vind van de voorstellen van David Loy, maar ik denk wel dat er een spanningsveld is tussen de huidige vorm van aandeelhouderschap en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Een van mijn docenten in Wageningen (Roel Jongeneel) heeft een boekje geschreven over ondernemen en christelijke waarden. Ik begreep toentertijd van hem dat hij van menig was dat de huidige borging van dergelijke waarde via aandeelhouders te beperkt is. Wat doe je als er een grotere groep aandeelhouders komt met andere uitgangspunten? Bv. de maakdollars uit China, de petrodollars uit het Midden-Oosten en de gasdollars uit Rusland op zoek zijn naar rendabele bestemmingen… Hoewel China voorlopig niet veel plezier beleeft van de deelneming in Blackstone.

In zijn boek ging Jongeneel daarom op zoek naar mogelijkheden om christelijke waarden dieper in het ondernemingsbeleid te verankeren. Op zich een relevante vraag voor ieder die een bepaalde overtuiging in het ondernemingbeleid wil verankeren, bv. maatschappelijke verantwoordelijkheid. Helaas weet ik de titel van het boek niet meer, maar een tipje van de sluier (die overeenkomt met hoe ik het me herinner uit discussies met hem) kon ik wel vinden op de site geschienis=fun:

Vanuit een christelijke visie is het goed te benadrukken dat de (commerciële) onderneming in feite een ellips is met twee brandpunten. Enerzijds gaat het om het realiseren van positief economisch dienstbetoon. De onderneming moet bijdragen in de behoeftevoorziening en dus in die zin service-georiënteerd en klantgericht zijn. Anderzijds, of liever gezegd: tegelijkertijd, wil men via de onderneming zorgen voor de realisatie van een inkomen voor alle participanten. Dienen en ver-dienen gaan dus samen en dienen ook samen te gaan. Het gaat in de onderneming niet alleen gaat om het creëren van aandeelhouderswaarde, maar om meervoudige waardecreatie (ook beloning voor arbeid, ruimte voor doen van investeringen in productinnovatie, etc.). Winstgevendheid is daarbij een belangrijk aspect, maar niet het enige.

Overigens ben ik ook bezig in het boek Integer en verantwoord in beroep en bedrijf van Henk van Luijk, dat deels dezelfde thema’s behandelt.

Opvallend in Tsjechië

  1. De protesten tegen de verrijking binnen de katholieke kerk en de katholieke interpretatie van de bijbel stammen niet van Luther, maar begonnen al veel eerder. Johannes Hus en de hussieten in Tjsechië gingen hem ruim een eeuw eerder al voor.
  2. Katholieken hadden een paar honderd jaar geleden een aparte opvatting van tolerantie. Johannes Hus mocht dat aan den lijve ondervinden nadat hij in 1414 met een vrijgeleide van Koning Sigmund naar het Concilie van Konstanz was afgereisd. De vrijgeleide bleek van weinig waarde en Hus eindigde geheel in de tolerante christelijke traditie van die tijd op de brandstapel. Na een paar eeuwen waarin de hussieten in min of meerdere mate getolereerd werden werden ze in 1620 definitief verslagen door het Oostenrijkse Keizerrijk bij de Slag op de Witte Berg
  3. Het inmense tempo waarin het in een land kan verkeren. De ene eeuw regeer je over grote delen van Duitsland en Hongarije, de volgende maak je deel uit van de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie. Ondertussen maakt ons Nederlandse parlement zich de hele nacht druk om een opmerking van een bewindspersoon dat ze zich voor kan stellen dat Nederland over een paar eeuwen een joods/christelijk/islamtische traditie heeft (of heb ik de ophef dan verkeerd begrepen?). Als ik het IPCC mag geloven is er over twee eeuwen enkel maar Nederlandse traditie, of heet dat tegen die tijd letterlijk ‘vergane glorie’? Denk dat we ons dan wel wat beschaafder op moeten stellen, anders wil niemand ons hebben…