Mea culpa: Beton zeker wel vernieuwend

Toen ik ruim twee jaar geleden bij Strukton begon woonde ik als een van de eerste activiteiten een bijeenkomst over duurzaam beton bij. Mijn eerste indruk van die bijeenkomst was dat het nou niet echt een heel vernieuwende sector was, zoals ik toen ook schreef.

Ruim twee jaar verder weet ik wel beter: de duurzaamheidsimpact van beton is niet in beton gegoten en is ondanks de crisis in de bouw sterk in ontwikkeling. Deze ontwikkeling vind onder andere plaats door de inzet in het MVO Netwerk Beton, waar Strukton deel van uitmaakt. Dat werd deze week onderstreept met het winnen van de Green Deal Runner Up Award 2013 voor de veelbelovende prestaties van het MVO Netwerk Beton met de Green Deal Verduurzaming Betonketen.

Potentiële CO2 reductie betonketen

Rijkswaterstaat heeft, als deelnemer van de Green Deal Beton, CE Delft onderzoek laten doen naar de CO2 impact van 16 verduurzamingsopties. Het gaat hierbij om opties voor de middellange termijn (periode na 2020). Met deze 16 maatregelen kan de betonsector jaarlijks 1,3 miljoen ton CO2 besparen en daarmee ruim een derde van de voetafdruk van de betonketen (3.700 kton/jaar) reduceren. De besparing komt overeen met de CO2-uitstoot van meer dan 650.000 auto’s per jaar.

Een groot aantal van deze maatregelen blijken net wel of net niet kostenneutraal te zijn, zie onderstaande kostencurve.

beton_opties_kosten_ton_Co2

Opties die net wel of net niet kostenneutraal zijn betreffen met  name opties die ingrijpen op de verandering van de betonsamenstelling zoals ‘geopolymeer’, ‘alternatief CSH’ en ‘CSA-beliet’ en verder de opties ‘thermische en mechanische cementrecycling’, ‘bodemas’ en ‘staalvezels’.

BETON_maatregelen_categorie

Rol Strukton

C2Ca conceptStrukton is actief betrokken bij de Green Deal Verduurzaming Betonketen. Ook werken we mee aan internationaal onderzoek naar cementrecyling. Waarbij gekeken wordt naar het verbreden van de toepassingsmogelijkheden van End Of Life beton. Het uiteindelijke doel daarvan is de materialen kringloop voor beton en cement te sluiten door toepassing van nieuwe technologie.

We zoeken in onze projecten ook actief naar mogelijkheden om verduurzamingsopties voor beton in de praktijk toe te passen.

Green Deal: Meer met minder

Bezorg huiseigenaren wat meer schuld met minder energieverbruik, dat is de strekking van de oproep die de banken (verenigd in het ‘Beraad Groenfondsen’ van de Nederlandse Vereniging van Banken) en bouw-, installatie- en energiebedrijven samen aan de ministers Verhagen en Donner deden. De bedrijven willen dit vormgeven in een Green Building Deal. Tegelijkertijd begint ook De Nederlandse Bank wakker te worden en zich zorgen te maken over de verhouding tussen de gemiddelde waarde van het huis en de hoogte van de hypotheekschuld. Uiteraard heeft de uitspraak van Knot de gebruikelijke kommer en kwel reacties opgeroepen in de media.

Green Building Deal

Vorige week hebben de banken, bouw-, installatie, en energiebedrijven een plan gelanceerd om bestaande woningen te verduurzamen. Kern daarvan is dat installateurs en bouwers de maatregelen uitvoeren en dat banken dat financieren via de fiscale groenregeling. De maatregelen betalen zich terug door een lagere energierekening en door gebruik te maken van de fiscale groenregeling betaalt de huiseigenaar een lagere rente.

Het voordeel voor de huiseigenaar is dat zijn woonlasten gelijk blijven, terwijl  de energierekening daalt. Bovendien zijn energiezuinigere woningen meer in trek en behouden ze in een dalende markt beter hun waarde dan energieslurpers. Het nadeel van het plan voor huiseigenaren is dat ze met nog hogere schulden worden opgezadeld.

Het voordeel van het plan voor banken is dat de huizen (onderpand voor een enorme berg hypotheekschuld) hun waarde behouden en dat ze een goede (en relatief veilige) bestemming hebben voor het aangetrokken spaargeld. Voor installateurs en bouwbedrijven levert het werk op. Waarom de energiebedrijven meedoen weet ik niet, mogelijjk dat ze bang zijn voor verplichtingen uit het Haagse?

De sluipende hypotheekcrisis

Zowel Trouw (Huizenbezitters, pak uw tent en Occupy het Binnenhof, pagina 17 papieren editie 5-11-201) als Sargasso beschrijven goed wat het huidige probleem van de huizenmarkt is. Door de hypotheekrenteaftrek lossen Nederlands weinig van hun lening af. Dat maakt de Nederlandse banken bij een dalende huizenmarkt of bij gebrekkig vertrouwen tussen banken onderling kwestbaar. Nederlandse banken verstrekken hoge hypotheekleninge, waar weinig spaargeld tegenover staat. Het gat wordt door banken afgedekt door een beroep te doen op andere financiers. Door het gebrek aan vertrouwen tussen banken wordt dat moeilijker. Tegelijkertijd wordt het onderpand door de dalende huizenprijzen minder waard. Dat zorgt voor problemen op de balans van banken, die sinds de vorige crisis van 2008 nog steeds niet allemaal uitblinken van degelijkheid.

Het voorstel van Arjen Siegmann om de hypotheekrenteaftrek af te schaffen in combinatie met compensatie en verplichte aflossing van de hypotheekschuld zou dit probleem aanpakken.Huiseigenaren krijgen een lagere schuld en banken zien de verhouding tussen hypotheeklening en onderpand verbeteren. In het voorstel van Siegman is de hoogte van de compensatie afhankelijk van het moment van aankoop (hoe langer geleden, hoe lager de compensatie). De financiering hiervan kan de overheid doen via de kapitaalmarkt.

Het CPB heeft eerder al voorgesteld om de huidige hypotheekrenteafrek te vervangen door een aflossingsaftrek. Zelf heb ik in 2008 voorgesteld om de hypotheekrenteaftrek te koppelen aan vergroening van je huis. Dat was behoud van werkgelegenheid voor de bouw- en installatiebranche en tegelijkertijd kon de overheid haar doelstellingen voor energiebesparing in de gebouwde omgeving dichterbij brengen.

Creatief combineren

Inmiddels zijn de marktomstandigheden fors gewijzigd en zijn mensen voorzichtiger met investeren in hun huis. Of preciezer gezegd: ik wil mijn huis graag verder vergroenen, maar ik ben niet bereid me dieper in de schulden te steken. Zelfs niet als ik via een Green Building Deal goedkoop kan lenen. Daarom zie ik meer in een combinatie van de Green Building Deal en het voorstel van Arjen Siegman.

Schaf de hypotheekrenteaftrek af of geef mensen de keuze om de hypotheekrenteaftrek in één keer op te nemen. In beide gevallen mag het geld maar voor 2 zaken gebruikt worden: aflossen van de hypotheekschuld of verduurzaming van de woning. Het deel van de eenmalige uitkering dat mensen willen gebruiken voor verduurzaming van de woning wordt op een bouwdepot gestald. Waarna de huiseigenaar 12 maanden krijgt om een plan van aanpak te maken om te komen tot verduurzaming van de woning. Een meetbaar deel daarvan is het Energieprestatie Certificaat (EPC). Dat is niet perfect, maar beter dan niks. Een andere mogelijkheid is afgaan op het gas- en elektriciteitsverbruik. Die zijn tenslotte ook bekend door de via het energiebedrijf afgedragen energiebelasting.

De groenbanken komen in zicht als blijkt dat zij een lagere rente bieden dan de hypotheekrente. Een huiseigenaar zal er op dat moment namelijk voor kiezen om zijn hypotheekschuld verder af te lossen en een nieuwe lening af te sluiten bij een groenbank. De verlaging van de energierekening zal in beide gevallen gebruikt  Welke wijze van financiering ook gekozen wordt.

Het voordeel van de huiseigenaar: een lagere hypotheekschuld, die vooral voor mensen die recent gekocht hebben onder de waarde van de woning zal komen te liggen. Daarnaast krijgen huiseigenaren de (financiële) mogelijkheid om hun energierekening verder omlaag te brengen, met de bijbehorende comfortvoordelen.

Het voordeel voor de bank: de verhouding tussen hypotheeklening en onderpand wordt beter. Waardoor het makkelijker wordt om financiering van elders aang te trekken. Bovendien wordt de balans van banken versterkt door de aflossingen, waardoor ze minder kapitaal hoeven aan te trekken om aan de kapitaalseisen van toezichthouders te voldoen.

Het voordeel voor de overheid: een eind aan de hypotheekrenteaftrek met kansen op forse energiebesparing in de gebouwde omgeving. En mogelijk zelfs een stukje duurzame energieopwekking. In beide gevallen komt het doel van 14% duurzame energie in 2020 weer een stukje dichterbij (en dat door afschaffing van subsdie…).

Krachtenbundeling Qurrent & We Generate

Eerder dit jaar schreef ik al over We Generate. Een nieuw type energiebedrijf dat zich richt op energiebesparing en energieopwekking bij klanten thuis, en op versterking van duurzame energieopwekking in de buurt. Vandaag las ik op Duurzaam Gebouwd dat We Generate samen gaat met Qurrent. Qurrent ontwikkelde een technologieplatform voor decentrale duurzame energieopwekking en won daarmee in 2007 een half miljoen Euro bij de Picnick Green Challenge.

De oprichter van Qurrent, Igor Kluin, zal onderdeel worden van het managementteam van dit nieuwe energiebedrijf.
Michel Muurmans is aangesteld als CEO die het nieuwe energiebedrijf gaat opbouwen. Muurmans was tot voor kort oprichter en directeur van DEC, een werkmaatschappij van VolkerWessels die lokale energieprojecten ontwikkelt. Daarnaast is Mark Kuperus  aangetreden als CFO.

Volgens Duurzaam Gebouwd gaat Qurrent vanaf het voorjaar van 2012 zonnepanelen installeren bij Nederlanders thuis. Huishoudens die zijn aangesloten op het netwerk kunnen de overschotten aan energie uitwisselen en delen. Volgens het oorspronkelijke filmpje van We Generate ligt de ambitie hoger en gaat het bedrijf investeren in lokale duurzame energie-opwekking en energiebesparing, zonder dat de klant de investering hoeft te betalen. De klant betaalt de investering terug via de besparing op de energierekening. Het lijkt wel een mini energie service bedrijf (ESCo):

Volgens de website van Qurrent volgt in november meer informatie.

Vergelijkbare initiatieven

Het gaat in ieder geval druk worden op de markt. Zo komt Stichting Building Brains met WAIFER, een concept dat na eerste lezing overeenkomsten lijkt te hebben met Qurrent nieuwe stijl. Afgelopen vrijdag sprak ik op de Toekomstdag met een vertegenwoordiger van een bedrijf dat binnenkort ook actief gaat worden op de markt voor zonnepanelen, waarbij huiseigenaren zelf niet hoeven te investeren. Ze werken hiervoor samen met een Amerikaanse solar as a service provider.

Daarnaast zijn er diverse Green Deals die een relatie hebben met decentrale energieopwekking in de gebouwde omgeving. Zo is er een Green Deal met een proef met een Amerikaans systeem om zonnepanelen te financieren via een lening die via een opslag op de OZB terugbetaald wordt aan de gemeente.

Ook is er een Green Deal met de Windcentrale. De grote vraag daarbij blijft voor mij hoe in de toekomst door de rijksoverheid omgegaan gaat worden met salderen voor en na de elektriciteitsmeter. Zolang dat niet wordt aangepast ga ik niet investeren in de Windcentrale, zodra dat wel gebeurd gaat mijn hypotheekrenteaftrek een jaartje naar een windmolen in de buurt. Door de aankondiging van GreenChoice en Atoomstroom eerder dit jaar dat ze onbeperkt salderen achter de meter toe gaan staan voor huishoudens lijkt dat probleem voor huishoudens uit de lucht (al kan ik me vergissen, want ik ben geen fiscaal expert).

Powershift: Does smart grid equal smart living?

De filmpjes die bij de Powershift bijeenkomst van Sogeti horen zijn naar mijn mening een laagdrempelige manier om meer te weten te komen van de uitdagingen en kansen die er aan komen in ons energiesysteem. Aangezien onze hele samenleving zwaar afhankelijk is van energie (gas, olie en elektriciteit) zal ik deze filmpjes de komende weken hier de revue laten passeren met links naar aanvullend leesvoer voor wie meer wil weten.

Does smart grid equal smart living?

In deze aflevering gaat het om de kansen die de omslag naar een economie die draait op duurzame energie brengt. Volgens sommige gaat het meer om kleine, lokale experimenten dan om grootschalige initiatieven waarbij de elektriciteit over grote afstanden vervoerd moet worden. Alex Rogers stelt dat het huidige prijsbeleid naar eindgebruikers niet aansluit bij de kosten die gemaakt worden om elektriciteit op te wekken. Kleinere gebruikers (consumenten, MKB) betalen vaste tarieven, soms een dag- en nachttarief, terwijl de kosten om elektriciteit op te wekken (of in te kopen) de hele dag door fluctueren. In de toekomst kan de elektrische auto of een ander lokaal energieopslag systeem je huis tijdens piekmomenten van energie voorzien, terwijl het energie opslaat op momenten dat er veel aanbod van energie is.

De omslag waar het elektriciteitsnet mee te maken krijgt volgens Rob Hopkins en Alex Rogers is vergelijkbaar met de omslag op het telecom, TV en internet. Van centraal naar decentraal en van eenrichtingsverkeer naar tweerichtingsverkeer. Dat biedt ook kansen voor gebouweigenaren om een energiegemeenschap met haar omgeving te vormen. Igor Kluin stelt dat dit ook slimmere apparaten vergt, apparaten die weten wanneer er goedkope elektriciteit beschikbaar is en wanneer het voordeliger is om elektriciteit terug te leveren aan het net. Al zal teruglevering mogelijk ook nog wat discussie opleveren met energiebedrijf en wetgever.

Does smart grid equal smart living? from FreedomLab on Vimeo.

Meer lezen:

Powershift: Efficiently consuming too much energy

De filmpjes die bij de Powershift bijeenkomst van Sogeti horen zijn naar mijn mening een laagdrempelige manier om meer te weten te komen van de uitdagingen en kansen die er aan komen in ons energiesysteem. Aangezien onze hele samenleving zwaar afhankelijk is van energie (gas, olie en elektriciteit) zal ik deze filmpjes de komende weken hier de revue laten passeren met links naar aanvullend leesvoer voor wie meer wil weten.

Deel 5: Efficiently consuming too much energie

Volgens Rob Hopkins gaat het niet over het opraken van olie en gas, maar veel meer over het opraken van de goedkope en makkelijk winbare voorraden aan olie. Wat resteert zijn lastig winbare olievormen, diep onder de zee, in arctisch gebied of in teerzand. Al deze vormen van olie en gaswinning kosten niet alleen meer geld, maar ook meer energie. De omschakeling vergt echter meer dan nieuwe technologie en energie-efficiency. Aan de andere kant kan de omschakeling volgens Christina Lampe-Onnerud sneller gaan dan we nu denken en speelt de elektrische auto speelt daarbij een centrale rol.

Efficiently consuming too much energy from FreedomLab on Vimeo.

Meer lezen

  1. Toyota brings EV’s power to home
  2. Green Jobs & Social Impact, diverse studies in opdracht van de Europese Commissie naar economisch potentieel van de eco-industrie (afval, waterzuivering, duurzaam bouwen, cleantech) en trends in de ontwikkeling van de sectoren binnen deze industrie

Powershift: A road towards more sustainability

De filmpjes die bij de Powershift bijeenkomst van Sogeti horen zijn naar mijn mening een laagdrempelige manier om meer te weten te komen van de uitdagingen en kansen die er aan komen in ons energiesysteem. Aangezien onze hele samenleving zwaar afhankelijk is van energie (gas, olie en elektriciteit) zal ik deze filmpjes de komende weken hier de revue laten passeren met links naar aanvullend leesvoer voor wie meer wil weten.

Deel 4: een weg naar meer duurzaamheid

In het vierde filmpje van Powershift staan de sprekers meer bij de benodigdheden om tot een omslag naar verduurzaming te komen. Volgens Fritjof Capra gaat het om een cultuuromslag. De grootste uitdaging daarbij is laten zien dat duurzaam leven een verrijking van je leven kan zijn. Misschien met een lager inkomen of een lagere economische groei, maar wel met een hogere kwaliteit van leven. Een onderwerp dat … in No Impact Man ook aansnijdt: wat heb je aan economische groei als die veroorzaakt wordt door het opruimen van rommel, of het herstellen van schade? Is het erg als de economie krimpt doordat de zorgsector minder mensen met chronische luchtaandoeningen hoeft te behandelen?

Duurzaamheid en economie hoeven wat dat betreft ook niet heel ver uit elkaar te liggen. UNEP spreekt in haar rapport Towards a Green Economy over 1 a 2 procent van het nationaal inkomen.

Rob Hopkins stelt in het filmpje dat de aarde nu eenmaal haar grenzen heeft en dat we daar mee om zullen moeten gaan. Hij stelt tevens dat veel mensen het idee houden dat als ze nog maar even wachten op de volgende golf duurzame techniek dat het dan allemaal beter zal zijn. Terwijl veel van de techniek al beschikbaar is, het is vooral een kwestie van toepassen. Christina Lampe-Onnerud constateert dat steeds meer grote bedrijven zich met de omslag naar een duurzamere economie gaan bezighouden.

A road towards more sustainability from FreedomLab on Vimeo.

Meer lezen

  1. Towards a Green Economy, UNEP
  2. Grenzen aan groen? Bouwstenen voor een groen – CE Delft
  3. Green Deal Energie, De Groene Zaak
  4. Green Jobs & Social Impact, diverse studies in opdracht van de Europese Commissie naar economisch potentieel van de eco-industrie (afval, waterzuivering, duurzaam bouwen, cleantech) en trends in de ontwikkeling van de sectoren binnen deze industrie

Zelf verantwoordelijkheid nemen

Sta je op het punt een huis te kopen overweeg dan eens om het geld dat je uitspaart door de tijdelijke verlaging van de overdrachtsbelasting in verduurzaming van je huis te steken. Volgens de NVM was de gemiddelde verkoopprijs van een huis in het eerste kwartaal van 2011 Euro 227.000. Dat betekent dat de gemiddelde belastingbetaler ruim 9 duizend Euro van de belastingbetaler cadeau krijgt om een huis te kunnen kopen. Voor dat geld kun je best leuke energiebesparende maatregelen nemen. Bijvoorbeeld de ramen vervangen door HR glas, of spouwmuurisolatie. Je kan ook een behoorlijk aantal zonnepanelen laten installeren, de cv vervangen door een zuiniger type of een zonneboiler laten plaatsen.

Om je een beeld te geven: een nieuwe hr-ketel kost ongeveer 2.000 Euro en als je een beetje rondzoekt naar aanbiedingen dan kun je op dit moment zonneboilers vinden 1.500 tot 3.000 euro (zie bv. de actie van Het Zonnecollectief of Solesta). Voor zo’n 5.500 Euro heb je genoeg zonnepanelen om 1.500 tot 2.000 kWh aan elektriciteit op te wekken (ongeveer 50% van wat een gemiddeld gezin per jaar verbruikt). Bij een levensduur van 20 tot 30 jaar is de kostprijs van elektriciteit ongeveer 15 tot 20 eurocent per kWh.