Installatie van de zonneboiler

Vandaag is het dan eindelijk zo ver. De hele ochtend en middag is Zon & Zo al bezig met de installatie van onze nieuwe zonneboiler. Ik heb geprobeerd om gedurende de dag foto’s te maken van de voortgang. Die vind je hier:

Live bloggen zat er niet in op mijn papadag. Maar ik heb gedurende de dag wel geproberen dit bericht bij te werken. Net als de fotoset op Flickr.

13.30u ze gaan beginnen met het opbouwen van het frame voor de heatpipes op het dak.

15.30u bij thuiskomst waren wasmachine en vaatwasser hotfill aangesloten. Binnenkort eens kijken hoeveel dat scheelt in stroomverbruik. Van beide apparaten heb ik namelijk de afgelopen weken het stroomverbruik gemeten.

17.30u helemaal klaar (ondanks de kou en de regen zitten de heatpipes op het dak :-). Helaas geen foto meer van gemaakt, want dochterlief had aandacht nodig. Nog wel wat uitleg gehad over de werking van het systeem. De temperatuur aan de kop van de heatpipes is 8,7 graden Celsius, het boilervat is 4,8 graden Celsius. Bij een temperatuurverschil van 5 graden of meer slaat de pomp aan en wordt er warmte overgedragen van de heatpipes naar de boiler. Wanneer het water in de boiler 90 graden Celsius is slaat de pomp af.

20.15u Eerste temperatuurmeting┬á’s avonds: 4,4 graden buiten, 7,8 graden in het boilervat.

Conclusie: Laat de lente maar komen, of in ieder geval de zon ­čÖé

En oh ja, ook niet onbelangrijk (in mijn ogen dan) ons huis is nu van label c naar label b opgeschoven volgens het EPA advies ­čÖé

Onze zonneboiler komt eraan :-)

Komende woensdag is het zover, dan wordt onze zonneboiler ge├»nstalleerd. Het was al ons voornemen bij de verhuizing, maar het heeft wat langer geduurd om alles goed uit te zoeken. Als me een ding duidelijk is geworden is het namelijk wel dat de communicatie en informatievoorziening over zelfopwekking van warmte of energie (anders dan via aardgas) uitermate belabberd is (bv. met┬árekenvoorbeelden op basis van het prijspijl van 2002…). Ook de kennis en kwaliteit van de aanbiedingen die we hebben ontvangen liep behoorlijk uiteen.

Dat betekent dus veel zelf uitzoeken en voor een deel gewoon de knoop doorhakken. Want laat ik over een ding duidelijk zijn: de terugverdientijd van onze zonneboiler? Geen idee, waarschijnlijk een jaar of 10 a 12. Alleen heeft u zich ooit afgevraagd wat de terugverdientijd is van die nieuwe keuken van 20.000 euris? Of van uw nieuwe auto? Of van uw nieuwe mobiele telefoon? I rest my case…

De verschillende opties

In een vorig bericht over energiebesparing in eigen huis heb ik al beschreven dat we een tweetal types offertes hadden ontvangen. Een zonneboiler van Solesta (vlakke plaat met terugloop) en HR Solar (vlakke plaat met glycol). Begin dit jaar heb ik voor de leuk toch ook nog maar even geïnformeerd bij een collega die zelf een zonneboiler heeft geïnstalleerd van 2 Improve. Hij was dik tevreden en gaf aan dat hij op eerste kerstdag ruim boven de 60 graden Celsius zat in zijn systeem met heatpipes. Kortom: alle reden om de adviezen van de leveranciers in de wind te slaan en door te zeuren om een systeem met vacuümbuizen. De meerkosten van de heatpipes van Rivusol ten opzichte van de vlakke plaat collector van HR Solar viel met Euro 300 erg mee. De totale warmteopbrengst van het HR Solar systeem is hoger dan de heatpipes, maar de vacuümbuizen geven een hoger rendement in na- en voorjaar. Het seizoen waarin de behoefte aan warmwater ook wat groter is als je verregend thuiskomt, vandaar de keuze voor heatpipes.

Voordelen zonneboiler

Aangezien we een verwarmingssysteem met hoge temperatuur hebben is aansluiting van de zonneboiler op onze verwarming volgens onze installateur nauwelijks interessant. Ongeveer eenderde van ons gasverbruik is echter gerelateerd aan warm tapwater. Het systeem dat we hebben gekozen zou daar ongeveer 60 tot 80% van kunnen besparen. Dat is naar verwachting een besparing van ongeveer 300 m3 gas (bij een jaarverbruik aan gas van ongeveer 1500 m3, waarvan 500 m3 voor warm tapwater).

Daarnaast zullen de vaatwasser en wasmachine ook voorzien worden van een hotfill aansluiting, zodat we ook 10 tot 30 procent besparen op het electriciteitsverbruik van deze apparaten.

Tot slot zal ons huis volgens het┬áenergieprestatieadvies dat we vorig jaar hebben laten uitvoeren door de installatie van de zonneboiler een label stijgen, van C naar B. Niet dat lagere energierekeningen in Nederland al veel effect hebben op de waarde van een huis, maar in Amerika kan een verlaging van de energierekening met $1 leiden tot een stijging van de waarde van het huis met $20. Als dat in Nederland ook op zou gaan dan was ons huis met een besparing op de rekening van rond de 250 euro ineens 5.000 Euro meer waard…

Uit warmte kun je ook prima elektriciteit winnen. Wat de zonneboiler nog interessanter zou maken, aangezien er op zomerse dagen waarschijnlijk overcapaciteit aanwezig zal zijn. Helaas zijn er in Nederland nog geen ontwikkelingen om met de overtollige warmte van zonneboilers elektriciteit op te wekken. Er zijn wel gasgestookte hr ketels met een sterling motor voor elektriciteitsopwekking, maar voor zonneboilers is dat in Nederland nog toekomstmuziek. Al schijnt er wel een Canadees bedrijf bezig te zijn met een veelbelovende techniek… En dan wordt zonnewarmte ineens veel interessanter. Het vergt wel wat elektrotechniek om door te schakelen naar een tweede circuit waarin de thermo-acoustische motor wordt aangezet tot energieopwekking (zonder dat de boiler over de kook gaat), maar dat mag toch geen probleem zijn?

Subsidie

Het gekozen systeem geeft recht op een subside van Euro 1.100. Het wordt nog even afwachten of die ook toegewezen wordt, want de nieuwe regeling is nog niet gepubliceerd. Volgens de site van Agentschap NL is de pot voor zonnewarmte en grondgebonden warmtepompen echter al volledig volgetekend. In het ergste geval betekent dat dus een tegenvaller van Euro 1.100. Aan de andere kant heb ik de afgelopen jaren al vele malen gehoord van afnemers, leveranciers en installateurs dat de Nederlandse subsidieregelingen voor duurzame energie een loterij zijn. Wat dat betreft is het bewonderenswaardig dat er ondernemers zijn die hun bedrijf weten op te bouwen op subsidieregelingen die slechts een paar dagen tot maanden per jaar geopend zijn.

Financiering

De financiering van de zonneboiler danken we aan het niet schrappen van de hypotheekrenteaftrek door het huidige Kabinet. Per jaar krijgen we naar verwachting zo’n 3 tot 4 duizend Euro terug van de belastingdienst. Dat geld zullen we de komend jaren┬áinzetten voor de volgende zaken:

  1. Energiebesparende maatregelen
  2. Eigen decentrale, duurzame energieopwekking
  3. Vervroegd aflossen van de hypotheek
  4. Overige woningverbeteringen

Ik geef toe dat daarmee mijn doldwaze zomeridee uit 2009 een iets andere invulling krijgt: niet het energiebedrijf, maar de belastingbetaler betaald mijn energierekening.

Overigens ben en blijf ik vurig pleitbezorger van de (gecontroleerde) afschaffing van de hypotheekrenteaftrek. We zullen de hypotheekrenteaftrek niet terugstorten aan de belastingdienst (zoals Staatssecretaris Bleker recent voorstelde in Nieuwsuur), maar via energiebesparende en energieopwekkende maatregelen dragen we wel ons steentje bij aan het halen van de duurzame energie en energiebesparingsdoelstellingen. Als energieopwekking voor de meter goed geregeld wordt willen we misschien nog wel een keer mee-investeren in een grote windmolen, zonder dat daar subsidie voor nodig is.

Dergelijke investeringen voorkomen ook dat we bij oplopende energieprijzen (gas en/of elektra) last krijgen van energiearmoede. Want het ontslaan van ambtenaren mag volgens Minister De Jager dan goed zijn voor de economie, voor een gezin met een kind op de kinderopvang vraagt het ook heel wat lastige beslissingen. Want kind op de kinderopvang kost ons netto ongeveer Euro 300 per maand, maar het kind van de kinderopvang halen maakt het met de Hollandse wachttijden voor kinderopvang praktisch onmogelijk om terug te keren naar een anderhalf of tweeverdieners situatie.

EPA van ons eigen huis

De afgelopen maanden zijn we druk bezig geweest met het uitzoeken van de mogelijkheden voor energiebesparing en opwekking in ons nieuwe huis. We hebben een EPA advies laten uitvoeren, en verschillende offertes voor zuinigere cv-ketels, zonneboilers en zon-pv aangevraagd.

EPA Advies

Het EPA advies dat we via Vereniging Eigen Huis hebben aangevraagd was nuttig als basisinformatie, maar tegelijkertijd wel de grootste deceptie.Ik kan me dan ook goed voorstellen dat het EPA advies en energielabel onder huiseigenaren niet aanslaan.

Ons nieuwe huis is met een C-label energiezuiniger dan ik had verwacht. Het spouwmuren hebben 7 centimeter isolatie en de vloer heeft 15 centimeter isolatie. Dat dat niet echt veel is valt te merken aan de voorschotnota van het energiebedrijf van Euro 206 per maand, Euro 105 voor gas en Euro 101 voor elektra. Dat is Euro 2472 per jaar. Niet echt wat ik in mijn hoofd heb bij een relatief energiezuinige C-label woning…

De deceptie kwam pas echt bij de maatregelen die de adviseur in zijn rapport op heeft genomen om energie te besparen. De twee pakketten die voorgerekend worden hebben een terugverdientijd van 19 jaar of meer. Het vervangen van de huidige VR-ketel door een HR-ketel in combinatie met een zonneboiler levert een B-label op en heeft een terugverdientijd van 19. De beglazing vervangen door HR++ glas voor en achter levert een terugverdientijd van 22 jaar op. Andere bouwkundige maatregelen zijn niet opgenomen in het energieprestatie advies.

Terwijl ik Jan Rotmans bij de nieuwjaarsreceptie van Urgenda nog hoorde zeggen dat je voor Euro 20.000 tot Euro 30.000 een bestaande woning energieneutraal kunt maken… Ook uit de hoek van de Energietransitie, Platform Gebouwde Omgeving, hoor ik telkens dat de technische maatregelen beschikbaar zijn. Mijn grote vraag blijft: komen er ook nog aanbieders voor?

Bij de terugverdientijden uit het EPA advies gelden overigens 2 kanttekeningen. Ten eerste is de terugverdientijd van een nieuwe keuken of badkamer mij ook niet bekend, waarmee ik wil zeggen dat het ook een kwestie van kiezen is. Bedrijven die energiebesparende of energieopwekkende maatregelen leveren zouden wat dat betreft eens wat betere marketeers in moeten huren. Of de presentatie van Rosalinde Klein Woolthuis (pdf) op het congres Kennis levert energie van Building Brains eens bekijken.

De tweede kanttekening is dat het EPA advies met richtbedragen lijkt te werken voor maatregelen. Zo kost een zonneboiler Euro 3600 en besparen we er volgens het EPA advies Euro 110 per jaar mee. Terwijl ik verschillende offertes heb aangevraagd. Sommige geoffreerde systemen kosten Euro 1500 tot Euro 2000 inclusief installatie en subsidie, terwijl andere systemen Euro 3500 tot 4500 kosten inclusief installatie en subsidie. De warmteopbrengst van de aangeboden systemen loopt ook sterk uiteen, het lijkt me dan ook sterk dat al deze zonneboilers ons Euro 110 per jaar aan besparing op gaan leveren. Daarvoor is er een te groot verschil in systemen en prijzen op de markt.

Zonneboiler en/of zon pv

Met een schuin dak op het zuiden ligt ons huis behoorlijk ideaal voor een zonneboiler of zon-pv. We hebben dan ook verschillende offertes aangevraagd voor het vervangen van de huidige cv-ketel (VR van 9 jaar oud) en de huidige zonneboiler (afgekoppeld door de vorige bewoners). Voor de cv-ketel hoeven we niet lang na te denken, alle 4 de offertes adviseren namelijke dezelfde HR-ketel. HRe ketels, of micro-wkk, vinden we nog te duur. Voor zover we informatie op internet kunnen vinden zijn ze ook pas rendabel bij een behoorlijk gasverbruik, terwijl we juist willen investeren in energiebesparing (gas niet gebruiken is tenslotte nog altijd het goedkoopst).

Voor de zonneboiler was het lastiger. Zelf installeren is mogelijk maar gelet op mijn kluskwaliteiten leek ons dat geen aanrader. Grofweg lagen er daardoor 2 verschillende opties op tafel. In alle gevallen betrof het Nederlands producten. Drie offertes betroffen een Solesta zonneboiler, met een warmteopbrengst van 3,1 GJ. Het voordeel van de Solesta is dat de boiler gevuld is met water. Dat is ook meteen het nadeel, want om bevriezing te voorkomen loopt het water uit de panelen als deze onder het vriespunt zijn.

De andere optie was een HR Solar zonneboiler, met een warmteopbrengst van 6,1 GJ. Het voordeel is dat deze glycol bevat, waardoor er geen kans is op bevriezing. Het nadeel is dat het systeem een stuk duurder in aanschaf is dan de Solesta. Naar onze persoonlijke inschatting is het rendement van de HR Solar zonneboiler in onze situatie beter dan van de Solesta.

Gezien de prijs zien we daarom voorlopig even af van de zonneboiler, want ons bouwdepot is ontoereikend voor het duurdere HR Solar systeem. Bovendien willen we even afwachten wat onze werkgevers aan ontslagrondes in petto hebben in 2011. De zonneboiler blijft wel op de verlanglijst voor 2011 staan.

Terzijde

Ik vraag me overigens wel af waarom alle zonneboilers afslaan op 80 tot 90 graden Celsius. Op de middelbare school heb ik altijd geleerd dat je met stoom stroom kunt opwekken. Dus waarom gebeurt dat niet bij een zonneboiler. Iemand een idee? Mij lijkt een┬á zonneboiler die boven de 100 graden Celsius komt vergelijkbaar met de concentrated solar systemen die Desertec wil gaan inzetten voor grootschalige stroomopwekking. Maar misschien dat ik er helemaal naast zit…?