Manifest maatschappelijk verantwoord inkopen en ondernemen

Bijna twee jaar geleden vroeg ik me samen met een aantal collega’s af of we de kritiek vanuit het bedrijfsleven op de criteria voor duurzaam inkopen via een interactief proces tot een samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven zouden kunnen ombuigen. Beide partijen onderschrijven tenslotte het doel: bij het verduurzamen van de samenleving ook gebruik maken van de inkoopmacht van de overheid cq. de eigen organisatie.

In het kader van de toolbox van buiten naar binnen bedachten we daarom een interactief proces om via een informeel proces tussen de inkopers van overheidsorganisaties en bedrijfsleven langzaam maar zeker tot een formeel proces tussen beleidsmakers uit bedrijfsleven en overheidsorganisaties te komen. Waarbij de criteria voor duurzaam inkopen die Agentschap NL heeft ontwikkeld als voorbeeld kunnen dienen.

We hebben ons proces tijdens de slotbijeenkomst van de toolbox gepresenteerd. We hadden het goede voornemen om er mee aan de slag te gaan na de cursus en ook daadwerkelijk wat neer te zetten. Meer dan een berichtje op mijn weblog, en een presentatie en toelichting aan een aantal collega’s van het programma duurzame bedrijfsvoering rijksoverheid is er echter niet van gekomen. Want ieder van ons was te druk met zijn reguliere werkzaamheden om werkelijk tijd in te steken in ons plannetje. We hebben het nog wel ingediend als plan voor de ASN Wereldprijs, maar ook daar hebben we vervolgens te weinig tijd in weten te steken om zelfs maar een weekprijs te winnen.

De verrassing

Op dinsdag 8 februari kwam de Nederlandse Vereniging voor Inkoopmanagement (NEVI) met een persbericht dat 17 Chief Procurement Officers van grote publieke en private bedrijven hun streven om duurzaam inkoopmanagement te verankeren hebben vastgelegd in het manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen en Ondernemen (MVIO). De deelnemende bedrijven zijn: Achmea Zorgverzekeringen, Akzo Nobel, Albert Heijn, Delta Lloyd, Essent Nederland, Heineken Nederland, ING Bank, ING Verzekeringen, Koninklijke DSM, Koninklijke FrieslandCampina, KLM, Koninklijke Philips Electronics, KPN, Nederlandse Spoorwegen, Rabobank Nederland, Rijksoverheid en NEVI.

Volgens het persbericht zullen de deelnemende bedrijven in vijf jaar tijd milieu -en sociale criteria als vanzelfsprekend worden meegewogen in het inkoopbeleid van hun ondernemingen. De deelnemende bedrijven kunnen daarbij de duurzaam inkoop criteria van Agentschap NL gebruiken of zelf criteria voor maatschappelijke verantwoord inkopen ontwikkelen.

Of er een verband is tussen het plan voor een alliantie duurzame bedrijfsvoering dat mijn medecursisten en ik hadden uitgedacht en de totstandkoming van het manifest maatschappelijk verantwoord inkopen en ondernemen weet ik niet. Het is in ieder geval wel erg leuk om te zien dat een oud idee in een andere vorm op een andere plaats weer opduikt. Als er een verband is dan is het een goed voorbeeld van je idee laten gaan.

En nu verder?

Voor zover mij bekend zijn zo’n beetje alle aan het manifest deelnemende bedrijven lid van VNO-NCW, MKB Nederland en/of MVO Nederland. Ik ben dan ook benieuwd wat de inbreng vanuit deze bedrijven gaat worden in de afgelopen week door MVO NL, MKB NL en VNO-NCW aangekondigde vernieuwing van de duurzaam inkopen criteria. Een van de ideeën die ik tegenkwam in de berichtgeving van MVO Nederland was dat er minder naar lijstjes gekeken moet worden en meer naar een ketenaanpak.

Ik ben dan wel benieuwd welke vorm van ketenaanpak gekozen gaat worden. Als twee uiterste (voor zover bij mij bekend) heb je aan de ene kant de simpele regels voor duurzaam inkopen van IBM (slechts 4 regels) en aan de andere kant de zeer uitgebreide, wetenschappelijk onderbouwde methodiek van het Sustainability Consortium (waar onder andere Ahold, KPMG en Unilever deel van uitmaken).

Dit bericht is ook geplaatst op duurzaam pleio en op  het rijksduurzaamheidsnetwerk.

Duurzaam inkopen bij IBM

Het afgelopen jaar hebben verschillende grote bedrijven initiatieven genomen om duurzaamheid / maatschappelijk verantwoord ondernemen bij hun leveranciers op de kaart te zetten. Ik heb  al eerder een aantal keer geschreven over de wijze waarop het Amerikaanse supermarktconcern Wal-Mart hiermee bezig is. Vandaag aandacht voor een andere grootmacht: IBM. Ook IBM heeft recent een nieuwe stap genomen op weg naar een duurzamere toeleveringsketen. Waarmee een nieuwe waardeketen aan het verduurzamen slaat: electronica en ICT.

Strategie IBM

IBM heeft recent nieuwe voorwaarden aan leveranciers opgelegd op gebied van duurzaamheid. Daarbij hanteert IBM een iets andere strategie dan Wal-Mart, maar daarmee is deze niet minder interessant. Andrew Winston beschrijft in een bericht op Harvard Business Review de vier hoofdelementen van de aanpak die IBM kiest richting haar leveranciers:

  1. Kies een milieumanagement systeem en voer het in
  2. Meet je milieu impact en stel doelen om de prestaties te verbeteren
  3. Maak de gekozen methodiek en de resultaten openbaar
  4. Stel dezelfde voorwaarden aan iedere leverancier die substantieel bijdraagt aan producten die je levert aan IBM.

De eerste stap is een versterking van het verzoek van IBM in 1998 aan haar leveranciers om ISO 14000 in te voeren. Volgens Wayne Balta, IBM’s vice-president of corporate environmental affairs and product safety de vice-president, wordt het verzoek hiermee min of meer omgezet in een eis aan leveranciers om ISO 14000 in te voeren. Voor de meeste leveranciers zal dat weinig problemen opleveren, aangezien ze zelf al een milieumanagement systeem zullen hebben.

Transparantie en ketenaanpak

De derde en vierde voorwaarde zijn volgens Winston’s dan ook belangrijker. De derde voorwaarde zorgt voor transparantie over de milieudoelen en milieuprestaties van bedrijven. Niet alleen voor IBM, maar ook voor derden. De stap is daarmee vergelijkbaar met de doelstelling van het Sustainability Consortium van Wal-Mart om de informatie over milieu-impact van producten voor de consument te ontsluiten. Volgens Winston kan milieu-informatie ook voor bedrijven waardevol zijn. Charles J. Ruffing, directeur Health, Safety, Environment & Sustainability bij Eastman Kodak Company, bevestigt dat in een recente artikel op Environmental Leader.

De vierde eis aan leveranciers zorgt ervoor dat IBM’s voorwaarden langzaam meer zeker zullen doorwerken in de hele toeleveringsketen van IBM. Op de lange termijn maakt dat kostbare levenscyclus analyses overbodig, want leveranciers zullen zelf de footprint van hun producten en processen berekenen en publiceren.

De wijze waarop IBM het aanpakt past ook in het beeld dat  David A. Lubin and Daniel C. Esty schetsen in hun artikel The Sustainbility Imperative , waarin ze duurzaamheid als nieuwe megatrend zien. Te vergelijken met de opkomst van ICT en kwaliteitsmanagement. In hun artikel geven ze voorbeelden van bedrijven die door slim in te zetten op deze trend jarenlang concurrentievoordelen hebben genoten en daarmee nieuwe markten hebben weten aan te boren.

Dat kan voor IBM meespelen in hun aanpak. IBM lijkt voor toekomstige groei onder andere in te zetten op analyse van grootschalige en complexe datasets. Het initiatief richting hun leveranciers zal ongetwijfeld dergelijke datasets opleveren. Waarbij bedrijven op zoek naar product- en diensteninnovaties ongetwijfeld ook behoefte zullen krijgen aan analyses van die datasets.

Het initiatief van IBM past in ieder geval wel in mijn persoonlijke visie dat duurzaamheid, open data en transparantie trends zijn die naar elkaar toe groeien en elkaar versterken.

Big Blue Belastingdienst en aanbesteden

In de NRC van vandaag staat een stuk over fout aanbesteden bij ICT-projecten van de Belastingdienst. Grote constante: de Belastingdienst houdt zich niet aan Europese aanbestedingsregels, meldt projecten boven de Euro 137.000 niet aan en bevoordeelt sommige leveranciers. Daarbij valt de naam van IBM op (toenmalig directeur van IBM-Nederland: Amandus Lundqvist) en vooral de grote afhankelijkheid van Big Blue. Dan vraag ik mij 2 dingen af:

  1. Hoe verhoudt het aangaan van dergelijke contracten door IBM (die ook weten dat grote projecten Europees aanbesteed moeten worden) zich tot hun Corporate Responsibility code? Vooral de eerste zin van hoofstuk 4 is interessant:

    You must be ethical and lawful in all of your business dealings whether you are selling, buying or representing IBM in any other capacity.

    Bron: IBM Business Conduct Guidelines.IBM wilde niet reageren op het artikel van de NRC.

  2. Hoe verhoudt de grote afhankelijkheid van IBM zich tot het ondertekenen van het Manifest van de Open Overheidsorganisaties door de Belastingdienst? Met name het punt van leveranciersonafhankelijkheid.

Bron: