Impact klimaatakkoord Parijs voor Nederlands langetermijn-klimaatbeleid

Vorig jaar heeft Sargasso veel aandacht besteed aan klimaat in de verkiezingsprogramma’s. Onderstaand bericht heb ik geschreven voor Sargasso om te kijken naar wat volgens het Planbureau voor de Leefomgeving de impact is van het klimaatakkoord van Parijs op het Nederlands langetermijn-klimaatbeleid en dit te vergelijken met wat verschillende politieke partijen in hun verkiezingsprogramma hebben opgenomen. Bijstellingen op basis van amendementen bij partijcongressen zijn (nog) niet verwerkt, ontbreekt me de tijd voor. Voeg gerust met bronvermelding toe in de reacties, dan werk ik het overzicht bij.

Impact klimaatakkoord van Parijs volgens PBL

Om te bepalen hoeveel minder CO2 Nederland mag uitstoten heeft PBL eerst berekend hoe groot het wereldwijde koolstofbudget nog is. Hiervan heeft PBL concretere doelstellingen voor emissies in Nederland afgeleid. Hoe deze doelstellingen er uit zien hangt onder andere af van wat een rechtvaardige en eerlijke verdeling is van de wereldwijde emissieruimte per land. PBL is uitgegaan van een gelijke wereldwijde emissies per hoofd van de bevolking. De Nederlandse uitstoot moet dan dalen met 37 tot 47% in 2030 en met meer dan 87% in 2050.

Belang van snelle omslag

Volgens PBL zijn de komende jaren cruciaal, zowel wereldwijd als in Nederland, om aan de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs te voldoen. De beleidsvoornemens moeten fors worden aangescherpt om binnen het koolstofbudget te blijven. Waarbij vermindering van de CO2 emissie en energietransitie de kern van de klimaatbeleidsopgave vormen. In Nederland wordt 85% van de broeikasgasemissies gevormd door CO2 en CO2 heeft een lange levensduur, een lagere CO2 emissie is volgens de analyse van PBL dan ook het belangrijkst voor het tegengaan lange termijn klimaatverandering.

Op termijn zijn negatieve emissies volgens PBL mogelijk, maar de technieken hiervoor zijn niet onomstreden. Negatieve emissies kunnen bestaan uit CO2 afvang en opslag (CCS), CO2 afvang en vastlegging (CCU) in bijvoorbeeld bouwproducten, of het vastleggen van CO2 door bijvoorbeeld herbebossing. De CO2 emissie moet verder omlaag als er geen gebruik gemaakt wordt van negatieve emissies. Voor de doelstelling van 1,5°C  heeft PBL enkel een scenario doorgerekend met inzet van negatieve emissies.

Huidig beleid

De Nederlandse broeikasgasemissies dalen nu tamelijk geleidelijk: de emissiereductie in de laatste 10 jaar bedroeg zo’n 0,7 procentpunt per jaar voor alle Kyoto-broeikasgassen en ongeveer 0,5 procentpunt per jaar voor alleen CO2 (ten opzichte van het emissieniveau in 1990). Om de doelen voor 2030 en 2050 uit de illustratieve berekeningen te halen zou de jaarlijkse reductie 2,6-2,8 procentpunt moeten bedragen van het emissieniveau in 1990.

PBL constateert dan ook dat het huidige en voorgenomen beleid in Nederland onvoldoende is. Met het voorgenomen beleid komt de CO2 reductie uit op 12%in 2030 ten opzichte van 1990. Daar komt dan nog 12% bij als gevolg van de daling van andere broeikasgassen, zoals methaan en lachgas. Om het Nederlandse beleid in lijn te brengen met het Parijsakkoord is in 2030 40-50% minder CO2 uitstoot nodig ten opzichte van 1990. In 2050 moet de CO2 emissie tenminste 87% lager zijn. Om de 1,5°C doelstelling te halen is in 2050 meer dan 100% emissiereductie nodig. Oftewel: CO2 afvangen en opslaan of gebruiken.

Mogelijk maatregelen om beleid in lijn te brengen

Om het Nederlandse beleid, zonder gebruik van kernenergie, is het volgens PBL nodig om onder meer in te zetten op energiebesparing, elektrificatie van het energieverbruik, inzet van meer hernieuwbare energie en afvang en opslag van CO2. Het halen van de doelen vergt inzet op al deze terreinen, dus geen of- of, maar en – en. Om een versnelling te bereiken is het daarnaast nodig om waarborgen in te bouwen, zodat een robuust investeringsklimaat ontstaat. PBL stelt verder dat het van belang is dat er beleid ingezet wordt om alle infrastructurele, technische en institutionele randvoorwaarden op orde te maken voor grootschalige toepassing van CO2-arme technieken.

Vergelijking doelstellingen politieke partijen met PBL

In onderstaande tabel heb ik de doelstellingen de verschillende partijen voor vermindering van de CO2 uitstoot opgenomen voor 2030 en 2050. Sommige partijen doelen daarbij op de CO2 emissie, andere op alle broeikasgassen. Ik heb niet alle partijprogramma’s hierop nagelopen, waar bekend heb ik het aangegeven.

Doel (t.o.v. 1990) 2030 2050
2 °C (met negatieve emissies) 37% 87%
2 °C (zonder negatieve emissies) 40% 96%
1,5 °C (met negatieve emissies) 47% >100%
Basispad Nationale Energieverkenning 2016 24% (waarvan 12% CO2) Niet bekend
PvdD 65%* 100%* (in 2040)
ChristenUnie 55% Tenminste 85% voor 2050**
GroenLinks Tenminste 55%* Tenminste 95%*
PvdA Tenminste 55%* Tenminste 95%*
D66 Tenminste 50% Tenminste 90%
VVD 40% in EU verband 80-95% in EU verband
CDA 40% in EU verband 80-95% in EU verband
SP geen 100%
DENK ? ?
SGP ? ?
Nieuwe Wegen ? ?
Ondernemerspartij ? ?
50Plus ? ?
VNL ? ?
Piraten Partij ? ?
PVV ? ?
Forum voor Democratie ? ?

* betreft alle broeikasgassen
** De ChristenUnie zet in op een snelle en volledige energietransitie binnen één generatie. Dit heb ik opgevat als het binnen 30 jaar naar nul brengen van de CO2 emissies van energieverbruik. Volgens PBL is energieverbruik 85% van de CO2 emissies energiegerelateerd.

Mocht ik doelstellingen over het hoofd hebben gezien in de analyses of doelstellingen van partijen verkeerd weergeven, vul ze dan gerust met bronvermelding aan in de reacties. Dan voeg ik ze toe.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

Steun van SP, D66 en ChristenUnie voor Klimaatwet

De Klimaatwet, die in 2015 door GroenLinks en PvdA werd gepresenteerd en in september 2016 aan de Raad van State werd gezonden voor advies, wordt nu ook ondersteund door SP, D66 en CU. Volgens de NOS wordt het wetsvoorstel niet meer voor de Tweede Kamerverkiezingen behandeld in de Tweede Kamer, doordat de voorbereiding meer tijd kostte dan eerder verwacht. De partijen zien de afspraken dan ook als inzet voor de campagne en de coalitie-onderhandelingen daarna.

VVD, PVV en CDA zien niks in de Klimaatwet. Zij noemen de wet onrealistisch en vinden het ook niet nodig dat Nederland strengere doelen stelt dan in Europa noodzakelijk is.

Open waanlink

Dit bericht is eerder gepubliceerd als open waanlink op Sargasso.

Impressie boekpresentatie Verslaafd aan energie, Noud Köper

Vanmiddag was ik te gast bij de presentatie van Verslaafd aan energie, het nieuwe boek van Noud Köper. Het boek is geschreven met ondersteuning van Aedes, Bouwend Nederland en Energie Nederland en biedt een kijkje achter de schermen van 30 jaar duurzaam energie en klimaatbeleid in Nederland. Tijdens het officiële gedeelte heb ik weinig nieuws of opzienbarends gehoord.

Paneldiscussie Kamerleden

Bij de korte paneldiscussie met Kamerleden viel het standaard steekspelletje tussen oppositie en beoogde coalitiegenoten weer op. Dat was naar mijn mening een weinig constructief en tamelijk irritant onderdeel. Vooral het gemak waarmee het afschaffen van de stortbelasting voor afval door Rene Leegte van de VVD werd weggezet als wegnemen van subsidie voor duurzaam was tamelijk ontluisterend. Net als het gemak waarmee hij in een moeite door het verlagen van de belastinginkomsten voor de overheid en het laten vervallen van de enveloppe duurzaamheid uit het Lenteakkoord onder prudent begrotingsbeleid schaarde. De teleurstelling in de VVD is nog groter nu ik vanavond het eerste deel van Verslaaf aan energie heb gelezen waar toch met name VVD ministers figureren als voorvechters van milieubeleid. De PvdA kon nog even vrij uithalen naar het Lenteakkoord, waar beoogd coalitiepartner VVD toch ook een krabbel onder heeft gezet…

In positieve zin viel Stientje van Velthoven van D66 op met een helder betoog voor 3 zaken voor de komende regeerperiode:

  1. Stappen in duurzame energie.
  2. Energiebesparing: Werk maken van betaalbaarheid van de energierekening, met name ook voor zwakkere groepen in de samenleving.
  3. Hergebruik van grondstoffen.

Onno Dwars, Volker Wessels

Daarna volgde een kort gesprek tussen de dagvoorzitter en Onno Dwars, projectontwikkelaar bij Volker Wessels. Dat was een fris geluid over het gevoel dat hem bekroop na lezing van het boek: volstrekt gemis aan verantwoordelijkheid bij de mensen die in Nederland aan het stuur zitten als het gaat om de uitdagingen van deze tijd op gebied van duurzame energie en klimaatbeleid. Hij gaf ook aan zelf voornamelijk bezig te zijn met revitalisering van bestaand vastgoed binnen VWS en niet met nieuwbouw.

Paneldiscussie brancheorganisaties

Het officiële deel eindigde met een paneldiscussie met Jaap de Gruijter (namens Aedes), Eelco Brinkman (Bouwend Nederland), Hans Alders (Energie Nederland) en Jan Paul van Soest. Jaap de Gruijter werd het concreetst en gaf aan dat de woningbouwcorporaties wel doorgaan met verduurzaming van hun woningbestand. Hun bewoners geven regelmatig prikkels af dat ze meer woongenot en een lagere energierekening willen. Dat betekent dat ze ook minder wachten op de politiek. Jan Paul van Soest herhaalde zijn pleidooi voor focus op de ongewenste outputs van energiegebruik (bv. CO2 emissies) in plaats van op het inperken van energiegebruik vanuit klimaatbeleid en vermeende schaarste aan energie. Wat niet wegneemt dat het verlagen van de energierekening een legitiem doel kan zijn om in te zetten op enerigebesparing.

Verder kwam ook in deze discussie weinig nieuws naar voren. Al blijft het verbazingwekkend dat de lange termijn ambities die het Nederlands bedrijfsleven aanbiedt zoveel hoger liggen dan wat de Tweede Kamer wil. Dat is wel eens anders geweest. Een 10 met een griffel voor degene die een manier verzint om die ambities van het bedrijfsleven tot stand te brengen zonder directief van de overheid…

De slotborrel

Zoals wel vaker waren de gesprekken tijdens de slotborrel interessanter dan het officiële gedeelte. Zo ving ik mooie ontwikkelingen op rond de power to gas projecten in Duitsland, groen gas projecten in ontwikkeling, de draai die de bouwsector internationaal maakt richting duurzaam bouwen en de ontwikkeling van nieuwe verdienmodellen voor de energiesector. Ook werd ik door een aantal lezers uitgedaagd om de cijferbrij die bij tijd en wijle op mijn weblog verschijnt over energieverbruik en kostprijzen van coöperatieve zon- en windprojecten te koppelen aan maatschappelijk relevante thema’s. Een hele zin vol, waar ik nog eens rustig over ga slapen en waar ik zeker nog een keer over van gedachte ga wisselen.

VVD-raadslid kijkt met selectieve blik naar subsidies voor de energiesector

In een opinieartikel in De Volkskrant trekt de heer W.R van Haga, raadslid voor de VVD te Haarlem en directeur van Solar4u, van leer tegen de subsidiemolen van de SDE+ en de in zijn ogen ambtelijke moloch Agentschap NL. Nu kan ik me prima vinden in inhoudelijke kritiek op subsidies voor energie, inclusief die voor duurzame energie. Toch wil ik een aantal kanttekeningen plaatsen bij zijn betoog.

Op de eerste plaats is de heer Van Haga directeur van Solar4u. Wie de website van het bedrijf bekijkt krijgt sterk de indruk op een site te komen waar particulieren een zonne-energie systeem voor thuisgebruik kunnen aanschaffen. Terwijl de heer Van Haga in zijn artikel nogal te keer gaat tegen subsidies voor duurzame energie stelt zijn bedrijf in de zeer beperkte FAQ op haar website:

De overheid stimuleert het aanschaffen van zonne-energie. Hierdoor zijn de systemen veel sneller rendabel en u kunt dus eerder dan u denkt aan uw centrale gaat verdienen

 Om voor deze subsidies in aanmerking te komen moeten de aanvragen tijdig en correct worden ingediend en moet de centrale door een erkend bedrijf worden geleverd en geïnstalleerd. Solar4U biedt u in dit proces een totaalproduct, van advies tot plaatsing en van subsidie tot gegarandeerde opbrengst. Zo bent u er zeker van dat alles goed gaat en u het hoogst mogelijk rendement haalt.

 Zonne-energie komt echter enkel in aanmerking voor de SDE+ bij installaties groter dan 15 kWp (bron: Agentschap NL). Voor de meeste particulieren is dat veel te groot, het zou de heer Van Haga sieren als zijn bedrijf duidelijk maakt dat deze subsidiemogelijkheid enkel voor grote installaties geldt.

Een tweede probleem dat ik heb met het verhaal van de heer Van Haga is dat hij stelt dat de overheid Agentschap NL in het leven heeft geroepen om de subsidiecarrousel voor duurzame energie gaande te houden. Wanneer hij de moeite had genomen om de website van Agentschap NL te bekijken had hij kunnen zien dat ze meer regelingen uitvoert dan enkel de SDE+. Ja, zelfs meer dan enkel energieregelingen. Grofweg is Agentschap NL opgebouwd uit de volgende onderdelen:

  • Energie;
  • Innovatie;
  • Ondernemerschap (waaronder de borgstellingsregelingen voor ondernemers op zoek naar bankkrediet);
  • Milieu-regelingen (zowel subsidies als ondersteuning van mede-overheden bij milieuvergunningverlening);
  • Internationaal Zakendoen (de voormalige EVD);
  • AntwoordVoorBedrijven.

En ik zal vast nog het een en ander vergeten. De boodschap lijkt me echter helder: de kans dat het afschaffen van de SDE+ tot opheffing van Agentschap NL leidt lijkt is klein.

Terugkomend op de kern van het betoog van de heer Van Haga: schaf subsidie voor alternatieve energie af en laat de markt haar werk doen. Van dat laatste ben ik voorstander, van dat eerste enkel als het woordje alternatief voor energie geschrapt wordt. Een gelijk speelveld ontstaat pas als ook alle impliciete en expliciete ondersteuning van fossiele energie geschrapt wordt. Dan gaat het om fiscale voordelen, risicodragende investeringen die de overheid via Energiebeheer Nederland doet en andere vormen van (verborgen) ondersteuning van de enerigesector. Want zoals zonnepanelen de neiging hebben in prijs te dalen ondanks gebrek aan ondersteuning door de Nederlandse overheid, zo heeft de prijs van fossiele brandstoffen de neiging te stijgen in prijs ondanks de ondersteuning van de Nederlandse overheid. Die prijsstijging zien we terug in de winsten van de fossiele energiebedrijven. Een sector die na ruim 100 jaar toch een keer op eigen benen moet kunnen staan. Maken we bij energie ook meteen een eind aan nostalgische subsidies uit vervlogen eeuwen, zoals de VVD bij statiegeld bepleit.

Impressie nieuwjaarsreceptie GroenLinks Schiedam

Vanmiddag ben ik bij de nieuwjaarsreceptie van GroenLinks Schiedam geweest. De afgelopen jaren ben ik zeer beperkt actief geweest, omdat ik een actieve rol binnen GroenLinks en een functie als beleidsmedewerker duurzaam ondernemen wat onhandig vond combineren. Nu ik ambtenaar af ben was een van mijn goede voornemens voor 2012 om weer ‘ns wat actiever te worden binnen GroenLinks. De uitnodiging kwam wat dat betreft op een mooi moment.

Armoede anno 2012

Buiten een gezellige informele start van 2012 was de bijeenkomst ook bedoeld om terug te blikken op 2011 en om met elkaar van gedachte te wisselen over het thema armoede in 2012. Wie het nieuws gevolgd heeft over Schiedam zal het niet verbazen dat de soap opera die de vorige burgemeester op heeft gevoerd daarin helaas een grote rol innam. Mede doordat het vertrek van de burgemeester gevolgd is door het vertrek van alle wethouders. Inmiddels zit er een nieuw college van B&W.

Tijd dus om vooruit te kijken. Al werd ik daar niet op alle punten even vrolijk van. De armoede neemt tenslotte toe, hoewel armoede volgens Rutte natuurlijk niet bestaat in Nederland. In Nederland hebben we ook geen honger, enkel trek. Tegelijkertijd denken de rekenmeesters van CBS en SCP in het Armoedesignalement 2011 toch wat anders over armoede in Nederland:

In 2010 herstelde de economie zich enigszins van de zware recessie. Dit vertaalde zich echter niet in een lagere kans op armoede. 529 duizend huishoudens (met daarin bijna 1,1 miljoen personen) verkeerden dat jaar onder de lage-inkomensgrens. Dat is 7,7 procent van het totaal, net zoveel als in 2009.

Volgens het niet-veel-maar-toereikend criterium groeide de arme groep van 6,1 naar 6,5 procent. In 2009 waren dit 960 duizend personen (in 447 duizend huishoudens), in 2010 was het opgelopen tot 1 miljoen personen (in 462 duizend huishoudens).

Vluchtelingenwerk Schiedam wees er op dat nieuwe regelingen  maken dat asielzoekers die een verblijfsvergunning krijgen meteen met een schuld van dik tienduizend Euro beginnen. Veroorzaakt door de verplichte inburgering en inrichtingskosten van het huis/flatje. Voor beide dienen ze zelf te betalen, al mogen ze wel rentedragend lenen. Niet echt een lekkere nieuwe start denk ik dan. De verantwoordelijke wethouder reageerde meteen dat er bekeken wordt wat de gemeente hieraan kan doen.

Blijer werd ik van de oproep om vooral gezamenlijk op te trekken onder het motto

‘Het gaat nu om de mensen, niet om de politieke sticker.’

Ook projecten waar een aantal aanwezigen over vertelde spraken tot de verbeelding. Zoals een project voor kleinschalige stadslandbouw op balkons. Waarbij het hoofddoel niet zozeer de opbrengst aan groenten en kruiden is, als wel het versterken van de onderlingen contacten en het op gang brengen van de dialoog over hoe je rond komt van een klein budget. Daarnaast wordt er gewerkt aan een project waarbij vrijwilligers getraind worden om mensen te helpen bij het budgetteren. Zo waren er nog een aantal aardige voorbeelden.

Mijn eigen inbreng was beperkt tot een oproep om ook te kijken naar de wijze waarop de totale woonlasten van mensen zich de komende jaren gaan ontwikkelen. Dus inclusief de energierekening. Schiedam is namelijk een mooie, maar ook een oude stad. Waarin mensen met een laag inkomen nogal eens in de minder goede huizen wonen en het is zonde als het geld dat je uitgeeft aan armoedebeleid rechtstreeks in de portemonnee van het energiebedrijf verdwijnt. Een mooi voorbeeld van hoe het  kan vind ik zelf de wijze waarop Thijs de la Court in Lochem tegen de trend in regeert. Zie bijvoorbeeld zijn ideeën over een ander Nederland in Lochem. Waarbij werk, woningverbetering en een beter milieu hand in hand gaan.

 

Rob Riemen's betoog tegen de domheid

Het college van Rob Riemen tijdens Lowlands University is zeker de moeite waard. Voor wie minder tijd of geduld heeft om 50 minuten naar het beeldscherm te kijken. Deze Loesje tekst vat zijn betoog prima samen.

Coolpolitics College Rob Riemen Lowlands University 2011 from Lokaalmondiaal on Vimeo.

Bron: Joop.nl

Uit de inbox: Politiek Online lanceert Statenversie volgdeverkiezingen.nl

Op 2 maart vinden de verkiezingen voor de Provinciale Staten plaats. Ook bij deze verkiezingen houdt Politiek Online weer bij welke kandidaten er allemaal op sociale media actief zijn. Dat doen we via de website volgdeverkiezingen.nl. Op 27 januari lanceren we deze website in Perscentrum Nieuwspoort met een debat tussen de campagneleiders van de politieke partijen.

De website volgdeverkiezingen.nl is inmiddels uitgegroeid tot een goede traditie. Rondom de verkiezingen voor de Gemeenteraden en de Tweede Kamer vorig jaar bracht Politiek Online deze website in de lucht. En ook de komende campagnes volgt Politiek Online op de voet.

Op 27 januari vanaf 15.00 uur lanceert Politiek Online de nieuwe versie van volgdeverkiezingen.nl. De campagneleiders van alle deelnemende landelijke partijen zijn uitgenodigd om hun blik vooruit te werpen op de campagnes. Onder meer Michael Sijbom (CDA), Pieter Paul Slikker (PvdA), Arno Vliegenthart (SP) en Jaap de Bruijn (GroenLinks) zullen de degens kruisen. Wat zijn de trends en op welke manieren wordt er campagne gevoerd? U bent van harte uitgenodigd om deze bijeenkomst bij te wonen. Aanmelden wordt op prijs gesteld en dat kan via devries at politiekonline punt nl.