Aldel, of het failliet van het grootverbruikersconsortium

Bijna tien jaar geleden streed een klein groepje grootverbruikers van elektriciteit samen met de FNV voor lagere stroomprijzen. De overheersende gedachte bij het grootverbruikersconsortium (met steun van VNO-NCW) en de FNV was dat Nederland teveel dure gascentrales had die energie met een (te) hoge kostprijs leverden.

Het was dus tijd, meenden zij, voor nieuwe gas- en kolencentrales, die energie met een lagere kostprijs zouden kunnen leveren. Dure wind- en zonne-energie kon in hun optiek geen oplossing zijn.

Ook het Ministerie van Economische Zaken ging in die gedachte mee, zoals vorig jaar al te lezen viel in het uitstekende onderzoeksdossier Land van gas en kolen van de Onderzoeksredactie.

Energiebedrijven

De energiebedrijven hebben weinig plezier beleefd aan de toen gemaakte keuze voor investeringen in nieuwe kolen- en gascentrales. Eneco heeft zijn nieuwe gascentrale alweer gesloten. Vattenfall en RWE hebben forse afschrijvingen gedaan op hun Nederlandse tak. Een groot deel daarvan komt voor rekening van de afwaardering van hun productiepark.

Als gevolg hiervan is Nuon inmiddels door eigenaar Vattenfall uit de etalage gehaald. Pech voor de Nederlandse crowdfunders die vorig jaar het plan opperden om Nuon terug te kopen.

Grootverbruikersconsortium

Ook de leden van het grootverbruikersconsortium hebben weinig plezier beleefd van hun lobby. Het verschil in groothandelsprijs van elektriciteit met Duitsland is de afgelopen jaren alleen maar groter geworden. Duitsland is de afgelopen jaren immers alleen maar doorgegaan met forse investeringen in wind- en zonne-energie.

Hoewel de kostprijs per megawattuur van laatstgenoemde energiebronnen misschien wel hoger ligt dan die van conventionele energie, zijn de marginale kosten nihil. Daarmee drukken wind- en zonne-energie de groothandelsprijs omlaag. Tot groot verdriet van eigenaren van kolen-, gas- en kerncentrales, doen met name zonnepanelen dat ook nog eens vooral op momenten met veel vraag naar elektriciteit, wat traditioneel de lucratieve uren waren.

De crisis in de kolensector is zo groot dat Vattenfall nu van de bruinkool activiteiten in Duitsland af wil. Al kan dat ook komen door de eigen duurzaamheidsdoelstellingen. Een duidelijker teken is dat Bilfinger, een bouwer van gas- en kolencentrales, Duitsland gaat verlaten (oei… toch wat de-industrialisatie). De draai die Bilfinger de laatste jaren heeft gemaakt, van nieuwbouw naar service, is duidelijk te laat gekomen.

Voor Herbert Bodner, de CEO van Bilfinger, is de situatie helder:

We moeten ons richten op landen waar kolen nog een toekomst hebben.

Het verdriet van Bilfinger en de energiebedrijven is echter de blijdschap van de Duitse energie-intensieve industrie. Het prijsvoordeel is zo groot dat Aldel vorig jaar al aangaf een eigen stroomkabel naar het Duitse net te willen om van dat prijsverschil te kunnen profiteren.

In de aankondiging dat aluminiumsmelterij Aldel weer opengaat, ontbreekt helaas de verwijzing naar de lobby, die Aldel en het grootverbruikersconsortium jaren hebben gevoerd, voor meer kolencentrales.

Aldel gaat open en zal in de toekomst rechtstreeks goedkope stroom uit Duitsland halen. De investering voor de kabel is voor de nieuwe oude eigenaar Kletsch waarschijnlijk met gemak te betalen uit winstuitkeringen van de afgelopen jaren.

Ministerie van Economische Zaken

Tenslotte heeft ook het Ministerie van Economische Zaken weinig plezier van de gevoerde strategie voor meer kolencentrales. Op de eerste plaats liggen de vergunningen nog steeds onder vuur van de milieubeweging. Op de tweede plaats is Nederland nog steeds niet de netto-exporteur van elektriciteit waar in Den Haag van gedroomd werd. Sterker Nederland betaalt per megawattuur meer aan Duitslandvoor import dan het ontvangt voor haar eigen export.

Om de zaak nog wat erger te maken, gaat het Ministerie van Economische Zaken de kolencentrales vanaf volgend jaar laten bijstoken met biomassa die duurder is dan windenergie… In de juni-fase van de Stimuleringsregeling duurzame energieproductie 2015 (SDE) ontvangen windmolens maximaal 10,7 Eurocent/kWH. Kolencentrales krijgen bij ‘meestook bestaande capaciteit’ 10,8 ct/kWh.

Dit artikel is eerder verschenen op Sargasso.

Subsidie zonneboiler: de juristen zijn er druk mee geweest, het heeft wat moeite gekost, maar hij is toch toegekend

Dik anderhalf jaar geleden hebben we onze zonneboiler laten installeren. Gebaseerd op de stellige uitspraak van voormalig Minister Van der Hoeven dat de SDE niet tussentijds aangepast zou worden hadden we besteld voordat de regeling duurzame warmte in 2011 was opgensteld. Als een van de vele duurzame maatregelen besloot minister Verhagen de regeling niet open te stellen, waardoor we konden fluiten naar dik duizend Euro subsidie. Aan de ene kant niet getreurd, de zonneboiler doet het er niet slechter om. Aan de andere kant verhoogde het wel onze kosten en bevestigde het de onbetrouwbaarheid van het rijk op gebied van subsidies voor duurzame energie.

Zodra duidelijk werd dat de regeling duurzame warmte voor 2011 niet opengesteld werde hebben we onze installateur, Zon en Zo, een vrijbrief gegeven om namens ons bezwaar aan te tekenen. Na wat procedurele hobbels, waaronder machtigingsformulieren waar de komma verkeerd op stond en die dus op het laatste moment opnieuw getekend moesten worden, bleef het al lange tijd stil. In de tussentijd werd wel duidelijk dat aanvragen die voor 27 februari waren ingediend nog wel aanspraak konden maken op subsidie. Onze zonneboiler is op 23 februari 2011 geïnstalleerd, maar onze subsidieaanvraag zat net na 27 februari.

De uitkomst

Onderhand had ik de subsidie opgegeven en de griffierechten in de kostprijs meegenomen. Vandaag kreeg ik  via de mail de beschikking doorgestuurd waarin de subsidie alsnog wordt toegekend. Belangrijkste motivatie: het College van Beroep voor het Bedrijfsleven vind de datumgrens van 27 februari 2011 in strijd met het gelijkheidsbeginsel. Het geld hebben we inmiddels ook ontvangen. Over te laat betaalde belastingaanslagen van de belastingdienst betaal je rente, maar over te laat uitgekeerde subsidies ontvang je geen rentevergoeding. Het geneuzel over de SDE warmte heeft de belastingbetaler echter wel genoeg gekost dus tijd voor uitgaven die wel bijdragen aan meer duurzame energie.

Een mooie kleine juridische overwinning voor decentrale energie aan de vooravond van het evenement van Hieropgewekt.

Energiebelasting & SDE+ versus zelflevering

Gisteren heeft Greenchoice het geld geincasseerd voor de 3 winddelen die we hebben gekocht. Dat betekent dat we vanaf volgend jaar ongeveer 1.500 kWh zelf gaan opwekken. Dat wordt in mindering gebracht op onze elektriciteitsrekening, wat ons ongeveer 120 Euro per jaar op de energierekening scheelt. Voor elektriciteit betalen we volgend jaar nog 160 Euro, terwijl we gewoon 480 Euro aan energiebelasting blijven betalen. Die windmolen staat tenslotte niet achter onze molen en de energiebelasting heeft andere doelen (zoals Henri Bontenbal op zijn blog uitlegt). Dat maakt de verhouding tussen elektriciteitskosten en energiebelasting overigens niet minder bizar…

In het regeerakkoord staat echter een hoopgevend zinnetje over zelflevering:

Het kleinschalig, duurzaam opwekken van (zonne-)energie waarvoor geen rijkssubsidie wordt ontvangen, wordt fiscaal gestimuleerd door invoering van een verlaagd tarief in de eerste schijf van de energiebelasting op elektriciteit die afkomstig is van coöperaties van particuliere kleinverbruikers, aan deze verbruikers geleverd wordt en in hun nabijheid is opgewekt.

Voor De Windcentrale blijft de invulling van het begrip nabijheid een uitdaging, net als de eis dat geen rijkssubsidie mag worden ontvangen. Het eerste punt (nabijheid)  zou ik zelf liever via een aanpassing  van het transporttarief geregeld willen zien.

Met de eis van rijkssubsidie ben ik het eens. Het is tenslotte niet netjes en eerlijk om het voordeel van een verlaagd tarief op de energiebelasting te willen en tegelijkertijd ook de SDE subsidie nog te blijven ontvangen. (Ik vermoed althans dat de Windcentrales een SDE subsidie ontvangen.)

Ik ruil de SDE echter met alle plezier in voor een verlaging of vrijstelling van de energiebelasting. Het basisbedrag voor wind op land in 2008 (voor zover mij bekend oudste beschikbare jaar van de SDE) bedroeg € 0,110 per kWh windenergie. Dat betekent ongeveer 6 Eurocent per kWh subsidie (basisbedrag minus gemiddelde marktprijs). Als we die 6 Eurocent subsidie nu is wegstrepen tegen de energiebelasting dan scheelt dat een hoop rondpompen van geld. Zelfs als het elektriciteitsbedrijf de bovengenoemde regelkosten voor fossiele centrales mag doorberekenen gaan winddelers er per saldo nog iets op vooruit. Bijkomend voordeel is de lange termijn zekerheid over de hoogte van onze elektriciteitsrekening.

Al weet je dat laatste nooit helemaal zeker in Nederland…

Berekeningen

De spreadsheet met berekeningen vind je hier. De uitkomsten hieronder. De kolom NL geeft aan wat onze huidige kosten zijn. De kolom Winddeel geeft aan wat de kosten zijn met de 3 winddelen. De kolom Zelflevering 2 geeft aan wat de kosten zijn als de volgende 3 zaken veranderen:

NL Winddeel Zelflevering 2
Jaarverbruik 3.500 3.500 3.500
Zelf opgewekt -1.500 -1.500
Saldo 2.000 2.000
Belastingtarief € 0,114 € 0,114 € 0,114
Tarief regelkosten DE * € 0,04
Tarief DE netwerk ** € 0,00
BTW 21% 21% 21%
Belasting incl. BTW € 0,14 € 0,14 € 0,14
Totaal belasting € 483 € 483 € 276
Regelkosten € 0 € 0 € 73
Kosten netwerk € 0 € 0 € 0
Kosten elektriciteit € 279 € 159 € 257
Totale kosten € 762 € 642 € 605
Besparing tov EB 0% -16% -21%
Belastingdruk 173% 303% 107%

VVD-raadslid kijkt met selectieve blik naar subsidies voor de energiesector

In een opinieartikel in De Volkskrant trekt de heer W.R van Haga, raadslid voor de VVD te Haarlem en directeur van Solar4u, van leer tegen de subsidiemolen van de SDE+ en de in zijn ogen ambtelijke moloch Agentschap NL. Nu kan ik me prima vinden in inhoudelijke kritiek op subsidies voor energie, inclusief die voor duurzame energie. Toch wil ik een aantal kanttekeningen plaatsen bij zijn betoog.

Op de eerste plaats is de heer Van Haga directeur van Solar4u. Wie de website van het bedrijf bekijkt krijgt sterk de indruk op een site te komen waar particulieren een zonne-energie systeem voor thuisgebruik kunnen aanschaffen. Terwijl de heer Van Haga in zijn artikel nogal te keer gaat tegen subsidies voor duurzame energie stelt zijn bedrijf in de zeer beperkte FAQ op haar website:

De overheid stimuleert het aanschaffen van zonne-energie. Hierdoor zijn de systemen veel sneller rendabel en u kunt dus eerder dan u denkt aan uw centrale gaat verdienen

 Om voor deze subsidies in aanmerking te komen moeten de aanvragen tijdig en correct worden ingediend en moet de centrale door een erkend bedrijf worden geleverd en geïnstalleerd. Solar4U biedt u in dit proces een totaalproduct, van advies tot plaatsing en van subsidie tot gegarandeerde opbrengst. Zo bent u er zeker van dat alles goed gaat en u het hoogst mogelijk rendement haalt.

 Zonne-energie komt echter enkel in aanmerking voor de SDE+ bij installaties groter dan 15 kWp (bron: Agentschap NL). Voor de meeste particulieren is dat veel te groot, het zou de heer Van Haga sieren als zijn bedrijf duidelijk maakt dat deze subsidiemogelijkheid enkel voor grote installaties geldt.

Een tweede probleem dat ik heb met het verhaal van de heer Van Haga is dat hij stelt dat de overheid Agentschap NL in het leven heeft geroepen om de subsidiecarrousel voor duurzame energie gaande te houden. Wanneer hij de moeite had genomen om de website van Agentschap NL te bekijken had hij kunnen zien dat ze meer regelingen uitvoert dan enkel de SDE+. Ja, zelfs meer dan enkel energieregelingen. Grofweg is Agentschap NL opgebouwd uit de volgende onderdelen:

  • Energie;
  • Innovatie;
  • Ondernemerschap (waaronder de borgstellingsregelingen voor ondernemers op zoek naar bankkrediet);
  • Milieu-regelingen (zowel subsidies als ondersteuning van mede-overheden bij milieuvergunningverlening);
  • Internationaal Zakendoen (de voormalige EVD);
  • AntwoordVoorBedrijven.

En ik zal vast nog het een en ander vergeten. De boodschap lijkt me echter helder: de kans dat het afschaffen van de SDE+ tot opheffing van Agentschap NL leidt lijkt is klein.

Terugkomend op de kern van het betoog van de heer Van Haga: schaf subsidie voor alternatieve energie af en laat de markt haar werk doen. Van dat laatste ben ik voorstander, van dat eerste enkel als het woordje alternatief voor energie geschrapt wordt. Een gelijk speelveld ontstaat pas als ook alle impliciete en expliciete ondersteuning van fossiele energie geschrapt wordt. Dan gaat het om fiscale voordelen, risicodragende investeringen die de overheid via Energiebeheer Nederland doet en andere vormen van (verborgen) ondersteuning van de enerigesector. Want zoals zonnepanelen de neiging hebben in prijs te dalen ondanks gebrek aan ondersteuning door de Nederlandse overheid, zo heeft de prijs van fossiele brandstoffen de neiging te stijgen in prijs ondanks de ondersteuning van de Nederlandse overheid. Die prijsstijging zien we terug in de winsten van de fossiele energiebedrijven. Een sector die na ruim 100 jaar toch een keer op eigen benen moet kunnen staan. Maken we bij energie ook meteen een eind aan nostalgische subsidies uit vervlogen eeuwen, zoals de VVD bij statiegeld bepleit.