Uit de inbox: is Nederland klaar voor Blackout Day? #powershift

In juni was ik uitgenodigd voor de bijeenkomst ‘Powershift’, georganiseerd door Sogeti en Rijkswaterstaat in het LEF Center in Utrecht. Ik heb al eerder geschreven over de bijeenkomst en ook al verschillende delen van de documentaire de revue laten passeren. Vorige week kreeg ik een mooie email in de mailbox, waaruit duidelijk is dat een van de initiatieven en ideeën die tijdens de bijeenkomst opkwamen is opgestart:

De bijeenkomst in juni stond in het teken van transsectorale verbindingen leggen en initiatieven opstarten. Er waren 40 mensen aanwezig die er met veel passie een leuke en nuttige dag maakten. Nogmaals dank daarvoor. Kijk nog eens naar wat foto’s op de site. En hebben je de documentaire al bekeken op www.powershift.cc ?

Het Powershift Event heeft veel creatieve ideeën opgeleverd over de toekomst van decentrale opwekking. Eén van de ideeën, beloond met een gouden giraffe, is verder uitgewerkt en kun je bekijken op www.blackoutday.nl. Het gaat om een ‘bijzonder gedurfd’ voorstel, met als doel het bewustzijn over de noodzaak tot energietransitie te vergroten.

Max Cohen de Lara en David Mulder van XML Architecture Research Urbanism hebben de presentatie en site beschikbaar gesteld, daar is tevens een pdf te downloaden.

Binnenkort starten we weer een nieuw initiatief waar ik jullie natuurlijk weer bij ga betrekken.

Met vriendelijke groeten

Ruud Frijstein

Cliënt Executive

Energy & Utilities

De nieuwe actie van Nudge met Buurtburgemeesters voor zonne-energie kan een prima springplank zijn voor een van de andere ideeen die opkwam: de duurzame ‘Tupperware party’… Ik ben echter vooral ook benieuwd naar de nieuwe actie van Sogeti.

Powershift: Is een klein land er klaar voor?

De filmpjes die bij de Powershift bijeenkomst van Sogeti horen zijn naar mijn mening een laagdrempelige manier om meer te weten te komen van de uitdagingen en kansen die er aan komen in ons energiesysteem. Aangezien onze hele samenleving zwaar afhankelijk is van energie (gas, olie en elektriciteit) zal ik deze filmpjes de komende weken hier de revue laten passeren met links naar aanvullend leesvoer voor wie meer wil weten.

Is een klein land er klaar voor?

Kijk en oordeel zelf of het Nederlandse energiebeleid overeenkomt met de toekomstvise die de heren in onderstaande filmpje verwoorden.

Powershift 7: Is een klein land klar? from Sogeti VINT on Vimeo.

Meer lezen?

Er valt heel veel te lezen over dit onderwerp. Een aardige start zijn onderstaande drie artikelen.

De transitiefanfare van Jan Paul van Soest

Nederland – Duitsland: 0-2

Duitsland op stoom met groene stroom

Voor wie liever kijkt:

De Groene Masterclass van wijlen Herman Scheer bij VPRO’s Tegenlicht of een van de andere afleveringen uit de Groene Transitie.

Powershift: Does smart grid equal smart living?

De filmpjes die bij de Powershift bijeenkomst van Sogeti horen zijn naar mijn mening een laagdrempelige manier om meer te weten te komen van de uitdagingen en kansen die er aan komen in ons energiesysteem. Aangezien onze hele samenleving zwaar afhankelijk is van energie (gas, olie en elektriciteit) zal ik deze filmpjes de komende weken hier de revue laten passeren met links naar aanvullend leesvoer voor wie meer wil weten.

Does smart grid equal smart living?

In deze aflevering gaat het om de kansen die de omslag naar een economie die draait op duurzame energie brengt. Volgens sommige gaat het meer om kleine, lokale experimenten dan om grootschalige initiatieven waarbij de elektriciteit over grote afstanden vervoerd moet worden. Alex Rogers stelt dat het huidige prijsbeleid naar eindgebruikers niet aansluit bij de kosten die gemaakt worden om elektriciteit op te wekken. Kleinere gebruikers (consumenten, MKB) betalen vaste tarieven, soms een dag- en nachttarief, terwijl de kosten om elektriciteit op te wekken (of in te kopen) de hele dag door fluctueren. In de toekomst kan de elektrische auto of een ander lokaal energieopslag systeem je huis tijdens piekmomenten van energie voorzien, terwijl het energie opslaat op momenten dat er veel aanbod van energie is.

De omslag waar het elektriciteitsnet mee te maken krijgt volgens Rob Hopkins en Alex Rogers is vergelijkbaar met de omslag op het telecom, TV en internet. Van centraal naar decentraal en van eenrichtingsverkeer naar tweerichtingsverkeer. Dat biedt ook kansen voor gebouweigenaren om een energiegemeenschap met haar omgeving te vormen. Igor Kluin stelt dat dit ook slimmere apparaten vergt, apparaten die weten wanneer er goedkope elektriciteit beschikbaar is en wanneer het voordeliger is om elektriciteit terug te leveren aan het net. Al zal teruglevering mogelijk ook nog wat discussie opleveren met energiebedrijf en wetgever.

Does smart grid equal smart living? from FreedomLab on Vimeo.

Meer lezen:

Powershift: Efficiently consuming too much energy

De filmpjes die bij de Powershift bijeenkomst van Sogeti horen zijn naar mijn mening een laagdrempelige manier om meer te weten te komen van de uitdagingen en kansen die er aan komen in ons energiesysteem. Aangezien onze hele samenleving zwaar afhankelijk is van energie (gas, olie en elektriciteit) zal ik deze filmpjes de komende weken hier de revue laten passeren met links naar aanvullend leesvoer voor wie meer wil weten.

Deel 5: Efficiently consuming too much energie

Volgens Rob Hopkins gaat het niet over het opraken van olie en gas, maar veel meer over het opraken van de goedkope en makkelijk winbare voorraden aan olie. Wat resteert zijn lastig winbare olievormen, diep onder de zee, in arctisch gebied of in teerzand. Al deze vormen van olie en gaswinning kosten niet alleen meer geld, maar ook meer energie. De omschakeling vergt echter meer dan nieuwe technologie en energie-efficiency. Aan de andere kant kan de omschakeling volgens Christina Lampe-Onnerud sneller gaan dan we nu denken en speelt de elektrische auto speelt daarbij een centrale rol.

Efficiently consuming too much energy from FreedomLab on Vimeo.

Meer lezen

  1. Toyota brings EV’s power to home
  2. Green Jobs & Social Impact, diverse studies in opdracht van de Europese Commissie naar economisch potentieel van de eco-industrie (afval, waterzuivering, duurzaam bouwen, cleantech) en trends in de ontwikkeling van de sectoren binnen deze industrie

Powershift: A road towards more sustainability

De filmpjes die bij de Powershift bijeenkomst van Sogeti horen zijn naar mijn mening een laagdrempelige manier om meer te weten te komen van de uitdagingen en kansen die er aan komen in ons energiesysteem. Aangezien onze hele samenleving zwaar afhankelijk is van energie (gas, olie en elektriciteit) zal ik deze filmpjes de komende weken hier de revue laten passeren met links naar aanvullend leesvoer voor wie meer wil weten.

Deel 4: een weg naar meer duurzaamheid

In het vierde filmpje van Powershift staan de sprekers meer bij de benodigdheden om tot een omslag naar verduurzaming te komen. Volgens Fritjof Capra gaat het om een cultuuromslag. De grootste uitdaging daarbij is laten zien dat duurzaam leven een verrijking van je leven kan zijn. Misschien met een lager inkomen of een lagere economische groei, maar wel met een hogere kwaliteit van leven. Een onderwerp dat … in No Impact Man ook aansnijdt: wat heb je aan economische groei als die veroorzaakt wordt door het opruimen van rommel, of het herstellen van schade? Is het erg als de economie krimpt doordat de zorgsector minder mensen met chronische luchtaandoeningen hoeft te behandelen?

Duurzaamheid en economie hoeven wat dat betreft ook niet heel ver uit elkaar te liggen. UNEP spreekt in haar rapport Towards a Green Economy over 1 a 2 procent van het nationaal inkomen.

Rob Hopkins stelt in het filmpje dat de aarde nu eenmaal haar grenzen heeft en dat we daar mee om zullen moeten gaan. Hij stelt tevens dat veel mensen het idee houden dat als ze nog maar even wachten op de volgende golf duurzame techniek dat het dan allemaal beter zal zijn. Terwijl veel van de techniek al beschikbaar is, het is vooral een kwestie van toepassen. Christina Lampe-Onnerud constateert dat steeds meer grote bedrijven zich met de omslag naar een duurzamere economie gaan bezighouden.

A road towards more sustainability from FreedomLab on Vimeo.

Meer lezen

  1. Towards a Green Economy, UNEP
  2. Grenzen aan groen? Bouwstenen voor een groen – CE Delft
  3. Green Deal Energie, De Groene Zaak
  4. Green Jobs & Social Impact, diverse studies in opdracht van de Europese Commissie naar economisch potentieel van de eco-industrie (afval, waterzuivering, duurzaam bouwen, cleantech) en trends in de ontwikkeling van de sectoren binnen deze industrie

Zelf verantwoordelijkheid nemen

Sta je op het punt een huis te kopen overweeg dan eens om het geld dat je uitspaart door de tijdelijke verlaging van de overdrachtsbelasting in verduurzaming van je huis te steken. Volgens de NVM was de gemiddelde verkoopprijs van een huis in het eerste kwartaal van 2011 Euro 227.000. Dat betekent dat de gemiddelde belastingbetaler ruim 9 duizend Euro van de belastingbetaler cadeau krijgt om een huis te kunnen kopen. Voor dat geld kun je best leuke energiebesparende maatregelen nemen. Bijvoorbeeld de ramen vervangen door HR glas, of spouwmuurisolatie. Je kan ook een behoorlijk aantal zonnepanelen laten installeren, de cv vervangen door een zuiniger type of een zonneboiler laten plaatsen.

Om je een beeld te geven: een nieuwe hr-ketel kost ongeveer 2.000 Euro en als je een beetje rondzoekt naar aanbiedingen dan kun je op dit moment zonneboilers vinden 1.500 tot 3.000 euro (zie bv. de actie van Het Zonnecollectief of Solesta). Voor zo’n 5.500 Euro heb je genoeg zonnepanelen om 1.500 tot 2.000 kWh aan elektriciteit op te wekken (ongeveer 50% van wat een gemiddeld gezin per jaar verbruikt). Bij een levensduur van 20 tot 30 jaar is de kostprijs van elektriciteit ongeveer 15 tot 20 eurocent per kWh.

Powershift: Your energy = my energy

De filmpjes die bij de Powershift bijeenkomst van Sogeti horen zijn naar mijn mening een laagdrempelige manier om meer te weten te komen van de uitdagingen en kansen die er aan komen in ons energiesysteem. Aangezien onze hele samenleving zwaar afhankelijk is van energie (gas, olie en elektriciteit) zal ik deze filmpjes de komende weken hier de revue laten passeren met links naar aanvullend leesvoer voor wie meer wil weten.

Filmpje: Your energy is my energy

In het tweede filmpje staat de ontwikkeling van decentrale energiesystemen centraal. Het filmpje begint met Catherine Mohr die uitlegt hoe zij bij het bouwen van haar huis rekening heeft proberen te houden met duurzaamheid, het uitgangspunt was daarbij het verminderen van de milieudruk (dus niet zo vergaand als het No Impact Man experiment). Een grote uitdaging waar zij tegenaan liep is de grote hoeveelheid informatie en de betekenis daarvan voor haar situatie. Volgens haar is de hoeveelheid informatie voor mensen verwarrend en is er ook veel misinformatie.

Nu ik iets minder dan een jaar bezig ben ons huis te verduurzamen kan ik me de frustratie van Catherine Mohr over de informatieovervloed en de kwaliteit van de beschikbare informatie volledig onderschrijven. Zie bijvoorbeeld mijn ervaringen met het EPA advies of mijn opmerking vorige keer over het rekenvoorbeeld voor een zonneboiler van Milieucentraal, waar naar mijn mening te hoge kosten en te lage opbrengsten staan.

Christina Lampe-Onnerud en Alex Rogers pleiten voor snellere en betere feedback over het gevolg van je handelingen. In de hoop dat mensen op die manier bewuster worden van het effect van hun handelen op hun energieverbruik. Igor Kluin sluit daar bij aan en vraagt een kleine wijziging van gedachte met grote gevolgen. Hij is van mening dat de belangrijkste uitdaging is om mensen hun energievraag aan te laten passen aan een duurzaam energie systeem… De vraag wordt dan wanneer wasmachine klaar moet zijn i.p.v. wanneer de wasmachine moet beginnen. Ogenschijnlijk een klein stapje, maar mentaal misschien wel de grootste uitdaging…

Your energy is my energy from FreedomLab on Vimeo.

De meest interessante aangrijpingspunten voor verandering die dit filmpje aanstipt zijn naar mijn mening:

  • Hoe past je eigen huis en levensstijl in de lokale omgeving?
  • Hoe bereik je de denkslag dat je zelf je energievraag kunt aanpassen aan het energieaanbod?

Meer lezen

En voor degene die willen weten hoe de energie-intensieve industrie past in de verandering van aanbod naar vraaggestuurde energiehuishouding is DAAN een aardig startpunt:

Meer zien

Eerder dit jaar heb ik ook verschillende filmpjes geplaatst over veerkrachtige steden. Het hoofdthema daarvan is hoe verschillende steden op hun eigen wijze manieren ontwikkelen om zich beter aan te passen aan hun huidige klimaat en aan de effecten van mogelijke klimaatveranderingen.

Zelf verantwoordelijkheid nemen?

Er zijn in Nederland op dit moment heel veel lokale duurzame energiebedrijven (in oprichtng). Deze hebben allemaal min of meer het zelfde uitgangspunt: de energie die lokaal nodig is lokaal opwekken. Je kan een initiatief in de buurt zoeken en je daarbij aansluiten.

Wil je je niet aansluiten bij een lokaal energiebedrijf, maar wil je wel zelf energieopwekken kijk dan eens bij Zeekracht, Meewind, Windvogel en Zonvogel.

Impressie Powershift bijeenkomst 28 juni 2011

Op donderdag 28 juni was ik via Igor Kluin uitgenodigd bij de Powershift bijeenkomst die Sogeti en Rijkswaterstaat samen organiseerde in het LEF Future Centre van Rijkswaterstaat in Utrecht. Onderwerp van de bijeenkomst was de vraag hoe we de Energietransitie in Nederland kunnen versnellen. Aanleiding voor de bijeenkomst was een internationale studie uitgevoerd door VINT over de stand van zaken op gebied van energietransitie.

Menno van Doorn, een van de onderzoekers, legde na afloop van de bijeenkomst uit dat er geen dik rapport zal komen, want die zijn er al genoeg. In plaats daarvan staan fragmenten van de interviews online op Vimeo. Je kan ze op dit Vimeo kanaal vinden en ik zal de komende weken de verschillende delen hier de revue laten passeren. Er zit namelijk voldoende stof tot nadenken in de fragmenten.

Voor nu de inleiding en een korte impressie van de bijeenkomst.

Powershift Introduction from Sogeti VINT on Vimeo.

De Powershift bijeenkomst

Het was een inspirerende bijeenkomst, op een mooie locatie. Al moet ik eerlijk zeggen dat de dag het niet haalde bij de speech van Van Jones eerder op de Powershift bijeenkomst in de VS. Tijdens de dag (zowel plenair, als in kleinere groepjes) werd mij erg duidelijk dat de verschillen van inzicht in de energiewereld groot (aan het worden) zijn. Het duidelijkst werd dat in de gesprekken over de toekomstige rol en het business model van grote energiebedrijven.

Een aantal aanwezige grote energiebedrijven vertelde sterk in te zetten op een functie als energiemakelaar in een decentrale energiewereld, waarbij ze verdienen aan het afstemmen van bijvoorbeeld vraag en aanbod. Er waren ook een paar grote energiebedrijven die een heel ander business model bedacht hadden. Het meest in het oog springende plan vond ik om klanten korting te geven als ze op jaarbasis precies afnemen wat ze van te voren hebben afgesproken (mogelijk zelfs op het tijdstip dat ze hebben afgesproken), maar ze fors te laten betalen als ze meer of minder elektriciteit afnemen. Als potentiële klant vond ik dat nou niet echt een aantrekkelijk idee, alsof je gestraft wordt voor minder minuten bellen dan er in je belbundel zitten…

Daarnaast waren er kleine bedrijven die sterk inzetten op business modellen om decentrale, duurzame energie en energiebesparing voor burgers en bedrijven interessant te maken. Waarbij soms samenwerking met grotere marktpartijen wordt gezocht om schaalgrootte te genereren.

Stof tot nadenken

Van de ideeën die ik heb gehoord wil ik er drie niet ongenoemd laten:

  • De nationale black-out day: een dag zonder elektriciteit om iedereen bewust te maken van de kwetsbaarheid van onze elektriciteitssysteem en van onze afhankelijkheid daarvan. En zoals Igor Kluin stelde: iedereen is zelf verantwoordelijk om daar al dan niet wat aan te doen. Het idee is afkomstig van de groep die zich bezig hield met bewustwording van de burger.
  • Iedere vierkante meter moet meervoudig productief zijn.
  • De ‘Tupperware’ energieparty, waarop leden van VvE’s of huiseigenaren uitleg krijgen over de (on)mogelijkheden van decentrale, duurzame energie.