Zijn eisen aan de scheepvaart slecht voor de economie?

De Club van 30 had gisteren een artikel staan over de effecten van de nieuwe luchtkwaliteitseisen voor de zeescheepvaart op het Nederlandse bedrijfsleven. Volgens de nieuwe luchtkwaliteitseisen het zwavelgehalte van scheepsbrandstoffen wereldwijd dalen, waarbij er aanvullende eisen gesteld kunnen worden in zogenaamde SECA gebieden. Waar de Noordzee ook toe behoort. Bernard ‘duurzaamheid is innovatie‘ Wientjes stelt volgens de Club van 30 in een brief aan Staatssecretaris Atsma dat deze aanvullende maatregelen slecht zijn voor de scheepvaart en voor de staal en papierindustrie in Nederland. Om te beoordelen of dat klopt lijkt het me verstandig om te bezien wat de maatregelen inhouden, welke redenen er zijn voor de maatregelen en mogelijke alternatieve maatregelen om de doelen te halen.

Wat houden de maatregelen in?

Volgens de Europese Commissie (pdf) betekenen de afspraken een afname met 4,50 gewichtsprocent van zwavelgehalte van scheepsbrandstoffen:

  • een afname van het zwavelgehalte tot 3,50 gewichtsprocent tegen 1 januari 2012;
  • een afname van het zwavelgehalte tot 0,50 gewichtsprocent tegen 1 januari 2020, behoudens herziening in 2018, met  mogelijk uitstel tot 2025.

Voor de zogenaamde SECA’s (waaronder dus de Noordzee) gaat het om een afname met 1,50 gewichtsprocent  van het zwavelgehalte van alle  scheepsbrandstoffen die worden gebruikt binnen SECA’s

  • tot 1,00 % tegen 1 juli 2010;
  • tot 0,10 % tegen 1 januari 2015;

Waarom is de maatregel nodig?

In 2001 hebben de lidstaten van de EU zich gecomitteerd aan de het programma schone lucht voor Europa (Clean Air For Europe). Het einddoel daarvan is dat de luchtkwaliteit dusdanig moet verbeteren dat er geen merkbaar effect meer is van luchtverontreiniging op gezondheid en milieu.

Om de doelstellingen uit CAFE te bereiken worden de luchtverontreinigende emissiesbinnen de Europese Unie vanuit verschillende hoeken gereguleerd. Aan de ene kant gebeurd dit door grenzen te stellen aan de hoeveelheid emissies, de concentratie van luchtverontreinigende stoffen en de neerslag (deposito) van luchtverontreinigende stoffen. Aan de andere kant worden de luchtverontreinigende emissies gereguleerd door bronbeleid.

De absolute hoeveelheid emissies per land worden begrensd door de Nationale Emissieplafonds uit de Nationale Emissie Plafond-richtlijn, waar de luchtvaart en zeescheepvaart niet onder vallen. De maximale concentratie luchtverontreiniging op een bepaald tijdstip op een bepaalde plaats wordt begrensd door de Kaderrichtlijn Luchtkwaliteit, waar luchtverontreiniging veroorzaakt door de luchtvaart en zeescheepvaart wel meetelt. De hoeveelheid neerslag van luchtverontreinigende stoffen wordt in bepaalde gebieden gereguleerd door natuurwetgeving (Natura 2000).

De afgelopen decennia hebben grote reducties in luchtverontreingende emissies plaatsgevonden, waardoor de luchtkwaliteit aanzienlijk verbeterd is. Zo wordt de luchtkwaliteitsnorm voor zwaveldioxide al jaren gehaald (bron: Compendium voor de Leefomgeving). Tegelijkertijd zijn er nog aanvullende maatregelen nodig om de lange termijn doelstellingen van CAFE te halen (bron: kamerbrief Milieubeleid industrie na afloop milieuconvenanten).

Met het huidige zwavelgehalte (1,5 %) was de zeescheepvaart op het Nederlands deel van de Noordzee in 2009 goed voor 51% van de zwaveldioxide-emissies (SO2) (bron Compendium voor de Leefomgeving). Bij een verwachte toename van de zeescheepvaart neemt de emissie van SO2 door de zeescheepvaart de komende jaren verder toe. Voor een beeld van het huidig effect van de zeescheepvaart op de SO2 emissies zie dit artikel in The Guardian.

Alternatieve maatregelen

Natuurlijk is het mogelijk om de doelstellingen op een andere manier te halen. Industrie, landbouw en wegverkeer hebben de afgelopen 30 jaar echter al grote stappen gemaakt in het verlagen van hun luchtverontreinigende emissies, met name de emissies van SO2 zijn fors gedaald. Extra reductie in die sectoren is daarmee relatief duur. De scherpere eisen aan brandstoffen op de Noordzee zijn naar mijn mening dan ook een logische stap om de emissie van zwaveldioxide op het Nederlands grondgebied verder te verlagen en passend bij het principe de vervuiler betaalt. Tenzij de voorman van VNO-NCW bedoelt dat de doelstellingen uit CAFE aan de wilgen gehangen moeten worden…?

De water voetafdruk #bad2010

Over 10 dagen is het Blog Action Day 2010. Dit jaar staat Blog Action Day in het teken van water. Ik had me voorgenomen om enkel een aantal Nederlandse bedrijven op het gebied van water in het zonnetje te zetten op mijn blog in aanloop naar Blog Action Day. Maar zondag las ik een artikel over de water voetafdruk in The Guardian. Ook een mooi staaltje Nederlands kenniswerk dat samenhangt met het thema van Blog Action Day, dus een goede aanleiding voor dit bericht.

De water voetafdruk is ontwikkeld door Arjen Hoekstra. Met de watervoetafdruk kun je berekenen hoeveel water er nodig is om producten die je koopt te produceren. Daarmee is het een aanvulling op de bekendere ecologische voetafdruk methode waaraan De Kleine Aarde veel werk heeft verricht. En zoals het Wereld Natuur Fonds deze bijvoorbeeld gebruikt voor haar Living Planet Report, of de verschillende methoden om de hoeveelheid CO2 die nodig is voor de productie van een product of dienst te berekenen.

Dat geeft naar mijn mening ook meteen de zwakte van de water voetafdruk. Het belicht maar een aspect van een product of dienst en versimpeld daarmee de discussie. Dat kan goed zijn om een issue op de kaart te zetten, het wordt anders als een dergelijke simplificatie ook het hele debat gaat beheersen, zoals bijvoorbeeld bij klimaat.

Het streven naar een duurzamere economie gaat voor mij om het zoeken naar synergie en samenhangt tussen verschillende duurzaamheidsthema’s. Bijvoorbeeld werkgelegenheid, lokale duurzame energie/warmte opwekking, schonere lucht in de stad, gezondere mensen. Of zorgen dat burgers door transparantie en open data een betere beoordeling kunnen maken van de werkelijke sociale en milieu impact van producten en diensten.

Eerlijkheidshalve wil ik hier wel aan toevoegen dat het WWF voor haar Living Planet Report naar meerdere aspecten van duurzaamheid kijkt.

Werken accountants aan regels voor duurzaamheidsinformatie in jaarverslagen?

Environmental Leader meld vandaag op basis van een artikel in The Guardian dat de International Accounting Standards Board (IASB) werkt aan een voorstel om bedrijven te dwingen om naast financiële informatie, ook informatie over hun milieu- en sociale impact te publiceren. Veel bedrijven publiceren al dergelijke informatie, alleen is niet altijd helder hoe de cijfers tot stand komen en ontbreekt externe verificatie van de gegevens.

Deze ontwikkeling past in de beschrijving van David A. Lubin and Daniel C. Esty in Harvard Business Review van duurzaamheid als nieuwe megatrend. Het sluit ook aan bij de eis van de Amerikaanse beursautoriteiten (SEC) aan beursgenoteerde bedrijven om investeerders te waarschuwen voor serieuze risico’s van klimaatverandering voor hun activiteiten.

Het voorstel van de IASB hangt samen met de publicatie vandaag van het Economics of Ecosystems and Biodiversity (TEEB) onderzoek door de VN. Een rapport dat volgens de onderzoekers laat zien dat economische activiteiten grote schade aan de planeet toebrengen. Volgens Josh Bishop, auteur van het rapport en econoom bij de International Union for the Conservation of Nature:

This is about all businesses. People think of primary industries: agriculture, forests, fisheries, maybe mining, oil and gas. But we try to make clear things in this report interest also manufacturing, retail and financial services, tourism, accountancy.

De schade van bedrijven aan mens en milieu kan fors zijn. In The Guardian wordt geschat dat het voor de 3.000 grootste bedrijven ter wereld kan oplopen tot eenderde van hun jaarwinst. De invoer van regels waardoor deze schade in de jaarrekening terecht komt kan dus een behoorlijke impact hebben, op bedrijven, maar ook op investeerders en hun beslissingen.

Vuilnisbelt in zee

De Groene Amsterdammer heeft deze week een interessant artikel over het milieubeleid van het Verenigd Koninkrijk onder de titel: Vuilnisbelt in zee. In Engeland is een discussie is ontstaan over de vraag: Wie zijn betere milieubeschermers: conservatieven op progressieven? De discussie woedt niet alleen in de politiek, maar ook tussen de progressieve The Guardian en het conservatieve dagblad The Daily Telegraph. Beide hebben ook een eigen milieusectie op hun website (al heet het bij The Guardian Environment en bij The Daily Telegraph Earth).

In Nederland heeft overigens alleen Trouw naar mijn weten een speciaal Groen onderdeel op de website. Al komt dat niet in de buurt van The Guardian en The Daily Telegraph, waar behalve nieuws ook veel tips voor thuis op staan.