(nog) een kras in Wal-Mart's poging om een duurzaam boodschappenbolwerk te worden

Sinds een paar jaar timmert Wal-Mart stevig aan de weg met het Sustainability Consortium als het gaat om het verduurzamen van haar productieketen. Toch weigert mijn eigen bank (ASN) al een aantal jaar te investeren in Wal-Mart, als ik me goed herinner onder andere i.v.m. wapenverkopen in de winkels. Deze week werd duidelijk dat de ASN door een veel prominentere belegger wordt gevolgd: ABP. In het persbericht motiveert ABP  (pdf) de uitsluiting als volgt:

Het Amerikaanse bedrijf Walmart is door ABP uitgesloten vanwege het personeelsbeleid dat in strijd is met internationale richtlijnen (ILO richtlijnen), met name ten aanzien van arbeidsomstandigheden en de mogelijkheid voor werknemers om zich te organiseren in vakbonden.

Dat maakt duidelijk dat verantwoord ketenbeheer slechts een onderdeel is van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Ik ben er van overtuigd dat samenwerking met ketenpartners veel meer impact kan hebben op duurzaamheid (zowel sociaal als milieu), tegelijkertijd vergt een ambitieuze verduurzamingsstrategie voor je productieketen ook dat je je eigen interne ambities opschroeft…

Na een paar jaar zeuren tegen ABP (over oa. investeringen in kolen, teerzanden en hun investeringsbeleid) is het mooi om te zien dat er ook voor hun een grens zit aan de engagement strategie. Wanneer een bedrijf haar gedrag en beleid niet wijzigd komt er een moment dat je afscheid moet nemen. Wat mij betreft een dikke pluim voor deze actie van ABP.

Verantwoord ketenbeheer: Van risicomanagement naar waardecreatie

Tijdens de uitreiking van de VBDO Verantwoord Ketenbeheer Award kregen de aanwezigen het boekje Verantwoord ketenbeheer: Van risicomanagement naar waardecreatie mee. Een uitgave van KPMG en VBDO naar aanleiding van een Rond Tafel over verantwoord ketenbeheer die KPMG Sustainability , VBDO en Supply Change Associates eerder dit jaar organiseerden.

Definitie verantwoord ketenbeheer

Van verantwoord ketenbeheer is volgens de publicatie sprake als organisaties bij het gehele inkoopproces rekening houden met sociale en milieuaspecten. Waarbij sociale en milieuaspecten een rol krijgen naast conventionele aspecten als prijs, beschikbaarheid en kwaliteit. Bij milieuaspecten gaat het om de de impact die een product of dienst tijdens de gehele levenscyclus op de leefomgeving heeft. Bij sociale impact gaat het om de leef- en werkomstandigheden van de mensen die zijn betrokken bij de productieketen.

Verantwoord ketenbeheer kan niet los worden gezien van duurzaam ondernemen. Een bedrijf dat verantwoord wil ondernemen kan er niet omheen om ook te kijken naar de milieudruk en sociale omstandigheden in toeleverende bedrijven.

De eerste stap bij het implementeren van verantwoord ketenbeheer is het opstellen van richtlijnen en gedragscodes voor leveranciers. De invulling daarvan is afhankelijk van de duurzaamheidsthema’s die spelen in de keten. Voor internationale bedrijven zijn er ook veel gebruikte standaarden, zoals:

  • United Nations Global Compact
  • ILO International Labour Standards
  • ILO Code of Practice in Safety and Health
  • OECD Guidelines for Multinational Enterprises
  • The Rio Declaration on Environment and Development
  • United Nations Convention Against Corruption
  • ISO 14001
  • SA 8000
  • OHSAS 18001

Naast algemene richtlijnen bestaan er ook richtlijnen of standaarden die voor een specifieke sector ontwikkeld zijn. Zoals bijvoorbeeld de CO2 Prestatieladder voor de Nederlandse bouwsector.

Verantwoord ketenbeheer als risicomanagement

Verantwoord ketenbeheer is ontstaan in reactie op de kritiek die bedrijven kregen op de werkomstandigheden bij toeleveranciers. Aanvankelijk ontkenden veel bedrijven dat ze verantwoordelijkheid droegen voor de omstandigheden bij hun toeleveranciers. In reactie daarop heeft een grote groep bedrijven inmiddels een inkoopbeleid opgezet waarmee bij leveranciers het kaf van het koren kan worden gescheiden. De aanhoudende druk van stakeholders op bedrijven als Coca Cola, C&A, Nike, Apple en Facebook laat zien dat dat geen overbodige luxe is.

Organisaties die starten met verantwoord ketenbeheer zetten volgens de schrijvers relatief eenzijdig in op een beleid dat risico’s minimaliseert of mitigeert. Het gaat daarbij om risico’s op het gebied van:

  • reputatieschade: bv. door negatief nieuws over gebeurtenissen of omstandigheden in de toeleveringsketen.
  • omzetverlies: bv. door het verliezen van opdrachten/klanten waar duurzaamheid een rol speelt bij de inkoop.
  • wetgeving: bv. doordat er maatschappelijke onvrede ontstaat over de (waargenomen) voortgang. Koplopers hebben dan geen concurrentienadeel, maar voor bedrijven die niet aan de wetgeving voldoet ontstaan risico’s.
  • Stakeholderconflicten: verantwoordelijk gedrag zorgt voor een grotere legitimatie bij stakeholders. Dat kan voordelen opleveren bij bv. het aantrekken van personeel of draagvlak bij de lokale bevolking.

Hoewel een defensieve strategie zeker een eerste stap is stelt de publicatie dat het niet hoeft te leiden tot het inkopen van duurzamere producten of diensten. Je scheidt tenslotte enkel op leveranciersniveau en niet op het niveau van producten of diensten. Om daadwerkelijk duurzamere producten of diensten in te kopen is meer nodig. Belangrijker nog is dat het onderscheidend vermogen van een defensieve strategie steeds kleiner wordt. De auteurs stellen vast dat defensief verantwoord ketenbeheer steeds meer de status krijgt die ‘kwaliteit’ en ISO-certificeringen hebben. Oftewel een vanzelfsprekendheid waar bedrijven niet zonder kunnen als ze zaken willen blijven doen.

Een van de omvangrijkste initiatieven op dit gebied is het Sustainability Consortium van Wal-Mart, waar ik al eerder over schreef en waar inmiddels zo’n 100 bedrijven, instituten (waaronder WUR) en NGO’s aan meewerken. Volgens de auteurs komt het doel om producten een label te geven met alle aspecten van duurzaamheid binnen bereik. Voor Wal-Mart biedt het initiatief ook strategische mogelijkheden, waarover volgende keer meer.

Duurzame energie in het boodschappen bolwerk?

Eren paar jaar terug las ik het boek Het Boodschappen bolwerk. Ik heb er hier ook al vaker aan gerefereerd. Supermarkten zien ondertussen niet stil. In Nederland hebben Jumbo, Plus en Albert Hein ieder op hun manier initiatieven genomen om verder te verduurzamen.

In de Verenigde Staten zijn supermarkten inmiddels weten stapje verder. Uiteraard is er het duurzaamheids consortium van Wal Mart, waar inmiddels ook Ahold aan deelneemt. Maar interessanter vind ik dat eb aantal supermarkten nu ook begint met het
<a href=”http://feedproxy.google.com/~r/EnvironmentalLeader/~3/7RfUGobJkH4/”>aanbieden van duurzame energie (bv. zon pv)</a>.

Natuurlijk zijn er ook in Nederland particuliere initiatieven om duurzame energie te versnellen of aan te bieden, zoals Windvogel, Zonnevogel, Meewind, zeekracht en wijwillenzon.nl, maar een energie besparingspakket, zonnepanelen of een zonneboiler bestellen in je lokale supermarkt en gespreid kunnen betalen zodat de energierekening vanaf dag 1 daalt? Dat zou een revolutie zijn…

Welke supermarkt of bouwmarkt volgt dit Amerikaanse initiatief?

PS links voeg ik toe zodra ik weer vat internet heb. Dat is teveel gepriegel op een mobiel

Duurzaam inkopen bij IBM

Het afgelopen jaar hebben verschillende grote bedrijven initiatieven genomen om duurzaamheid / maatschappelijk verantwoord ondernemen bij hun leveranciers op de kaart te zetten. Ik heb  al eerder een aantal keer geschreven over de wijze waarop het Amerikaanse supermarktconcern Wal-Mart hiermee bezig is. Vandaag aandacht voor een andere grootmacht: IBM. Ook IBM heeft recent een nieuwe stap genomen op weg naar een duurzamere toeleveringsketen. Waarmee een nieuwe waardeketen aan het verduurzamen slaat: electronica en ICT.

Strategie IBM

IBM heeft recent nieuwe voorwaarden aan leveranciers opgelegd op gebied van duurzaamheid. Daarbij hanteert IBM een iets andere strategie dan Wal-Mart, maar daarmee is deze niet minder interessant. Andrew Winston beschrijft in een bericht op Harvard Business Review de vier hoofdelementen van de aanpak die IBM kiest richting haar leveranciers:

  1. Kies een milieumanagement systeem en voer het in
  2. Meet je milieu impact en stel doelen om de prestaties te verbeteren
  3. Maak de gekozen methodiek en de resultaten openbaar
  4. Stel dezelfde voorwaarden aan iedere leverancier die substantieel bijdraagt aan producten die je levert aan IBM.

De eerste stap is een versterking van het verzoek van IBM in 1998 aan haar leveranciers om ISO 14000 in te voeren. Volgens Wayne Balta, IBM’s vice-president of corporate environmental affairs and product safety de vice-president, wordt het verzoek hiermee min of meer omgezet in een eis aan leveranciers om ISO 14000 in te voeren. Voor de meeste leveranciers zal dat weinig problemen opleveren, aangezien ze zelf al een milieumanagement systeem zullen hebben.

Transparantie en ketenaanpak

De derde en vierde voorwaarde zijn volgens Winston’s dan ook belangrijker. De derde voorwaarde zorgt voor transparantie over de milieudoelen en milieuprestaties van bedrijven. Niet alleen voor IBM, maar ook voor derden. De stap is daarmee vergelijkbaar met de doelstelling van het Sustainability Consortium van Wal-Mart om de informatie over milieu-impact van producten voor de consument te ontsluiten. Volgens Winston kan milieu-informatie ook voor bedrijven waardevol zijn. Charles J. Ruffing, directeur Health, Safety, Environment & Sustainability bij Eastman Kodak Company, bevestigt dat in een recente artikel op Environmental Leader.

De vierde eis aan leveranciers zorgt ervoor dat IBM’s voorwaarden langzaam meer zeker zullen doorwerken in de hele toeleveringsketen van IBM. Op de lange termijn maakt dat kostbare levenscyclus analyses overbodig, want leveranciers zullen zelf de footprint van hun producten en processen berekenen en publiceren.

De wijze waarop IBM het aanpakt past ook in het beeld dat  David A. Lubin and Daniel C. Esty schetsen in hun artikel The Sustainbility Imperative , waarin ze duurzaamheid als nieuwe megatrend zien. Te vergelijken met de opkomst van ICT en kwaliteitsmanagement. In hun artikel geven ze voorbeelden van bedrijven die door slim in te zetten op deze trend jarenlang concurrentievoordelen hebben genoten en daarmee nieuwe markten hebben weten aan te boren.

Dat kan voor IBM meespelen in hun aanpak. IBM lijkt voor toekomstige groei onder andere in te zetten op analyse van grootschalige en complexe datasets. Het initiatief richting hun leveranciers zal ongetwijfeld dergelijke datasets opleveren. Waarbij bedrijven op zoek naar product- en diensteninnovaties ongetwijfeld ook behoefte zullen krijgen aan analyses van die datasets.

Het initiatief van IBM past in ieder geval wel in mijn persoonlijke visie dat duurzaamheid, open data en transparantie trends zijn die naar elkaar toe groeien en elkaar versterken.

Duurzaamheidscheck met je mobiele telefoon

Vorig jaar schreef ik al over Pattie Maes van MIT die op de TED conferentie liet zien wat het zesde zintuig van Pranav Mistry van de Fluid Interface Group mogelijk maakt met een mobiele telefoon. Het ging in het filmpje onder andere over de mogelijkheid om de barcode van producten te scannen in de supermarkt. Het resultaat van die scan is een rood, oranje of groen stoplicht op basis van de criteria die je zelf instelt, bijvoorbeeld de duurzaamheid van een produkt.

Inmiddels is in Duitsland de applicatie Barcoo voor de mobiele telefoon gelanceerd, waarmee dit werkelijk mogelijk is. Deze is ruim 500.000 keer gedownload volgens duurzaam ondernemen. Ook de Nederlandse community site Rank a brand levert informatie voor de Duitse startup Barcoo aan.

Voor de iPhone zijn zulke applicaties volgens mij ook al voorhanden. In Nederland is er (voor zover ik weet, maar ik heb er ook niet hard naar gezocht) geen applicatie op de markt, maar er zijn wel meerdere partijen die daar over nadenken. Bijvoorbeeld Diana den Held die vorig jaar het idee voor een mobiele cradle to cradle applicatie en Wouter de Heij speelt in het kader van Kijk of het klopt en Foodcyclopedia met eenzelfde idee voor voedsel.

Een groeiend aantal organisatie verzameld informatie die gebruikt kan worden in dergelijke applicaties, met als overtreffende trap het initiatief tot een open database met de gegevens van levenscyclus analyses waartoe het Sustainability Consortium het initatiatief heeft genomen (en waar ik eerder deze week over schreef). Het is een kwestie van tijd tot de uitkomsten daarvan bij producten in de supermarkt vermeld worden. Onder de leden zitten tenslotte verschillende supermarkten zoals Wal-Mart, Ahold en Asda. Bovendien heeft Wal Mart in juli 2009 jaar tijdens een grote meeting aangegeven dat uiteindelijk de consument de beschikking krijgt over de data op de wijze die de consument wil. Wanneer dat gebeurt veranderen supermarkten misschien wel echt van boodschappenbolwerk in duurzaamheidsbolwerk. Of ben ik dan te optimistisch?

In ieder geval maakt het succes van Barcoo wederom zichtbaar dat verschillende trends bij elkaar komen en elkaar de komende jaren naar mijn mening zullen versterken.

Hoe ziet Albert Heijn's wet op duurzame produkten er uit?

Dat klinkt mooi, eerder dit jaar kwam Albert Heijn al met het initiatief om alle mens en/of milieuvriendelijkere produkten van het huismerk onder het overkoepelende huismerk Puur & Eerlijk uit te brengen. Nu zegt Simone Hertzberger, hoofd kwaliteit van Ahold Nederland, in Trouw dat Ahold wil dat de overheid een doorbraak in duurzame voeding forceert. Want de introductie van Puur & Eerlijk:

blijft echter een druppel op de gloeiende plaat. Ons voorbeeld moet worden nagevolgd. Het onlangs gesloten convenant tussen supermarkten en overheid over duurzame voeding draagt daaraan bij, maar het blijft te weinig. Wil je een echte stap zetten en duurzaamheid uit de niche halen waarin ze nu toch zit, dan is er wetgeving nodig.

Mooie woorden, helaas wordt in het artikel niet duidelijk hoe die wet er dan uit moet gaan zien. Zelfs geen aanzet, wel memoreert het artikel dat overheden regels graag ‘aan de markt’ overlaten. Logisch, want supermarkten hebben veel minder last van de WTO regels dan landen. Bij mijn bezoek aan Ghana twee jaar geleden gaven ondernemers ook aan dat Eurocap (de regels van de Europese supermarkten) veel meer problemen geven dan de EU regels, omdat Eurocap strenger is. Ik ben dan ook erg benieuwd naar de concrete uitgewerkte voorstellen van Ahold Nederland over hoe deze wet er uit moet gaan zien.

Daarnaast vraag ik me af hoe de brancheverenigingen waar Ahold lid van is (oa. Centraal Bureau Levensmiddelen en de Raad Nederland Detailhandel) aankijken tegen nieuwe wettelijke verplichtingen voor duurzame voeding. En of Ahold Nederland binnen deze brancheverenigingen ook pleit voor inzet op wettelijk afdwingbare regels voor duurzaamheid in voeding.

Of waarom Ahold als marktleider in Nederland zelf geen grotere stappen kan zetten. Tijdens mijn laatste bijdrage aan de ekotellingen van Milieudefensie viel mij het grote verschil op tussen Albert Heijn en Plus. Plus heeft veel meer Eko en Fairtrade producten in de schappen en vraagt niet om wettelijk ingrijpen door de overheid… Ook wie het boek Het Boodschappenbolwerk heeft gelezen zal beseffen dat supermarkten meer kunnen dan ze nu doen. Uit het artikel in Trouw wordt niet duidelijk waarom een supermarkt met de omvang van Ahold niet in staat zou zijn om stappen te zetten op gebied van duurzaamheid. Waar lopen ze tegenaan? Leveranciers die niet willen? Rotterdam hangt momenteel vol met abri’s voor biologische tomatensoep van Unox (=Unilever). En waarom lukt het supermarkten in Engeland (bv. Sainsbury en Tesco) en de VS (bv. Wal-Mart) wel om in te zetten op duurzaamheid?

De lancering van Puur & Eerlijk gaf op Foodlog al eerder aanleiding tot discussie, en de toevoeging van het diervriendelijkheidslogo gaf verwarring. Hertzberger doet ook hartverwarmende uitspraken over eerlijke beloning van boeren, alleen kan ik in de supermarkt niet zien of een fatsoenlijke prijs betaald wordt aan de boer. In mijn geheugen staan 2 situaties die daarover te denken geven: de recente lozing van melk door Europese boeren, en al wat ouder het storten van een karrenvracht uien door een boze boer voor de deur van een Albert Heijn. Het weblog Boerenverstand vroeg zich een tijd geleden af waarom de Zaanse Hoeve met melk van Holandse weide in Duitsland ligt…

Daarnaast zou ik zeggen: Neem een voorbeeld aan Wal-Mart en sluit je aan bij het Sustainability Consortium dat zij mede hebben geïnitieerd (al zijn er ook mensen die terechte vraagtekens zetten bij dat initiatief en heb ik zelf ook vraagtekens). Dat consortium gaat een duurzaamheidsindex opstellen, waar ook grote leveranciers van Ahold zoals Unilever en Procter & Gamble aan meedoen. Het project staat nadrukkelijk ook open voor andere retailers. Dat Amerikaanse supermarkten twijfelen kan ik me voorstellen, Ahold zou mijns inziens met de Nederlandse tak met gemak aan boord kunnen stappen. Wal-Mart is naar mijn weten namelijk nauwelijks tot niet actief in Nederland. Dat heeft als voordeel dat de leveranciers nauwelijks lastig kunnen doen, want als ze bepaalde informatie voor Wal-Mart aanleveren aan een onafhankelijke partij dan kan Ahold daar probleemloos gebruik van maken. Of sluit je aan bij de CO2 labeling van de Engelse supermarkten.

De grootste vraag blijft echter: hoe ziet zo’n wet er uit? En hoe denkt Ahold die wet afdwingbaar en handhaafbaar te maken?

Als klant is mijn verzoek aan Ahold veel simpeler: zet een stap naar een eerlijk beloningssysteem voor Europese boeren en toon me de inkoopprijs van versproducten. Dan snijdt het mes aan 2 kanten: de boer krijgt een eerlijk inkomen, de landbouwsubsidies kunnen omlaag en daarmee ook de belastingen en de omvang van de overheid. Vergt geen wetgeving, enkel transparantie die Ahold morgen kan geven. Ik kan tenslotte nu ook al zien van welke boerderij het vlees komt.

Dit bericht is ook geplaatst op het Rijksduurzaamheidsnetwerk.

First thoughts about the Wal-Mart sustainability index #WMTSust

Last week Wal-Mart announced during a webcast they will initiate a global sustainability index. Not only for Wal-Mart but open for competitors, suppliers, NGO’s and governments to join. The model hasn’t been revealed yet. Although the openness of the sustainability index suggest it might look like the Marine Steward Council or the Roundtable on Sustainable Palm Oil.

During the webcast Wal-Mart showed some interesting examples how they helped suppliers with the turn-around to become a more sustainable company, with a positive value proposition for all parties involved: Wal-Mart, the supplier, the customer and the environment.

  1. The Wal-Mart initiative will consist of 3 steps:Walmart will provide each of its 100,000 global suppliers with a survey of 15 simple, but powerful, questions to evaluate their own company’s sustainability. The questions are divided into four areas:
    – Energy and Climate
    – Natural resources
    – Material efficiency
    – People and Community
  2. Lifecycle Analysis Database
  3. A Simple Tool for Consumers to access and interpretate the data of the Lifecycle Analysis Database

Reactions on Wal-Mart sustainability index

Traditional Dutch media haven’t picked up the story yet, accept for Elsevier and De Telegraaf. Both did cover the story which led to a news items on FoodHolland news and MD Weekly.

I posted the news about the Wal-Mart initiative on several Dutch online communities where I’m active. The reactions until now are mixed. Although positive about the announcement, most reactions are skeptical on two points:

  1. Will Wal-Mart really become sustainable, they are not in any sustainable index themselves?
  2. Will Wal-Mart make the sustainability data really available in a reusable format?

Reactions on the sustainability claim

Wal-Mart isn’t in the SAM Sustainibility Index 2009. Also ASN-bank (one of the biggest Dutch ethical banks) decided a few years ago to sell their investment in Wal-Mart and remove it from their list of potential investments because of, amongst others things, the selling of fire arms. As far as my knowledge goes this decision sill stands.

Also there has been protests against the opening of new Wal-Mart stores and about labour conditions for Wal-Mart staff. After all, in a sustainable world shopping isn’t only about the best product for the cheapest price, it’s also about knowing that people working for a company and their suppliers all can earn a decent living.

So it will be very interesting to see if and when Wal-Mart expands it’s supply chain management to their own stores and live up to the standards they set for their suppliers.

Reactions on the open data

The data Wal-Mart wants to release to customers worldwide in the future is considered as very helpful and wanted. But it will depend on the way their consortium publishes the data it will live up those expectations. The data should be available in an open standard (like XBRL or XHTML) and reusable (through an open application interface (API), so web-companies can compete to make the best userinterface to serve customers worldwide.

This doesn’t have to take years to come to the market, as several mobile apps and augmented reality browsers are already coming to the market as we speak. Some futuristic looking concepts are discussed on sites like ReadWriteWeb. For example the wearable internet.

It will be interesting to see if Wal-Mart is able to take advantage of the innovation power of the social web community and people like Tim Berners Lee and his quest for raw data now to provide a web of linked data. If so that might speed up the realisation of Wal-Mart’s sustainability ambitions and earn them a place in indexes like the SAM Sustainability Index or other sustainable indexes.

What’s my verdict?

In my opinion the announcement by Wal-Mart is a major one and one that I’m very positive about.

The idea that it may take another 3 to 10 years to get labels on consumer products sounds pretty slow to me. On the other hand: Wal-Mart is a huge company and change takes time. They are in a very good position to reform their supply chain, as they are huge in terms of revenues and customers served. Giving them the market power to really transform their supply chain to a more sustainable one. I do hope other retaillers will join the initiative and that the data will be available to consumers faster.

So what do you think of Wal-Mart’s sustainability ambitions?