Effect van een kolencrash op pensioenfondsen

The Guardian heeft als onderdeel van haar Keep it in the Ground campagne onderzoek gedaan naar de effecten van het ineenstorten van de kolensector op pensioenfondsen. Nederland heeft 2 pensioenfondsen in de top 5 van meest aan de kolensector blootgestelde pensioenfondsen:

The second highest stake among pension funds in the top 50 coal companies is owned by Dutch pensions giant APG, which provides pension for one in five families in the Netherlands, including teachers, public sector workers and medical staff. It has $1.7bn invested in 26 of the coal companies but is reducing its coal exposure.

(…)

The pension fund with the fifth biggest stake in the top 50 coal companies is another Dutch provider, PGGM, which serves 1.5m people and has $399m in the coal firms.

Uit het artikel wordt me niet duidelijk of indirecte belangen van pensioenfondsen via investeringsmaatschappijen, banken en verzekeraars zijn meegeteld. Een woordvoerder van APG geeft in een reactie aan The Guardian wel aan dat de laatste jaren verschillende investeringen in de kolensector zijn afgewezen en verwacht dat de investeringen in de kolensector op termijn terug zullen lopen.

Voor wie denkt dat de kolensector een bloeiende sector is, de Stowe index (een van de belangrijkste indexen voor de sector) is sinds 2012 met 75% gedaald.

Open waanlink

Dit bericht is eerder gepubliceerd als open waanlink op Sargasso.

Pensioenfondsen en Facebook

Vandaag had het FD een verhaal over investeringen van pensioenfondsen in Facebook. BNR nam het uiteraard over in de ochtenduitzending en ook Joop hijgt mee. Nu ben ik in veel gevallen behoorlijk kritisch over het beleggingsbeleid van Nederlandse.pensioenfondsen, maar in dit geval vind ik de hijgerige komkommertijd er iets te veel afspringen.

Pensioenfondsen beleggen ongelofelijke sloten geld namens hun deelnemers. Op de bijbehorende investeringsbeslissingen hebben deelnemers helaas zeer weinig invloed. Waardoor er grote sloten geld naar niet zo maatschappelijk verantwoord opererende mijnbouwbedrijven, banken en wapenproducenten gaan.

Daarnaast investeren pensioenfondsen een deel van hun geld in riskantere bedrijven. Als het goed gaat heb je een fantastisch rendement, als het mis gaat ben je je geld kwijt. De investeringen van pensioenfondsen in Facebook en LinkedIn vallen duidelijk in deze laatste categorie. Als ik zelf afgelopen jaar een keuze had kunnen maken om in 1 van deze 2 bedrijven te investeren had ik (mede op basis van de berichtgeving in de financiele pers) m’n geld op Facebook gezet. Inmiddels is duidelijk dat LinkedIn de beurslieveling is en Facebook (vooralsnog) niet.

In dit geval ben ik dus blij met de portfolio benadering van ABP, die mijn pensioengeld zowel in LinkedIn als in Facebook heeft gestoken. Op Facebook wordt vooralsnog op papier verlies geleden, daar staat een papieren winst op LinkedIn tegenover. Helaas ontbreken die nuances in het verhaal.

Dus zeuren over je pensioenfonds: heel goed schrijf een brief of email over het investeringsbeleid. Maar Facebook vind ik daarbij een oninteressante kruimel. De grote investeringen in fossiele energie, mijnbouw, banken die betrokken zijn bij het Libor-schandaal en wapenproducenten vind ik dan toch iets belangrijker.

(nog) een kras in Wal-Mart's poging om een duurzaam boodschappenbolwerk te worden

Sinds een paar jaar timmert Wal-Mart stevig aan de weg met het Sustainability Consortium als het gaat om het verduurzamen van haar productieketen. Toch weigert mijn eigen bank (ASN) al een aantal jaar te investeren in Wal-Mart, als ik me goed herinner onder andere i.v.m. wapenverkopen in de winkels. Deze week werd duidelijk dat de ASN door een veel prominentere belegger wordt gevolgd: ABP. In het persbericht motiveert ABP  (pdf) de uitsluiting als volgt:

Het Amerikaanse bedrijf Walmart is door ABP uitgesloten vanwege het personeelsbeleid dat in strijd is met internationale richtlijnen (ILO richtlijnen), met name ten aanzien van arbeidsomstandigheden en de mogelijkheid voor werknemers om zich te organiseren in vakbonden.

Dat maakt duidelijk dat verantwoord ketenbeheer slechts een onderdeel is van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Ik ben er van overtuigd dat samenwerking met ketenpartners veel meer impact kan hebben op duurzaamheid (zowel sociaal als milieu), tegelijkertijd vergt een ambitieuze verduurzamingsstrategie voor je productieketen ook dat je je eigen interne ambities opschroeft…

Na een paar jaar zeuren tegen ABP (over oa. investeringen in kolen, teerzanden en hun investeringsbeleid) is het mooi om te zien dat er ook voor hun een grens zit aan de engagement strategie. Wanneer een bedrijf haar gedrag en beleid niet wijzigd komt er een moment dat je afscheid moet nemen. Wat mij betreft een dikke pluim voor deze actie van ABP.

De (on)logica van de markt: schuldprobleem

De afgelopen jaren blijf ik me verbazen over de logica van de heilige gelovers in de vrije markt ten aanzien van een te hoge schuldenlast. Op de een of andere manier lukt het banken en politici om twee tegengestelden redenaties te verkopen.

De redenatie die wordt opgehangen voor kleine bedrijven en individuen luidt wie te veel schulden heeft gemaakt krijgt geen leningen meer en gaat failliet. Een doorstart is mogelijk, voor individuen zoals u en ik betekent dat 3 jaar lang leven op een absoluut bestaansminimum. Via de schuldhulpverlening wordt alle inkomsten boven het minimum gebruikt om zoveel mogelijk schulden af te betalen. Tegelijkertijd krijg je begeleiding om te voorkomen dat je jezelf nog een keer zo in de problemen brengt. Na 3 jaar ben je schuldenvrij, uw schuldeisers achterlatend met een waardeloze vordering.

Voor landen geldt een andere logica, zie bijvoorbeeld Griekenland. Om te zorgen dat ze het teveel aan schulden af kunnen lossen lenen we extra geld uit via andere Europese lidstaten en het IMF. Die extra leningen in combinatie met forse bezuinigingen moeten er dan voor zorgen dat alle leningen alsnog terugbetaald worden. De bezuinigingen leiden tot economische krimp (= minder inkomsten) en de extra leningen tot extra uitgaven… Daarbij wordt dan ook nog het fabeltje opgehangen dat Griekenland failliet gaat als we dat niet doen (oa in de advertenties van ING op BNR), maar landen kunnen niet failliet. Landen kunnen wel stoppen met het terugbetalen van hun schulden of met het betalen van rente.

Dat is nu precies wat Argentinië een paar jaar geleden heeft gedaan (zie bv. dit artikel in De Groene). Het snijdt de banden met de internationale kapitaalmarkt door, want wie leent er nog geld uit aan een land dat weigert terug te betalen? Tegelijkertijd maakt het ruimte om te investeren in de nationale economie en in werkgelegenheid. De economische groei die dat oplevert maakt het vervolgens mogelijk om alsnog een deel van de schulden af te lossen.

Wanneer Griekenland stopt met terugbetalen levert dat wel een groot probleem op voor banken, verzekeraars en pensioenfondsen (zoals ABP) die hun geld geïnvesteerd hebben in Griekse staatsobligaties. Je kunt je ook afvragen waarom de goedbetaalde en hooggeschoolde werknemers daar niet eerder op het idee zijn gekomen dat de Griekese staatsschuld wel erg hoog op liep?

Laat ik duidelijk zijn. Griekenland behoeft onze steun, de huidige manier van steunen is naar mijn mening een verkapte vorm van staatssteun aan banken, verzekeraars en pensioenfondsen die teveel geld hebben uitgeleend aan landen als Griekenland. De Grieken zien namelijk geen Euro van de steun die we zogenaamd aan hun geven.

Uit de inbox: Reactie ABP op oliewinning uit teerzand

Eerder deze week schreef ik over de investeringen van ABP in oliebedrijven die actief zijn in de winning van olie uit teerzand. Inmiddels heb ik een reactie van ABP ontvangen. De reactie staat onderaan dit bericht volledig weergegeven. Wat me opvalt is dat ABP net als een aantal jaar geleden aangeeft dat ze bedrijven (in dit geval oliebedrijven) aanspreken om de schade milieu en negatieve effecten voor de lokale bevolking te minimaliseren.

Ik hoop dat dergelijke gesprekken ook consequenties kunnen hebben voor de investeringen van ABP, zoals de ASN en Triodos soms ook besluiten om bedrijven uit hun investeringsuniversum te verwijderen als ze niet voldoen aan de duurzaamheidseisen die deze banken stellen. Afgaande op de  investeringen die ABP nog steeds heeft in het mijnbouwbedrijf Freeport McMoRan kan dat echter nog wel even duren. Milieudefensie organiseerde namelijk in 1997 al een actie tegen de investeringen van ABN Amro in Freeport McMoran. ABN Amro trok zich in 1999 terug uit Freeport McMoran, terwij ABP volgens het overzicht van beursgenoteere deelnemingen het 2e kwartaal van 2010 nog steeds investeringen in Freeport McMoran had.

Bericht van ABP:

Bedankt voor uw e-mail, waarin u aandacht vraagt voor het investeren in oliezanden en andere onconventionele olie. We begrijpen uw zorgen over de bijdrage van (on)conventionele oliewinning aan klimaatverandering.

Ook ABP maakt zich zorgen over de negatieve gevolgen van deze oliewinning. We spreken oliebedrijven dan ook aan om de schade aan milieu en de negatieve effecten voor de lokale bevolking te minimaliseren. Dit houdt in dat onze vermogensbeheerder de betrokken oliemaatschappijen aanspoort om transparant te zijn over de aanpak van milieuproblemen en sociale vraagstukken, inzicht te geven in bijkomende kosten en nieuwe technieken te ontwikkelen om de druk op het milieu (waaronder ook energie- en waterverbruik) te reduceren. Dit wordt gedaan tijdens directe gesprekken met de ondernemingen in kwestie, en tijdens de aandeelhoudersvergaderingen.

Wij zijn van mening dat de winning van olie uit teerzanden een stuk schoner kan door technologische vooruitgang. Met name bij specifieke vormen van oliezandwinning (in-situ) is er veel meer energiebesparing mogelijk. Overigens komt bij deze vorm veel minder afval vrij dan bij open mijnbouw en heeft deze veel minder ingrijpende gevolgen voor het landschap en de natuur. Voor open mijnbouw is in Canada de wetgeving voor oliebedrijven inmiddels strenger geworden, waardoor oliebedrijven gedwongen zijn om het restafval van de oliezandwinning (tailing ponds) op te ruimen. Dit dwingt de bedrijven nu te investeren in onderzoek naar nieuwe technieken.

Wat betreft uw oproep om er bij oliebedrijven op aan te dringen investeringen in duurzame energie te doen: voor ABP geldt dat het in duurzame energie investeert, maar alleen wanneer deze beleggingen gepaard gaan met goede en stabiele rendementen. Die hebben we nodig om onze deelnemers een betaalbaar pensioen te kunnen bieden. Van de ondernemingen waarin we beleggen verwachten we dan ook dat ze soortgelijke eisen stellen aan hun investeringen in duurzame energie. Alleen wanneer ze investeren in rendabele vormen van duurzame energie vormen deze ondernemingen een goede belegging voor een pensioenfonds.

Voor het investeren in duurzame energie is het belangrijk dat er sprake is van helder, betrouwbaar en duurzaam overheidsbeleid. Tijdens de klimaatconferentie in Kopenhagen en wederom bij de recente klimaat top in Cancun hebben we dan ook samen met 150 andere investeerders (verenigd in de Institutional Investors Group on Climate Change) die in totaal $9000 miljard beheren, internationale overheden opgeroepen tot een stringent klimaatakkoord.

Maar gelukkig zien we ook vandaag de dag al beleggingskansen die specifiek aan de aanpak bijdragen van belangrijke maatschappelijke en milieuproblemen, zoals armoede in ontwikkelingslanden en klimaatverandering Daarbij gaat het bijvoorbeeld om bedrijven die biobrandstoffen produceren, schone technologie-ondernemingen of duurzame infrastructuurfondsen (wind- en zonne-energie) maar ook om beleggingen in microfinanciering. We zouden graag meer investeren in dit soort projecten en blijven actief op zoek naar beleggingen met goede en stabiele rendementen.

Wanneer u meer wilt weten over de invulling van het Beleid Verantwoord Beleggen door ABP, dan kunt u daarvoor onze website abp.nl raadplegen

Met vriendelijke groet, namens ABP,
Medewerker Telefoon en E-mail APG

ABP's investeringen in oliewinning uit teerzand

Milieudefensie heeft een onderzoek laten uitvoeren naar investeringen door pensioenfondsen in oliebedrijven die betrokken zijn bij de oliewinning uit teerzand. De winning van olie uit teerzand veroorzaakt behoorlijke milieuproblemen. Milieuproblemen kunnen tot financiële risico’s voor investeerders leiden, zoals de olieramp in de Golf van Mexico vorig jaar zomer duidelijk maakte.

Volgens onderzoek van RiskMetrics in opdracht van Ceres gaat ook de winning van olie uit teerzand gepaard met financiële risico’s voor de betrokken bedrijven, en daarmee voor de investeerders in deze bedrijven. Een onderzoek van RiskMetrics stelt dat de sector als geheel de kosten van herstel van milieuschade kan dragen. Voor de grote oliebedrijven (zoals Exxon en Shell) levert dat geen problemen op, maar het rapport van RiskMetrics stelt wel vraagtekens bij de impact op kleinere oliebedrijven die gespecialiseerd zijn in de winning van olie uit teerzand.

Dat is voor mij reden om het ABP weer eens een mail te sturen over hun beleggingsbeleid, aangezien ik verschillende bedrijven die genoemd worden tegen kom in het beleggingsoverzicht van het tweede kwartaal 2010 (het meest recente overzicht dat ik op de website van ABP tegenkom). Ik heb de standaardbrief van Milieudefensie wel wat aangepast. Ik vind duurzaamheid namelijk belangrijk, maar gezien de uitlatingen van ABP in het verleden en de discussie over de dekkingsgraad van ABP vermoed ik dat daar het financiële argument nog steeds belangrijker is.

U beheert het geld dat ik spaar voor mijn pensioen. Naar aanleiding van berichten in de media en onderzoeken van milieuorganisaties, maak ik mij zorgen over de toekomst van mijn pensioen. Ik wil niet dat mijn pensioengeld wordt belegd ten koste van mens en milieu.

Olieconcerns zijn op zoek naar nieuwe bronnen van olie. Denk daarbij aan olie uit de diepzee en teerzand. Dat kan grote gevolgen hebben voor het milieu, maar ook voor het financiële rendement van mijn pensioenbeleggingen. De olieamp in de Golf van Mexico heeft de koppeling tussen milieurisico’s en financiële risico’s zeer duidelijk gemaakt.

Financieel rendement
Uit een rapport in opdracht RiskMetrics Groupe in opdracht van Ceres blijkt dat de milieuschade door de exploitatie van teerzanden aanzienlijke financiële risico’s met zich meebrengt voor de betrokken oliebedrijven en daarmee voor de investeerders in deze bedrijven.

Acties als WijWillenZon van Urgenda en De Betere Wereld laten zien dat het nu al mogelijk is tegen concurerende tarieven over te schakelen op hernieuwbare energiebronnen.

Wat daarvoor vaakt ontbreekt zijn de financiële middelen. Helaas heb ik het ABP tot op heden niet kunnen betrappen op het steunen van dergelijke toekomstgerichte acties van burgers, waaronder ongetwijfeld ook veel van de deelnemers van het ABP.

Milieu-effect van teerzandwinning
De open dagmijn technieken die gehanteerd worden voor de winning van olie uit teerzand vergt veel energie en lijdt tot grote milieuschade. Niet alleen om klimaatemissies, maar het rapport van RiskMetrics wijst ook op mogelijke vervuiling van oppervlakte- en grondwater als gevolg van de winning en raffinage van teerzandolie.

Investeer in mijn toekomst!
Uit onderzoek is gebleken dat pensioenfondsen 0,3 procent van alle pensioengelden in teerzanden stoppen. Twee miljard euro, die voor mijn toekomst en die van mijn kinderen beter gestoken zouden kunnen worden in duurzame ontwikkelingen, zoals duurzame energie en energiebesparing.

Voor pensioenfondsen zijn projecten met een lange gegarandeerde opbrengst zoals windparken of zonne-energiecentrales een interessant beleggingsobject.

Voor olieconcerns zijn, gezien hun ervaring met grote projecten en hun relatief makkelijke toegang tot de kapitaalmarkt, de meer innovatieve megaprojecten zoals zonneparken in de Sahara uitermate geschikt.

Mijn verzoek

  • Stop uw beleggingen in olieconcerns die blijven kiezen voor nieuwe investeringen in onconventionele olie.
  • Vraag olieconcerns om fors in te zetten op duurzame energievormen.
  • Investeer mijn geld in duurzame (energie) projecten.

Gebruikte bronnen:

Update 9 januari: zie ook de reactie van ABP

ABP en de herkomst van steenkolen

Eerder schreef ik al over de eerste uitzending van Netwerk over de herkomst van steenkolen. Volgens Netwerk betrekken de Nederlandse energiebedrijven E.On, Essent, Nuon en Elektrabel steenkool van Zuid-Afrikaanse mijnen die grote milieuschade veroorzaken. Afgelopen donderdag kwamen daar in de tweede uitzending stevige beschuldigingen over inkopen bij mijnen die paramilitaire operaties in Columbia steunen bij. Het ABP blijkt daarbij ook nog ruim 350 miljoen Euro extra geïnvesteerd te hebben in betrokken mijnbouwbedrijven.

ABP’s investeringen in mijnbouw en energie

Afgelopen dinsdag schreef ik al dat ABP behoorlijk fors geïnvesteerd heeft in de bedrijven die door Netwerk in verband worden gebracht met milieuverontreiniging in Zuid-Afrika. Na de uitzending van donderdag over vermeende mensenrechtenschendingen door mijnbouwbedrijven in Columbia kan daar 372 miljoen Euro in Anglo American aan toegevoegd worden (zie dit artikel in de Volkskrant). Het totale lijstje ziet er als volgt uit:

  • BHP Billiton: 799 miljoen Euro (in omvang de 19e investering van ABP)
  • E.On : 484 miljoen Euro (in omvang de 40ste investering van ABP)
  • Anglo American: PLC 372 miljoen Euro (in omvang de 53ste investering met ABP)
  • Xstrata PLC: 292 miljoen Euro (in omvang de 85ste investering van ABP)
  • RWE (eigenaar Essent): 102 miljoen Euro

Dat is in totaal ruim 2 miljard Euro pensioengeld in bedrijven die betrokken zouden zijn bij milieuschade en/of mensenrechtenschendingen en moord. Waarvan bijna anderhalf miljard in de mijnbouwbedrijven die volgens Netwerk betrokken zijn.

Netwerk uitzending kolenwinning

Vanavond had Netwerk een uitzending over de steenkoolwinning voor Nederlandse energieopwekking. Want ondanks alle groene spotjes van de energiebedrijven wordt een groot deel van de Nederlandse energie opgewekt met steenkool, en met de plannen voor 5 nieuwe centrales wordt dat voorlopig niet minder. Inzicht in waar grondstoffen als steenkolen vandaan komen is dus interessant, net als dat er gestreefd wordt naar meer openheid over de herkomst van biobased grondstoffen als palmolie.

Zuid-Afrika

Volgens Netwerk spelen in Zuid-Afrika problemen rond oude mijnen met zuur water, dat negatieve effecten heeft voor de natuur en landbouwgronden in de omgeving. Daarnaast ontstaan in oude mijnen branden met alle schadelijke gevolgen voor de gezondheid van mensen die erbij hoort. Bij bestaande mijnen waar met explosieven kolen wordt gewonnen bestaan gezondheidsklachten als gevolg van fijn stof. De genoemde mijnbouwbedrijven in Zuid-Afrika zijn Xstrata en BHP Billiton.

Reactie energiebedrijven

De Nederlandse energiebedrijven verklaren gezamenlijk dat ze zich houden aan de eisen die UN Global Compact stelt aan leveranciers. Essent is lid van UN Global Compact, net als haar Duitse moederbedrijf RWE. Bij E.On is het Duitse moederbedrijf lid van UN Global Compact, de Nederlandse dochter is geen zelfstandig lid. Dat laatste geldt ook voor Nuon en haar Zweedse  moederbedrijf Vattenfall.

Transparantie is voor de energiebedrijven erg belangrijk, maar blijkbaar is de keten in de kolenwinning erg lastig in kaart te brengen, want EnergieNed schrijft in een reactie namens de gezamenlijke energiebedrijven:

De energiebedrijven zijn zich bewust dat inzicht in de herkomst van steenkool niet in alle gevallen
mogelijk is. Van kolen die niet rechtstreeks via een leverancier van mijnen worden betrokken, maar
worden ingekocht op de wereldmarkt bestaan op dit moment geen waarborgen in de vorm van controlemechanismen. Deze handel is daarbij internationaal en afspraken daarover dienen dan ook op
dit niveau te worden gemaakt.

In de keten van winning, levering en gebruik van kolen hebben de verschillende partijen hun eigen
verantwoordelijkheid. Het is niet eenvoudig om als partij aan het eind van de keten
verantwoordelijkheid voor de hele keten te nemen en te borgen.

Volgens mij maken de bedrijven zich hiermee toch wat te klein, ook al staan ze aan het eind van de keten. Bedrijven als E.On en RWE die tot de grootste energiebedrijven van de EU behoren zijn naar mijn mening groot genoeg om invloed op de keten te hebben, net zoals supermarkten dat volgens Frits Kremer kunnen.

Pensioengeld

Als deelnemer in ABP was ik ook nieuwsgierig in hoeverre mijn eigen pensioengeld in de betrokken bedrijven wordt geïnvesteerd. De stand in 2009 op basis van de top 100 beleggingen in beursgenoteerde bedrijven en het totaal overzicht van aandelen in beursgenoteerde bedrijven maakt me niet  blij:

  • BHP Billiton 799 miljoen Euro (in omvang de 19e investering van ABP)
  • E.On : 484 mijoen Euro (in omvang de 40ste investering van ABP)
  • Xstrata PLC: 292 Euro (in omvang de 85ste investering van ABP)
  • RWE (eigenaar Essent) 102 miljoen Euro

Dat roept bij mij toch vragen op over hoe verantwoord ABP haar beleggingen doet, en in hoeverre daar verbetering in zit sinds de Zembla uitzending van maart 2007. Toen kwam er een standaardantwoord op de vragen die ik stelde over het investeringsbeleid van ABP. Reden om een tweede mail met specifiekere vragen te sturen, waarop ik geen antwoord kan herinneren.

De toenmalige beleggingsbeginselen van ABP sloten geen bedrijven uit, ABP ging liever in gesprek. Tijd voor een evaluatie of die gesprekken wat opleveren. Zeker bij de top 100 investeringen van ABP, al zijn het dit keer andere mijnbouwbedrijven dan waar Zembla in 2007 aandacht aan besteedde. De mijnbouwbedrijven uit de Netwerk uitzending komen dan ook niet voor in het ABP verantwoord beleggen verslag 2009. ABP heeft de afgelopen jaren met Freeport-McRoran (ABP investering 164 miljoen Euro) een dialoog gevoerd over duurzaamheid en MVO.

Overigens sluit ABP tegenwoordig wel bedrijven uit, dat betreft echter vooral fabrikanten van landmijnen en/of clusterbommen. Dus daarin is vooruitgang te zien bij ABP.

Vragenuurtje Tweede Kamer

De uitzending van Netwerk was bij voorbaat al aanleiding voor de heer Ger Koopmans van het CDA om de Minister van VROM (Huizinga) naar de Tweede Kamer te roepen tijdens het vragenuurtje van 29 juni 2010 (

  • http://player.omroep.nl/?aflID=11121905
  • ):

    Brief Rabobank n.a.v. Zembla uitzending

    Geachte directeur van Rabobank,

    In de uitzending van Zembla van 10 juni 2007 wordt uw bank herhaaldelijk genoemd als financier van bedrijven die zich bezig houden met de productie van clusterbommen en mijnen, milieuvervuilende industrieën (zoals Freeport-McMoran) en bedrijven die geen fatsoenlijk arbeidsomstandigheden voor hun werknemers of de werknemers van hun leveranciers creëren (zoals Wal-Mart).

    Als klant van uw bank, die voor de Rabobank heeft gekozen vanwege het duurzame en maatschappelijk betrokken imago dat u zich in uw reclamecampagnes aanmeet ben ik geschrokken van een aantal beleggingen en financieringen van de Rabobank Group. In de media en in relamecampagnes doet uw bank grote moeite om zichzelf neer te zetten als een maatschappelijk verantwoorde bank.

    Graag verneem ik van u welke beleidswijzigingen u bereikt hebt door middel van actief aandeelhouderschap bij bedrijven die de Rabobank Groep financiert. Of op welke termijn uw actieve aandeelhouderschap tot concrete wijzigingen moet leiden bij bovengenoemde type van bedrijven om voor financiering door de Rabobank Group in aanmerking te blijven komen.

    Daarnaast wil ik inzicht in de bedrijven die de Rabobank Group financiert. Transparantie is m.i. een essentieel onderdeel van maatschappelijk verantwoord ondernemen. De Rabobank kan daarbij een voorbeeld nemen aan de twee koplopers op het gebied van maatschappelijk verantwoord bankieren (Triodos en ASN-bank) en aan de pensioenfondsen ABP en PGGM.

    Met vriendelijke groet,

    Krispijn Beek

    Een afschrift van deze mail is verzonden aan de VBDO en geplaatst op mijn weblog.

    Duurzame porno & wapens?

    Volgens ABP kan dat best, want:

    Het ABP sluit niemand uit maar gaat in gesprek met bedrijven waar het in belegt.

    Zo begint het ingezonden stuk van Eugene Rebers (senior counsel ABP Vermogensbeheer) optimistisch om aan het eind te concluderen dat het uitsluiten van sectoren kortzichtig is en dat uit het artikel

    (…) blijkt dat het ABP duurzaam beleggen structureel heeft verweven in zijn processen.

    Helaas moet ik de heer Rebers teleurstellen, het wordt mij geheel niet duidelijk uit zijn ingezonden brief hoe ABP duurzaamheidscriteria in haar bedrijfsproces borgt. Wie de Verklaring inzake de beleggingsbeginselen van ABP (pdf) leest snapt waarom, daarin staat namelijk het volgende als belangrijkste doelstelling:

    De doelstelling van ABP’s beleggingsbeleid is het behalen van een maximaal reëel lange-termijn rendement ten behoeve van de (gewezen) deelnemers in het pensioenfonds.3 Het bestuur bepaalt welke risico’s ABP bereid is daarbij te aanvaarden, met inachtneming van de opbouw van het deelnemersbestand, de vereiste solvabiliteit en de wenselijkheid van stabiele premies. ABP vraagt alle betrokkenen bij haar beleggingsproces absolute prioriteit te geven aan deze beleggingsdoelstelling.

    ABP heeft bewijst in haar beleggingsbeginselen nog wel wat lippendiensten aan duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen, maar uiteindelijk is alles ondergeschikt aan bovenstaande doelstelling. Zoals ook blijkt uit deze passage op pagina 11:

    ABP beoordeelt elke belegging zuiver op grond van risico- en rendementsoverwegingen. Volgens de prudent person regel is daarbij op voorhand geen enkele afzonderlijke beleggingscategorie, beleggingsinstrument of beleggingstechniek uit te sluiten, omdat steeds wordt gekeken naar het effect van de belegging op

    Waar zijn MVO en de dialoog van de heer Rebers gebleven? Geen idee, ik kom ze niet tegen in de verklaring inzake de beleggingsbeginselen. Mijn conclusie is dan ook dat ABP is ingehaald door de tijdsgeest t.a.v. MVO en duurzaamheid. Tijd dat de deelnemersraden (vakbonden en overheidswerkgevers) de verklaring inzake de belegginsbeginselen van ABP weer in lijn brengen met de huidige verwachtingen.

    Want ook de aangekondingde opening van zaken over de portefeuille is nog niet terug te vinden op de site van ABP. Laat staan dat makkelijk terug te vinden is wat de uitkomsten zijn van de dialoog die ABP al 10 jaar zegt te voeren met bedrijven waarin het investeert. Heeft Freeport-McMoran (om een willekeurig voorbeeld te noemen) bijvoorbeeld haar leven gebeterd in Indonesië onder druk van de dialoog met ABP? Zo niet, wat gaat ABP hieraan doen? Eeuwig doorpolderen en praten, of zijn er ook consequenties van niet doen wat ABP als investeerder verwacht? Al met al binnenkort maar eens een derde brief schrijven, dit maal aan ABVAKABO-FNV over hun inzet in de deelnemersraad.

    Bron: Duurzaam beleggen in wapens en porno kan best , Eugene Rebers, 19 april 2007 ’Duurzaam levert prima rendement’, PIet Sprengers, 20 april 2007