Is nul-op-de-meter CO2 neutraal?

Afgelopen week publiceerde de innovatiemanager van Remeha een artikel waarin hij stelt dat een all-electric nul-op-de-meter woning geen effect heeft op de CO2 uitstoot. Dit in tegenstelling voor een energiezuinige woning met gasaansluiting, die volgens Remeha door toepassing van groen gas wel naar CO2 neutraal kan. Het streven zou volgens Remeha dan ook moeten zijn om een woning CO2 vrij te maken in plaats van gasvrij. Vanuit verschillende hoeken is er al kritiek geleverd op de energieberekening van Remeha, zie bv. het commentaar van Jan Willem van de Groep. Tijd voor een kleine calculatie van de CO2 emissie op basis van de CO2 prestatieladder, waar Remeha zelf ook voor gecertificeerd is.

CO2 emissie nul-op-de-meter

Remeha stelt dat de CO2 emissie van een all-electric woning groter is dan nul. Op jaarbasis wekt de woning dan wel evenveel elektriciteit op als dat de woning verbruikt, maar het elektriciteitsnet wordt als buffer gebruikt. In de zomer produceert de woning meer stroom dan verbruikt wordt en in de winter neemt de woning meer stroom van het net op. De winterstroom wordt door Remeha voor het gemak gelijk gesteld aan kolenstroom of anders zou volgens Remeha gewerkt moeten worden met de uurgemiddelde CO2 footprint van elektriciteit.

Dat levert meteen meerdere afwijkingen ten opzichte van de CO2 footprint bepaling van de CO2 prestatieladder op. Ten eerste kent de CO2 prestatieladder geen uurgemiddelde elektriciteitsfootprint. Een gecertificeerd bedrijf kan zijn elektriciteitsverbruik vergroenen door zogenaamde garanties van oorsprong te kopen, daarmee toont het bedrijf aan dat op jaarbasis evenveel groene stroom wordt geproduceerd als het zelf verbruikt. Ik ben dan ook benieuwd of Remeha de CO2 uitstoot van haar eigen elektriciteitsverbruik op uurbasis heeft vergroend, of dat op die manier gaat doen.

Een nul-op-de-meter woning produceert op jaarbasis evenveel energie (meestal zonne-energie) als er gebruikt wordt. Zonne-energie heeft volgens de CO2 emissiefactoren, die onder andere gebruikt worden bij de CO2 prestatieladder een emissie van 0 gram / kWh. Dat betekent dat de jaarlijkse CO2 emissie van een NOM woning nul is. Ongeacht het aantal kWh dat gebruikt wordt. Kun je over discussiëren, maar dan moeten we het ook gaan hebben over de CO2 footprint van Remeha zelf en van alle bedrijven die hun CO2 emissie rapporteren volgens de methodiek van de CO2 prestatieladder (en ik vermoed zelfs van alle bedrijven die het internationale Green House Gas protocol gebruiken).

Nu weet ik dat er verschillende bedrijven zijn die hun betrokkenheid bij nul-op-de-meter woningen opvoeren als keteninitiatief in kader van de CO2 prestatieladder. Sterker: ik kan me voorstellen dat er bedrijven zijn die de nul-op-de-meter woningen die ze bouwen opvoeren als vermindering van hun zogenaamde downstream scope 3 emissies. Dat laatste zou betekenen dat er auditors van de CO2 prestatieladder zijn die een CO2 emissiereductie hebben toegekend aan nul-op-de-meter woningen.

CO2 emissie groen gas

Remeha stelt dat de CO2 emissie van een woning met een gasaansluiting en een HRE ketel wel naar nul kan door gebruik te maken van groen gas. Ook daar doet zich een uitdaging voor met de methodiek van de CO2 prestatieladder. De lijst met CO2 emissiefactoren kent namelijk 2 soorten biogas: stortgas en covergisting, met een CO2 emissiefactor (well-to-wheel) van respectievelijk 0,398 kg CO2/m3 gas en 1,260 kg CO2/m3 gas. Hoe je met dergelijke emissiefactoren bij het gebruik van zelfs maar 1 kubieke meter groen gas tot nul CO2 emissie kan komen is mij een raadsel. Ik kan de claim dat een groen gas woning wel nul CO2 emissie kan halen dan ook niet plaatsen.

Conclusie

In het artikel introduceert Remeha een aantal novititeiten, zoals het toepassen van uurgemiddelde CO2 emissiefactoren voor elektriciteit en het stellen dat groen gas CO2 neutraal is. Het eerste is zeer ongebruikelijk bij het bepalen van de CO2 emissie van elektriciteitsverbruik. Het tweede komt niet overeen met de in Nederland gehanteerde CO2 emissiefactoren, tenzij Remeha zich beperkt tot de CO2 emissie van verbranding van het gas. Ook dat is niet de afspraak binnen de CO2 prestatieladder, waar gewerkt wordt met de CO2 emisssie over de gehele levenscyclus (de zogenaamde well-to-wheel emissies).

Low Car Diet: de resultaten op de werkvloer bij Strukton

Vanaf woensdag 10 oktober was ik een van de ongeveer 10 Strukton-medewerkers die uit solidariteit met directeur Diederik Schonebaum mee heeft gedaan met de Low Car Diet actie van Urgenda. 10 dagen lang de autosleutel inleveren en op andere wijze richting werk en afspraken komen. Eerder schreef ik al hoe me dat is bevallen, aanvullend daarop kan ik wel stellen dat een paar dagen Low Car Diet je bewuster maakt van je reiskeuzes. Vandaag de reacties van collega’s en een overzicht van de behaalde reductie in autokilometers en CO2-emissies, gebaseerd op de gegevens van 4 collega’s waarvan ik de gegevens heb ontvangen en mijzelf.

Collega’s

Ik weet dat ongeveer 10 collega’s meegedaan hebben. Daarvan hebben er 4 terugkoppeling gegeven van de resultaten. Ook hebben verschillende mensen een of meerdere dagen op alternatieve wijze gereisd, aangezien het werk het niet toeliet om 10 dagen lang zonder auto te kunnen. Deze mensen zijn niet meegenomen in onderstaand overzicht.

Collega 1

650 kilometer OV in plaats van auto.
CO2 reductie: 85 kg of 67% t.o.v. reizen per auto.

Collega 2

In plaats van 7 keer met de auto van Amersfoort Noord naar Utrecht:

  • 7 keer Amersfoort CS – Maarssen CS en vice versa (enkele reis: 28 km)
  • 2 keer bus Amersfoort Noord – Amersfoort CS en vice versa (enkele reis 7,5 km)
  • 5 keer fiets Amersfoort Noord – Amersfoort CS en vice versa

CO2 reductie: 72 kg of 71% t.o.v. reizen per auto.

Collega 3

  •  100 km prive met OV en fiets*
  • 600 km zakelijk met alternatief vervoer (voornamelijk carpool)***

In plaats van 700 kilometer auto.

* voor berekening CO2 reductie uitgegaan van 50 km trein en 50 km fiets
** voor berekening CO2 reductie uitgegaan van 75% carpool en 75% trein.

CO2 reductie: 124 kg of 90% t.o.v. reizen per auto. Reactie van collega:

2 dagen was het door combinatie van werk en privé afspraken niet mogelijk om een sluitende agenda te krijgen zonder eigen auto, dus ik heb een beetje vals gespeeld. Maar het belangrijkste is dat de positieve ervaringen gewoon op wekelijkse basis herhaald kunnen worden, en dat ik nu ook (zeker) weet op welke duurzame manier ik niet naar mijn werk wil reizen

Collega 4

  • 2 dagen met de trein naar het werk (2*70 km + 2*12 km fietsen)
  • Met de fiets een rondje voor wat priveklusjes (65km)
  • Met de fiets naar sporten en boodschappen (20 km fietsen)
  • Met het openbaar vervoer op vakantie: (2*149 km)
  • Tijdens de vakantie: 50 km gecarpoold, 40 km gewandeld

Totalen:

  • Trein: 440km
  • Fiets: 109 km
  • Carpool: 50 km
  • Wandelen: 40 km

CO2 reductie: 100 kg of 78% t.o.v. reizen per auto. Reactie van collega:

Ik ben van plan mijn reiskostenvergoeding vanaf 1 november volledig om te zetten naar OV tot ik weer een racefiets heb. Wanneer ik weer een racefiets heb, ga ik vaker naar kantoor fietsen en zet ik mijn vergoeding weer om naar auto, hoewel ik dan voor mezelf een max van 2 dagen per week met de auto naar het werk ga stellen.

Collega 5

In plaats van 7 keer Schiedam – Utrecht:
  • 1 keer carpool Utrecht-Schiedam
  • 4,5 keer trein Schiedam – Maarssen v.v.
  • 1 keer metro Schiedam-Rotterdam Prins Alexander (plus wandelen naar kantoor Strukton Worksphere)
  • 1 keer trein Rotterdam Prins Alexander – Schiedam
  • 1 keer trein Schiedam Centrum – Den Haag Centraal v.v. (plus OV-fiets in Den Haag)
  • 3 keer fiets Schiedam Noord – Station Schiedam Centrum (en v.v.)
  • 3 keer bus Schiedam Noord- Station Schiedam Centrum (en v.v.)
  • 1 keer auto Maarssen – Schiedam Noord
  • Prive: boodschappen 2 keer met de auto gehaald i.v.m. hoeveelheid
CO2 reductie: 108 kg of 64% t.o.v. reizen met de auto.

Totaal

In totaal hebben we met 5 collega’s 488 kg. CO2 gereduceerd in 10 dagen tijd, dat is 74% t.o.v. ons normale reisgedrag. Kanttekening hierbij is dat ik uitgegaan ben van gemiddelde auto’s, terwijl de auto’s waar Strukton mee rijdt inmiddels allemaal richting A-label gaan. Als ik daar rekening mee hou valt de reductie waarschijnlijk lager uit. Daar staat tegenover dat de conversiefactoren uit de CO2 prestatieladder een stuk ongunstiger zijn dan de conversiefactoren waar de NS mee rekent.

CO2 calculator NS

Sinds kort heeft de NS een CO2 calculator op haar website, daarmee kan je de CO2 besparing van je treinreis berekenen t.o.v. de CO2 emissie van dezelfde reis per auto. Ik vind het een mooi initiatief van de NS samen met Milieu Centraal.

Strukton (mijn werkgever) is gecertificeerd op niveau 5 van de CO2 prestatieladder. Het verleggen van mobiliteit van auto naar openbaar vervoer is een van de maatregelen die we stimuleren om onze CO2 emissie te reduceren. Om die reden ben ik de afgelopen weken wat dieper in de berekening van de CO2 emissie per reizigerskilometer gedoken die de NS vermeldt, deze wijkt namelijk behoorlijk af van de CO2 conversiefactor uit het handboek CO2 prestatieladder versie 2.0 en 2.1. De NS hanteert 35,1 gram CO2/reizigerskilometer in 2010, terwijl het handboek CO2 prestatieladder uitgaat van de volgende conversiefactoren (getallen in gram CO2/reizigerskilometer):

Reistype CO2 emissie
Stoptrein *) 100
Intercity *) 55
Stoptrein+Intercity **) 65
Hoge snelheidstrein 60

Bron: STREAM Studie naar Transport Emissies van Alle Modaliteiten, CE Delft, maart 2008 v2.0.
*) Cf. STREAM rapport betreft dit het hele spoornet; Stoptreinen incl. dieseltractie.
**) Stoptrein + Intercity betreft een gecombineerde reis of treinreis met onbekend treintype.

Dat betekent dus op zoek naar de verschillen in gehanteerde conversiefactoren. Heel groot lijken die niet te zijn:

Emissiebron NS calculator CO2 prestatieladder
Windenergie

Onbekend

15

Zonne-energie

Onbekend

80

Grijze stroom

477

455

Diesel

2.629

3.135

Blijkbaar zit er ergens anders nog een verschil in de berekeningswijze, waardoor de CO2 emissie per reizigerskilometer van de NS niet bruikbaar is in het kader van de CO2 prestatieladder. Dat is jammer, want een lagere emissie bij de NS (en andere OV bedrijven) betekent een grotere stimulans om over te schakelen naar OV. Zeker nu het aantal auto’s dat onder de 100 gram CO2/kilometer duikt groter wordt (zie top 10 zuinige auto’s augustus 2012).