The battle for the bottom of the energy market

sunfunder_installationThe rise of sustainable energy puts the profitability of both the coal and gas industry in Europe, the US, and Australia under growing pressure. Oil and coal companies are refocusing on emerging markets, just like the tobacco industry did. Both Peabody Energy Inc. (one of the largest US coal companies) and ExxonMobil recently declared that fossil fuels are necessary to provide affordable energy to the poor.The problem for oil, gas, and coal companies is that market developments aren’t helping. A recent study by Kepler Chevreux shows that fossil fuel companies are about to loose massive amounts of money, even under the business as usual scenario—that is if there are no climate change policies in place—as estimated by the International Energy Agency (IEA). The paradox cited in the study by Kepler Chevreux is that those losses increase with higher market prices for fossil fuels, meaning higher oil prices will trigger bigger losses.The reason for that paradox is the falling prices of renewable energy. They have fallen so drastically to let the geenie out of the bottle. In growing parts of the world, electricity from solar and wind, combined with micro-grids if wanted, is becoming cheaper than electricity from traditional utilities powered by large scale coal, gas, or oil power plants with a huge grid network.

Fossil fuel companies and traditional utilities are faced with an additional challenge: while the cost of wind, solar, and energy storage continues to fall,  the cost of coal, oil and gas continues to rise. The latter is due to a combination of an increasing amount of environmental and health regulations being enacted by governments worldwide as well as the depletion of easily recoverable oil, gas, and coal reserves.

Those problems are not unique to companies in countries that are actively engaged in sustainable energy, like Germany. Similar problems also arise in Australia, a country whose current government has little affinity with climate change or sustainable energy; problems with Australia’s extended grids are becoming so big that one of their utilities recently set a California-style energy storage target for 2020.

Developments at the bottom of the energy market

IMG_6454At the true bottom of the energy market in Africa, South-America and Asia, large areas are not yet connected to the grid. With the falling cost of sustainable energy and energy storage, it is becoming less likely that those areas will ever be connected to a traditional grid with large central power stations. It is more likely that those areas will leap-frog the central grid by implementing off-grid solutions and micro-grids. In The Netherlands, such solutions are mainly known because of WakaWaka, a Dutch company that raised over €300,000 through crowdfunding on Symbid and OnePlanetCrowd in 2012 and 2013. In the US, all things are handled a slice bigger and off-grid solutions company D.Light recently raised $11 million in series C funding to finance its further growth.

logo_sunfunderThe US also has a dedicated solar investment platform for off-grid solar called SunFunder. Since starting 2 years ago, SunFunder has raised over $600,000 for 21 projects through crowdfunding as well as private investments from accredited and institutional investors.

In my opinion, SunFunder is interesting for three reasons. First, they look further than solar lights and phone chargers. They also look at larger scale solar such as solar home systems and micro-grids. Their current project Switch On Ntungamo in Uganda is a good example. Second, they leverage crowdfunding to make off-grid solar projects more attractive for larger private investors. They are going ahead with this two-tiered approach with the ultimate goal of proving that off-grid solar is bankable. To date the repayment rate of SunFunder’s projects is 100%.

Impact_land_a_hand_for_Rafiki-500x259

Third, an important reason that makes SunFunder interesting is that they show how much a family can save by switching from fossil fuels to solar energy (example above). Traditionally many families in Africa and India use kerosene lighting, which is bad for their health because its toxic fumes make for poor indoor air quality and it is dangerous (it can easily be accidentally knocked over or spilled, causing fire). Kerosene lamps also cost money every month because it needs to be refueled, while a solar light only costs money at the time of buying and does not cost money to refuel because sunshine is free. The time it takes for solar lights to repay for itself is very short, often less than a year. Meanwhile, the savings from solar lights can add up to 15% of a family’s annual household income and are continuously earned for the lifespan of the product, ranging from 5-10 years depending on the battery.

This provides an additional problem for the fossil fuel industry, as Africa is often a market for low-quality products. High quality kerosene, for example, is sold to major airlines, while low quality kerosene is sold to Africa for lighting. Thus, each quality solar light that is sold in Africa eats into the market of oil companies and each micro-grid installation takes away potential markets for traditional, coal powered grids. So I do wonder if the current “fossil fuels are necessary” strategy of oil and coal companies for the bottom of the pyramid will work.

This article was published in Dutch on Sargasso and reproduced with the author’s permission. His article has been translated to English with the help of SunFunder staff.

Disclosure: I’ve participated in WakaWaka’s crowdfunding campaign and I’m an active crow investor on sunfunder.com.

De wereldwijde strijd om de onderkant van de energiemarkt

sunfunder_installationDe winstgevendheid van energiecentrales op kolen en gas in Europa, de VS en Australië staat in toenemende mate onder druk door de opkomst van hernieuwbare energie. Net als de tabaksindustrie verleggen mijnbouw- en oliebedrijven hun focus naar ontwikkelingslanden. Zowel Peabody Energy Inc. (een van de grootste kolenbedrijven van de  VS) als Exxon Mobile verklaarde recent dat fossiele energiebronnen belangrijk zijn voor een betaalbare energievoorziening voor de armen.

Het enige probleem voor bedrijven in olie, kolen en gas is dat de marktontwikkeling ze niet meezit. Een recente studie van Kepler Chevreux laat zien dat deze bedrijven zelfs onder het business as usual-scenario van het Internationaal Energie Agentschap, dat wil zeggen zonder klimaatbeleid, forse verliezen kunnen verwachten. Paradoxaal genoeg worden die verliezen alleen maar hoger als de prijs van fossiele brandstoffen stijgt. Dus hoe hoger de olieprijs, hoe hoger het verlies volgens Kepler Chevreux wordt.

De oorzaak daarvan heeft alles te maken met de opkomst van duurzame energiebronnen. De geest is uit de fles en in een toenemend aantal gebieden in de wereld is elektriciteit van zon- en wind, eventueel aangevuld met een micro-grid, goedkoper dan het traditionele elektriciteitsmodel van grote kolen-, gas- en oliecentrales met een groot elektriciteitsnetwerk. Met als bijkomende uitdaging: de kostprijs van zon- en windenergie daalt, terwijl de kostprijs van kolen, olie en gas stijgt door een combinatie van regelgeving en het opraken van makkelijk winbare voorraden.

De problemen ontstaan niet alleen in landen die duurzame energie goed gezind zijn, zoals Duitsland. Ook in Australië, waar de huidige regering weinig opheeft met klimaatbeleid of duurzame energie, beginnen energiebedrijven het te voelen. Zo zeer zelfs dat een van de netwerkbeheerders bezig is naar een omslag naar energieopslag in plats van netwerkuitbreiding.

Ontwikkelingen  aan de onderkant van de energiemarkt

Aan de echte onderkant van de markt, in Afrika, Zuid-Amerika en Azië, zijn grote gebieden nog niet aangesloten op elektriciteitsnetwerken. Met de dalende kosten van duurzame energie en energieopslag is het de vraag of deze gebieden ooit aangesloten gaan worden op een centraal elektriciteitsnetwerk. Of dat deze gebieden gebruik  gaan maken van offgrid oplossingen en mini-grids. In Nederland zijn dergelijke oplossingen vooral bekend vanWakaWaka, dat in 2012 en 2013 via crowdfundingacties op Symbid enOnePlanetCrowd ruim €300.000 ophaalde. In de VS pakken ze het nog een maatje groter aan en haalde D.Light recent $11 miljoen op aan durfkapitaal om de verdere groei te financieren.

logo_sunfunderAmerika kent met Sunfunder zelfs een crowdfunding platform dat zich specifiek richt op het financieren van offgrid zonne-energie. Sinds hun start 2 jaar geleden hebben ze ruim $600.000 opgehaald voor 21 projecten via crowdfunding en private investeerders.

Sunfunder is naar mijn mening om drie redenen interessant: ten eerste kijken ze verder dan lampen en telefoonopladers op zonne-energie, ze kijken ook steeds vaker naar micro-grids. Bijvoorbeeld bij hun huidige project Switch On Ntungamo. Ten tweede gebruiken ze crowdfunding om offgrid solar toegang te geven tot financiering door grote private investeerders en uiteindelijk ook banken. Tot nu toe is 100% van de leningen terugbetaald.

Impact_land_a_hand_for_Rafiki-500x259
Impact berekening offgrid solar project in Tanzania.

Een derde belangrijke reden dat Sunfunder interessant is is omdat ze laten zien hoeveel een familie kan besparen door over te schakelen van fossiele energie op zonne-energie. Traditioneel gebruiken veel families en Afrika en India kerosene voor verlichting. Dat is slecht voor hun gezondheid (luchtkwaliteit binnenshuis) en gevaarlijk (brand). Bovendien kost kerosine iedere maand geld, terwijl een zonne-lamp enkel een start investering vergt. Daarna is de elektriciteit gratis. De terugverdientijden zijn daarbij erg kort. Vaak minder dan een jaar, terwijl de besparing op kan lopen tot 15% van het huishoudinkomen.

IMG_6454Een bijkomend probleem voor de olie-industrie is dat de Afrikaanse markt een afzetmarkt vormt voor kwalitatief laagwaardige producten. Hoogwaardige kerosine gaat naar de luchtvaart, laagwaardige naar Afrika voor verlichting. Iedere verkochte zonne-lamp vreet dus ook aan de afzetmarkt van de olie-industrie. Ieder micro-grid vreet aan de potentiële markt voor centrale energieopwekking met grote elektriciteitsnetwerken. Ik vraag me dan ook af of een bottom of the pyramid strategie daadwerkelijk gaat werken voor de olie- en kolenindustrie.

Disclosure: Ik heb zelf deelgenomen aan de crowdfunding acties van WakaWaka en investeer in offgrid solar via Sunfunder.

Dit artikel is eerder gepubliceerd op Sargasso en Oneworld.

Fotocredits: Sunfunder.

Het belang van teerzandolie voor Nederland

Vorige week berichtte Damian Carrington in The Guardian dat de Nederlandse overheid zich net als Engeland sterk maakt voor een compromis om te voorkomen dat Canadese teerzandolie als zeer milieuonvriendelijk te boek komt te staan. Daarmee verplaatst de strijd om de winning van de Canadese teerzanden zich naar Nederland. In eerste instantie leek het me een onlogische zet om je in te zetten voor de importmogelijkheden van Canadese olie. Totdat ik bedacht dat de Nederlandse staat via Energiebeheer Nederland voor 40% participeert in de winning van olie door NAM (onderdeel van Shell & Exxon) in Schoonebeek (zie lijst met deelnemingen op EBN site). De olie in Schoonebeek is ” zo taai en dik dat het lijkt op pannenkoekenstroop

Strijd om teerzand in Canada & de VS

In Canada is de strijd al een paar jaar in volle gang en heeft de minister onlangs een open brief gestuurd, waarin hij stelt dat tegenstanders van de winning van teerzand tegenstanders van Canada zijn. In de VS  wordt al een tijd een zware strijd geleverd om de vergunning voor de Keystone XL pijpleiding te blokkeren. Begin deze week heeft Obama de vergunning voor Keystone XL voorlopig afgewezen, maar wel de mogelijkheid open gelaten om een nieuwe vergunning aan te vragen. Obama is van mening dat het Amerikaanse parlement hem onvoldoende tijd gunt om de milieu- en sociale effecten van de pijpleiding te onderzoeken.

Californië werkt daarnaast aan wetgeving die de invoer van teerzandolie stukken lastiger maakt, door eisen te stellen aan de CO2 emissie van brandstof over de hele winningsketen (van well to wheel). Een rekenmethodiek die ook wel bekend staat als levenscyclus analyse en volstrekt gebruikelijk is in andere branches. Zo niet in de energiehoek, want de oliemaatschappijen voeren een stevige juridische strijd tegen het voorstel.

Teerzandolie in de EU & Nederland

In Europa werkt de Europese Commissie aan een herziening van The Fuel Quality Directive, dit is een soortgelijk voorstel als waar Californië aan werkt. Engeland (volgens sommige een lichtend voorbeeld op milieugebied) probeert al langer om dit voorstel van tafel te krijgen. Nederland heeft zich daar volgens Damian Carrington inmiddels bijgevoegd met een eigen voorstel. Damian Carrington wijst er op dat BP en Shell beide fors hebben geïnvesteerd in de Canadese teerzandolie. Wat hij over het hoofd ziet is dat de Nederlandse overheid via Energiebeheer Nederland ook (fors?) geïnvesteerd heeft in de winning van teerzandolie in ons eigen kikkerlandje. De hoeveelheid energie die nodig is om de Nederlandse teerzanden te ontginnen is misschien minder groot dan voor de Canadese teerzanden, maar ik vermoed dat het nog altijd meer is dan benodigd is voor conventionele oliewinning.

Als het voorstel van de Europese Commissie ongewijzigd wordt aangenomen kan het dan ook wel eens een stuk lastiger worden om de verwachte 100 miljoen vaten olie te verkopen. Wat weer gevolgen heeft voor de ‘aardgasbaten’ die EBN afdraagt aan de Nederlandse staat. In 2010 was de afdracht van EBN aan de Nederlandse staat volgens de jaarrekening goed voor ruim 5,3 miljard Euro. Al komt het grootste deel daarvan ongetwijfeld van aardgas.

PS Waarom investeert de Nederlandse overheid eigenlijk via EBN risicodragend in de zoektocht naar en de winning van fossiele brandstoffen, terwijl hernieuwbare bronnen hooguit exploitatiesubsidie krijgen?