Trump’s nieuwe wereldorde: fossiel vs. groen

Energie-expert Michael Klare vraagt zich af of Trump bezig is met het creëren van een nieuwe wereldorde. Deze is in zijn ogen niet gebaseerd op het wereldbeeld van Wilsonian’s internationalisten, die de wereld verdeeld zien tussen liberale democratieën (aangevoerd door de VS en zijn Europese bondgenoten) en onvrije autocratische landen (geleid door Rusland onder Vladimir Putin). Het is ook niet gebaseerd op Samuel Huntington’s wereldbeeld uit The Clash of Civilizations, waarin de botsing plaatsvind tussen de Islam en het Joods-Christelijke westen. Veeleer lijkt de scheiding te lopen tussen landen die kiezen voor fossiele energie en landen die kiezen voor hernieuwbare energie.

Ultimately, Trump seems to be aiming at the creation of a new world order governed largely by energy preferences.  From this perspective, an alliance of Russia, Saudi Arabia, and the United States makes perfect sense. As a start, authoritarian-minded leaders who detest liberal ideas and seek to perpetuate the Age of Carbon now run all three countries. They, in turn, exercise a commanding role in the global production of energy.  As the world’s three leading producers of petroleum, they account for about 38% of total global oil output.  The U.S. and Russia are also the world’s top two producers of natural gas.  Along with Saudi Arabia, they jointly account for 41% of global gas output.

De eerste drie stappen die wijzen naar deze nieuwe wereldorde die Trump nastreeft zijn het aanhalen van de banden met Saoudi-Arabië, het van zich vervreemden van Europese NAVO-bondgenoten (waarvan de meeste het klimaatakkoord van Parijs steunen) en de aankondiging dat de VS zich terug gaat trekken uit het klimaatakkoord van Parijs. Klare schetst een dystopisch beeld van de gevolgen van een wereld overheerst door fossiele energie belangen:

A world dominated by petro-powers will be one in which oil is plentiful, the skies hidden by smog, weather patterns unpredictable, coastlines receding, and drought a recurring peril. The possibility of warfare is only likely to increase on such a planet, as nations and peoples fight over ever-diminishing supplies of vital resources, especially food, water, and arable land.

Een wereld overheerst door groene krachten leidt naar zijn mening waarschijnlijk tot een positiever toekomstbeeld:

A world dominated by green powers, on the other hand, is likely to be less ravaged by war and the depredations of extreme climate change as renewable energy becomes more affordable and available to all.

Open waanlink

Dit bericht is eerder als Open Waanlink gepubliceerd op Sargasso.

Pacifische landen overwegen verbod op kolenmijnen

NIEUWS – Veertien Pacifische landen overwegen het eerste internationale verdrag dat zich ten doel stelt om de winning van fossiele brandstoffen uit te faseren. De 14 landen richten zich in eerste instantie op verplichte doelstellingen voor duurzame energie en op een verbod op nieuwe kolenmijnen en op de uitbreiding van bestaande kolenmijnen. Naar verwachting staat het verdrag op z’n vroegst in 2018 op de internationale agenda.

Een verdrag dat nieuwe kolenmijnen en de uitbreiding van bestaande kolenmijnen verbiedt zou een enorme opsteker betekenen voor de wereldwijde ‘keep it in the ground‘ beweging, die aangevoerd wordt door 350.org.

Open waanlink

Dit bericht is eerder gepubliceerd als open waanlink op Sargasso.

Zijn we getuige van de dood van de fossiele energiesector?

Alternet heeft een lezenswaardige long read over de neergang van de fossiele energiesector. De wereld is nog voor een groot deel afhankelijk van fossiele energiebronnen, toch gaat het niet goed met de sector. Het aantal faillissementen neemt toe bij olie, gas en kolenbedrijven. Hetfaillissement van het grootste private kolenmijnbouwbedrijf ter wereld was daarvan een goed teken. Volgens Alternet is er geen sprake van een tijdelijke dip, maar het symptoom van de wereldwijde overconsumptie van de hulpbronnen en grondstoffen van onze planeet.

De voornaamste oorzaak van de problemen zijn de sterk gedaalde prijzen voor olie, gas en kolen. Hierdoor is een groeiend aantal bedrijven niet in staat om zijn schulden terug te betalen. The Economist schat de totale schuldenberg van de fossiele energiesector op 2,5 triljoen dollar. Volgens andere is de totale schuld tussen 2006 en 2014 verdrievoudigd tot 3 triljoen dollar. Om rente en schulden af te lossen moeten bedrijven veel olie, gas en kolen blijven produceren, wat weer zorgt voor lagere prijzen, waardoor het lastiger wordt om rente en aflossing te voldoen.

Bovenop de problemen door de dalende olie-, gas- en kolenprijzen komt het klimaatverdrag van Parijs, als gevolg waarvan de meeste olie-, gas- en kolenvoorraden in de grond moeten blijven.

Tip via: Henri Bontenbal

Open waanlink

Dit bericht is eerder gepubliceerd als Open Waanlink op Sargasso

Het tijdperk van fossiele energie loopt ten einde, wat rest zijn details

ANALYSE – Dat is de boude stelling van Paul Gilding op de Australische site Reneweconomy. Volgens hem verandert de energiemarkt fundamenteel. De afgelopen honderd jaar werd de energiemarkt gedomineerd door grote, traag bewegende bedrijven die fysieke voorraden in grote hoeveelheden ontwikkelden en leverden. Het nieuwe energiesysteem dat zich ontwikkeld wordt gedomineerd door hernieuwbare energie en energieopslag als ‘technologie’, een bedrijfsmodel dat meer lijkt op dat van informatie en communicatie technologie. Een bedrijfstak waar prijzen blijven dalen, de kwaliteit blijft stijgen, verandering snel gaat en disruptieve innovaties normaal en constant aanwezig zijn.

Deze omslag heeft veel gevolgen voor de energiemarkt, de belangrijkste is volgens Gilding heel eenvoudig. Meer vraag naar hernieuwbare energie en energieopslag betekent lagere prijzen en betere kwaliteit, zoals dat ook gebeurd met informatie- en communicatietechnologie. De energiebronnen waar ze mee concurreren (kolen, olie en gas) volgen een ander patroon. Als de vraag bleef stijgen zouden de prijzen omhoog gaan omdat nieuwe voorraden (zoals diepzee olie) duurder zijn om te ontginnen. Ze kunnen goedkoper worden door marktveranderingen, zoals recent gebeurd is, maar ze blijven niet goedkoper worden en beter worden kunnen ze al helemaal niet.

Daarbij staat duurzame energie op het punt om concurrerend te worden op prijs met fossiele brandstoffen. In veel gevallen zijn ze dat al. In 10 jaar, of misschien al binnen 5 jaar, zullen duurzame energiebronnen op veel plaatsen veel goedkoper zijn dan fossiele energiebronnen en ze zullen goedkoper blijven worden. En beter.

Ontwikkelingen gasmarkt

Voorbeelden van deze ontwikkeling zijn al te vinden. Bijvoorbeeld in de dalende vraag naar aardgas in Europa. Terwijl Europese beleidsmakers zich druk maken om nieuwe pijpleidingen is de vraag naar aardgas met 23% gedaald t.o.v. z’n top. De daling van de vraag naar gas vertaalt zich al jaren in lagere prognoses van de vraag naar gas, al blijft de prognose nog steeds hoger dan de daadwerkelijke vraag.

Vraag naar gas vs. voorspelde vraagontwikkeling. Bron Energypost.eu
Vraag naar gas vs. voorspelde vraagontwikkeling. Bron: Energypost.eu

De dalende vraag naar gas doet zich voor in alle drie de afzetmarkten voor gas: industrie, energiesector en gebouwde omgeving. Daarbij komt 80% van de vraag naar gas van slechts 7 Europese landen, te weten Duitsland, VK, Italie, Frankrijk, Nederland, Spanje en Belgie. Bulgarije, Tjechie, Hongarije, Polen, Roemenie, Slowakije en Slovenie zijn goed voor 12% van de Europese vraag naar gas. Dat betekent dat het merendeel van de vraag naar aardgas komt van landen met stevige doelstellingen voor duurzame energie en energiebesparing. De kans op een stijgende vraag naar gas is zodoende beperkt, tenzij er een grootschalige omslag naar gas in de transportsector plaats vind.

Ontwikkeling kolensector

Een andere fossiele brandstof die last heeft van de omslag op de energiemarkt is kolen. Volgens Bloomberg is de aandelenkoers van kolenbedrijven het afgelopen jaar met 50% gedaald. Amerikaanse kolenbedrijven hebben de afgelopen jaren 75% van hun beurswaarde verloren, terwijl de Dow Jones Index in dezelfde periode met 70% steeg. Ook de obligaties van kolenbedrijven staan onder druk. In het tweede kwartaal van 2015 daalde de koers van kolenobligaties met 17%. Dat is een forse daling, zeker gezien de stijgende koers van obligaties van olie en gasbedrijven. De drie kolenbedrijven met de slechts presterende obligatiekoers in het tweede kwartaal zijn volgens Bloomberg: Alpha Natural Resources (70% daling), Peabody (40% daling) en Arch (30% daling).

Amerika verliest de komende jaren 17% van z’n kolencentrales i.v.m. sluiting of ombouw naar gas. In China lijkt de grote hausse aan nieuwbouw van kolencentrales voorbij te zijn. Wind- en zonne-energie winnen ook in China op prijs.

Dat hernieuwbare energie de concurrentie van fossiele energie wint op basis van prijs wil niet zeggen dat fossiele energie snel zal verdwijnen. Wel dat het grootste deel van de investeringen in nieuwe opwekcapaciteit de komende jaren richting duurzame energie zal gaan.

Open waanlink

Dit bericht verscheen eerder als open waanlink op Sargasso.

Fossiele energiebedrijven ‘zouden verplicht in CO2 opslag moeten investeren’

Bedrijven die actief zijn in olie, kolen en gas zouden volgens wetenschappers van het Oxford Martin Safe Carbon Investment Initiative evenveel in CO2 opvang en opslag (CCS) moeten investeren als dat ze investeren in het zoeken naar nieuwe olie-, kolen- en gasvoorraden.

Myles Allen stelt dat de Bank of England en financiële toezichthouders de opslag van CO2 als een nieuwe klasse van activa moeten beschouwen. Inclusief de bijbehorende monitoring en financiële waardering:

If they are going to dig this stuff [CO2 houdende brandstofffen] up then they are going to have to show where they are going to store it.

Allen stelt dat CCS verplicht moet worden, zodat bedrijven als Shell bij het indienen van voorstellen voor het winnen van olie en gas duidelijk moeten maken waar ze de vrijkomende CO2 gaan opslaan. Op deze manier krijgt CO2 een prijs en ligt de verantwoordelijkheid bij degene die het probleem veroorzaakt i.p.v. bij de belastingbetaler.

Open waanlink

Dit bericht is eerder als Open waanlink op Sargasso gepubliceerd.

De wereldwijde strijd om de onderkant van de energiemarkt

sunfunder_installationDe winstgevendheid van energiecentrales op kolen en gas in Europa, de VS en Australië staat in toenemende mate onder druk door de opkomst van hernieuwbare energie. Net als de tabaksindustrie verleggen mijnbouw- en oliebedrijven hun focus naar ontwikkelingslanden. Zowel Peabody Energy Inc. (een van de grootste kolenbedrijven van de  VS) als Exxon Mobile verklaarde recent dat fossiele energiebronnen belangrijk zijn voor een betaalbare energievoorziening voor de armen.

Het enige probleem voor bedrijven in olie, kolen en gas is dat de marktontwikkeling ze niet meezit. Een recente studie van Kepler Chevreux laat zien dat deze bedrijven zelfs onder het business as usual-scenario van het Internationaal Energie Agentschap, dat wil zeggen zonder klimaatbeleid, forse verliezen kunnen verwachten. Paradoxaal genoeg worden die verliezen alleen maar hoger als de prijs van fossiele brandstoffen stijgt. Dus hoe hoger de olieprijs, hoe hoger het verlies volgens Kepler Chevreux wordt.

De oorzaak daarvan heeft alles te maken met de opkomst van duurzame energiebronnen. De geest is uit de fles en in een toenemend aantal gebieden in de wereld is elektriciteit van zon- en wind, eventueel aangevuld met een micro-grid, goedkoper dan het traditionele elektriciteitsmodel van grote kolen-, gas- en oliecentrales met een groot elektriciteitsnetwerk. Met als bijkomende uitdaging: de kostprijs van zon- en windenergie daalt, terwijl de kostprijs van kolen, olie en gas stijgt door een combinatie van regelgeving en het opraken van makkelijk winbare voorraden.

De problemen ontstaan niet alleen in landen die duurzame energie goed gezind zijn, zoals Duitsland. Ook in Australië, waar de huidige regering weinig opheeft met klimaatbeleid of duurzame energie, beginnen energiebedrijven het te voelen. Zo zeer zelfs dat een van de netwerkbeheerders bezig is naar een omslag naar energieopslag in plats van netwerkuitbreiding.

Ontwikkelingen  aan de onderkant van de energiemarkt

Aan de echte onderkant van de markt, in Afrika, Zuid-Amerika en Azië, zijn grote gebieden nog niet aangesloten op elektriciteitsnetwerken. Met de dalende kosten van duurzame energie en energieopslag is het de vraag of deze gebieden ooit aangesloten gaan worden op een centraal elektriciteitsnetwerk. Of dat deze gebieden gebruik  gaan maken van offgrid oplossingen en mini-grids. In Nederland zijn dergelijke oplossingen vooral bekend vanWakaWaka, dat in 2012 en 2013 via crowdfundingacties op Symbid enOnePlanetCrowd ruim €300.000 ophaalde. In de VS pakken ze het nog een maatje groter aan en haalde D.Light recent $11 miljoen op aan durfkapitaal om de verdere groei te financieren.

logo_sunfunderAmerika kent met Sunfunder zelfs een crowdfunding platform dat zich specifiek richt op het financieren van offgrid zonne-energie. Sinds hun start 2 jaar geleden hebben ze ruim $600.000 opgehaald voor 21 projecten via crowdfunding en private investeerders.

Sunfunder is naar mijn mening om drie redenen interessant: ten eerste kijken ze verder dan lampen en telefoonopladers op zonne-energie, ze kijken ook steeds vaker naar micro-grids. Bijvoorbeeld bij hun huidige project Switch On Ntungamo. Ten tweede gebruiken ze crowdfunding om offgrid solar toegang te geven tot financiering door grote private investeerders en uiteindelijk ook banken. Tot nu toe is 100% van de leningen terugbetaald.

Impact_land_a_hand_for_Rafiki-500x259
Impact berekening offgrid solar project in Tanzania.

Een derde belangrijke reden dat Sunfunder interessant is is omdat ze laten zien hoeveel een familie kan besparen door over te schakelen van fossiele energie op zonne-energie. Traditioneel gebruiken veel families en Afrika en India kerosene voor verlichting. Dat is slecht voor hun gezondheid (luchtkwaliteit binnenshuis) en gevaarlijk (brand). Bovendien kost kerosine iedere maand geld, terwijl een zonne-lamp enkel een start investering vergt. Daarna is de elektriciteit gratis. De terugverdientijden zijn daarbij erg kort. Vaak minder dan een jaar, terwijl de besparing op kan lopen tot 15% van het huishoudinkomen.

IMG_6454Een bijkomend probleem voor de olie-industrie is dat de Afrikaanse markt een afzetmarkt vormt voor kwalitatief laagwaardige producten. Hoogwaardige kerosine gaat naar de luchtvaart, laagwaardige naar Afrika voor verlichting. Iedere verkochte zonne-lamp vreet dus ook aan de afzetmarkt van de olie-industrie. Ieder micro-grid vreet aan de potentiële markt voor centrale energieopwekking met grote elektriciteitsnetwerken. Ik vraag me dan ook af of een bottom of the pyramid strategie daadwerkelijk gaat werken voor de olie- en kolenindustrie.

Disclosure: Ik heb zelf deelgenomen aan de crowdfunding acties van WakaWaka en investeer in offgrid solar via Sunfunder.

Dit artikel is eerder gepubliceerd op Sargasso en Oneworld.

Fotocredits: Sunfunder.

Op naar de eerste Windcentrale

De Windcentrale heeft deze week een nieuwe functie op haar site toegevoegd. Je kan nu zien hoeveel winddelen er al verkocht zijn. Op het moment van schrijven staat de teller op 8210 winddelen van De Grote Geert. Dat betekent dat van de 9.910 winddelen er nog 1.700 te koop zijn, oftewel 850.000 kWh. Goed om zo’n 243 huishoudens van windenergie te voorzien (uitgaande van een jaarverbruik van 3.500 kWh per huishouden per jaar). Per huishouden vergt dat een investering van €2.415 (7 winddelen van €345 per stuk).

Ondertussen merk ik dat mijn weblog vooral bezocht wordt door mensen die op zoek zijn naar de nadelen van De Windcentrale. Toch een vreemd fenomeen: ik ben wat kritisch, maar koopt uiteindelijk toch 2 winddelen en vervolgens blijft m’n weblog vooral bezocht worden door mensen die op zoek zijn naar de nadelen. Het was me al eens opgevallen dat er behoorlijk wat bezoekers zochten naar nadelen of slechte ervaringen met zonneboilers, heatpipes, Meewind en De Windvogel. De Windcentrale slaat echter alles. In de top 10 van zoektermen op mijn blog komen De Windcentrale en winddelen al weken alleen voor in combinatie met het woord ‘nadelen’. Misschien wat om over na te denken voor de marketeers en seo-specialisten onder mijn lezers.

Hopelijk gaat het aantal zoekers naar negatieve informatie de pret niet drukken, want ik hoop toch minimaal op nog 243 mede winddelers. Meer mag natuurlijk ook 🙂 En ik hoop natuurlijk dat al die winddelers de landelijke politiek gaan lastig vallen over zelflevering / salderen voor de meter (al schijnen inmiddels 7 partijen in verkiezingstijd achter het idee te staan). Het is tenslotte toch van de zotte dat de Nederlandse politiek roept dat we duurzamer moeten worden, maar dat de energiebelasting op duurzame energie even hoog is als op fossiel energie. Voor consumenten gaat het dan al snel om 70% van de elektriciteitsprijs. Terwijl we met de vergroening van auto’s toch een goed voorbeeld hebben van de kracht van financiële prikkels…

Nog zotter wordt het als je bedenkt dat de Nederlandse staat bij het winnen van fossiele energiebronnen 40% van de investering en het risico voor zijn rekening neemt via Energiebeheer Nederland*, terwijl je bij duurzame energie mag meeloten voor een exploitatiesubsidie. Die exploitatiesubsidie kan veel lager worden wanneer groene en grijze stroom gedifferentieerde belastingtarieven krijgen. Zodra dat gebeurt wil ik met alle plezier praten over een variabele vergoeding voor transportkosten (afhankelijk van afstand tussen energieopwekking en energieverbruik) en een vergoeding voor de  programmaverantwoordelijkheid van het energiebedrijf.

* GroenLinks is naar mijn weten de enige partij die in haar verkiezingsprogramma aangeeft dat EBN  niet mag gaan investeren in een specifieke vorm van fossiele energie, te weten schaliegas.