Stopt de overheid met jokkebrokstroom?

In 2013 legde Sargasso bloot dat de Tweede Kamer zogenaamde jokkebrok stroom inkoopt. Met de marktconsultatie die op 18 augustus is gepubliceerd lijkt verandering op handen.

Hoe werkt inkoop van groene stroom

Consumptie van duurzame elektriciteit bestaat uit een combinatie van fysieke consumptie van elektriteit en het afboeken van zogenaamde Garanties van Oorsprong. Met deze garanties van oorsprong wordt de elektriciteit vergroend. Er zijn 2 manieren om duurzame elektriciteit in te kopen:

  1. Fysieke elektriciteit en garanties van oorsprong bij dezelfde leverancier kopen. Bij voorkeur bij een leverancier die ook elektriciteit uit hernieuwbare bronnen produceert. De afnemer koopt in dat geval de duurzame elektriciteit; de leverancier zorgt voor de levering van elektriciteit en voor het afboeken van de garanties van oorsprong.
  2. Het is ook mogelijk om als afnemer de garanties van oorsprong apart van de elektriciteit in te kopen. Een afnemer moet dan zelf een garantie van oorsprong rekening openen bij de uitgevende instantie (of dit door een derde partij laten doen) en vervolgens zelf garanties van oorsprong kopen bij de ingekochte elektriciteit. Deze garanties laten bijboeken op de eigen garanties van oorsprong rekening en afboeken.

Wat is jokkebrok stroom?

In 2013 legde de Nederlandse Energiemaatschappij (NME) in een reclamespotje uit wat ‘jokkebrok stroom’ is. Voor een habbekrats per klant kochten zij garanties van oorsprong van Scandinavische waterkrachtcentrales. Scandinavische landen trekken deze verkochte GvO’s niet van hun eigen groene stroomproductie af, Scandinavische energiebedrijven melden hun klanten ook nauwelijks dat ze de GvO’s van de waterkrachtcentrale hebben doorverkocht. Milieuorganisaties, zoals Greenpeace, WISE en HIER hebben dan ook al jaren kritiek op deze wijze van vergroenen van elektriciteit en spreken van sjoemelstroom.

Inkoop rijksoverheid

De rijksoverheid kiest al jaren voor het apart aanbesteden van de fysieke elektriciteit en de garanties van oorsprong. Daarmee gebruikt de rijksoverheid wel groene stroom, alleen leidt dat volgens Minister Kamp niet tot extra vergroening van de elektriciteitsvoorziening in Nederland of de EU. Terwijl het hele idee van duurzaam inkopen door de overheid toch juist was om als overheid het goede voorbeeld te geven en daarmee bij te dragen aan de verdere verduurzaming van de economie. In 2013 legde Sargasso bloot dat de rijksoverheid en Tweede Kamer zelf ook jokkebrok stroom gebruiken.

Tot voor kort hield het Kabinet vol dat de Rijksoverheid vanwege Europese aanbestedingsregels niet specifiek voor Nederlandse groene stroom kan kiezen. Er lijkt nu echter toch een doorbraak aan te komen. Op 18 augustus heeft het rijk namelijk een marktconsultatie aangekondigd ter voorbereiding van de inkoop van groene stroom voor de periode 2018-2021. In de aankondiging stelt het rijk dat er sinds dit jaar geen garanties van oorsprong van Scandinavische waterkrachtcentrales (een belangrijke bron van jokkebrok stroom) meer ingekocht worden.

Op de langere termijn wil het Rijk alleen elektriciteit kopen die in Nederland zelf duurzaam is opgewekt, zo veel mogelijk op rijksgrond. De komende vier jaar is dat nog niet haalbaar. De jaren 2018-2021 zijn daarom een overgangsperiode. Door 30 procent van de groene stroom te kopen met Nederlandse certificaten, levert het Rijk ook een bijdrage aan het opwekken van duurzame energie in Nederland.

Hiermee lijkt de rijksoverheid zijn inkoopstrategie aan te willen passen. Het langere termijn doel roept bij mij wel de vraag op hoe dit zich dan verhoudt tot de Europese aanbestedingsregels, die eerder dit jaar nog in de weg zaten bij de keuze voor Nederlandse groene stroom. Al noemde ik dat eerder al vreemd, omdat de provincie Utrecht dat bijvoorbeeld wel doet. Wordt dus vervolgd…

Dit bericht verscheen eerder op Sargasso.

De Tweede Kamer ‘jokkebrokt’ zelf ook over groene stroom

Het heeft even geduurd, maar na niet één, niet twee, niet drie, maar vier keer vragen is het hoge woord er uit: de Tweede Kamer ‘jokkebrokt’ zelf lekker mee over groene stroom, net als de Nederlandse overheid. Daarmee voldoen de Tweede Kamer en de overheid niet aan mijn verwachtingen van duurzaam inkopen: de Nederlandse overheid zet haar inkoopvolume van 1 TeraWattuur aan stroom niet in voor meer duurzame stroom in Nederland. Reden: ‘aanbestedingsregels en hoge kosten’.

Hoe zat het ook al weer?

Half mei lanceerde de Nederlandse Energie Maatschappij de campagne ‘Jokkebrokken’ (zie mijn eerdere bericht hierover). Daarin legt ze uit dat groene stroom in Nederland vaak niet is wat de consument er van verwacht. Slechts een derde van de in Nederland als groen verkochte stroom wordt ook in Nederland opgewekt. De rest is fossiele stroom die groen gemaakt is door het kopen van zogenaamde garanties van oorsprong (GvO’s) uit het buitenland.

Voor kenners van de duurzame energiewereld geen nieuws, want Nederland bungelt al jaren in de onderste regionen van het rechterrijtje van EU-lidstaten (om in voetbaltermen te spreken) als het gaat om productie van duurzame energie en duurzame elektriciteit.

Reactie Tweede Kamer

Ondanks deze voorkennis stelde de Tweede Kamerleden Jan Vos (PvdA) en Agnes Mulder (CDA) op 24 mei schriftelijke vragen aan de minister van Economische Zaken over de import van buitenlandse GvO’s. Dat was voor mij reden om bij de Tweede Kamer en de Rijksoverheid na te vragen wat voor groene stroom ze zelf gebruiken.

De Tweede Kamer antwoordde vrij snel dat ze het zelf ook niet wisten, omdat de inkoop van groene stroom via de Rijksgebouwendienst loopt. Wel meldde de Tweede Kamer dat ze door de combinatie van zonneboiler en zonnepanelen ongeveer 40% energiebesparing realiseert.

Het eerste antwoord van de Rijksgebouwendienst was niet echt bevredigend, maar gisteren kreeg ik een tweede antwoord van de Rijksgebouwendienst. Dit keer wel met informatie over het type garanties van oorsprong (GvO’s) dat de Rijksoverheid en de Tweede Kamer gebruiken:

Geachte heer Beek,

Uw vraag is niet alleen door de Publieksvoorlichting van de Rijksgebouwendienst in behandeling genomen, maar zoals ik begrepen heb, ook door de Tweede Kamer.

Vanuit de Rijksgebouwendienst kan ik u het volgende melden:

De Rijksoverheid maakt voor het overgrote deel gebruik van buitenlandse GVO’s. Binnen de aanbestedingsregels kunnen we niet expliciet eisen dat de oorsprong Nederlands moet zijn. Als we naar hoogwaardiger (groenere) alternatieven gaan, is er sprake van significant hogere kosten.

Ik hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.

Met vriendelijke groet,

[naam verwijderd]

Coördinator/Contactpersoon Publieksvoorlichting RGD

Daarmee is mijn vraag over samenhang tussen duurzaam inkopen en beleidsdoelen ook meteen beantwoord: die is er schijnbaar niet. Al wacht ik nog op antwoord van I&M op deze vraag.

Opvallend vind ik de stapeling van argumenten om geen Nederlandse groene stroom in te kopen. Aan de ene kant kan niet geëist worden dat GvO’s van Nederlandse oorsprong zijn in verband met Europese aanbestedingsregels. Bijzonder, want de NS is van plan het te gaan doen en ProRail is naar mijn weten al over op Nederlandse groene stroom. Nu hebben die iets meer ruimte dan het rijk, maar nog steeds hebben ze te maken met Europese aanbestedingsregels.

Het tweede argument, wat niet meer nodig is als het eerste waar is, is dat hoogwaardiger (groenere) alternatieven tot significant hogere kosten voor de overheid leidt. Als dat waar is, heeft EZ haar SDE+ subsidie verkeert ingeregeld. De SDE+ garandeert namelijk een bepaalde mimimumprijs. Bij de bepaling van het werkelijke subsidiebedrag wordt de marktprijs hierop in mindering gebracht. Oftewel: het basisbedrag voor wind op land was 8,5 Eurocent / kWh in de eerste ronde van 2013. Bij een prijs voor elektriciteit van 5 Eurocent / kWh een subsidie van 3,5 Eurocent / kWh wordt verstrekt. Stel dat de aankoop van Nederlandse GvO’s leidt tot een prijsstijging van 1 Eurocent / kWh dan stijgt de marktprijs naar 6 Eurocent / kWh en ontvangt de eigenaar van de windmolen nog maar 2,5 Eurocent / kWh. Netto effect voor de overheid: o Eurocent / kWh. Alleen heeft de RGD meer geld nodig en de SDE+ minder. Vestzak-broekzak noemde mijn opa dat vroeger.

De bijbehorende berekeningen vind je hier.

Managen van verwachtingen

Natuurlijk heeft Jurgen Sweegers een punt als hij stelt dat sjoemelstroom en jokkebrokken verkeerde termen zijn:

Het is echte groene stroom en mensen krijgen wat ze kochten: echte groene stroom. Maar er is wel een probleem. Mensen hadden blijkbaar iets anders verwacht toen ze groene stroom kochten.

Dat geldt wat mij betreft nog veel meer voor door de overheid ingekochte groene stroom. Duurzaam inkopen van energie door de overheid leidt dus niet tot meer duurzame energie of groene stroom in Nederland en de Kamerleden die zich druk maken over de jokkebrokken campagne van NLE hebben boter op hun hoofd.

Het kan anders

Dat het ook anders kan laat de NS zien. In de nieuwe aanbesteding zijn de volgende voorwaarden opgenomen:

NS [wil] dat de stroomleverancier aanwijsbaar nieuwe groene stroomprojecten bouwt of contracteert. Dit om te voorkomen dat inkopen uit het beperkte huidige aanbod aan projecten tot hogere prijzen leidt en om zeker te stellen dat er sprake is van extra groene stroomproductie in onder meer Nederland. De vergroening kan geleidelijk plaatsvinden gedurende de contractperiode afhankelijk van wat realistisch is.

De NS valt ook onder Europese aanbestedingsregels, dat de overheid en Tweede Kamer zich blijven verschuilen achter Europese aanbestedingsregels vind ik dan ook niet sterk. In zekere zin erkent de overheid dat ook door zich in tweede instantie te verschuilen achter hogere kosten voor Nederlandse groene stroom.

Ons eigen elektriciteitsverbruik

Voordat je denkt dat ik hier zelf niks aan doe: we zijn thuis al jaren actief bezig met ons energieverbruik. Sinds een jaar of drie houden we dat maandelijks bij. Ons gasverbruik hebben we teruggebracht tot ongeveer 1.000 m3 per jaar met behulp van een zonneboiler. De afgelopen jaren hebben we diverse besparingsmaatregelen genomen in huis en sinds januari wekken we ongeveer 40 procent van ons elektriciteitsverbruik zelf op via Winddelen van de Windcentrale. Inmiddels zijn onze zonnepanelen geplaatst waarmee we nog eens 40 procent van ons elektriciteitsverbruik zelf op gaan wekken. Het resterend deel nemen we af van Greenchoice (een jaar vast), volgens zowel de groene stroom checker van WISE als de HIER Klimaatcampagne een groene keus.

Wil je zelf zeker weten dat het product dat je afneemt groene stroom van Hollandse bodem is dan kun je terecht bij de productvergelijker van de HIER Klimaatcampagne of de groene stroom checker van WISE. Een derde optie is de vergelijker van Greenpeace en de Consumentenbond. Leuker kunnen NGO’s het niet maken, wel onoverzichtelijker… Een vierde optie is om je aan te sluiten bij een lokaal energie intiatief.

Dit bericht is een bewerking van een eerder bericht voor Sargasso.

Zonnepanelen op Euroborg via 1MiljoenWatt.nl

Vorig jaar heb ik diverse keren aandacht besteed aan projecten voor zonne-energie op andermans dak of collectieve windenergie. Dit weekend kwam ik toevallig een project van Stichting 1miljoenwatt tegen, die samen met Essent de mogelijkheid bieden om deel te nemen aan een collectief zonne-energieproject op het stadion van FC Groningen, de Euroborg.

In eerste aanzet lijkt het  project weinig in opzet weinig te verschillen van projecten van Solar Green Point. Net als bij Solar Green Point is er een voorkeursleverancier voor elektriciteit, in dit geval Essent i.p.v. Eneco, en kun je ook deelnemen als je bij een andere leverancier zit. Je betaalt dan wel administratiekosten, maar met 1 Eurocent per kWh opgewekt elektriciteit is dat bij een gemiddelde jaaropbrengst van 220 kWH per paneel veel minder dan bij Solar Greenpoint. Te weten EUR 2,20 per jaar bij 1MiljoenWatt om EUR 12,50 bij Solar Greenpoint. De prijs van een zonnepaneel bij 1MiljoenWatt is met EUR 550 wel EUR 50 hoger dan bij Solar Green Point. De hogere kosten van 1MiljoenWatt verdien je als klant die de vrijheid wil houden om te switchen dus in een paar jaar terug via lagere administratiekosten. Bij 1MiljoenWatt gaat het om een eenmalige investering, gedurende de looptijd worden geen additionele kosten voor beheer en onderhoud in rekening gebracht.

Wat bij mij wat verwarring oproept is dat 1MiljoenWatt aan de ene kant doet alsof je als consument je eigen stroomverbruik groen op andersmans dak gaat opwekken. Terwijl er aan de andere kant in de brochure (pdf) staat dat FC Groningen de zonne energie gaat afnemen tegen markttarief. Dus of je nu een paneel koopt en dan zelf de zonne energie van andermans dak fictief gaat verrekenen met je eigen stroomverbruik (zoals bij bv. De Windcentrale en Solar Greenpoint gebeurt) of dat je met een obligatie (ZoNbligatie volgens 1MiljoenWatt) FC Groningen aan een energie gevende dakbedekking helpt is me onduidelijk. Mij is uit de documentatie op de website onduidelijk bij welke klant de Garanties van Oorsprong worden afgeboekt: FC Groningen of bij de investeerder in de zonnepanelen? Of wordt er hier gewoon 2 keer groene stroom verkocht voor de prijs van 1?

Update 11 juni 2013:

In eerste instantie was het me na het lezen van de brochure (pdf) en de website onduidelijk hoe de constructie werkt. Inmiddels heb ik onderstaande aanvullende informatie ontvangen van 1MiljoenWatt die de boel een stuk verheldert:

De GvO’s zijn voor de investeerders. De geproduceerde zonnestroom wordt als grijze stroom tegen de marktprijs aan FC Groningen verkocht. De GvO’s worden afgeboekt via Essent zodat investeerders daadwerkelijk hun eigen stroom hiermee vergroenen. Helaas geen groene elektronen thuis, maar net zoals de windcentrale is dit dus administratief geregeld door de samenwerking met een energieleverancier (Essent ipv Greenchoice).

De werkwijze is achter de schermen net iets anders dan het cooperatiemodel (windcentrale & SGP), maar komt in de praktijk op hetzelfde neer:

  1. Geinteresseerden brengen geld bij elkaar (in dit geval niet via een lidmaatschap, maar via een speciale obligatie: ZoNbligatie)
  2. Hiervan wordt een productie eenheid gekocht (in dit geval zonnepanelen)
  3. De geproduceerde stroom wordt verkocht (in dit geval aan FCGronigen)
  4. Op basis hiervan ontvangen de deelnemers een rendement dat afhankelijk is van het # kWh-en dat er door hun is geproduceerd en de stroomrpijs (in dit geval in Euro’s i.p.v. kWh-en)

Punt 4 hierboven is het grootste verschil. Waar andere initiatieven het rendement als kwh-en uitkeren aan de deelnemers via een Leverancier (dat is in principe een financiele transactie: met inkomsten van verkoop in cooperatie, wordt stroom gekocht bij energieleverancier) keren wij het euro equivalent van deze kWh-en uit.

De opbrengsten per kWh van een paneel worden uitgekeerd tegen de dan geldende stroomprijs op de markt. Op dit moment 6,7/cent per kWh. Een concument kan in principe voor dit bedrag (ook zelf tegen 6 cent bij greenchoice) een kWh inkopen. Hierdoor betaald deze netto alleen BTW en EB over zijn opgewekte kWh, maar heeft hij een veel grote vrijheid om te kiezen voor een leverancier.

Tot slot, 550,- is inderdaad meer dan Solar Greenpoint. Wij werken met 270Wp modules, dus omgerekend kom je dan op 2.04/Wp. Bij SGP was dit 2,0/Wp. Het verschil is dus minimaal. Overigens geef je terecht aan dat deze meerkosten snel zijn terugverdiend.

Het rendement voor de investeerder is dus afhankelijk van het # kWh-en en de stroomprijs. Bij een gelijkblijvende stroomprijs is dit gemiddeld 2,5% per jaar over 24 jaar. Ieder jaar ontvangen de deelnemers hun rendement uitgekeerd. In tegenstelling tot andere initiatieven rekenen wij de deelnemers niet voor dat de prijs met 5% per jaar zal stijgen. Dus 2,5% klinkt beperkt, maar is wel het eerlijke verhaal (overigens, bij een stijging van 5% wordt het rendement gemiddeld 4.4%).

Bijgaand nog een excel waarin we onszelf vergelijken met 3 vergelijkbare initiatieven. Ik denk dat we in verhouding eigenlijk best een goede propositie hebben. Uiteraard hoor ik graag hoe jij deze vergelijking ziet.

Tot slot, wij hopen dat we met deze ZoNbligatie (waarbij je diverse regels moet opvolgen om de investeerder te beschermen) een duidelijk en transparante manier hebben gevonden om consumenten gezamenlijk zonne-energie te laten produceren. Het is onze ambitie om deze dienst ook voor andere initieven aan te bieden. Wij zorgen dan voor een prospectus, controleren of de betalingen worden nagekomen, adviseren over het gebruik van goede materialen etc. Dit willen we doen onder de noemer Zonnepanelendelen. Wij denken dat een dergelijke dienst (1) kan helpen om vele initieven van de grond te krijgen en (2) om ervoor te zorgen dat de projecten op een eerlijke manier plaatsvinden zodat de markt echt kan groeien. Op dit moment zijn we in gesprek met de eerste andere initiatieven.

Ik heb nog niet naar de excel gekeken, dus daar ik geen uitspraak over doen, maar ik denk dat de constructie an sich nu wel helder is. Je kan als consument je eigen stroomverbruik voor de komende 24 jaar vergroenen. Terwijl Euroborg de stroom krijgt, enkel de GvO gaat naar de consument en deze krijgt daarboven op naar verwachting nog een klein rendement.

Zonnepanelendelen.nl

Wat ik ook interessant vind 1MiljoenWatt samenwerkt met het mij onbekende crowdfunding platform Zonnepanelendelen.nl. Met een website waar je ook weinig wijzer van wordt, dus geen idee hoe het werkt, waar ze gevestigd zijn of wanneer ze het geld overmaken aan een initiatief. Gezien de layout lijkt Zonnepanelendelen.nl niet samen te werken met zonnepanelen voor elkaar.

Zie voor een uitgebreidere analyse van het project Polder pv van Peter Segaar.

Antwoord op vraag 2: wat is de samenhang tussen duurzaamheidsbeleid en duurzaam inkopen

Inmiddels heb ik deze week ook antwoord gekregen op mijn tweede vraag aan de rijksoverheid over duurzame energie. Het antwoord bevat geen verrassingen, al zat ik er met mijn idee dat er geen samenhang is tussen beleidsdoelen en duurzaam inkopen naast. Met betrekking tot duurzame energie streeft de overheid naar opwekking op eigen areaal, dus binnen de mogelijkheden die de overheid ziet wordt wel geprobeerd de Nederlandse markt in beweging te krijgen.

Het volledige antwoord:

Geachte heer Beek,

Graag beantwoorden wij uw vraag: “Graag wil ik daarom van u weten hoe de overheid het beleid ten aanzien van duurzaam inkopen koppelt aan de beleidsdoelen op andere terreinen. Bv. bij het doel van 14% duurzame energie in 2020 en de inkoop van duurzame energie in het kader van het duurzaam inkoopbeleid voor de overheid.”

De Nederlandse overheid koopt energie in middels een Europese aanbesteding. Daaraan mogen alle leveranciers van energie deelnemen die in Nederland elektriciteit kunnen leveren. De elektriciteitsmarkt is een Noord west Europese markt waarbij Landen middels hoogspanning koppelingen met elkaar verbonden zijn. Zo kan elektriciteit uit Duitsland via Nederland naar het VK stromen. Daarbij wordt op prijs geconcurreerd en niet op herkomst.

Om afnemers in de gelegenheid te stellen om groene stroom in te kopen is het systeem van garantie van Oorsprong ingevoerd. Dit is een Europees systeem waarin bij de productie van hernieuwbare stroom naast de stroom zelf ook deze garanties worden geproduceerd. Deze garantie worden op een aparte Europese markt verhandeld. Het kan dan gaan om garanties  verkregen door stroom opwekking in Noorwegen (50 jaar oude waterkrachtcentrales) of in Spanje (de nieuwste Concentrated Solar Power installatie)

Wanneer een leverancier dus groene stroom aanbiedt aan een klant biedt hij dus een combinatie aan van twee producten: de stroom en de garantie.

Volgens de Elektriciteitswet is stroom groen wanneer de garanties worden aangekocht en door CertiQ na verbruik geredeemed (vernietigd) worden. De klant (grootverbruiker) kan kiezen tussen afname van een k”kant en klaar”product waarbij stroom en garantie gekoppeld zijn, en hij kan ervoor kiezen stroom en garanties apart in te kopen. Dit laatste is vaak goedkoper en is ook wat de Nederlandse overheid doet.

Verduurzaming elektra: Sinds 1 januari 2010 nemen alle rijkspartijen 100% groene stroom af. Dit gebeurt door de aanschaf van de zogenaamde garanties van oorsprong. Deze zijn het bewijs dat de elektriciteit duurzaam is opgewekt. Kostenplaatje voor 2012 was €650.000,- voor de rijkshuisvesting.

De overheid maakt voor het overgrote deel gebruik maakt van buitenlandse GVO’s.

Dit heeft de volgende oorzaken:

1.    Binnen de aanbestedingsregels kunnen we niet expliciet eisen dat de oorsprong Nederlands moet zijn.

2.    Als we naar hoogwaardiger (groenere) alternatieven gaan, is er sprake van significant hogere kosten.

Verduurzaming gas: Sinds vorig jaar (2012) geldt ook de verplichting om het gasverbruik te verduurzamen. De beschikbaarheid van groen gas is echter nog te gering (slecht 1% beschikbaar) om in onze vraag te voorzien . De rest moet vergroend worden via de aankoop van certificaten. In dit geval de Gold Standard certificaten. Vorig jaar hebben we als Rijk 240.564 (ton) aangekocht voor €2,84,- per ton. Totaal: €683.202,-

Het is overigens zo dat de verhoging van 14% duurzame energie naar 16% die door het kabinet Rutte-II is ingezet er door de Rijksoverheidmomenteel wordt geïnventariseerd op welke wijze op eigen areaal energie kan worden geproduceerd.

Met vriendelijke groet,

[Naam verwijderd]
Adviseur Maatschappelijke Correspondentie

………………………………………………………………
Directie Communicatie
Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Plesmanweg 1-6 | 2597 JG | Den Haag |

Postbus 20901 | 2500 EX | Den Haag

Antwoord van de RGD & poging 4: Overheid en Tweede Kamer wat voor groene stroom gebruikt u zelf?

Gisteren heb ik antwoord gekregen van de Rijksgebouwendienst op de vraag over groene stroom, die ik vorige week stelde aan de Tweede Kamer:

Geachte heer Beek,

Via persvoorlichter [naam verwijderd] van de Tweede Kamer ontving ik uw gegevens en vragen mbt tot groene stroom.

Wat betreft de Rijksoverheid kan ik u het volgende meedelen over de verduurzaming van elektra en gas:

Verduurzaming elektra: Sinds 1 januari 2010 nemen alle Rijkspartijen 100% groene stroom af. Dit gebeurt door de aanschaf van de zogenaamde garanties van oorsprong. Deze zijn het bewijs dat de elektriciteit duurzaam is opgewekt.

Verduurzaming gas: Sinds vorig jaar (2012) geldt ook de verplichting om het gasverbruik te verduurzamen. De beschikbaarheid van groen gas is echter nog te gering (slecht 1% beschikbaar) om in onze vraag te voorzien . De rest moet vergroend worden via wederom de aankoop van certificaten. In dit geval de Gold Standard certificaten. grt.

Met vriendelijke groet,

[naam verwijderd]

Senior Communicatieadviseur Rijksgebouwendienst

Of eigenlijk: ik heb nog steeds geen antwoord op de vraag die ik heb gesteld. Want nu weet ik nog niet wat voor stroom ze gebruiken: buitenlandse GvO’s of Hollandse Groene. Daarom heb ik meteen maar een 4e poging gedaan:

Geachte [naam verwijdert],

Bedankt voor uw reactie.

Helaas is dit geen antwoord op de vraag die ik gesteld heb aan de Tweede Kamer en aan de rijksoverheid.

Gezien de ophef die een aantal weken geleden bij Tweede Kamerleden ontstond over de verkoop van spotgoedkope buitenlandse GvO’s aan Nederlandse consumenten wil ik graag weten wat voor GvO’s de Tweede Kamer en het Rijk zelf gebruiken als bewijs van duurzame elektriciteitsopwekking.

Oftewel: zijn het Nederlandse GvO’s of buitenlandse GvO’s? In het geval van buitenlandse GvO’s: telt het exporterende land deze dan mee in de rapportage aan de EU in het kader van de EU duurzame energie richtlijn of niet*?

Mvg. Krispijn Beek

De derde vraag staat ook uit bij de RGD, ik neem aan dat ze die samen met vraag 4 beantwoorden. Verder weet ik  inmiddels dat de vraag over samenhang tussen de criteria duurzaam inkopen en overige beleidsdoelen in behandeling is bij I&M. Inhoudelijk heb ik daar nog niks op teruggehoord.

To be continued…

* Dat zijn de eisen die de CO2 prestatieladder stelt om CO2 reductie van groene stroom mee te mogen nemen. Anders telt het simpelweg als grijs bij het bepalen van de CO2 footprint.

Jokkebrokken over groene energie

Vorige week opende de Nederlandse Energie Maatschappij de aanval op groene energie. Waarom? En hebben ze gelijk?

In paginagrote advertenties in landelijke dagbladen noemt de Nederlandse Energie Maatschappij de informatievoorziening rondom groene stroom “jokkebrokken”. Ze legt uit dat er in Nederland niet eens genoeg groene stroom opgewekt wordt om te leveren aan iedereen die daar om gevraagd heeft. De vraag in Nederland was in 2011 33 miljard kilowattuur, terwijl Nederland slechts 11 miljard kilowattuur aan duurzame elektriciteit produceerde. Het restant leveren energiebedrijven door grijze stroom te vergroenen met Garanties van Oorsprong (GvO’s) uit andere landen. Voor GvO’s bestaat namelijk een Europese markt.  Zo is het wettelijk geregeld, CertiQ ziet in Nederland toe op de handel in Garanties van Oorsprong. CertiQ is onderdeel van elektriciteitstransporteur TenneT TSO B.V. en is door de minister van Economische Zaken aangewezen Garanties van Oorsprong te verstrekken, als enige in Nederland.

De kosten van GvO’ s zijn voor energiebedrijven beperkt. Nle spreekt over € 1,44 per jaar voor het vergroenen van de stroom van een gemiddeld Nederlands gezin. De HIER Klimaatcampagne en WISE hebben het over soortgelijke bedragen.

‘Jokkebrokken’

In de jokkebrokken-campagne draait het naar mijn mening om twee zaken. In de eerste plaats om de vraag of energiebedrijven de groene stroom die ze verkopen ook in Nederland opwekken. In de tweede plaats  gaat het er om hoe energiebedrijven de groene stroom die ze verkopen in Nederland opwekken.

Ten aanzien van het eerste punt suggereren energiebedrijven al jaren dat het kopen van groene stroom goed is voor het milieu in de buurt, terwijl de meesten al jaren bezig zijn vooral fossiele centrales bij te bouwen. De Nederlandse duurzame elektriciteitproductie is dan ook maar goed voor eenderde van het Nederlandse verbruik van duurzame elektriciteit. De rest wordt groengewassen met GvO’s uit andere landen.

Nederlandse groene stroom wordt voor bijna 50 procent opgewekt door de bijstook van biomassa in elektriciteitscentrales (lees kolencentrales) en van afvalverbrandingsinstallaties. Die zie je slechts zelden figureren in spotjes voor groene stroom. Dan gaat het om windmolens, biovergisters en zonnepanelen. Windenergie is leverde in 2011 ongeveer 40 procent van de totale hoeveelheid hernieuwbare elektriciteit, zon was goed voor ongeveer 1 procent en biovergisters voor 1,5 procent.

Buitenbeentje

Nle is een buitenbeentje in de elektriciteitsmarkt. Het is een handelsmaatschappij zonder eigen opwekkingvermogen. Volgens hun stroometiket leveren ze echter al sinds hun oprichting 100% waterkracht. De vraag is dan ook wat Nle motiveert tot de jokkenbrokken-campagne. Ze stellen zelf dat ze van plan zijn de energiemarkt open te gooien in Nederland. De vraag is of ze dat willen doen door groene stroom in een kwaad daglicht te stellen als zijnde ‘green tape’, zodat ze per klant €1,44 per jaar kunnen besparen en nog goedkoper kunnen aanbieden. Of dat ze van plan zijn te gaan investeren in groene stroom productie in Nederland.

Inmiddels roept Peer de Rijk van WISE via Twitter op om over te stappen naar een andere energieleverancier, bij voorkeur te kiezen via hun groenestroomchecker en niet via die van de HIER Klimaatcampagne. Alsof er door zo’n overstap ook maar een kWh extra groene stroom opgewekt gaat worden in Nederland. Roep de Nederlandse Energie Maatschappij liever op om zo snel mogelijk echt Hollandse groene stroom te gaan leveren aan hun klanten, door te investeren in uitbreiding van de Nederlandse opwekkingscapaciteit. Dan komen de Nederlandse duurzame energie-doelstellingen meteen ook weer een stukje dichterbij.

Overheid: Hollandse Groene of sjoemelstroom

In de Tweede Kamer ontstond dinsdag verrassend genoeg meteen ophef over de herkomst van duurzame stroom in Nederland. Verbazingwekkend, want met een kleine blik op de CBS-cijfers over verbruik en productie van hernieuwbare elektriciteit hadden de Kamerleden dit al lang en breed horen te weten. Inmiddels ben ik zelf maar eens op zoek naar het soort groene elektriciteit dat de overheid gebruikt. Tot nu toe kom ik niet veel verder, behalve dan dat de Tweede Kamer het zelf ook niet weet.

De Rijksoverheid gaf in reactie op mijn vraag in eerste instantie aan alleen algemene vragen over beleid te beantwoorden. Dus in tweede poging heb ik mijn vraag opnieuw geformuleerd. Inmiddels heb ik via Wolter (een van de lezers van mijn blog) deze presentatie (pdf) over de inkoop van gas en stroom door de overheid. Deze geeft een goed beeld van hoe het waarschijnlijk zit: sjoemelstroom (Europese aanbesteding tegen minimale opslag op marktprijs).

Het Rijk verbruikt jaarlijks 1 TeraWatt aan stroom. Dat is 1 miljard kWh. Wanneer het rijk Hollandse Groene zou gebruiken gaat kopen ze dus 1/11 van de Nederlandse groene stroom in. Dat zou een aanzienlijke stijging van de vraag naar groene stroom zijn. En daarmee van de prijs van GvO’s, waardoor de SDE+ weer omlaag kan.


De bijbehorende berekeningen vind je hier.

Ons eigen elektriciteitsverbruik

Voordat je denkt dat ik hier zelf niks aan doe: we zijn thuis al jaren actief bezig met ons energieverbruik. Sinds een jaar of drie houden we dat maandelijks bij. Ons gasverbruik hebben we teruggebracht tot ongeveer 1.000 m3 per jaar met behulp van een zonneboiler. De afgelopen jaren hebben we diverse besparingsmaatregelen genomen in huis en sinds januari wekken we ongeveer 40 procent van ons elektriciteitsverbruik zelf op via Winddelen van de Windcentrale. Binnenkort worden zonnepanelen geplaatst waarmee we nog eens 40 procent van ons elektriciteitsverbruik zelf op gaan wekken. Het resterend deel nemen we af van Greenchoice (een jaar vast), volgens zowel de groene stroom checker van WISE als de HIER Klimaatcampagne een groene keus.

Dit bericht is een bewerking van een bericht dat eerder verscheen op Sargasso.

Antwoord van de Tweede Kamer en poging 3: overheid gebruikt u Hollandse Groene of sjoemelstroom?

Ik heb antwoord gekregen van de Tweede Kamer op mijn vraag wat voor soort groene stroom de Tweede Kamer zelf gebruikt. Hoewel dat niet wil zeggen dat ik het nu wel weet, weet ik nu wel dat ik daarin niet alleen ben. De stafdienst voorlichting van de Tweede Kamer weet het zelf namelijk ook niet. In tegenstelling tot de publieksvoorlichters van Rijksoverheid.nl geven ze wel aan waar ik meer informatie kan krijgen en welke maatregelen de Tweede Kamer heeft genomen in het gebouw. Zowel voor energiebesparing als voor energieopwekking:

Geachte heer Beek,

Hartelijk dank voor uw mail.

U vraagt wat voor soort groene stroom de Tweede Kamer zelf gebruikt. De Tweede Kamer neemt door tussenkomst van de Rijksgebouwendienst deel aan de Collectieve Energie Inkoop (CEI). Dit is een  inkoopcollectief van het Rijk. CEI zorgt onder meer voor: leveranciersselectie via Europese aanbesteding en internetveiling, vergroenen of verduurzamen van het energieverbruik en inkoop van aardgas en elektriciteit.  Voor nadere details over deze inkoop van stroom verwijs ik u naar de Rijksgebouwendienst. Deze kunt u bereiken via 070 339 39 39  http://www.rgd.nl/contact/

Ik kan u wel informeren over duurzaamheid en energiebesparende maatregelen bij de Tweede Kamerorganisatie.

Het nieuwbouw gedeelte van het Tweede Kamergebouw waar zich de vergaderzalen, restaurants en keukens bevinden heeft, een A-label gekregen. In de monumentale gebouwdelen wordt waar mogelijk energiebesparende maatregelen genomen.

De Tweede Kamerorganisatie maakt al ruime tijd gebruik van zonnepanelen en een zonneboiler. Deze zijn onder meer in gebruik ten behoeve van de warmwatervoorziening. De combinatie van zonnecollectoren en zonneboiler levert een energiebesparing op van circa 40 %.

Verlichting wordt stapsgewijs vervangen door duurzame LED verlichting. In de zomer van 2010 werd de totale verlichting van de Plenaire Zaal vervangen. Uitgangspunten hier waren onder andere energiebesparing en duurzaamheid.

Elke gelegenheid wordt  aangegrepen om energie te besparen. Daar waar mogelijk worden ontwikkelingen toegepast in het Tweede Kamergebouw. Zo houdt de afdeling inkoop bij elke aanbesteding rekening met regelgeving rondom duurzaam inkopen. Duurzame ontwikkelingen worden op de voet gevolgd.  Ik vertrouw u voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet,
[naam verwijderd]
Stafdienst Voorlichting
Tweede Kamer der Staten-Generaal

Uiteraard heb ik de vraag over de soort groene stroom die de rijksoverheid inkoopt inmiddels gesteld aan de RGD en ook maar eens op het Rijksduurzaamheidsnetwerk. Op mijn tweede poging aan de rijksoverheid heb ik nog geen antwoord gekregen.

Wordt vervolgd…