Duurzaam denken is nog niet duurzaam doen

Binnenlands Bestuur heeft een onderzoek naar het klimaatbewustzijn en het gedrag van mensen laten doen door I&O research. In het onderzoek is gekeken hoe Nederlanders denken overduurzaamheid, welk gedrag ze vertonen, en hoe dit gedrag leidt tot eengrote of minder grote ecologische voetafdruk. Het verschil dustussen denken en doen. Het onderzoek kijkt ook naar de verschillen tussen stemmers op diverse politieke partijen. Reden voor verschillende twitteraars om al kersen plukkend de stemmer op de politieke partij van hun keuze af te schieten. Reden om eens wat dieper in het oorspronkelijke onderzoek te duiken. Te beginnen met een open deur.

Open deur: hoger inkomen leidt tot hogere CO2 uitstoot

Ik noem het een open deur, maar vaak wordt de theorie aangehangen dat een hoger inkomen tot milieubewuster gedrag leidt en dat daarmee de klimaatimpact zal dalen. De zogenaamde milieu Kuznetscurve, waarbij gesteld wordt dat het inkomen eerst moet stijgen tot een bepaald niveau voordat mensen milieubewuster gaan leven. Bij klimaat is dat in de resultaten van het onderzoek van I&O research niet terug te vinden:

In figuur 2.2 is ook terug te zien dat mensen met een hogere opleiding nou niet echt minder CO2 uitstoten. Dus ook een leercurve lijkt niet aanwezig te zijn. Hooguit is het dat hoger opgeleide mensen zich vaker zorgen maken over klimaatverandering:

Invloed politieke voorkeur op klimaatuitstoot

Een aantal media was vlot met het overnemen van sappige details, bijvoorbeeld RTL Nieuws dat meldde dat GroenLinks stemmers net zoveel uur vliegen als stemmers op Forum voor Democratie. Hieronder daarom het volledige overzicht van grafieken uit het onderzoek waarin CO2 uitstoot of milieuonvriendelijk gedrag gekoppeld wordt aan politieke voorkeur. Oordeel vooral zelf. Spoiler alert: RTL Nieuws vertelde geen onwaarheid, het was echter wel wat selectief winkelen uit de gegevens.

In het onderzoek zijn aan de gemiddelde uitstoot van een Nederlander 1.000 punten toegekend. De totale CO2 uitstoot per politieke partij, op basis van stemgedrag voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2017, ziet er als volgt uit.

De VVD stemmer scoort het slechts, gevolgd door het CDA. Opvallend is de slechte score van D66, dat zich als politieke partij toch voorstaat op haar groene ambities. Haar kiezers hebben daar duidelijk wat meer moeite mee. Iets meer nog zelfs dan stemmers van PVV en FvD. De kiezers van SP, ChristenUnie, GroenLinks en Partij voor de Dieren hebben een lager dan gemiddelde uitstoot.

Energieverbruik in huis

Wanneer gekeken wordt naar het energieverbruik in huis ziet het beeld er als volgt uit. Waarbij een rangschikking is gekozen van hoogste naar laagste energierekening. Tevens is weergegeven of mensen energie afnemen van een groene energieleverancier en of ze met anderen praten over klimaatverandering. Als definitie voor groene energieleverancier is gekeken naar de voorlopers volgens het jaarlijkse onderzoek van WISE, Greenpeace, Natuur & Milieu en de Consumentenbond. Op de methodologie van dit onderzoek is kritiek of het wel de juiste manier is om te bepalen of energiebedrijf groen is is de vraag. Aan de andere kant nodigt I&O Research criticasters expliciet uit om verbeteringen in de methodologie aan te dragen. 

Mobiliteit

Bij mobiliteit is naar twee belangrijke componenten gekeken. Op de eerste plaats naar autogebruik, waarbij ook gevraagd is of mensen hun bandenspanning regelmatig controleren. Ook is gevraagd of mensen bereid zijn de maximumsnelheid naar 100 km/uur te verlagen. De uitkomsten staan in onderstaande figuur:

De tweede component voor mobiliteit bestaat uit vliegen. Daarbij is gekeken naar het aantal vlieguren per jaar. Waarbij opvalt dat GroenLinks stemmers inderdaad hoog zitten, iets hoger zelfs dan stemmers op FvD. Enkel stemmers op VVD en D66 vliegen meer. Een andere aardigheid is dat stemmers op SP, 50Plus en PVV minder vliegen dan stemmers op de Partij voor de Dieren.

Vlees

Bij voedsel is enkel gekeken naar de consumptie van vlees. De rangschikking van links naar rechts in onderstaande figuur is op basis van het aantal gram vlees dat per week gegeten wordt. Weinig verrassend scoort de PvdD daarbij het laagst. Opvallender vind ik dat het nog steeds 356 gram per week is. Hier laat zich een grote spagaat tussen denken en doen zien: 45% van de PvdD stemmers is van plan om minder vlees te eten en 26% voelt zich schuldig als hij of zij vlees eet. Dat is ook zichtbaar bij GroenLinks en D66 stemmers, ook daar wil meer dan 40% van de stemmers minder vlees eten.

Apparaten

Bij apparaten is het onderscheidt tussen verschillende partijen minder duidelijk zichtbaar. Het percentage mensen dat kiest voor de meest zuinige variant loopt wel uiteen.

Kleding

Bij kleding zijn er wel duidelijk verschillen, al is goed zichtbaar dat dit een thema is dat minder lang op de agenda staat. Gemiddeld let slechts 20% van de mensen op waar kleding gefabriceerd. Uitschieters zitten met name bij D66, GroenLinks en PvdD.

Conclusie

Bovenstaand overzicht is slechts een bloemlezing uit het rapport. Er zit veel meer interessante informatie in. Bijvoorbeeld over de rol van de overheid. Het rapport geeft ook een overzicht van de hoogst scorende CO2-uitstoters. Oordeel zelf op wie de focus zich in het publieke debat behoort te richten:

Het hele onderzoek is hier te downloaden (na registratie)

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

Kans dat mens niet verantwoordelijk is voor klimaatverandering 1 op de 3,5 miljoen

Internationale wetenschappers hebben de resultaten van een aantal gezaghebbende onderzoeken op het gebied van klimaatverandering in de afgelopen decennia naast elkaar gelegd. Uit deze onderzoeken blijkt dat de kans dat de aarde niet sneller opwarmt door toedoen van de mens 1 op de 3,5 miljoen is.

Hiermee is een waarschijnlijkheid bereikt die een ‘gouden standaard’ wordt genoemd. Dit is een maat waarmee in de fysische wetenschappen een waarschijnlijkheid wordt aangeduid, melden de onderzoekers in een artikel in het blad Nature Climate ChangeIn 2012 werd voor het laatst zo’n ‘gouden standaard’ toegekend. Het ging toen om de vondst van het Higgs-deeltje, de ontdekking van het elementaire deeltje dat ervoor zorgt dat alle minieme deeltjes in het universum massa hebben.

Open waanlink

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

Onderzoek naar wat ExxonMobil wist van klimaatverandering breidt zich uit

In Nederland is het wachten op het hoger beroep in de klimaatzaak en op de wijze waarop het kabinet de uitspraak van de rechtbank in de tussentijd uit denkt te gaan voeren. In de VS stapelen de klimaatzaken zich ondertussen op. Naast verschillende rechtszaken tegen de overheid onderzoeken 17 aanklagers in de VS de mogelijkheden om samen te gaan werken in het onderzoek naar klimaatgerelateerde initiatieven, zoals

ongoing and potential investigations into whether fossil fuel companies misled investors and the public on the impact of climate change on their businesses.

De coalitie bestaat uit openbaar aanklagers uit Californië, Connecticut, District of Columbia, Illinois, Iowa, Maine, Maryland, Massachusetts, Minnesota, New Mexico, New York, Oregon, Rhode Island, de Maagdeneilanden, Virginia, Vermont en Washington.


Schneiderman, de New Yorkse openbaar aanklager die in november vorig jaar als eerste een onderzoek naar Exxon startte, sprak stevige woorden over het verantwoordelijk houden van bedrijven die frauduleuze activiteiten hebben ontplooid met betrekking tot klimaatverandering:

Everyone from President Obama on down is under a relentless assault from well-funded, highly aggressive and morally vacant forces that are trying to block every step by the federal government to take meaningful action. So today we are sending a message that at least some of us, actually a lot of us, in state government are prepared to step into this battle with an unprecedented level of commitment and coordination.

If there are companies —whether utilities or fossil fuel companies— committing fraud in an effort to maximize their short-term profit at the expense of the people we represent, we want to find out about it and want to expose it and we want to pursue them to the fullest extent of the law, prosecute them to the fullest extent of the law.

De openbaar aanklagers maakte weinig details bekend over hun plannen of over lopende onderzoeken. Al was wel duidelijk dat de openbaar aanklagers gaan samenwerken in het onderzoek naar mogelijke misleiding door ExxonMobil van investeerders en het publiek over de gevolgen van de eigen bedrijfsvoering voor klimaatverandering. De openbaar aanklagers gaan daarnaast samenwerken om belangrijke wetgevings- en beleidsinitiatieven met betrekking tot klimaatverandering te beschermen tegen aanvallen van de olie-, gas- en kolenindustrie.  Ook anticipeerde Schneiderman op een mogelijk verweer van ExxonMobil dat de onderzoeken en aanklachten de vrijheid van meningsuiting in gevaar zouden brengen:

The First Amendment, ladies and gentlemen, does not give you the right to commit fraud. Every attorney general does work on fraud cases, and we are pursuing this as we would any other fraud matter. You have to tell the truth, you can’t make misrepresentations of the kinds we’ve seen here.

ExxonMobil reageerde inderdaad binnen enkele uren met eenpersverklaring, waarin ze het onderzoek als een aanval op de vrijheid van meningsuiting betitelde. Ook op Twitter ging ExxonMobil in het tegenoffensief:

Screen Shot 2016-03-30 at 11.59.48 AM.png

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

Is de uitkomst van klimaatsceptisch onderzoek reproduceerbaar?

Dat is de vraag die een groep klimaatwetenschappers zichzelf heeft gesteld. Ze hebben 38 studies van klimaatsceptici genomen met als hypothese dat de conclusies van deze 38 studies juist zijn. Om vervolgens te kijken of ze de resultaten van het onderzoek konden reproduceren en de hypothese konden falsifiëren. Kortom, de goede oude combinatie van de wetenschappelijke basisprincipes reproduceerbaarheid en falsifieerbaarheid.

Om een lang verhaal kort te maken:

It didn’t go well for the contrarian studies.

De onderzoekers stellen overigens dat de gevonden vergissingen geen kwestie van kwaadwillendheid hoeven te zijn. Het artikel is hier beschikbaar onder open access.

Open waanlink

Dit bericht is eerder gepubliceerd als open waanlink op

Een aanpak voor Griekenland gebaseerd op IMF onderzoek

Terwijl het Griekse drama afgelopen week nieuwe hoogte-, of misschien passender dieptepunten bereikte vroeg Ashoka Mody, bezoekend professor internationale economische politiek aan de Princeton Universiteit, zich af hoe een aanpak voor Griekenland er uit zou zien als IMF onderzoek als basis zou dienen.

De aanpak van de Eurogroep bestaat volgens Mody al 5 jaar uit:

  • Borrow more money (this time mainly from the European authorities) to repay one group of creditors (the IMF, to which substantial repayments are due);
  • Stay focused on more austerity, steadily increasing the primary surplus (the budget surplus not including interest payments); and
  • Undertake structural reforms—changes in labour and other markets to improve the Greek economy’s longer-term growth potential.

Om te laten zien waarom dat al vijf jaar niet de gewenst resultaten geeft verwijst hij naar drie uitkomsten van IMF studies:

  • Over-indebted countries struggle to grow.
  • Austerity in a weak economy is self-defeating (Blanchard and Leigh 2013). As the budget deficit is reduced, the economy slows down, and the ability to repay debt is undermined. Indeed, austerity can be self-defeating (Eyraud and Weber 2013).
  • Structural reforms have, at best, an uncertain payoff (IMF 2015). In Box 3.5 of this recent chapter from the IMF’s World Economic Outlook, the updated finding has a long pedigree. Policy measures can possibly create an environment for growth in the long-run, but no immediate payoffs should be expected

Hoe zou een programma voor Griekenland er dan wel uit moeten zien?

  • Forgive Greek debt so that it comes down to 50% of GDP payable over 40 years.
  • Scale down the banking system, which has been badly damaged and will continue to create vulnerabilities.
  • And agree to a flat 0.5% of GDP primary surplus over the next three years, which even Greece can deliver.

Volgens Mody komt de schuldenkwijtschelding bij het voortzetten van de huidige aanpak in kleine beetjes. Wat tot langdurige pijniging van Griekenland en z’n schuldeisers leidt.

Open waanlink

Dit bericht verscheen eerder als open waanlink op Sargasso.

Kosten variabiliteit duurzame energie vallen in het niet bij besparing

Een van de argumenten van critici van wind- en zonne-energie is dat inzet van zon- en windenergie geen effect zou hebben op CO2-emissies. De reden hiervoor zou zijn dat er altijd conventionele centrales op de achtergrond standby draaien om de variabliteit in wind- en zonne-energie op te vangen.

In normaal Nederlands: bij bewolking of wanneer de wind gaat liggen moet een kolen- of gascentrale bijspringen om te zorgen dat vraag en aanbod op het netwerk in evenwicht blijven. Het brandstofverbruik van conventionele centrales tijdens op- en afregelen zou de CO2 reductie te niet doen.

Een onderzoeksreeks van het Amerikaanse National Renewable Energy Laboratorium (NREL) laat zien dat het vaker op- en afregelen van conventionele centrales inderdaad tot extra kosten leidt. Deze vallen echter in het niet bij de brandstofbesparing. De kosten bedragen zo’n 2% van de besparingen. Ook de emissies van CO2 en luchtverontreinigende stoffen dalen door de inzet van zon- en windenergie.

Met dank aan Oscar Rysdyk voor de tip.

Open waanlink

Dit bericht verscheen eerder als Open Waanlink op Sargasso.

Effect van een kolencrash op pensioenfondsen

The Guardian heeft als onderdeel van haar Keep it in the Ground campagne onderzoek gedaan naar de effecten van het ineenstorten van de kolensector op pensioenfondsen. Nederland heeft 2 pensioenfondsen in de top 5 van meest aan de kolensector blootgestelde pensioenfondsen:

The second highest stake among pension funds in the top 50 coal companies is owned by Dutch pensions giant APG, which provides pension for one in five families in the Netherlands, including teachers, public sector workers and medical staff. It has $1.7bn invested in 26 of the coal companies but is reducing its coal exposure.

(…)

The pension fund with the fifth biggest stake in the top 50 coal companies is another Dutch provider, PGGM, which serves 1.5m people and has $399m in the coal firms.

Uit het artikel wordt me niet duidelijk of indirecte belangen van pensioenfondsen via investeringsmaatschappijen, banken en verzekeraars zijn meegeteld. Een woordvoerder van APG geeft in een reactie aan The Guardian wel aan dat de laatste jaren verschillende investeringen in de kolensector zijn afgewezen en verwacht dat de investeringen in de kolensector op termijn terug zullen lopen.

Voor wie denkt dat de kolensector een bloeiende sector is, de Stowe index (een van de belangrijkste indexen voor de sector) is sinds 2012 met 75% gedaald.

Open waanlink

Dit bericht is eerder gepubliceerd als open waanlink op Sargasso.