Is nul-op-de-meter CO2 neutraal?

Afgelopen week publiceerde de innovatiemanager van Remeha een artikel waarin hij stelt dat een all-electric nul-op-de-meter woning geen effect heeft op de CO2 uitstoot. Dit in tegenstelling voor een energiezuinige woning met gasaansluiting, die volgens Remeha door toepassing van groen gas wel naar CO2 neutraal kan. Het streven zou volgens Remeha dan ook moeten zijn om een woning CO2 vrij te maken in plaats van gasvrij. Vanuit verschillende hoeken is er al kritiek geleverd op de energieberekening van Remeha, zie bv. het commentaar van Jan Willem van de Groep. Tijd voor een kleine calculatie van de CO2 emissie op basis van de CO2 prestatieladder, waar Remeha zelf ook voor gecertificeerd is.

CO2 emissie nul-op-de-meter

Remeha stelt dat de CO2 emissie van een all-electric woning groter is dan nul. Op jaarbasis wekt de woning dan wel evenveel elektriciteit op als dat de woning verbruikt, maar het elektriciteitsnet wordt als buffer gebruikt. In de zomer produceert de woning meer stroom dan verbruikt wordt en in de winter neemt de woning meer stroom van het net op. De winterstroom wordt door Remeha voor het gemak gelijk gesteld aan kolenstroom of anders zou volgens Remeha gewerkt moeten worden met de uurgemiddelde CO2 footprint van elektriciteit.

Dat levert meteen meerdere afwijkingen ten opzichte van de CO2 footprint bepaling van de CO2 prestatieladder op. Ten eerste kent de CO2 prestatieladder geen uurgemiddelde elektriciteitsfootprint. Een gecertificeerd bedrijf kan zijn elektriciteitsverbruik vergroenen door zogenaamde garanties van oorsprong te kopen, daarmee toont het bedrijf aan dat op jaarbasis evenveel groene stroom wordt geproduceerd als het zelf verbruikt. Ik ben dan ook benieuwd of Remeha de CO2 uitstoot van haar eigen elektriciteitsverbruik op uurbasis heeft vergroend, of dat op die manier gaat doen.

Een nul-op-de-meter woning produceert op jaarbasis evenveel energie (meestal zonne-energie) als er gebruikt wordt. Zonne-energie heeft volgens de CO2 emissiefactoren, die onder andere gebruikt worden bij de CO2 prestatieladder een emissie van 0 gram / kWh. Dat betekent dat de jaarlijkse CO2 emissie van een NOM woning nul is. Ongeacht het aantal kWh dat gebruikt wordt. Kun je over discussiëren, maar dan moeten we het ook gaan hebben over de CO2 footprint van Remeha zelf en van alle bedrijven die hun CO2 emissie rapporteren volgens de methodiek van de CO2 prestatieladder (en ik vermoed zelfs van alle bedrijven die het internationale Green House Gas protocol gebruiken).

Nu weet ik dat er verschillende bedrijven zijn die hun betrokkenheid bij nul-op-de-meter woningen opvoeren als keteninitiatief in kader van de CO2 prestatieladder. Sterker: ik kan me voorstellen dat er bedrijven zijn die de nul-op-de-meter woningen die ze bouwen opvoeren als vermindering van hun zogenaamde downstream scope 3 emissies. Dat laatste zou betekenen dat er auditors van de CO2 prestatieladder zijn die een CO2 emissiereductie hebben toegekend aan nul-op-de-meter woningen.

CO2 emissie groen gas

Remeha stelt dat de CO2 emissie van een woning met een gasaansluiting en een HRE ketel wel naar nul kan door gebruik te maken van groen gas. Ook daar doet zich een uitdaging voor met de methodiek van de CO2 prestatieladder. De lijst met CO2 emissiefactoren kent namelijk 2 soorten biogas: stortgas en covergisting, met een CO2 emissiefactor (well-to-wheel) van respectievelijk 0,398 kg CO2/m3 gas en 1,260 kg CO2/m3 gas. Hoe je met dergelijke emissiefactoren bij het gebruik van zelfs maar 1 kubieke meter groen gas tot nul CO2 emissie kan komen is mij een raadsel. Ik kan de claim dat een groen gas woning wel nul CO2 emissie kan halen dan ook niet plaatsen.

Conclusie

In het artikel introduceert Remeha een aantal novititeiten, zoals het toepassen van uurgemiddelde CO2 emissiefactoren voor elektriciteit en het stellen dat groen gas CO2 neutraal is. Het eerste is zeer ongebruikelijk bij het bepalen van de CO2 emissie van elektriciteitsverbruik. Het tweede komt niet overeen met de in Nederland gehanteerde CO2 emissiefactoren, tenzij Remeha zich beperkt tot de CO2 emissie van verbranding van het gas. Ook dat is niet de afspraak binnen de CO2 prestatieladder, waar gewerkt wordt met de CO2 emisssie over de gehele levenscyclus (de zogenaamde well-to-wheel emissies).

Jaarrekening gas & elektriciteit 2010/2011

Het afgelopen jaar hebben we behoorlijk geïnvesteerd in energiebesparende maatregelen. Ik heb braaf elke maand het energieverbruik bijgehouden en een stukje daarover geschreven op mijn weblog. Inmiddels is de jaarrekening van Greenchoice binnen en kunnen we het hebben over dat deel dat de gemiddelde Nederlander bovenal interesseert: hoeveel geld onze maatregelen hebben bespaard t.o.v. de inschatting door het energiebedrijf. Door de energierekening met een paar buren te vergelijken weet ik inmiddels dat de schatting van Greenchoice behoorlijk adequaat was. Hun schatting was 6.475 kWh elektriciteit (elektrisch koken) en 1.837 m3 aardgas.

Besparing

Het eindresultaat is 2.540 kWh en 919 m3 gas. Dat heeft een energierekening opgeleverd van Euro 1.093,96. We hebben het eerste jaar Euro 829,55 bespaard op de elektriciteitskosten en Euro 520,13 op de gaskosten. Voor het gasverbruik is dat niet helemaal correct, omdat er niet gecorrigeerd is voor graaddagen.

Wat Verwacht Werkelijk Verschil
Groene stroom (zon) € 1.357,48 € 527,93 € 829,55
Groen gas (boscompensatie) € 1.040,84 € 520,71 € 520,13
Vastrecht+transport € 45,32 € 45,32 € 0,00
Verschil € 2.443,65 € 1.093,96 € 1.349,69

Correctie voor graaddagen

Volgens de graaddagen calculator van mindergas.nl telde de periode van 1 november 2009 tot en met 31 oktober 2010 3043 graaddagen. De periode tussen 1 november 2010 en 31 oktober 2011 telde slechts 2866 graaddagen. Dat betekent dat ik sowieso een lager gasverbruik had kunnen verwachten. Om precies te zijn heeft het betere weer 107 m3 gas bespaart, dat is een besparing op jaarbasis van Euro 60,54 dankzij het weer. De besparing door onze gasbesparende maatregelen wordt daarmee Euro 459,59.

Wat Verwacht Werkelijk Verschil
Groene stroom (zon) € 1.357,48 € 527,93 € 829,55
Groen gas (boscompensatie) € 980,30 € 520,71 € 459,59
Vastrecht+transport € 24,93 € 24,93 € 0,00
Verschil € 2.362,72 € 1.073,57 € 1.289,15

Investeringskosten

De besparing op elektriciteit is voor een groot deel het gevolg van het hotfil aansluiten van de vaatwasser en wasmachine (naar schatting Euro 60 besparing), led-lampen, energiezuinige apparatuur en gedragsverandering (lampen uit, zo min mogelijk apparatuur op standby). De eerlijkheid gebied te zeggen dat ik verwacht dat ons elektriciteitsverbruik komend jaar ongeveer 300 kWh hoger uit gaat vallen, omdat we vorig jaar november en december nauwelijks thuis zijn geweest.

Afgelopen jaar hebben we vooral geïnvesteerd in het verlagen van de gasrekening. De belangrijkste maatregelen die we hebben genomen zijn het vervangen van de cv-ketel en het installeren van een zonneboiler (inclusief hotfil voor de vaatwasser en de wasmachine). Een compleet overzicht van de door ons genomen maatregelen vind je hier.

De totale investeringskosten voor de cv en zonneboiler bedragen Euro 7.800 (Euro 2.200 voor de cv ketel en Euro 5.600 voor de zonneboiler). Door het voortijdig stopzetten van de subsidieregeling duurzame warmte (onderdeel van de oude SDE) is dat Euro 1.100 hoger dan verwacht. Een forse tegenvaller, die de voorlopige terugverdientijd van de cv en zonneboiler op 15 i.p.v 12 jaar zet (exclusief financieringskosten, inclusief de geschatte besparing van de hotfill aansluitingen).

Aan de andere kant de terugverdientijd is nog altijd beter dan die van mijn mobiele telefoon. Verder ben ik er trots op dat we nu zelf duurzame warmte opwekken en CO2 reduceren. Al was dat laatste een stuk goedkoper geweest via het CO2 emissiehandelssysteem. Naar mijn mening een goede besteding van de hypotheekrenteaftrek die de Nederlandse belastingbetaler ons vorig jaar gegeven heeft (en ook alsnog met enige vertraging voldaan aan mijn goede voornemen voor 2009). We zijn nog niet volledig om, maar wel een aardig eind op weg.

Dit bericht is ook geplaatst op Duurzame Buren.

Gasverbruik november 2011

Het is weer tijd voor de maandelijkse update van ons gasverbruik. Dit maal van november 2011. Duidelijk een koudere maand dan oktober, waarin we in 69 kubieke meter aardgas hebben verbruikt. In november vorige jaar was dat nog 223 kubieke meter.

November vorig jaar woonden we nog niet in ons huis, maar stond de vr ketel wel aan om de geverfde muren droog te stoken. Helemaal vergelijkbaar zijn ze dus niet, maar de daling naar 0,22 kubieke meter aardgas per gewogen graaddag geeft wel hoop dat het aardgasverbruik voor december ook fors lager zal zijn. In november en december 2010 lag ons aardgasverbruik namelijk rond de 0,40 kubieke meter aardgas per gewogen graaddag.

Energieverbruik laatste 12 maanden

Bezien over 12 maanden is ons aardgasverbruik verder teruggelopen. Van ruim 900 kubieke meter naar 762 kubieke meter aardgas. Voor een klein deel komt dat door een lager aantal graaddagen in november (23 kubieke meter). De andere 133 kubieke meter ligt aan gedragsverandering en aan de HR ketel en aan de zonneboiler.
Maand Graaddagen Gas /graaddag Elektra Water
december 2010 626 223 0,36 110 12
januari 2011 485 183 0,38 111 12
februari 2011 399 152 0,38 263 12
maart 2011 361 69 0,19 240 12
april 2011 127 13 0,10 235 13
mei 2011 101 2 0,02 237 9
juni 2011 58 4 0,07 213 9
juli 2011 51 4 0,08 237 8
augustus 2011 31 3 0,10 274 9
september 2011 53 7 0,13 221 7
oktober 2011 180 32 0,18 288 8
november 2011 319 69 0,22 262 10
Totaal 2856 762 0,28 2691 121

In januarie zal ik wat dieper  ingaan op de verder daling die ik nog verwacht. De jaarrekening van Greenchoice voor de eerste 12 maanden is inmiddels binnen. Bovenstaande gasverbruiken zijn tot en met oktober gecorrigeerd met de gaskwaliteitsfactor die Greenchoice heeft doorberekend.

Gasverbruik oktober 2011

Het is weer tijd voor de maandelijkse update van ons gasverbruik. Dit maal van oktober 2011. Aangezien we hier een jaar wonen heb ik 1 dagje gesmokkeld en op 31 oktober de meterstanden al opgenomen. Oktober was de eerste maand na de zomer dat we de cv-ketel weer nodig hebben gehad voor de verwarming van ons huis. Dat is meteen te merken aan het aardgasverbruik, dat met 30 m3 beduidend hoger ligt dan de 7 m3 van september.

Energieverbruik eerste 12 maanden

Inmiddels wonen we ook een jaar in Schiedam. Tijd dus om de eerste jaarnota van Greenchoice op te vragen en tijd om de balans op te maken van ons gasverbruik in de eerste 12 maanden. Ons aardgasverbruik is in de eerste 12 maanden op 904 m3 uitgekomen, bij een gasprijs van Euro 0,5571 is dat een besparing van Euro 503. Dat is 50% minder dan de 1838 m3 die Greenchoice op basis van de vorige bewoners had ingeschat. Om dat te bereiken hebben we ook de nodige maatregelen genomen in ons huis. Oplopend van goedkoop naar duur gaat het om de volgende maatregelen:

  1. Kachel laag in lege ruimtes, gratis;
  2. Isoleren van de verwarmingsleidingen op zolder. Isolatiemateriaal heeft ongeveer Euro 1,50 per meter gekost;
  3. 6 centimeter piepschuim geplaatst achter de plint onder de keukenkasjes om de kou achter de kastjes te houden, Euro 10 voor een blok piepschuim;
  4. Reflecterende folie achter de radiatoren, kosten ongeveer Euro 15 ;
  5. Thermostaatkranen voor de douche en het bad, ongeveer Euro 300;
  6. Vervanging van de VR ketel door een HR ketel met kloktthermostaat van Remeha, Euro 2.200 (inclusief installatie);
  7. Installatie zonneboiler, Euro 5.000 (inclusief installatie & hotfill voor wasmachine en vaatwasser). Dat is duurder dan verwacht doordat het Ministerie van EL&I de subsidie voor duurzame warmte in 2011 niet open heeft gesteld. Tot zover het verhaal van Diederik Samson dat de SDE beter was dan de Duitse feedin regeling…

Zoals je in onderstaande tabel kunt zien hebben deze maatregelen het gasverbruik per graaddag verlaagd van 0,57 m3  naar 0,19 m3 per graaddag. Waarbij ik moet zeggen dat ik niet heb gecorrigeerd voor het aandeel dat tapwater heeft.

Het elektriciteitsverbruik vind ik onrealistisch laag. Afgaande op het verbruik sinds februari van dit jaar verwacht ik dat op jaarbasis rond de 3000 kWh uit zal komen. Het waterverbruik is in de loop van 2011 gelukkig wat gaan dalen, van 12  a 13 m3 per maand naar 7 a 8 m3 per maand.

Maand Graaddagen Gas /graaddag Elektra Water
november 2010 392 223 0,57 111 12
december 2010 626 220 0,35 110 12
januari 2011 485 180 0,37 111 12
februari 2011 399 150 0,38 263 12
maart 2011 361 68 0,19 240 12
april 2011 127 13 0,10 235 13
mei 2011 101 2 0,02 237 9
juni 2011 58 4 0,07 213 9
juli 2011 51 4 0,08 237 8
augustus 2011 31 3 0,10 274 9
september 2011 53 7 0,13 221 7
oktober 2011 172 30 0,17 288 8
Totaal 2856 904 0,32 2540 123

Gasverbruik 2011 t/m oktober

Voor 2011 ziet het gasverbruik er inmiddels als volgt uit. Het totale gasverbruik ligt tot nu toe fors lager dan geschat. Waarbij het mooie weer heeft meegewerkt (257 m3 minder aardgas), maar vooral ook de bovengenoemde aanpassingen (609 m3 minder aardgas).

Maand Schatting M3 / graaddag Basis graaddagen Werkelijk Totaal Weer Aanpassing
Jan 367 0,61 295 180 -187 -72 -115
Feb 286 0,58 231 150 -136 -55 -81
Maa 188 0,53 190 68 -120 2 -122
Apr 87 0,42 54 13 -74 -33 -41
Mei 83 0,43 43 2 -81 -39 -41
Jun 34 0,65 38 4 -30 3 -34
Jul 34 4,30 219 4 -35 0 -35
Aug 41 1,33 41 3 -38 0 -38
Sep 87 0,89 47 7 -80 -40 -40
Okt 115 0,53 91 30 -85 -23 -61

Nog 2 maanden en dan weet ik of we 2011 onder de 1000 m3 aargas gaan afsluiten. Het eerste jaar dat we hier wonen is dat in ieder geval al gelukt 🙂

De zonneboiler in gebruik

Vandaag beginnen in Nederland de Solar Days en inmiddels is het ruim 3 maanden geleden dat onze zonneboiler is geïnstalleerd. Een mooi moment dus om terug te blikken op hoe de zonneboiler bevalt, of hij bevalt en of er al een merkbare besparing is.

Zoals Wilbert Neijmer, een alerte lezer, al had opgemerkt zijn de vacuümbuizen niet van het merk Rivusol, maar van Eco2All. Navraag bij onze installateur (Zon&Zo) leert dat de warmteopbrengst met 5,7 GJ per jaar wel even groot is.

De zonneboiler in gebruik

De zonneboiler bevalt goed in het gebruik, zelfs op bewolkte, koude dagen (rond het vriespunt) wordt het water in onze boiler opgewarmd tot zo’n 12 a 13 graden. Dat lijkt weinig, maar voor een wasbeurt van 30 graden scheelt dat toch al weer de helft van de elektriciteit die nodig is voor de verwarming van het water.

Op zonnige dagen liep de temperatuur eind februari en in maart al snel op naar 60 graden. Warm genoeg voor de vaatwasser (45 graden Celsius), een hete was of voor een bad/douche. In april hebben we ook al op meerdere dagen temperaturen van 50 tot 70 graden Celsius gehaald. Met de zonnige dagen in april liep de temperatuur dagelijks op tot 70 graden Celsius en is de temperatuur ook na gebruik van water voor douchen, bad en (vaat)wasmachine ’s ochtends niet onder de 30 graden Celsius geweest.

Besparing

De besparing die we realiseren door de zonneboiler valt uiteen in 2 delen:

  1. minder gasverbruik voor warm tapwater doordat de zon het water voorverwarmt;
  2. minder elektriciteit gebruik doordat de wasmachine en vaatwasser met warm water uit de zonneboiler gevuld worden.

Hoeveel aardgas en energie we besparen door de zonneboiler weten we niet precies, daarvoor wonen we nog te kort in dit huis. Een indicatie is inmiddels wel te geven op basis van elektriciteit en gasverbruik van de afgelopen maanden.

Aardgas

De besparing op gas voor warm tapwater is het grootst. Deze besparing heb ik berekend op basis van de schatting van het aardgasverbruik door Greenchoice en de maandverdeling van het gasverbruik in 2010 van Jeroen Haringman. Dat levert voor januari tot en met april het volgende gasverbruik op:

aardgasverbruik Schatting Greenchoice Werkelijk Besparing Percentage
januari 367 180 187 50,91%
februari 286 150 136 47,64%
maart 188 68 120 63,82%
april 87 13 74 85,07%

Op jaarbasis kom ik inclusief november en december 2010 uit op een geschatte besparing t.o.v. het voorschot van 1838 m3 van 43%, dat is 1043 m3 aardgas. Dat betekent een besparing van ongeveer Euro 450 per jaar op basis van de huidige gasprijs van 55,71 Eurocent per m3.

Ik verwacht dat ons uiteindelijk jaarverbruik in 2011 nog een stukje lager zal uitvallen, aangezien het aardgasverbruik in de zomer door de zonneboiler bijna nul hoort te zijn (uitgaande van een mooie zonnige zomer en wat korter douchen 🙂

Overigens valt niet heel ons lagere verbruik ten opzichte van de vorige bewoners toe te schrijven aan de zonneboiler, aangezien we ook een nieuwe HR ketel en thermostaat hebben en ik vermoed dat we ons huis iets selectiever verwarmen (alleen de ruimtes waar we zijn).

Elektriciteit

De totale besparing op elektriciteit is lastig te meten, aangezien ik het elektriciteitsverbruik van de huishoudelijke apparatuur niet permanent gemeten heb. Ik heb wel voor en na de installatie van de zonneboiler het stroomverbruik van de wasmachine en vaatwasser gemeten. Die meting laat zien dat het vullen van de wasmachine en vaatwasser met voorverwarmd water een behoorlijke energiebesparing oplevert. In de tabel hieronder kun je zien dat de besparing varieert van 38% voor de vaatwasser tot 86% voor een 60 graden was (die je met kleine kinderen toch wel eens moet doen). In Euro’s levert dat op jaarbasis echter niet schokkend veel besparing op. Uitgaande van 4 wasbeurten en 6 vaatwasbeurten per week is de besparing op jaarbasis ongeveer Euro 50.

Apparaat Voor Na Besparing Percentage Hoogtarief Laagtarief
Was 30 0,453 0,18 0,273 -60% € 0,06 € 0,05
Was 40 0,795 0,18 0,615 -77% € 0,14 € 0,12
Was 60 1,325 0,18 1,145 -86% € 0,26 € 0,22
Vaatwasser 1,199 0,739 0,46 -38% € 0,10 € 0,09

Conclusie

De zonneboiler en HR ketel werken naar verwachting. Met een geschatte besparing van ongeveer 270 kWh elektriciteit en 800 m3 aardgas, bij de huidige prijsniveaus goed voor een besparing van Euro 500 per jaar, is de terugverdientijd ongeveer 11 jaar (exclusief financieringskosten en eventuele subsidie). Daar staat tegenover dat ik verwacht dat de gas- en elektriciteitsprijzen eerder zullen gaan stijgen dan gaan dalen. De eerste aankondigingen dat gas en elektriciteit dit jaar duurder gaan worden zijn er al, zowel van leveranciers als vanuit de overheid.

Daarnaast merken we dat de zonneboiler ons gedrag beïnvloedt. Langzaam maar zeker beginnen we rekening te houden met het weer bij het bepalen wanneer we douchen, een bad nemen en wanneer we een (hete) was draaien. Dat betekent dat de besparing nog verder op kan lopen, wat de terugverdientijd verkort.

Ik zal binnenkort de spreadsheet met berekeningen op google docs plaatsen, zodat geïnteresseerden de maandelijkse voortgang van de besparing kunnen volgen.

P+: HRe ketel Remeha winnaar VSK beurs

HRe ketel Remeha winnaar VSK beurs

(…) met de HRe ketel heeft Remeha zowel de jury- als publieksprijs gewonnen. De ketel – die zowel de ruimte verwarmt als enige elektriciteit opwekt – valt op door z’n gebruiksvriendelijkheid.

Slechts in weinig onderscheidt de innovatieve HRe ketel zich van de moderne HR variant. Aan de buitenkant valt sowieso niets te zien. En zelfs installateurs kunnen onmogelijk aan de inwendige Stirlingmotor prutsen. Want dat is het enige verschil met een HR ketel: als je je oor ertegenaan legt, hoor je het zachte zoemen van de aardgasmotor. Die drijft een generator aan om stroom op te wekken. Vergeleken met een HR ketel wordt met de HRe ketel duizend kilo aan CO2 uitstoot per jaar bespaard.

Een HRe ketel is eigenlijk de Nederlandse verbeterde variant van een micro warmtekrachtkoppelings installatie (micro-WKK). Die zowel stroom als warmte op kan wekken. Of zoals Willem de Zeeuw van mini-wkk.nl het omschrijft:

De afgelopen jaren is hard gewerkt aan een nieuwe generatie verwarmingsketel, een toestel dat zowel warmte als elektriciteit kan leveren. In feite is het een kleine warmte kracht koppeling (WKK) en wordt daarom wel mini-WKK genoemd

De HRe ketel van Remeha is volgens P+ vanaf volgend najaar te koop. Ik hoop dat ze bedoelen najaar 2008 en niet najaar 2009.