Mijn kleine bijdrage aan de #foodrevolution

Eind maart stond op Foodlog.nl een artikel over voedselrevolutie. Geen grootse meeslepende revolutie, maar een kleine donderstorm van onderop. Het gaat niet om de actie van de bekende Engelse kok Jamie Oliver, maar om een actie van Nederlandse bodem. Opgezet door Dick Veerman van Foodlog en Sandra van Kampen van Urgenda.

Manifest

Het bijbehorende manifest stelt dat de huidige voedselvoorziening niet toekomstvast is. Dat is te veranderen en ieder individu kan daar een bijdrage aan leveren. Het manifest roept om te werken aan de benodigde veranderingen vanuit negen slimme principes die de fouten van het verleden uitsluiten:

  1. Doe het samen:
    Als consumenten, producenten en winkeliers samen bepalen wat er op ons bord komt, ontstaan nieuwe markten waar iedereen zich verantwoordelijk voor voelt. Slimme, toekomstgerichte bedrijven zullen er evenveel plezier van hebben als consumenten.
  • Sluit kringlopen regionaal (binnen enkele tientallen tot honderden kilometers):
    Houd water en voedingsstoffen in een voor ons beschikbare vorm in omloop; alleen regionaal lukt dat optimaal.
  • Houd ook de geldstromen regionaal:
    Dat zorgt voor voedselzekerheid en werk, zowel in Nederland als in andere landen.
  • Wees biodivers wijs:
    In de natuur hangt alles met alles samen; respecteer je dat niet, dan loop je risico.
  • Sjouw niet met halffabricaten of levende dieren:
    Dat verspilt energie, koopkracht en kostbare nutriënten en zorgt voor onnodig leed.
  • Produceer regionaal en drijf inter-regionaal handel:
    Dat belast de natuur het minst; we kunnen nu eenmaal lang niet al ons voedsel lokaal kopen.
  • Denk EEEE:
    Niet alleen Economisch (financiering), Ecologisch (natuur) maar ook Ethisch (mensen, dieren) en Esthetisch (schoonheid) moeten onze landbouw, voedselproductie en –consumptie met elkaar in evenwicht zijn.
  •  Zorg voor een gezond eetpatroon
    Reclame en verkooptactieken voeden ons op tot te veel en verkeerd eten; gebruik ze om mensen goed en eerlijk te laten eten.
  • Verzamel revolutionair durfkapitaal in een beleggingsfonds
    Banken zien te weinig in echt innoverende projecten die op deze principes gebaseerd zijn; als investeerders tevens consumenten zijn ontstaat veel sneller rendabele vernieuwing.

Mijn bijdrage

Ik heb het manifest ondertekent, al wil ik niet beweren dat ik meteen naar alle 9 principes weet te handelen. Wat niet wegneemt dat ik het wel probeer. Zo hebben we sinds dit voorjaar 3 appelboompjes in onze tuin. De boompjes zijn in Limburg gekweekt en geven over 2 a 3 jaar appels. Aangezien we in een stadswijkje wonen, hebben we bewust appelbomen gekozen die klein blijven.

Daarnaast hebben we vandaag via Symbid een klein bedrag geïnvesteerd in de Rotterdamse stadsboerderij in wording.

Oorzaken van hogere voedselprijzen

In the Washington Post staat een mooi overzicht van de verschillende oorzaken van de huidige hoge voedselprijzen. Het populaire geloof wil dat dat enkel en alleen aan biobrandstoffen ligt, de werkelijkheid is zoals altijd toch iets ingewikkelder.

De Washington Post onderscheidt de volgende oorzaken:

  • Handelsbeperkingen, waarbij vooral exportbeperkingen genoemd worden. De importbeperkingen van de VS en de EU blijven buiten schot.
  • Groeiende welvaart in China en India, waardoor de vraag naar vlees stijgt.
  • Het weer: hittegolven, droogte en hevige regenval hebben dalende oogsten tot gevolg in belangrijke graanproducerende landen.
  • Biobrandstoffen: de focus ligt vooral op de VS. Door subsidies is de hoeveelheid mais die gebruikt wordt voor biobrandstoffen gestegen van 5% in 1998 naar 25% van de oogst in 2007. Als gevolg daarvan is de maisprijs gestegen, waardoor Europese boeren overstappen op het goedkopere sorghum als voedsel voor hun vee.
  • Stijgende brandstofprijzen: door de stijgende olieprijs is het bijna dubbel zo duur om graan te transporteren.

Doorgaan met het lezen van “Oorzaken van hogere voedselprijzen”

Biobrandstof vs. voedsel?

Al een aantal maanden woedt er een debat over de vraag of biobrandstoffen de voedselproductie verdringen. Ik kan zelf niet beoordelen of dat het geval is, maar de discussie is op z’n minst in veel gevallen erg ongenuanceerd en slecht onderbouwd. Wat me verder opvalt in het debat is dat er weinig aandacht is voor de grote verstoring van de landbouwmarkt door subsidies. Daarmee bedoel ik niet alleen de subsidies voor de productie van biobrandstoffen, maar ook en vooral de subsidies aan de landbouwsector in de EU en de VS, en de subsidies om de voedselprijs laag te houden voor de stadsbevolking die veel armere landen hanteren (of bestaat er al weer een nieuw pleonasme voor arme landen?).

Hierbij twee hoofdredactionele commentaren die wel aandacht hebben voor dit onderdeel van het dilemma en de negatieve bijeffecten van de subsidie goed uitleggen:

NRC commentaar d.d. 19 april 2008 » Het landbouwbeleid op de korrel genomen:

De teelt van gewassen voor biobrandstoffen verdringt de teelt voor de voedingsmarkt. Het is dus geen wonder dat de twijfel – onder meer in het Europees Parlement – over het gebruik van biobrandstoffen, dat bedoeld is om CO2-uitstoot te verminderen, toeneemt. Naast deze factoren heeft incidentele droogte de schaarste vergroot.

De fundamentele oorzaak van het verder stijgen van de prijzen is echter politiek. De traditionele industrielanden subsidiëren en beschermen van oudsher de landbouwsector. Dat gaat ten koste van de consument die vaak te veel betaalt voor zijn voedingsmiddelen, want de binnenlandse prijzen waren, en zijn, vaak hoger dan de prijzen op de wereldmarkt. In grote delen van (voorheen) de derde wereld is dat precies andersom. Op last van de overheid worden de voedselprijzen voor de bevolking laag gehouden, met tariefbeperkingen en subsidies. De subsidiëring van de consument is hier ten koste gegaan van de boer. Die heeft door de lage prijzen een onvoldoende prikkel om te investeren.

De Groene Amsterdammer d.d. 17 april 2008, Hoofdcommentaar: Vegetarische boterhamworst:

Het is duidelijk dat subsidies, hoe ruim ook, alleen directe onrust kunnen wegnemen. De voedselcrisis is niet een tijdelijke impasse, het is een fundamenteel probleem. De vooruitgang die de laatste veertig jaar in de bestrijding van honger en armoede is geboekt, kan er volledig door worden tenietgedaan.

(…)

Het deprimerende is dat het hier niet gaat om een tekort maar om een verdelingsprobleem, en dus om de manier waarop de wereldeconomie inzake voedsel is ingericht. Internationale organisaties als het imf stimuleren de ontwikkelingslanden bijvoorbeeld hun voedselproductie minder divers te maken en te richten op de export. Daarmee maken zij zich los van de directe lokale behoefte en worden ze gevoeliger voor internationale tendensen, waar zij bovendien maar heel weinig invloed op kunnen uitoefenen. Tegelijkertijd overspoelen de rijkere landen de lokale markten in de Derde Wereld met gesubsidieerde landbouwproducten, waardoor de lokale productie wordt weggeconcurreerd en de brodeloze boeren naar de stad trekken.

Je kan het natuurlijk ook iets algemener trekken, zoals David Zetland op zijn weblog Aguanomics: Kill Biofuels doet:

Bottom Line: Governments should not choose winners. Governments should set a carbon tax and let markets and competition produce the winners.

Vergeet olie, voedsel is het probleem

Volgens Donald Coxe, global portfolio strategist bij BMO Financial Group wordt voedsel het probleem van 2008, niet de hoge olieprijs. Zie het artikel in de Financial Post:

The greatest challenge to the world is not US$100 oil; it’s getting enough food so that the new middle class can eat the way our middle class does, and that means we’ve got to expand food output dramatically.

De door hem gesignaleerde schaarste sluit op het eerste gezicht goed aan bij het onderzoeksrapport Schaarste in Overvloed (pdf) van Robeco.

Bron: Ethanol Dominoes continue to fall, Environmental Economics Blog, 4-1-2008