Henri Bontenbal over lagere energiebelasting voor duurzame energie

Henri Bontenbal fileert de problemen met de uitvoerbaarheid van de maatregel in het regeerakkoord van de VVD en de PvdA om ΅Het kleinschalig, duurzaam opwekken van (zonne-)energie waarvoor geen rijkssubsidie wordt ontvangen,” fiscaal te stimuleren door invoering van een verlaagd tarief in de eerste schijf van de energiebelasting op elektriciteit die afkomstig is van coöperaties van particuliere kleinverbruikers, aan deze verbruikers geleverd wordt en in hun nabijheid is opgewekt.

Toon eens en te meer aan dat het huidige systeem van de energiebelasting waarbij de verbruiker betaalt niet werkt en dat het tijd is om te gaan werken aan en paradigma shift naar de vervuiler betaalt. Dan kan de SDE+ ook omgebouwd worden tot een innovatiesubsidie en wordt energie een topsector zoals de anderen.

Doorgeschoten loonmatiging: een onzichtbare herverdeling van de welvaart van 2000 tot 2012

Ooit was loonmatiging het toverwoord tegen de economische crisis, nu is het de huidige crisis bestrijden met de middelen van de vorige. Wat werkt in een kleine open economie, werkt niet per se in een kleine economie die onderdeel is van een groter gesloten geheel

Robin Fransman

Over hoe de loonmatiging is doorgeschoten, de economie verzwakt, en de lonen moeten, én kunnen stijgen

Nederland heeft een inmiddels 30-jaar oude traditie van loonmatiging als antwoord op economisch mindere tijden. Ook nu roepen veel partijen op tot loonmatiging, sommigen alleen bij ambtenaren en de gesubsidieerde sector, terwijl Bernard Wientjes namens VNO pleit voor een loonstop voor de hele economie. Ambtenaren, politie, ze staan al enkele jaren op nul, en het kabinet wil dat nog 4 jaar lang volhouden. Loonmatiging was begin jaren 80 het perfecte recept, maar is nu juist contraproductief, loonsverhogingen zijn in de huidige situatie juist de uitweg uit de crisis. De loonmatiging doet in toenemende mate schade aan de Nederlandse economie.

Begin jaren 80 was de inflatie hoog. De oliecrisis, en het beleid om de lonen automatisch aan de inflatie aan te passen hadden het concurrerend vermogen van het bedrijfsleven zwaar negatief aangetast. De arbeidsinkomensquote stond boven de 85% en…

View original post 1.372 woorden meer

Leesvoer in aanloop naar de Nacht & Dag van de Duurzaamheid

Donderdag en vrijdag organiseert Urgenda voor de derde keer de Nacht & de Dag van de duurzaamheid. Voor degene die nog wat tijd over hebben ter voorbereiding een aantal online leestips.

Om te beginnen De Duurzame 100 van Trouw met daarin veel inspirerende voorbeelden van mensen die het verschil maken, maar ook aandacht voor de hindernissen en de notie dat je voor milieu in Europa moet zijn.

Voor degene die geen moeite hebben met Engels is de column Here comes the sun van Paul Krugman in The New York Times interessant. Kern van zijn verhaal Climate Progress het verwoord Only Politics Can Delay “an Energy Transformation, Driven by the Rapidly Falling Cost of Solar Power”’. Een van de onderwerpen in de column van Paul Krugman is de hindermacht vanuit de sunset sectoren. Een onderwerp dat je ook kunt terugvinden in het essay Klompen in de machinerie van Jan Paul van Soest. Hamlett in duurzame innovaties van Hans Wiltink en Jan Paul van Soest gaat in op de oorzaken van het achterblijven van duurzame innovaties in Nederland. Een ander interessant stuk is Staat van de Energietransitie van Jan Rotmans.

Voor wie na al dit leesvoer weer wat positieve doe energie ten toon wil spreiden: Spring over en ga naar de Nacht van de Duurzaamheid! Of organiseer een activiteit tijdens de Dag van de Duurzaamheid.

Ik ga zelf de Nacht van de Duurzaamheid missen, omdat ik thuis op mijn dochter pas. Er zullen wel collega’s aanwezig zijn bij de Nacht van de Duurzaamheid. Tijdens de Dag van de Duurzaamheid kun je me vinden bij de duurzame activiteiten bij het hoofdkantoor van Strukton in Utrecht. Een aantal collega’s neemt deel aan het congres Nieuwe Energie in bestaande bouw in Zwolle.

Green Deal: Meer met minder

Bezorg huiseigenaren wat meer schuld met minder energieverbruik, dat is de strekking van de oproep die de banken (verenigd in het ‘Beraad Groenfondsen’ van de Nederlandse Vereniging van Banken) en bouw-, installatie- en energiebedrijven samen aan de ministers Verhagen en Donner deden. De bedrijven willen dit vormgeven in een Green Building Deal. Tegelijkertijd begint ook De Nederlandse Bank wakker te worden en zich zorgen te maken over de verhouding tussen de gemiddelde waarde van het huis en de hoogte van de hypotheekschuld. Uiteraard heeft de uitspraak van Knot de gebruikelijke kommer en kwel reacties opgeroepen in de media.

Green Building Deal

Vorige week hebben de banken, bouw-, installatie, en energiebedrijven een plan gelanceerd om bestaande woningen te verduurzamen. Kern daarvan is dat installateurs en bouwers de maatregelen uitvoeren en dat banken dat financieren via de fiscale groenregeling. De maatregelen betalen zich terug door een lagere energierekening en door gebruik te maken van de fiscale groenregeling betaalt de huiseigenaar een lagere rente.

Het voordeel voor de huiseigenaar is dat zijn woonlasten gelijk blijven, terwijl  de energierekening daalt. Bovendien zijn energiezuinigere woningen meer in trek en behouden ze in een dalende markt beter hun waarde dan energieslurpers. Het nadeel van het plan voor huiseigenaren is dat ze met nog hogere schulden worden opgezadeld.

Het voordeel van het plan voor banken is dat de huizen (onderpand voor een enorme berg hypotheekschuld) hun waarde behouden en dat ze een goede (en relatief veilige) bestemming hebben voor het aangetrokken spaargeld. Voor installateurs en bouwbedrijven levert het werk op. Waarom de energiebedrijven meedoen weet ik niet, mogelijjk dat ze bang zijn voor verplichtingen uit het Haagse?

De sluipende hypotheekcrisis

Zowel Trouw (Huizenbezitters, pak uw tent en Occupy het Binnenhof, pagina 17 papieren editie 5-11-201) als Sargasso beschrijven goed wat het huidige probleem van de huizenmarkt is. Door de hypotheekrenteaftrek lossen Nederlands weinig van hun lening af. Dat maakt de Nederlandse banken bij een dalende huizenmarkt of bij gebrekkig vertrouwen tussen banken onderling kwestbaar. Nederlandse banken verstrekken hoge hypotheekleninge, waar weinig spaargeld tegenover staat. Het gat wordt door banken afgedekt door een beroep te doen op andere financiers. Door het gebrek aan vertrouwen tussen banken wordt dat moeilijker. Tegelijkertijd wordt het onderpand door de dalende huizenprijzen minder waard. Dat zorgt voor problemen op de balans van banken, die sinds de vorige crisis van 2008 nog steeds niet allemaal uitblinken van degelijkheid.

Het voorstel van Arjen Siegmann om de hypotheekrenteaftrek af te schaffen in combinatie met compensatie en verplichte aflossing van de hypotheekschuld zou dit probleem aanpakken.Huiseigenaren krijgen een lagere schuld en banken zien de verhouding tussen hypotheeklening en onderpand verbeteren. In het voorstel van Siegman is de hoogte van de compensatie afhankelijk van het moment van aankoop (hoe langer geleden, hoe lager de compensatie). De financiering hiervan kan de overheid doen via de kapitaalmarkt.

Het CPB heeft eerder al voorgesteld om de huidige hypotheekrenteafrek te vervangen door een aflossingsaftrek. Zelf heb ik in 2008 voorgesteld om de hypotheekrenteaftrek te koppelen aan vergroening van je huis. Dat was behoud van werkgelegenheid voor de bouw- en installatiebranche en tegelijkertijd kon de overheid haar doelstellingen voor energiebesparing in de gebouwde omgeving dichterbij brengen.

Creatief combineren

Inmiddels zijn de marktomstandigheden fors gewijzigd en zijn mensen voorzichtiger met investeren in hun huis. Of preciezer gezegd: ik wil mijn huis graag verder vergroenen, maar ik ben niet bereid me dieper in de schulden te steken. Zelfs niet als ik via een Green Building Deal goedkoop kan lenen. Daarom zie ik meer in een combinatie van de Green Building Deal en het voorstel van Arjen Siegman.

Schaf de hypotheekrenteaftrek af of geef mensen de keuze om de hypotheekrenteaftrek in één keer op te nemen. In beide gevallen mag het geld maar voor 2 zaken gebruikt worden: aflossen van de hypotheekschuld of verduurzaming van de woning. Het deel van de eenmalige uitkering dat mensen willen gebruiken voor verduurzaming van de woning wordt op een bouwdepot gestald. Waarna de huiseigenaar 12 maanden krijgt om een plan van aanpak te maken om te komen tot verduurzaming van de woning. Een meetbaar deel daarvan is het Energieprestatie Certificaat (EPC). Dat is niet perfect, maar beter dan niks. Een andere mogelijkheid is afgaan op het gas- en elektriciteitsverbruik. Die zijn tenslotte ook bekend door de via het energiebedrijf afgedragen energiebelasting.

De groenbanken komen in zicht als blijkt dat zij een lagere rente bieden dan de hypotheekrente. Een huiseigenaar zal er op dat moment namelijk voor kiezen om zijn hypotheekschuld verder af te lossen en een nieuwe lening af te sluiten bij een groenbank. De verlaging van de energierekening zal in beide gevallen gebruikt  Welke wijze van financiering ook gekozen wordt.

Het voordeel van de huiseigenaar: een lagere hypotheekschuld, die vooral voor mensen die recent gekocht hebben onder de waarde van de woning zal komen te liggen. Daarnaast krijgen huiseigenaren de (financiële) mogelijkheid om hun energierekening verder omlaag te brengen, met de bijbehorende comfortvoordelen.

Het voordeel voor de bank: de verhouding tussen hypotheeklening en onderpand wordt beter. Waardoor het makkelijker wordt om financiering van elders aang te trekken. Bovendien wordt de balans van banken versterkt door de aflossingen, waardoor ze minder kapitaal hoeven aan te trekken om aan de kapitaalseisen van toezichthouders te voldoen.

Het voordeel voor de overheid: een eind aan de hypotheekrenteaftrek met kansen op forse energiebesparing in de gebouwde omgeving. En mogelijk zelfs een stukje duurzame energieopwekking. In beide gevallen komt het doel van 14% duurzame energie in 2020 weer een stukje dichterbij (en dat door afschaffing van subsdie…).

Welke (lokale) overheidsprojecten hebben baat bij glasvezel?

Vorig jaar zijn we naar Schiedam verhuisd. Aanvankelijk hadden we hier net als in de rest van Nederland voor tv, telefonie en internet de keus tussen het KPN netwerk (of een van de aanbieders die via dit netwerk aanbiedt) en de lokale kabelboer. Eerder dit jaar is het klantenbestand van onze lokale kabelboer echter overgekocht door KPN. Nu hebben we dus de keus uit het KPN netwerk, of het KPN netwerk. Natuurlijk moet KPN ook concurrenten toelaten tot haar netwerk, maar een beetje gemankeerde marktwerking blijft het wel in mijn ogen.

Mede hierdoor ben ik me de afgelopen maanden wat meer gaan verdiepen in de mogelijkheden van glasvezel. Nog steeds een veelbelovende technologie, maar grootschalige uitrol van de laatste meters tot aan de voordeur (Fiber to the home in jargon) lijkt niet echt van de grond te komen in Nederland.

Volgens mij is dat jammer, want ik zie op sites als Ambtenaar 2.0 en Pleio nog steeds veel initiatieven langskomen rond digitale burgerparticipatie, zorg 2.0, jeugdzorg 2.0 etc. Daarom heb ik gisteren een simpele vraag gesteld aan het netwerk Ambtenaar 2.0: welke projecten van jouw organisatie zouden gebaat zijn bij glasvezelaansluitingen voor alle bewoners van je gemeente, provincie of voor mijn part van heel Nederland?

Rob Riemen's betoog tegen de domheid

Het college van Rob Riemen tijdens Lowlands University is zeker de moeite waard. Voor wie minder tijd of geduld heeft om 50 minuten naar het beeldscherm te kijken. Deze Loesje tekst vat zijn betoog prima samen.

Coolpolitics College Rob Riemen Lowlands University 2011 from Lokaalmondiaal on Vimeo.

Bron: Joop.nl

Doldwaas zomeridee: windbaten tegen begrotingsgaten

Zo eens in de zoveel tijd krijg ik de zomerkolder in m’n kop. De afgelopen weken kwam daar een vraag uit opborrelen: waarom int de Nederlandse staat wel aardgasbaten, maar geen windbaten? De Powershift bijeenkomst in combinatie met een weekendje Brugge en een Offgrid bijeenkomst bij Except doen wat dat betreft wonderen, want volgens het boekje met stadwandelingen dat we daar kochten was de wind in de middeleeuwen eigendom van de stad en betaalde de molenaar belasting voor het bouwen van een molen. Is het tijd om dat idee weer van stal te halen nu windenergie langzaam maar zeker rendabel wordt en de aargasbaten de komende decennia zullen dalen? Bij olie- en gaswinning dragen de exploitanten tenslotte ook een deel van de opbrengst af aan de samenleving?

Achtergrond

Olie, gas zijn natuurlijke hulpbronnen, net als bos, wind en zon. Volgens de economische theorie bestaat er kans op overwinsten (economic rent) voor bedrijven als de overheid niet een deel van de opbrengsten van de winning van olie en gas incasseert. Wanneer bedrijven overwinsten behalen op de exploitatie van natuurlijke hulpbronnen bestaat de kans dat er meer gewonnen wordt dan vanuit maatschappelijk oogpunt optimaal is. In de ontwikkelingseconomie speelt het begrip economic rent ook een belangrijke rol om tot een beter beheer van hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen als zoals bossen te komen.

Het aloude idee om belasting te heffen voor het bouwen van molens kun je in dat zelfde licht zien. Net als de Nederlandse aardgasbaten, de grote bedragen die de Nederlandse staat jaarlijkst ontvangt van olie- en gasbedrijven die aardgas en olie winnen uit de Nederlandse bodem. De  Nederlandse overheid is van mening dat het aardgas in de bodem een publiek goed is en dat de opbrengst van de winning ervan dus ook ten goede moet komen aan de publieke zaak.

Wanneer je wind en zon ook als natuurlijke hulpbronnen beschouwt dan kun je eenzelfde redenering voor wind- en zonne-energie op laten gaan. Tot op heden was er altijd een probleem: elektriciteit van wind en zon waren onrendabel zonder subsidie van de overheid.

Dat is echter aan het veranderen. Zo heb ik de afgelopen maanden van verschillende kanten gehoord dat het opwekken van wind op land op sommige plaatsen in Nederland kan voor een kostprijs van 4 cent per kilowattuur. Op mijn energierekening van Greenchoice staat momenteel bijna 8 cent per kilowattuur als verkoopprijs. Dat betekent dat nieuwe windparken dus 100% winst halen en dat de staat hier geen cent van ontvangt. Niet handig bij het huidige begrotingstekort, zeker als je bedenkt dat aardgas moeizamer en daarmee duurder te winnen wordt. Terwijl de prognoses voor wind- en zonne-energie zijn dat de kosten voorlopig nog zullen dalen. Zie bijvoorbeeld dit rapport van Ecorys en CE Delft.

De consequenties

Voor de paar voorstanders van duurzame energie die nu nog niet op de kast zitten: bedenk wel dat het introduceren van windbaten, zonbaten of algemener gesteld duurzame energiebaten ook positieve consequenties heeft wanneer we de analogie met andere publieke goederen, zoals aardgas, doortrekken. Bij de winning van fossiele energievormen bestaat namelijk de mogelijkheid dat de overheid via haar dochterbedrijf Energie Beheer Nederland tot 40% van de kosten en risico’s van exploratie en/of exploitatie draagt. In 2010 bedroeg de afdracht van EBN aan de Nederlandse staat 5,3 miljard Euro (bron: jaarverslag EBN 2010).

Vanuit banken hoor ik al jaren dat ze investeringen in duurzame energieprojecten te riskant vinden, doordat ze niet weten of een nieuw kabinet het oude subsidiesysteem of de oude beleidsdoelstellingen in stand houdt. Voor een bank (en iedere andere financier) betekent extra risico dat  ze extra rente in rekening brengen (als ze al financieren), kijk maar naar de enorm oplopende verschillen in rente tussen landen als Spanje, Portugal en Griekenland en Duitsland of Nederland.

Olie- en gaswinningsbedrijven hoor ik zelden over wisselvallig beleid op gebied van de regels voor olie- en gaswinning. Wat niet vreemd is gezien de omvang van de aardgasbaten en de omvang van de investeringen die de Nederlandse staat in de winning heeft gedaan. Een zigzagkoers in beleid t.a.v. de winning van aardgas en olie heeft een veel te groot effect op de begroting om ook maar overwogen te worden. De totale aardgasbaten zijn voor 2011 op 9,9 miljard Euro ingeschat.

Conclusie

Zinnig idee, of net zo dwaas als een energiebedrijf dat je hypotheekbetaald?

Dit bericht is eerder geplaatst op het rijksduurzaamheidsnetwerk.

Uit de inbox: De kracht van de samenleving

In de inbox vond ik deze week een bericht over twee initiatieven van het Ministerie van Infrastructuur & Milieu. Beide richten zich op burgerparticipatie bij beleidsontwikkeling. De deadlines zijn al snel dus wie mee wil doen moet zich snel aanmelden. Uit zomerse luiheid hieronder simpelweg de tekst van het bericht gekopieerd:

Graag jullie aandacht voor twee activiteiten waar ik momenteel sterk mee bezig ben. Beide initiatieven gaan over het beter worden in het waarnemen van de werkzame krachten in de samenleving en het vervolgens gebruiken voor de publieke zaak:

  1. De Eo Wijers prijsvraag 2011-2012. NIEUWE ENERGIE VOOR DE VEENKOLONIËN, op zoek naar regionale comfortzones. De deelnemende ruimtelijke ontwerpers, onderzoekers en ontwikkelaars wordt gevraagd om vanaf de start inwoners, ondernemers, bestuurders uit de streek te betrekken bij het ontwikkelen van regionale plannen. Inschrijven vóór 9 september a.s. Zie verder: www.eowijers.nl .
  2. De INNOVATIE ESTAFETTE INFRASTRUCTUUR EN MILIEU. Dit keer op 4 oktober 2011 in de Van Nellefabriek Rotterdam. Met aandacht voor innovaties op het terrein van voorheen VROM (ruimte en milieu) en voorheen V&W (water, mobiliteit, logistiek). Eén van de vijf thema’s van deze estafette is “de kracht van de samenleving”. Door te redeneren vanuit de kracht van burgers en bedrijven ontstaat er een nieuw perspectief op infrastructuur en milieu! De inschrijving is inmiddels geopend. Zie: www.clubvanmaarssen.org .

Jullie zijn bij deze uitgenodigd om mee te doen. En informeer de mensen in jullie netwerk waarvoor deze activiteiten (wel/ook) relevant zouden kunnen zijn.

Eindig fosfor

Op 18 januari zond Labyrint de uitzending eindig fosfor uit. Na een heleboel kijktips via twitter en via weblogs (oa Duurzaam Gebouwd) heb ik gelukkig toch maar besloten te kijken. De uitzending is zeker de moeite waard en biedt ook een blik op het belang van fosforproducent Thermphos in Vlissingen (en ja, ik heb de Zembla uitzending over Therphos gezien).

De aflevering van Labyrint geeft ook een mooi inkijkje in wat er inmiddels allemaal mogelijk is met rioolwater. In Sneek wordt gewerkt aan methoden om van een kostenpost een opbrengstenpost te maken. Daar is een wijk in aanbouw waar het rioolwater voor een deel in de gas- en elektriciteitsbehoefte van bewoners gaat voorzien. Bovendien kan ook het groenafval in dezelfde installatie, wat weer ritten met vuilniswagens scheelt om het groenafval gescheiden op te halen. Minder ritjes met vuilniswagens scheelt weer in de luchtkwaliteit in de woonomgeving (tenzij je nul-emissie vuilniswagens hebt) en je hebt minder ambtenaren nodig (in plaatsen waar afval ophalen nog in overheidshanden is).

Voor een gemeente als Rotterdam, waar in grote delen nog geen gescheiden inzameling plaatsvind biedt het bovendien de mogelijkheid om groenafval wel te scheiden en nuttig in te zetten. Inzet van dit soort technieken vergt wel een omslag in het denken over afvalwaterzuivering: van groot en centraal naar kleinschaliger en decentraal.

CrowdAboutNow beta is live

Ik schreef al eerder over  CrowdAboutNow en over mijn kennismaking met een aantal van de oprichters. Een maandje terug kreeg ik het bericht dat de betaversie van hun website live is en dat de eerste ondernemers gefinancierd zijn via de site.

Helaas kun je zonder account niet meer dan een algemeen verhaaltje zien. Om de financiële informatie te kunnen bekijken is een account nodig. Daar was ik nog niet eerder aan toegekomen, maar dat heb ik dit weekend eindelijk aangemaakt. Ik wil namelijk graag rechtstreeks investeren in ondernemers van mijn keuze in Nederland. Ik investeer tenslotte al een aantal jaar met veel plezier op soortgelijke wijze in Afrikaanse ondernemers via MyC4.

Op eerste gezicht ziet de site er goed uit. Al is duidelijk te merken dat de site van Crowdaboutnow nog in beta is, zo gaat het laden van de ondernemers waarin geïnvesteerd kan worden erg traag. Ook is het behoorlijk doorklikken om de informatie te vinden die je als investeerder wilt hebben, zoals looptijd van de lening, termijnbedragen en het geboden rendement. Over termijnbedragen en looptijd is sowieso niet veel meer te vinden dan de uiterste datum waarop de lening terugbetaald wordt. Dat vind ik zelf nogal summier. Ook mist de mogelijkheid om zelf aan te geven hoeveel rente je over je je investering wilt ontvangen, zoals dat bij MyC4 wel kan.

Dat vind ik juist het leuke van MyC4. Zien wie er heeft geïnvesteerd, hoeveel rente deze vraagt en dan kijken of je collega’s of vrienden kan onderbieden en toch meer rendement kan halen dan zijn.

De transactiekosten bij Crowdaboutnow zijn ook aan de stevige kant. Geld overmaken gaat via Ideal en Euro 0,77. Aangezien ik bij voorkeur kleine bedragen investeer (rond de Euro 10 per ondernemer) neemt dat een behoorlijke hap uit mijn rendement. Bij een investering van Euro 10 ben je dan de eerste 7,7% rendement kwijt aan Ideal. Al kan het ook zijn dat Crowdaboutnow niet volledig transparant is over de transactiekosten en een deel ervan dient om hun businessmodel draaiend te krijgen…

Update 23 december 2010: Via de mail begrijp ik van de oprichters dat de transactiekosten van iDEAL echt €0.77 per transactie zijn, iets dat bijvoorbeeld bij webshops door wordt berekend in de productprijs. Een werkwijze die CrowdAboutNow niet toepast, omdat het mogelijk is dat de investering niet volledig bijeengebracht wordt. Als dat gebeurt gaat het geld terug naar de investeerder (behalve dan de € 0,77 transactiekosten voor iDeal). Als het geld wel tijdig bijeengebracht wordt gaat het volledige bedrag naar de ondernemer.

De ondernemers die er nu op staan klinken vind ik ook nog niet heel aantrekkelijk, op de barista uit Utrecht na die 15,5% rendement biedt. De andere zijn erg startend, bieden geen rendement en hebben zo op het eerste oog ook nog niet altijd een kloppend businessmodel. Ik kijk voorlopig dan ook even de kat uit de boom voordat ik via CrowdAboutNow ga investeren. Vooral de relatief hoge transactiekosten en het gebrek aan inzicht in het rendement per jaar bij de ondernemers remt mij voorlopig af.

Als er lezers zijn die al wel actief zijn op Crowdaboutnow hoor ik jullie ervaringen graag.

Aanvulling 23 december 2010: Via de mail geeft CrowdAboutNow aan dat bewust gekozen is voor lancering met een beperkt aantal ondernemers en beperkte functionaliteiten, ook om te zien waar men in investeert en waar niet in.