Krispy's blog

Tag: binnenvaart

  • Provincie Zeeland gaat geen provinciaal ontgasverbod instellen

    Het dagelijks provinciebestuur van Zeeland wil het ontgassen van benzeen door binnenvaartschepen in Zeeland niet verbieden. Gedeputeerde De Reu wijst naar Den Haag voor een landelijke aanpak. De fracties van GroenLinks, SP, PvdA en PVV, nemen volgens de Provinciale Zeeuwse Courant de suggestie van gedeputeerde De Reu over om aan de eigen Tweede Kamerfractie te vragen druk uit te oefenen op staatssecretaris Mansveld voor een landelijk verbod op ontgassen van benzeen.

    Zie ook mijn eerdere berichtgeving over ontgassen.

    Open waanlink

    Dit bericht is eerder geplaatst als open waanlink als onderdeel van mijn dossier ontgassen op Sargasso.

  • ‘DCMR ziet geen daling ontgassen benzeen door binnenvaart’

    Half februari berichtte de website Schiedams Nieuws dat DCMR nog steeds schepen in het vizier zou hebben die benzeen varend ontgassen, ondanks het provinciaal verbod. Op de dag van linken naar de publicatie op Sargasso reageerde DCMR dat het onjuist zou zijn. Reden voor mij om er dieper in te duiken, waarover binnenkort meer. Eerst voor degene die Sargasso niet volgen het oorspronkelijk bericht, waaraan op 20 februari om 14.50u de reactie van DCMR is toegevoegd.

    Sinds 1 januari is er een verbod op varend ontgassen van kracht in Zuid-Holland en Noord-Brabant. Volgens de website Schiedams Nieuws zou het ontgassingsverbod door schepen met het kankerverwekkende benzeen op de Nieuwe Waterweg massaal worden ontdoken:

    Sinds 1 januari geldt een verbod op het varend ontgassen met benzeen, maar bij de meldkamer van de Milieudienst Rijnmond (DCMR) zegt men nog altijd ontgassende schepen in het versier te hebben op de Nieuwe Waterweg.

    Het Havenbedrijf Rotterdam is de aangewezen partij om, op aanwijzing van de DCMR, tegen het illegaal ontgassen op te treden. Problemen ontstaan zodra een verdacht schip de Nieuwe Waterweg verlaat en bijvoorbeeld het gebied van de Drechtsteden binnen gaat. Dan moet een andere partij handhavend optreden. Onderlinge afstemming daarover is er nauwelijks. De DCMR verwacht bovendien dat dit op zijn vroegst van de zomer beter is geregeld. Tot die tijd kunnen schepen in de praktijk vrijwel straffeloos grote hoeveelheden kankerverwekkende stoffen, of stoffen die het drinkwater verontreinigen blijven lozen.

    Reactie DCMR

    In een schriftelijke reactie stelt Edwin Regterschot van DCMR dat de berichtgeving op Schiedams Nieuws niet klopt. Volgens Regterschot heeft DCMR geen enkele aanwijzing dat het ontgasverbod voor benzeen wordt ontdoken:

    Wel klopt het er dat er nog steeds schepen ontgassen, maar dat schepen benzeen ontgassen is ons na 1 januari 2015 niet bekend. De afspraken over het optreden na het in beeld krijgen van een schip dat benzeen ontgast, zijn voor alle partijen volstrekt helder. Zoals blijkt uit het bericht op de website van de Provincie Zuid-Holland. Schepen die ontgassen van benzeen komen dus sinds 1 januari zeker niet straffeloos weg.

    Waarneming van ontgassen door de binnenvaart gebeurd hoogst waarschijnlijk met het We-nose netwerk. We-nose is een netwerk van elektronische neuzen (e-noses) in de Rotterdamse haven. Een e-nose is een compact meetinstrument dat veranderingen in de luchtsamenstelling waarneemt. De werking staat uitgelegd in onderstaande infographic.

    E-nose-infographic-1024x642

    Vragen vanuit Sargasso

    Inmiddels heb ik ook navraag gedaan bij Schiedams Nieuws over de bron voor hun bericht over ontgassen, waaruit in ieder geval duidelijk is dat hun bron betrouwbaar is. Dus binnenkort meer over dit onderwerp.

    Ingewijden gaven vorig jaar off-the-record al aan dat er problemen waren te verwachten met handhaving van de provinciale ontgasverboden, met name op rijksvaarwegen. Reden voor Sargasso om in november opnieuw vragen te stellen aan het Ministerie van Infrastructuur & Milieu, waar het ministerie nog steeds geen antwoord op heeft gegeven. Het Ministerie heeft wel aangegeven dat de binnenvaartbranche in een brief aan Staatssecretaris Mansveld heeft verklaard vanaf 1 januari 2015 vrijwillig te stoppen met het ontgassen van benzeen in heel Nederland, zodat ontgassen van benzeen de facto in heel Nederland beëindigd zou moeten zijn sinds 1 januari van dit jaar.

    Open waanlink

  • Nudge: Hoog tijd om te stoppen met ontgassen!

    De afgelopen 2 jaar heb ik mij samen met vele anderen ingezet om te komen tot een oplossing voor het ontgassen in de binnenvaart. In eerste instantie door te kijken of het mogelijk was om samen met overheid en bedrijfsleven tot een vrijwillige aanpak te komen, om zo leveranciers van oplossingen uitzicht te bieden op klanten en omzet (m.i. een goede manier om innovatie aan te jagen). Omdat het niet mogelijk bleek hierover in contact te treden met overheid en/of bedrijfsleven ben ik ruim een jaar geleden begonnen met schrijven over ontgassen voor Sargasso. Wat door de politiek al vrij snel vertaald werd een roep om een ontgasverbod.

    Inmiddels is het zover dat ontgassen van benzeen in Zuid-Holland en Noord-Brabant verboden is boven de 10% van de laagste explosiegrens. Dat betekent (als ik het goed begrepen en onthouden heb) dat zo’n 80 tot 90% van de benzeen die achterblijft na het lossen van een binnenvaarttankschip op een verantwoorde wijze afgevangen moet worden. In Zuid-Holland schat de provincie dat deze maatregel zo’n 50.000 kg benzeenemissie per jaar scheelt.

    Tijd dus om door te pakken naar een landelijk verbod, vind ik. Deze week heeft Nudge zich hier bij aangesloten en haar nudgers opgeroepen om het Ministerie van I&M op te roepen tot het instellen van een landelijk verbod op het ontgassen van benzeen. Je kan de oproep van Nudge hier lezen of meteen de petitie tekenen.

  • Ontgasverbod in Brabant, vragen in Gelderland

    Vrijdag 12 december was een drukke dag voor het dossier ontgassen door de binnenvaart. In Brabant stemden de Provinciale Staten in met een provinciaal ontgasverbod, in Gelderland werden vragen gesteld aan de Gedeputeerde Staten over ontgassen. In Utrecht, ten slotte, liet de Provincie weten dat het aan de nationale overheid is om een verbod op ontgassen in te stellen. Tijd dus voor een update.

    Ontwikkelingen in Brabant

    Twee weken geleden meldde Sargasso al dat de Gedeputeerde Staten van Brabant hebben ingestemd met een ontgasverbod. Vrijdag 12 december stemden ook de Provinciale Staten in. Dat betekent dat het ontgassen van benzeen aan de buitenlucht door de binnenvaart vanaf 1 januari 2015 is verboden in Brabant. Vanaf 1 januari 2016 volgt een verbod voor benzeenhoudende stoffen.

    De provinciale milieuverordening kent een aantal interessante afwijkingen ten opzichte van die in Zuid-Holland. Op de eerste plaats verwijst Brabant naar de minimalisatieverplichting voor benzeen uit deNederlandse emissierichtlijn lucht (NeR), wat inhoudt dat er gestreefd wordt naar nulemissie. Deze verplichting geldt bij emissiebronnen aan de wal.

    In dat kader vind de provincie het vreemd en ongewenst dat benzeen en benzeenhoudende mengsels vanuit een varend schip, zonder emissiebeperkende voorzieningen, kunnen worden geëmitteerd. De provincie heeft ook een grijze lijst opgenomen van andere stoffen, waarvoor op termijn een ontgasverbod ingesteld kan worden. Deze lijst is gebaseerd op stoffen waarvoor bij emissiebronnen aan de wal een minimalisatieplicht geldt. De verordening bevat ook de aankondiging dat Gedeputeerde Staten kan besluiten ook voor deze stoffen een ontgasverbod in te stellen.

    Brabant geeft ook een uitgebreider doel op dan Zuid-Holland. Naast het beperken van de uitstoot van milieubelastende stoffen wil de provincie ook de kwaliteit van het grondwater voor menselijke consumptie beschermen.

    Ontwikkelingen in Gelderland

    In Gelderland heeft GroenLinks vrijdag schriftelijke vragen gesteld aan de Gedeputeerde Staten. Doel lijkt te zijn om te komen tot een Gelders ontgasverbod.

    GroenLinks heeft goed gekeken naar de provinciale milieuverordening van Brabant, want ook GroenLinks Gelderland verwijst naar het belang van bescherming van de waterkwaliteit en naar het verschil in emissie-eisen tussen landbronnen en binnenvaart. GroenLinks Gelderland lijkt dit onderscheid te willen opheffen en pleit ook voor een ontgasverbod voor MTBE (een loodvervanger in benzine, die onder andere smaak en geurproblemen geeft bij waterbereiding).

    Ontwikkelingen in Utrecht

    Op de website van RTV Utrecht verscheen vrijdag een bericht waarin de provincie Utrecht aangeeft voorstander te zijn van een landelijk in plaats van provinciaal ontgasverbod, wat geen verrassing is. De provincie geeft ook aan te twijfelen aan de juridische houdbaarheid van een provinciaal ontgasverbod.

    Effect van ontgassen

    Het varend ontgassen van benzeen en benzeenhoudende mengsels op binnenwateren leidt tot aantasting van het milieu en is een potentieel gezondheidsrisico voor omwonenden van de waterwegen. Benzeen is potentieel kankerverwekkend voor de mens en kan een specifieke vorm van leukemie veroorzaken.

    Update met betrekking tot vragen aan het ministerie van I&M

    De vragen aan het Ministerie van Infrastructuur & Milieu, die Sargasso op 14 november heeft gesteld, zijn nog steeds niet beantwoord.

    Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso, daar staat ook een volledig dossier over  ontgassen door de binnenvaart.

  • Vragen over ontgassen in Provincie Gelderland

    In Gelderland heeft GroenLinks vrijdag schriftelijke vragen gesteld aan Gedeputeerde Staten. Doel lijkt een Gelders ontgasverbod te zijn. GroenLinks Gelderland verwijst naar het belang van bescherming van de waterkwaliteit en naar het verschil in emissie-eisen voor tussen landbronnen en binnenvaart. GroenLinks Gelderland lijkt dit onderscheid te willen opheffen en pleit ook voor een ontgasverbod voor MTBE (een loodvervanger in benzine) in verband met de smaak en geurproblemen die deze stof geeft bij waterbereiding.

    Je vind het bijbehorende persbericht en de vragen hier, ze zijn ook in het overzicht van vragen over ontgassen opgenomen.

    Dit bericht is een bewerking van een eerdere publicatie op Sargasso.

  • Provincie Utrecht wil landelijk ontgasverbod, of is het nou internationaal?

    Wil de provincie Utrecht nou een landelijk ontgasverbod, zoals de kop van RTV Utrecht suggereert of een regeling in internationaal verband?

    De provincie Utrecht wil regels tegen ontgassen door binnenvaartschepen in de open lucht, maar zal niet zelf met een verordening komen. Dat zegt een woordvoerster van de provincie tegen RTV Utrecht. (…) Provinciale Staten heeft staatssecretaris Mansveld van Milieu in een brief gevraagd om snel in internationaal verband met een oplossing te komen.

    Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

  • Uit de inbox: Persbericht en vragen over ontgasssen van GroenLinks Gelderland

    Op vrijdag 12 december zat onderstaand persbericht van GroenLinks Gelderland in mijn mailbox en een set schriftelijke vragen over over ontgassen door binnenvaartschepen die zij gesteld hebben aan Gedeputeerde Staten van Gelderland. Ik heb de vragen inmiddels ook toegevoegd aan mijn overzicht met gestelde vragen over ontgassen.

    Persbericht

    GroenLinks Gelderland pleit voor verbod op het dumpen van giftige benzeendamp door binnenvaart en stelt op 12 december schriftelijke vragen aan de Gedeputeerde Staten.

    Waarom verbod op ontgassen?

    GroenLinks Gelderland wil dat er een einde komt aan het dumpen van zeer giftige benzeendampen door binnenvaartschepen in Gelderland. Na het lossen van de lading ‘ontgassen’ veel binnenvaartschepen hun tanks. GroenLinks pleit voor een verbod omdat benzeen en benzeenhoudende koolwaterstoffen door blootstelling, grote risico’s met zich meebrengen. Het is slecht voor de volksgezondheid en het kan smog (door ozon) veroorzaken.

    Wat is ontgassen?

    Veel gassen worden vervoerd in vloeibare vorm. Dit geldt bijvoorbeeld voor vluchtige organische stoffen, zoals benzeen. Na het lossen wordt een tankschip zoveel mogelijk ontdaan van de restlading: ‘nalensen’. Na het nalensen is in de tank vaak nog een grote hoeveelheid van de lading aanwezig in de vorm van damp: ‘restladingdamp’. Om verontreiniging van nieuwe lading te voorkomen wordt deze damp vaak geloosd in de atmosfeer: ‘ontgassen’. Dit gebeurt meestal na afvaart buiten de haven. Het kan ook zijn dat de ladingtanks na het nalensen worden schoongewassen, het waswater moet daarna verplicht worden afgegeven aan de wal. Na het wassen blijft minder restladingdamp in de ladingtanks achter. Echter de tanks moeten droog en schoon zijn voor er nieuwe lading in kan. De ladingtanks worden daarom vaak geventileerd, waarbij ook restladingdampvrijkomt in de atmosfeer.

    Nationaal beleid

    Onze buurlanden Duitsland en België hebben maatregelen genomen om het ontgassen tegen te gaan. Nederland kan net als Duitsland ook een landelijke maatregel treffen, maar doet dat voorlopig niet. De minister van I&M kiest op dit moment voor een internationale oplossing. Deze oplossing kan echter nog jaren op zich laten wachten. De provincies Noord-Brabant en Zuid-Holland hebben beide besloten het heft in eigen handen te nemen en hun Provinciale Milieuverordening aan te passen. Het doel van de aanpassing van de Milieuverordening is het verbieden van het ontgassen van benzeen aan de buitenlucht per 1 januari 2015 en benzeenhoudende stoffen vanaf 1 januari 2016.

    Statenvragen

    GroenLinks Gelderland wil van de Gedeputeerde Staten weten of de provincie het voorbeeld van Zuid Holland en Noord Brabant volgt. Dit ook om te voorkomen dat binnenvaartschepen op de Waal straks vooral in de provincie Gelderland hun schepen ontgassen.

  • Vragen over ontgassen aan I&M n.a.v. milieucommissie 28 oktober 2014

    Naar aanleiding van vragen van Liesbeth van Tongeren, GroenLinks, tijdens de Milieuraad van 28 oktober 2014 heb ik op 14 november als redacteur van Sargasso (waar ik het ontgasdossier al ruim een jaar voor volg) onderstaande vragen gesteld aan de persvoorlichters van I&M. Tot op heden is antwoord uitgebleven, bij nabellen gaf de persvoorlichter aan dat het Ministerie van I&M onderscheid maakt tussen ‘echte journalisten’ en bloggers. Dus beantwoording was aan de beleidsdirectie, maar ook die hebben nog niet geantwoord. De vragen zijn in de ogen van de persvoorlichter van I&M ook te gedetailleerd en specifiek voor een journalist. Wat ik dan maar als een compliment beschouw.

    Ondanks het onderscheid tussen journalisten en bloggers ben ik zo vriendelijk geweest de persvoorlichter te wijzen op de mogelijke politieke gevoeligheid van vraag 4 als de Staatssecretaris in de Milieuraad doelde op provinciale ontgasverboden.

    Gestelde vragen:

    Naar aanleiding van antwoorden van Staatssecretaris Mansveld tijdens de milieucommisise van 28 oktober jongstleden heb ik een aantal vragen over ontgassen door de binnenvaart.

    De vragen zijn op basis van het conceptverslag_van de Milieuraad_d.d._28_oktober (word bestand). De vraag van mevrouw van Tongeren staat op blz 43 van het voorlopig verslag. In antwoord op vragen van mevrouw Van Tongeren stelt de staatssecretaris dat voor Nederland het:

    “(…) geen bepalingen [zijn] die landelijk worden gemaakt, maar daarbij hebben we provincies en gemeenten nodig die welwillend zijn om wat dit betreft actie te ondernemen.”

    Vragen:

    1. Ik neem aan dat de staatssecretaris in haar antwoord doelt op provinciale milieuverordeningen die ontgassen aan de buitenlucht verbieden, zoals Zuid-Holland vanaf 1 januari 2015 met benzeen wil doen. Zo nee, wat bedoelt de staatssecretaris dan?Zo ja, dan heb ik de volgende aanvullende vragen:
    2. In eerdere vragen van mij aan RWS antwoord RWS dat ze (net als IL&T) als bijzonder opsporingsambtenaar niet bevoegd zijn om regionale afspraken te handhaven.
      Zie ook mijn eerdere bericht op Sargasso hierover:
      http://sargasso.nl/bestaan-er-lokale-ontgasverboden-de-provincie-utrecht/
      Klopt deze interpretatie van RWS?
    3. Zo ja, is I&M van plan of bereid om de bevoegdheid van de BOA’s van RWS en IL&T uit te breiden tot regionale ontgasverboden, of om daar aan mee te werken?
    4. Inspecteurs van IL&T stellen bij bijeenkomsten over aanpassingen aan het ADN (verdrag voor vervoer gevaarlijke stoffen) openlijk dat de provinciale milieuverordeningen juridisch geen stand gaan houden. Hoe verhoud deze starre houding van uw toezichthouders zich tot de welwillendheid waar de staatssecretaris op rekent bij het nemen van maatregelen? En vind u niet dat landelijke toezichthouders hiermee de effectiviteit van de maatregelen die ‘welwillende’ lokale en regionale bestuurders nemen ondergraven?
    5. Waarom is een ontgasverbod niet op landelijk niveau te regelen? Bv. via de wet vervoer gevaarlijke stoffen (WVGS), het ADN staat toch toe dat nationale overheden aanvullende maatregelen nemen ivm andere redenen dan (externe) veiligheid. Een landelijke regeling heeft als voordeel dat meteen de relatie tussen regels en handhaving goed geregeld is. In hoeverre speelt angst voor discussie over Nationale Koppen een rol bij het niet op landelijk niveau willen regelen van een ontgasverbod?

  • Provinciale ontgasverboden

    Nu Zuid-Holland en Noord-Brabant werken aan een beperkt ontgassingsverbod, is het de vraag wat andere provincies gaan doen.

    In mei berichtte Sargasso dat het ministerie van Infrastructuur en Milieu, de provincies Noord-Brabant en Zuid-Holland en de gemeente Rotterdam overeenstemming hadden bereikt over het terugdringen van ontgassingen door varende binnenvaartschepen. Onderdeel van het akkoord zijn provinciale ontgasverboden in Zuid-Holland en Noord-Brabant die in 2015 in zouden moeten gaan.

    Deze regionale aanpak betekent dat schippers kunnen gaan uitwijken naar provincies waar ontgassen nog niet is verboden. Reden voor Sargasso om deze zomer een rondje langs de provincies gelegen aan de belangrijkste vaarroutes naar Duitsland en België te maken. De vraag daarbij was simpel: overweegt uw provincie een provinciaal ontgasverbod voor de binnenvaart in te stellen?

    Ontgassen: wat was het ook al weer?

    Bij transport van natte bulklading is het soms nodig om de ruimen (of beter gezegd de tanks) te ontdoen van restanten van die lading, omdat anders geen nieuwe vracht geladen kan worden. Wanneer het vluchtige stoffen betreft, wordt dit vaak gedaan door middel van het ontgassen van het varende schip aan de buitenlucht. Dit is wettelijk toegestaan.

    De dampen die daarbij vrijkomen, bijvoorbeeld van benzeen of benzeenhoudende stoffen, kunnen stankklachten, maar ook milieu- en gezondheidsschade veroorzaken. Met behulp van ontgasinstallaties op de wal of op het schip kunnen schepen echter gecontroleerd worden ontgast, zonder de ladingdampen naar de buitenlucht te laten ontsnappen.

    Status Noord-Brabant en Zuid-Holland

    Inmiddels hebben de provincies Noord-Brabant en Zuid-Holland beide een conceptwijziging van hun Provinciale Milieuverordening opgesteld. In Zuid-Holland is de inspraakperiode inmiddels achter de rug (mijn zienswijze vind je hier). Het doel van de aanpassingen van de provinciale milieuverordening is het verbieden van het ontgassen van benzeen aan de buitenlucht per 1 januari 2015 en benzeenhoudende stoffen vanaf 1 januari 2016.

    Toch wijken beide provinciale milieuverordeningen op punten van elkaar af. Een ontwikkeling die Steven Lak, voorzitter van Deltalinqs (vereniging van Rotterdamse havenondernemers), bij een recente bijeenkomst over het verwerken van ladingdampen in de petrochemische keten deed opmerken dat een lappendeken van provinciale verordeningen dreigt.

    Overige provincies

    Sommige provincies hebben meer kans dan andere om last te krijgen van binnenvaarttankschepen die uitwijken om een ontgasverbod in Zuid-Holland en Noord-Brabant te ontlopen. De provincie Zeeland ligt op een belangrijke verbindingsroute tussen Rotterdam en Antwerpen. De provincies Utrecht en Gelderland liggen op de verbindingsroute tussen Rotterdam en het Duitse achterland, en in de provincie Noord-Holland ligt de grootste benzinehaven ter wereld. De vraag aan deze provincies was simpel:

    Overweegt uw provincie het instellen van een provinciaal ontgasverbod?

    Zo ja, neemt de provincie dan de al in ontwikkeling zijnde aanpassingen van de provinciale milieuverordening uit Noord-Brabant of Zuid-Holland over, of wordt aan een eigen verordening gewerkt?

    Zo nee, kunt u aangeven waarom niet?

    De persvoorlichter van de provincie Utrecht gaf in een reactie aan niet te werken aan een provinciaal verbod op ontgassen, omdat de provincie van mening is dat het Rijk het probleem internationaal moet oplossen (via het Scheepsafvalstoffenverdrag, CDNI). De provincie wil daarom geen verordening instellen waarmee het probleem verplaatst wordt en waarvan het juridisch gezien onduidelijk is of ze deze kunnen handhaven (zie ook mijn eerdere berichtgeving op Sargasso of op mijn blog).

    De provincie Zeeland gaf aan in gesprek te zijn met betrokken partijen over de mogelijke gevolgen van een ontgasverbod in Noord-Brabant en Zuid-Holland. De provincie wil verder geen inhoudelijke openheid van zaken geven over de inhoud van deze gesprekken.

    De persvoorlichter van de provincie Noord-Holland gaf aan dat er binnen de provincie niet wordt gewerkt aan een provinciaal ontgasverbod, waarbij op persoonlijke titel werd toegevoegd dat het probleem in Noord-Holland mogelijk minder speelt.

    De aanwezigheid van het Havenbedrijf Amsterdam en de vereniging van Amsterdamse ondernemers (ORAM) bij de bijeenkomst waar ook Steven Lak vorige week maandag sprak doet echter vermoeden dat er in Noord-Holland wel degelijk nagedacht wordt over een provinciaal ontgasverbod.

    De provincie Gelderland heeft niet gereageerd op het verzoek om informatie. In mei gaf de provincie evenwel aan niet mee te zullen doen aan de afspraken tussen Rijksoverheid en de provincies Noord-Brabant en Zuid-Holland.

    Conclusie

    Vooralsnog lijkt de kans op een provinciale lappendeken beperkt. Al is het natuurlijk mogelijk dat de ondervraagde provincies liever in stilte een ontgassingsverbod voorbereiden of wachten met aanpassing van hun provinciale milieuverordening totdat de wijzigingen in Zuid-Holland en/of Noord-Brabant van kracht zijn.

  • Lezersvragen: Mag je ontgassen in de gemeente Stichtse Vegt of Utrecht?

    Afgelopen anderhalf jaar heb ik me tegen wil en dank steeds dieper ingegraven in het dossier ontgassen door de binnenvaart. Een dossier waar je soms lang moet wachten op antwoord van de overheid (record voor gemeente Rotterdam die precies 365 dagen nodig had om vragen van GroenLinks te beantwoorden) en waar je ontzettend goed moet opletten of je dan ook daadwerkelijk antwoord op je vraag krijgt. Vandaag een lezersvraag van 3 maanden geleden en een inkijkje in de wijze waarop ambtenaren van de gemeente Utrecht hun wethouders informeren.

    De vraag van de lezer was: mag je ontgassen in de gemeente Stichtse Vegt? De lezer in kwestie was van plan om een huis te kopen in Nigtevegt (gelegen langs het Amsterdam-Rijnkanaal, een rijksvaarweg). De lezer had van buurtbewoners te horen gekregen dat er in de gemeente Nigtevegt niet ontgast mag worden. Alleen klopt dat ook? Duurzaam Nigtevegt wist van niks.

    Ongeveer tegelijkertijd vroeg ik wethouder Van Hooijdonk (GroenLinks) van de gemeente Utrecht via Twitter of de gemeente Utrecht ook last had van emissies door ontgassen. Ze antwoordde vrij snel (en met trots op het ambtelijk apparaat) dat Utrecht geen plaatsen voor stilliggend ontgassen heeft aangewezen en dat Rijkswaterstaat handhaaft op het Amsterdam-Rijnkanaal.

    De regelgeving

    Tijd dus om terug te gaan naar de bronnen, te weten de regelgeving en een van de handhavers op de rijksvaarwegen: Rijkswaterstaat. Het transport van gevaarlijke stoffen door de binnenvaart is gereguleerd in het ADN verdrag, daarnaast zijn het scheepsafvalstoffenverdrag (CDNI) en de benzinerichtlijn van belang.

    In het ADN is ontgassen geregeld in artikel 7.2.3.7. In randnummer 7.2.3.7.0 en 7.2.3.7.1 wordt uitgelegd welke stoffen niet ontgast mogen worden. Hier staat bijvoorbeeld dat ontgassen alleen mag naar de buitenlucht als het op grond van andere internationale of nationale wettelijke voorschriften niet verboden is. Ook staat daar dat de zogenaamde t stoffen (toxische stoffen) niet ontgast mogen worden aan de buitenlucht. Verder is ontgassen aan de buitenlucht door binnenvaartschepen, onder voorwaarden, toegestaan. Behalve in drukbevolkte gebieden, een begrip waarvan de definitie in het verdrag en in de Nederlandse wet ontbreekt. In de benzinerichtlijn is vastgelegd dat het ontgassen van benzine (UN 1203 om precies te zijn) verboden is.

    In randnummer 7.2.3.7.3 van het ADN staat een uitzondering voor het ontgassen van verboden stoffen. Bij dit randnummer staat dat wanneer het niet praktisch is om op de aangewezen plaatsen te ontgassen het ook tijdens de vaart mag. Wel zijn er dan strengere eisen aan ontgassen verbonden.

    Voor alle randnummers uit het ADN geldt: als er geen plaatsen voor stilliggend ontgassen zijn aangewezen is ontgassen tijdens de vaart toegestaan.

    Reactie van Rijkswaterstaat

    Van Rijkswaterstaat kreeg ik onderstaande reactie op mijn vraag over lokale ontgasverboden (ik heb de tekst hier en daar wat leesbaarder gemaakt voor niet ingewijden in het dossier):

    Het is ons niet bekend dat er lokale ontgassingsverboden van kracht zijn in de door u genoemde gemeenten [Utrecht en Nigtevegt, KB]. Bovendien zijn lokale verboden van kracht op lokaal grondgebied in dit geval gaat het dan om een gemeentelijk of provinciaal vaarwater.

    Rijkswaterstaat handhaaft op Rijksvaarwegen en niet op wateren waarover zij geen beheer heeft. De wettelijke basis van het instellen van een lokaal verbod is ons niet bekend en in Nederland is de regelgevende instantie die een verbod afgeeft ook verantwoordelijk voor de handhaving daarop.

    Varend ontgassen (ook van benzeen) is momenteel landelijk toegestaan. Stilliggend ontgassen op rijksvaarwegen mag enkel onder voorwaarden en op een door Rijkswaterstaat aangewezen ligplaats. Rijkswaterstaat heeft geen plaatsen aangewezen waar stilliggend ontgassen is toegestaan. Rijkswaterstaat kan in geval van calamiteiten wel tijdelijk een plaats aanwijzen voor stilliggend ontgassen.

    In Nederland houdt de Inspectie Leefomgeving en Transport toezicht op het vervoer van gevaarlijke stoffen, de basis hiervoor is het ADN.

    Conclusie

    De Inspectie Leefomgeving en Transport houden toezicht op het vervoer van gevaarlijke stoffen en Rijkswaterstaat op ontgassen. Beide zijn bij hun toezichthoudende taken gebonden aan landelijke regels voor ontgassen, die weer gebaseerd zijn op het ADN. Er zijn door de landelijke toezichthouders geen plaatsen aangewezen voor stilliggend ontgassen op vaarwegen die onder beheer van het rijk vallen. Dit betekent dat varend ontgassen (ook van toxische stoffen) op rijksvaarwegen is toegestaan, mits schippers zich aan de regels houden. Een overzicht van vaarwegen onder (gedeeltelijk) beheer van Rijkswaterstaat vind je hier.

    Ontgassen in dichtbevolkt gebied is niet toegestaan volgens het ADN. Alleen is dit begrip niet vastgelegd in Nederlandse regelgeving, wat betekent dat ontgassen op alle rijksvaarwegen is toegestaan. Dus ook op het Amsterdam-Rijnkanaal langs Nigtevegt, Maarssen en Utrecht. Hoe de gemeente Utrecht van mening kan zijn dat ontgassen binnen de bebouwde kom verboden is, weet ik niet. Het kan zijn dat dat deel van het Amsterdam-Rijnkanaal geen onderdeel vormt van de rijksvaarwegen. Anders is varend ontgassen ook op het deel van het Amsterdam-Rijnkanaal binnen de bebouwde kom van Utrecht toegestaan. Het lijkt er eerder op dat het ambtelijk apparaat van de gemeente Utrecht de strategie ‘liegen mag niet, selectief antwoord geven wel’ heeft gehanteerd.

    Wanneer je bovenstaande niet gelooft, raad ik je aan bij om een melding van ontgassen bij RWS of IL&T te doen als je een binnenvaarttanker met open luiken langs ziet varen binnen de bebouwde kom. Mocht er proces verbaal komen voordat de provincie Utrecht zich aansluit bij de provinciale ontgasverboden waar Noord-Brabant en Zuid-Holland aan werken, dan ontvang ik daar graag een kopie van. Beloning een doos wijn. Ik denk namelijk dat je ook binnen de bebouwde kom tevergeefs handhaving belt om het ontgassen te stoppen, tenzij het schip benzine (UN 1203) ontgast (wat goed mogelijk is als het vanuit Amsterdam, de grootste benzinehaven ter wereld, komt pdf )…

    Dit artikel is eerder gepubliceerd op Sargasso.