Krispy's blog

Tag: HIER Opgewekt

  • Vele kleine stapjes maken duurzamer

    Behalve dat ik veel maatregelen in huis heb genomen, ben ik ook op andere manieren bezig m’n leven stukje bij beetje duurzamer in te richten. Zo hebben we in 2021 aan verschillende projecten een steentje bijgedragen via crowdfunding. Of door rechtstreeks bij de boer te bestellen.

    Duurzame energie hier

    Ik ben al jaren investeerder in Meewind. In 2021 behaalde ik een dividendrendement van 17%, berekend over de oospronkelijke investering. Een ander bedrijf waar ik al jaren een klein aandeel in heb is Ampyx Power, dat met z’n Power Plane een alternatief voor windturbines biedt. Voor Ampyx Power was 2021 het laatste jaar van voorbereiden. In de loop van dit jaar beginnen de testen met een 1 MW versie van hun Power Plane in Ierland.

    Behalve investeerder in Meewind en Ampyx Power investeer ik in zonnedaken via Zonnepanelendelen en Greencrowd. Daarnaast ben ik lid van vier energiecoöperaties: De Windvogel, Vlaardings Energiecollectief, Energiek Schiedam en Coöperatie Goed. Bij Energiek Schiedam zat ik vorig jaar ook nog in het bestuur. Bij alle vier heb ik kleine investeringen lopen, maar bij alle vier gaat het voorlopig meer om sociaal dan financieel rendement. Bij Energiek Schiedam hebben we de afgelopen twee jaar bijvoorbeeld ingezet op het opleiden van energiecoaches en zon op vve-daken. Bij coöperatie goed ligt de nadruk nog meer op het sociale aspect:

    Als GOEDe Vriend help je energiearmoede verlichten en klimaatverandering tegengaan.

    Duurzame energie elders

    Behalve duurzame energie hier, vind ik het het ook belangrijk dat mensen in andere delen van de wereld toegang hebben tot schone energie. Vooral als het gaat om zorgen voor energie voor de onderkant van de piramide, waar offgrid solar al tien jaar een succesverhaal is.

    Ik maak gebruik van de websites Trine, Energise Africa, Ecologico en Lend a hand voor mijn investeringen. Ongeveer 10 eerder gefinancierde projecten hebben hun leningen inmiddels volledig terugbetaald en 36 projecten zijn bezig met terugbetalen. Deze terugbetalingen maken weer nieuwe investeringen mogelijk maakt. In 2021 heb ik op die manier zo’n 17 zonne-energieprojecten in Afrika, Zuid-Amerika en Azië meegefinancierd en ook de eerste projecten voor elektrische bedrijfsvoertuigen.

    De meeste leningen worden terugbetaald. Toch zijn er ook vertragingen bij het terugbetalen van een aantal leningen als gevolg van corona of politieke ontwikkelingen (zoals de militaire coupe in Myanmar). Hoewel de impact meevalt met vertraging bij 8 uitstaande leningen.

    Een geval apart is de oude investering in het Nederlandse WakaWaka. Een bedrijf dat de afgelopen jaren op geen enkele wijze heeft weten te profiteren van de groeiende vraag naar offgrid solar in Afrika, Zuid-Amerika en Azië. Ik heb er nog een heel klein aandeel in, maar dat staat voor nul Euro in de boeken en ik heb niet de illusie dat dat gaat veranderen.

    Van recenter datum is mijn investering in GoSun, producent van onder andere zonne-ovens en offgrid solar oplossingen. Zij groeien nog steeds als kool en breiden ook hun productportfolio uit. Investeren in start-ups en scale-ups blijft riskant, maar ze hebben weer een ronde lopen via Start Engine (geen beleggingsadvies, want ik ben geen financieel adviseur).

    Duurzaam landgebruik & landbouw

    Naast duurzame energie vind ik duurzaam landgebruik en duurzaam voedsel steeds belangrijker. Zeker nu steeds duidelijker wordt dat pesticide gebruik slechts is voor de natuur en de mens. Daarom kopen we steeds vaker biologisch eten en drinken. Ook ben ik lid van de coöperatie Land van Ons. Samen kopen we landbouwgrond op om het te verpachten aan boeren die onder volgens onze principes willen boeren. Een stap verder gaat de cowdfunding aan NoShitFood. Op het landgoed Zonnegoed streven zij naar veganistische akkerbouw, dus zonder dierlijke bemesting. Ook heb ik nog een kleine investering in Groasis, een mogelijkheid die niet meer bestaat tenzij je erg veel geld hebt.

    Een laatste actie die ik in 2021 uitgeprobeerd heb is fruit en pasta rechtstreeks van de boer kopen via Crowdfarming. Je kan zelf een boer kiezen, kiest welk product en de datum van levering. Zelf heb ik pasta, sinasappels, mango’s en tomaten via de site besteld. De porties zijn wat groot, met name bij de mango’s, tomaten en de pasta. Bij sinasappels valt het mee, 5 tot 10 kg is vrij vlot op. Maar vijf kilo mango’s is wat veel. Die zitten dus nog deels in de vriezer.

    Koffie en thee bestel ik al 2 jaar bij Peeze. Een Arnhemse branderij met grote ideeën. Zij vinden dat koffie (en thee) eerlijker kan.

    Overig

    In 2020 heb ik meegedaan aan de crowfundingcampagne van WeSmyle, tandpasta zonder plastic verpakking. Sindsdien poets ik mijn tanden naar volle tevredenheid met hun tandpastatabletten. Mijn broeken koop ik sinds vorig jaar bij Mud Jeans en Mr.Marvis.

    We hebben thuis een kleine auto, maar soms heb je grotere nodig. Een van momenten waarop ons MyWheels abonnement van pas komt. Het is altijd wel een stukje fietsen, want de dichtstbijzijnde deelauto staat op een 10 minuten fietsen afstand. Voor een elektrische deelauto is het nog iets verder fietsen, maar dat heb ik er graag voor over.

    Bankieren doe ik al decennia bij de ASN-bank, de SNS-bank en de Triodos bank. En ook de kinderen hebben daar hun betaal- en spaarrekeningen. Als ambtenaar zit een groot deel van mijn pensioen bij het ABP, dat vorig jaar eindelijk de stap maakte om uit fossiele energie te stappen. Dus ook daar heeft 20 jaar lang zeuren en leuren uiteindelijk effect, zeker met de nieuwe generatie actievoerders die georganiseerder opereert.

    Ook een steentje bijdragen?

    Dat kan heel simpel door aan een van de beschreven initiatieven deel te nemen.

  • Impressie evenement HIER opgewekt

    Op 15 november had ik een dagje vrij genomen om bij het eerste evenement van HIER opgewekt te zijn. Tot nu toe was het niet gelukt om mijn bericht daarover af te ronden, maar hierbij dan toch een korte impressie van een evenement wat aan alle kanten zinderde en bruiste van de decentrale energie. Een volledige terugblik met foto’s, filmpjes, presentaties en nog veel meer vind je bij HIER opgewekt.

    Oude bekenden en nieuwe gezichten

    Rondlopen op een bijeenkomst over duurzame energie levert een hoop bekende gezichten op, zowel oud-collega’s van het ministerie van Economische Zaken, Agentschap NL en I&M, als verstokte milieuactivisten, duurzame energie profeten en duurzame ondernemers. Daarnaast liep ik uiteraard ook nog een aantal oud-Wageningers tegen het lijf, zoals (wethouder) Sebastiaan van ’t Erve. En eindelijk, (vlag uit 😉 Henri Bontenbal.

    Op de bijeenkomst liepen duidelijk ook nieuwe gezichten rond, deels strak in pak en met aansprekende proposities. Al wilden de meesten daar niet al te veel over vertellen. Het meest intrigerend blijft de persoon die vertelde bezig te zijn met grootschalige zonne energie projecten die zonder SDE+ toch concurrerend zijn met  de Nederlandse wholesale prijs voor elektriciteit. Ik kan niet wachten tot de eerste van die projecten gerealiseerd is, want daarna kan het hard gaan met zon in Nederland.

    De praktijk wijst tenslotte uit dat Nederlanders bereidt zijn een premium te betalen voor duurzame energie in combinatie met de langdurige zekerheid van een vaste elektriciteitsprijs in combinatie. Zie bv. de kostprijzen van de eerste pilots van SolarGreenPoint (binnenkort meer over hun Haagse project, nog niet aan toegekomen om de mail die ik daarover ontvangen heb goed te lezen) en Zonnepark Nijmegen.

    Ook in het bedrijfsleven groeit de belangstelling voor duurzame in Nederland opgewekte energie, bv. doordat het een relatief makkelijke maatregel voor het behalen van CO2 reductie i.k.v. de CO2 prestatieladder is. En juist het bedrijfsleven bezit vele platte daken waarop grootschalig zon toegepast kan worden, alleen is de kostprijs daar vooralsnog de bottleneck (in Nederland betaalt de verbruiker van energie i.p.v. de opwekker van vervuilende energie).

    Algemene indruk

    Mijn algemene indruk was dat er veel leuke initiatieven voor lokale energiebedrijven rondliepen. Wat veelal onduidelijk bleef was wat de business case is. Wanneer het gaat om white label doorverkopen van groene stroom van een ander bedrijf is de marge marginaal. Ook de collectieve inkoop van zonnepanelen zet financieel niet echt zoden aan de dijk. De marges in de installatiebranche voor zonne-energie zijn klein, dus de mogelijkheden om daar als collectief lucht uit de keten te drukken zijn ook klein.

    Van een heel andere orde was het voorbeeld van Energiedorp Feldheim in Duitsland. Daar hebben ze de boel grootschalig aangepakt met 43 windmolens met een vermogen van 74 MW, biovergisters, een lokaal warmtenet en inmiddels ook een eigen smartgrid voor warmte en elektriciteit. Dat zet zoden aan de dijk: per jaar importeren ze 160.000 liter stookolie minder en ze produceren meer elektriciteit dan ze zelf nodig hebben. Ook hebben ze 25 banen geschapen in een dorp met 130 inwoners.

    Workshops

    Doordat ik me al wat langer in de mogelijkheden van duurzame energie verdiep had ik besloten niet al te veel aandacht te besteden aan de collectieve zonne-energie projecten. In de eerste ronde heb ik een presentatie van Lochem Energie en Bosch & Van Rijn over windenergie bijgewoond. Een van de belangrijke leerpunten voor mij was de bevestiging van het feit dat je zo snel mogelijk met gemeente en omwonenden om tafel moet zien te komen als je iets met windenergie wil. In het staatje met grootste weerstanden stonden de houding van lokale politiek en ambtenaren met stip bovenaan, met op de achtergrond angst voor lokale opstand.

    Bosch & Van Rijn stelde de aanwezigen voor de uitdaging om door te blijven zoeken naar de achterliggende belangen van met name tegenstanders. Als je weet wat de belangen zijn kun je namelijk zoeken naar manieren om daaraan tegemoet te komen, of de aantasting daarvan te compenseren of voorkomen.

    Lochem Energie beschreef een interessant model waarin je de mogelijkheid hebt om de baten van windenergie op verschillende wijze toe te delen aan verschillende belanghebbenden. Een nuttig model, zeker voor kustprovincies als Zuid-Holland waar wind inmiddels in kostprijs kan concurreren met fossiel. Helaas is het model niet beschikbaar voor anderen onder verwijzing naar mogelijke juridisch claims als er een fout in het model zou zitten. Naar mijn mening niet zo’n sterk arugument, aangezien je daar altijd een disclaimer aan kan hangen. Ik wens je althans veel succes als je gaat proberen mij aan te pakken als de berekeningen die ik met regelmaat hier heb gepresenteerd over de kosten van collectieve projecten niet kloppen.

    De tweede workshop die ik heb gevolgd ging over braaf en stout salderen. Dus toch nog een stukje zonne energie. Dat ging dus over manieren waarop je collectieve zonne-energie interessant kunt maken voor mensen zonder voldoende eigen dakruimte. De modellen die beschreven werden door Wij Krijgen Kippen varieerde van Boer zoekt Buur en Bedrijf zoekt Buur, tot slimme oplossingen voor verenigingen van eigenaren. In de laatste categorie heb je sinds kort Herman de stroomverdeler. Minder technisch, maar even aantrekkelijk voor kleine VvE’s is de optie waarbij de opgewekte zonne energie door het zolderappartement wordt afgenomen. Deze bewoner betaalt het reguliere tarief voor de opgewekte elektriciteit aan de VvE. Daarmee wordt de investering terugbetaald en nadat dat gebeurd is kan de VvE bijdrage omlaag of kan het extra geld gebruikt worden voor onderhoud of investeringen die de VvE ten goede komen.

    Discussies in de wandelgangen

    In de wandelgangen had ik minstens zo interessante discussies. Die aan de ene kant aantoonde dat er veel gebeurd, zoals bij Qurrent. Een energiebedrijf waar je klant kunt worden zonder gas of elektriciteit van ze te kopen… Aan de andere kant dat er vanuit de rijksoverheid nog veel onbegrip is. Om dat laatste te illustreren een korte samenvatting van de discussie die ik met een rijksambtenaar had naar aanleiding van een van de zaken waar wij thuis naar kijken: zonnepanelen op ons dak.

    Situatieschets: we wonen in een rijtjeshuis met 12 huizen waarop plaats is voor 6 tot 9 panelen per dak. De daken zijn geschakeld.

    Momenteel zijn we aan het kijken naar losse installaties per dak, de Nederlandse energiebelasting is nu eenmaal georganiseerd dat zon pv voor kleinverbruikers met eigen dak zeer aantrekkelijk begint te worden. Zolang je saldeert achter de meter.

    Omdat de daken in onze straat zijn geschakeld is het plaatsen van een omvormer per huis enkel nodig om te voorkomen dat we energiebelasting moeten gaan betalen als we de stroom via een centrale omvormer invoeren op het net via één aansluiting en vervolgens weer afnemen. Daarmee daalt het benodigde investeringsbedrag (en de kostprijs per kWh) waarmee geld overblijft om aan andere zaken te besteden.

    De ambtenaar gaf aan dat ik daar toch ook gewoon een SDE+ subsidie voor aan kon vragen. Waarop ik hem vriendelijk en beslist duidelijk heb gemaakt dat ik na ruim anderhalf jaar procederen over de SDE warmte voor onze zonneboiler niet zo veel trek had daarin. Laat staan dat ik mijn buren ooit zal adviseren zo’n lijdensweg te starten.

    Liever dan zaken structureel te regelen door het principe van de energiebelasting te veranderen van de verbruiker betaalt naar de vervuiler betaalt wordt doorverwezen naar het SDE+ subsidieloket. Tot zover het ondersteunen van de energieke samenleving.

    En laat ik wel wezen, wanneer zonnepanelen externe kosten veroorzaken dan ben ik bereid daarvoor te betalen. Alleen die externe kosten zitten niet bij de rijksoverheid, maar bij mijn netbeheerder en mijn programmaverantwoordelijke. In casu Stedin en Greenchoice. Die verreken je dus niet via de energiebelasting, maar via de vaste aansluitkosten, het transporttarief of het teruglevertarief.

    Slotconclusie

    Al met al heb ik 15 november veel leuke en nieuwe initiatieven gezien en gehoord. Wat me wel opviel was het grote verschil tussen praktijk en landelijk opererende ambtenaren. Daar zit werkelijk een wereld van verschil in beleving en ideeën. Vroeg of laat gaat dat een keer botsen. Momenteel lijkt dat voor de buitenwereld nog redelijk gemoedelijk te gaan met een nationaal energieakkoord in de pijplijn. Op de achtergrond broeit echter al jaren een veenbrand, het is wachten tot die een keer aan de oppervlakte komt. Wanneer dat gebeurt denk ik dat het er hard aan toe zal gaan, net als het CO2 opslag dossier dat bij hetzelfde deel van de rijksoverheid was belegd.