Essent start bouw 12 mega windmolens

Gisteren las ik dat RWE/Essent begonnen is met de bouw van het windpark Zuidwester, onderdeel van het grotere windpark Noordoostpolder. In windpark Zuidwester komen 12 windmolens van 7,5 MW per stuk te staan. In totaal gaat Zuidwester 280 miljoen kiloWattuur per jaar produceren. Daarmee is het windpark goed voor het energieverbruik van 80.000 huishoudens (uitgaande van 3.500 kWh per huishouden per jaar).

Dat betekent dat iedere windmolen ruim 6.500 huishoudens van elektriciteit kan voorzien. Dat betekent dat één zo’n nieuwe molen ruim voldoende elektriciteit produceert om heel Strukton een jaar van windenergie te voorzien, zelfs nu het elektriciteitsverbruik de afgelopen jaren door overnames is gestegen tot het equivalent van zo’n 4.000 huishoudens.

Het gehele windpark NOP gaat 1,4 TWh (1,4 miljard kWh) opwekken. Dat is voldoende om de Nederlandse treinen van windenergie te voorzien, of om de rijksoverheid van Noorse waterkracht af te halen (inclusief de Tweede Kamer) en op Nederlandse windenergie over te laten schakelen.

De Tweede Kamer ‘jokkebrokt’ zelf ook over groene stroom

Het heeft even geduurd, maar na niet één, niet twee, niet drie, maar vier keer vragen is het hoge woord er uit: de Tweede Kamer ‘jokkebrokt’ zelf lekker mee over groene stroom, net als de Nederlandse overheid. Daarmee voldoen de Tweede Kamer en de overheid niet aan mijn verwachtingen van duurzaam inkopen: de Nederlandse overheid zet haar inkoopvolume van 1 TeraWattuur aan stroom niet in voor meer duurzame stroom in Nederland. Reden: ‘aanbestedingsregels en hoge kosten’.

Hoe zat het ook al weer?

Half mei lanceerde de Nederlandse Energie Maatschappij de campagne ‘Jokkebrokken’ (zie mijn eerdere bericht hierover). Daarin legt ze uit dat groene stroom in Nederland vaak niet is wat de consument er van verwacht. Slechts een derde van de in Nederland als groen verkochte stroom wordt ook in Nederland opgewekt. De rest is fossiele stroom die groen gemaakt is door het kopen van zogenaamde garanties van oorsprong (GvO’s) uit het buitenland.

Voor kenners van de duurzame energiewereld geen nieuws, want Nederland bungelt al jaren in de onderste regionen van het rechterrijtje van EU-lidstaten (om in voetbaltermen te spreken) als het gaat om productie van duurzame energie en duurzame elektriciteit.

Reactie Tweede Kamer

Ondanks deze voorkennis stelde de Tweede Kamerleden Jan Vos (PvdA) en Agnes Mulder (CDA) op 24 mei schriftelijke vragen aan de minister van Economische Zaken over de import van buitenlandse GvO’s. Dat was voor mij reden om bij de Tweede Kamer en de Rijksoverheid na te vragen wat voor groene stroom ze zelf gebruiken.

De Tweede Kamer antwoordde vrij snel dat ze het zelf ook niet wisten, omdat de inkoop van groene stroom via de Rijksgebouwendienst loopt. Wel meldde de Tweede Kamer dat ze door de combinatie van zonneboiler en zonnepanelen ongeveer 40% energiebesparing realiseert.

Het eerste antwoord van de Rijksgebouwendienst was niet echt bevredigend, maar gisteren kreeg ik een tweede antwoord van de Rijksgebouwendienst. Dit keer wel met informatie over het type garanties van oorsprong (GvO’s) dat de Rijksoverheid en de Tweede Kamer gebruiken:

Geachte heer Beek,

Uw vraag is niet alleen door de Publieksvoorlichting van de Rijksgebouwendienst in behandeling genomen, maar zoals ik begrepen heb, ook door de Tweede Kamer.

Vanuit de Rijksgebouwendienst kan ik u het volgende melden:

De Rijksoverheid maakt voor het overgrote deel gebruik van buitenlandse GVO’s. Binnen de aanbestedingsregels kunnen we niet expliciet eisen dat de oorsprong Nederlands moet zijn. Als we naar hoogwaardiger (groenere) alternatieven gaan, is er sprake van significant hogere kosten.

Ik hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.

Met vriendelijke groet,

[naam verwijderd]

Coördinator/Contactpersoon Publieksvoorlichting RGD

Daarmee is mijn vraag over samenhang tussen duurzaam inkopen en beleidsdoelen ook meteen beantwoord: die is er schijnbaar niet. Al wacht ik nog op antwoord van I&M op deze vraag.

Opvallend vind ik de stapeling van argumenten om geen Nederlandse groene stroom in te kopen. Aan de ene kant kan niet geëist worden dat GvO’s van Nederlandse oorsprong zijn in verband met Europese aanbestedingsregels. Bijzonder, want de NS is van plan het te gaan doen en ProRail is naar mijn weten al over op Nederlandse groene stroom. Nu hebben die iets meer ruimte dan het rijk, maar nog steeds hebben ze te maken met Europese aanbestedingsregels.

Het tweede argument, wat niet meer nodig is als het eerste waar is, is dat hoogwaardiger (groenere) alternatieven tot significant hogere kosten voor de overheid leidt. Als dat waar is, heeft EZ haar SDE+ subsidie verkeert ingeregeld. De SDE+ garandeert namelijk een bepaalde mimimumprijs. Bij de bepaling van het werkelijke subsidiebedrag wordt de marktprijs hierop in mindering gebracht. Oftewel: het basisbedrag voor wind op land was 8,5 Eurocent / kWh in de eerste ronde van 2013. Bij een prijs voor elektriciteit van 5 Eurocent / kWh een subsidie van 3,5 Eurocent / kWh wordt verstrekt. Stel dat de aankoop van Nederlandse GvO’s leidt tot een prijsstijging van 1 Eurocent / kWh dan stijgt de marktprijs naar 6 Eurocent / kWh en ontvangt de eigenaar van de windmolen nog maar 2,5 Eurocent / kWh. Netto effect voor de overheid: o Eurocent / kWh. Alleen heeft de RGD meer geld nodig en de SDE+ minder. Vestzak-broekzak noemde mijn opa dat vroeger.

De bijbehorende berekeningen vind je hier.

Managen van verwachtingen

Natuurlijk heeft Jurgen Sweegers een punt als hij stelt dat sjoemelstroom en jokkebrokken verkeerde termen zijn:

Het is echte groene stroom en mensen krijgen wat ze kochten: echte groene stroom. Maar er is wel een probleem. Mensen hadden blijkbaar iets anders verwacht toen ze groene stroom kochten.

Dat geldt wat mij betreft nog veel meer voor door de overheid ingekochte groene stroom. Duurzaam inkopen van energie door de overheid leidt dus niet tot meer duurzame energie of groene stroom in Nederland en de Kamerleden die zich druk maken over de jokkebrokken campagne van NLE hebben boter op hun hoofd.

Het kan anders

Dat het ook anders kan laat de NS zien. In de nieuwe aanbesteding zijn de volgende voorwaarden opgenomen:

NS [wil] dat de stroomleverancier aanwijsbaar nieuwe groene stroomprojecten bouwt of contracteert. Dit om te voorkomen dat inkopen uit het beperkte huidige aanbod aan projecten tot hogere prijzen leidt en om zeker te stellen dat er sprake is van extra groene stroomproductie in onder meer Nederland. De vergroening kan geleidelijk plaatsvinden gedurende de contractperiode afhankelijk van wat realistisch is.

De NS valt ook onder Europese aanbestedingsregels, dat de overheid en Tweede Kamer zich blijven verschuilen achter Europese aanbestedingsregels vind ik dan ook niet sterk. In zekere zin erkent de overheid dat ook door zich in tweede instantie te verschuilen achter hogere kosten voor Nederlandse groene stroom.

Ons eigen elektriciteitsverbruik

Voordat je denkt dat ik hier zelf niks aan doe: we zijn thuis al jaren actief bezig met ons energieverbruik. Sinds een jaar of drie houden we dat maandelijks bij. Ons gasverbruik hebben we teruggebracht tot ongeveer 1.000 m3 per jaar met behulp van een zonneboiler. De afgelopen jaren hebben we diverse besparingsmaatregelen genomen in huis en sinds januari wekken we ongeveer 40 procent van ons elektriciteitsverbruik zelf op via Winddelen van de Windcentrale. Inmiddels zijn onze zonnepanelen geplaatst waarmee we nog eens 40 procent van ons elektriciteitsverbruik zelf op gaan wekken. Het resterend deel nemen we af van Greenchoice (een jaar vast), volgens zowel de groene stroom checker van WISE als de HIER Klimaatcampagne een groene keus.

Wil je zelf zeker weten dat het product dat je afneemt groene stroom van Hollandse bodem is dan kun je terecht bij de productvergelijker van de HIER Klimaatcampagne of de groene stroom checker van WISE. Een derde optie is de vergelijker van Greenpeace en de Consumentenbond. Leuker kunnen NGO’s het niet maken, wel onoverzichtelijker… Een vierde optie is om je aan te sluiten bij een lokaal energie intiatief.

Dit bericht is een bewerking van een eerder bericht voor Sargasso.

Antwoord op vraag 2: wat is de samenhang tussen duurzaamheidsbeleid en duurzaam inkopen

Inmiddels heb ik deze week ook antwoord gekregen op mijn tweede vraag aan de rijksoverheid over duurzame energie. Het antwoord bevat geen verrassingen, al zat ik er met mijn idee dat er geen samenhang is tussen beleidsdoelen en duurzaam inkopen naast. Met betrekking tot duurzame energie streeft de overheid naar opwekking op eigen areaal, dus binnen de mogelijkheden die de overheid ziet wordt wel geprobeerd de Nederlandse markt in beweging te krijgen.

Het volledige antwoord:

Geachte heer Beek,

Graag beantwoorden wij uw vraag: “Graag wil ik daarom van u weten hoe de overheid het beleid ten aanzien van duurzaam inkopen koppelt aan de beleidsdoelen op andere terreinen. Bv. bij het doel van 14% duurzame energie in 2020 en de inkoop van duurzame energie in het kader van het duurzaam inkoopbeleid voor de overheid.”

De Nederlandse overheid koopt energie in middels een Europese aanbesteding. Daaraan mogen alle leveranciers van energie deelnemen die in Nederland elektriciteit kunnen leveren. De elektriciteitsmarkt is een Noord west Europese markt waarbij Landen middels hoogspanning koppelingen met elkaar verbonden zijn. Zo kan elektriciteit uit Duitsland via Nederland naar het VK stromen. Daarbij wordt op prijs geconcurreerd en niet op herkomst.

Om afnemers in de gelegenheid te stellen om groene stroom in te kopen is het systeem van garantie van Oorsprong ingevoerd. Dit is een Europees systeem waarin bij de productie van hernieuwbare stroom naast de stroom zelf ook deze garanties worden geproduceerd. Deze garantie worden op een aparte Europese markt verhandeld. Het kan dan gaan om garanties  verkregen door stroom opwekking in Noorwegen (50 jaar oude waterkrachtcentrales) of in Spanje (de nieuwste Concentrated Solar Power installatie)

Wanneer een leverancier dus groene stroom aanbiedt aan een klant biedt hij dus een combinatie aan van twee producten: de stroom en de garantie.

Volgens de Elektriciteitswet is stroom groen wanneer de garanties worden aangekocht en door CertiQ na verbruik geredeemed (vernietigd) worden. De klant (grootverbruiker) kan kiezen tussen afname van een k”kant en klaar”product waarbij stroom en garantie gekoppeld zijn, en hij kan ervoor kiezen stroom en garanties apart in te kopen. Dit laatste is vaak goedkoper en is ook wat de Nederlandse overheid doet.

Verduurzaming elektra: Sinds 1 januari 2010 nemen alle rijkspartijen 100% groene stroom af. Dit gebeurt door de aanschaf van de zogenaamde garanties van oorsprong. Deze zijn het bewijs dat de elektriciteit duurzaam is opgewekt. Kostenplaatje voor 2012 was €650.000,- voor de rijkshuisvesting.

De overheid maakt voor het overgrote deel gebruik maakt van buitenlandse GVO’s.

Dit heeft de volgende oorzaken:

1.    Binnen de aanbestedingsregels kunnen we niet expliciet eisen dat de oorsprong Nederlands moet zijn.

2.    Als we naar hoogwaardiger (groenere) alternatieven gaan, is er sprake van significant hogere kosten.

Verduurzaming gas: Sinds vorig jaar (2012) geldt ook de verplichting om het gasverbruik te verduurzamen. De beschikbaarheid van groen gas is echter nog te gering (slecht 1% beschikbaar) om in onze vraag te voorzien . De rest moet vergroend worden via de aankoop van certificaten. In dit geval de Gold Standard certificaten. Vorig jaar hebben we als Rijk 240.564 (ton) aangekocht voor €2,84,- per ton. Totaal: €683.202,-

Het is overigens zo dat de verhoging van 14% duurzame energie naar 16% die door het kabinet Rutte-II is ingezet er door de Rijksoverheidmomenteel wordt geïnventariseerd op welke wijze op eigen areaal energie kan worden geproduceerd.

Met vriendelijke groet,

[Naam verwijderd]
Adviseur Maatschappelijke Correspondentie

………………………………………………………………
Directie Communicatie
Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Plesmanweg 1-6 | 2597 JG | Den Haag |

Postbus 20901 | 2500 EX | Den Haag

Antwoord van de RGD & poging 4: Overheid en Tweede Kamer wat voor groene stroom gebruikt u zelf?

Gisteren heb ik antwoord gekregen van de Rijksgebouwendienst op de vraag over groene stroom, die ik vorige week stelde aan de Tweede Kamer:

Geachte heer Beek,

Via persvoorlichter [naam verwijderd] van de Tweede Kamer ontving ik uw gegevens en vragen mbt tot groene stroom.

Wat betreft de Rijksoverheid kan ik u het volgende meedelen over de verduurzaming van elektra en gas:

Verduurzaming elektra: Sinds 1 januari 2010 nemen alle Rijkspartijen 100% groene stroom af. Dit gebeurt door de aanschaf van de zogenaamde garanties van oorsprong. Deze zijn het bewijs dat de elektriciteit duurzaam is opgewekt.

Verduurzaming gas: Sinds vorig jaar (2012) geldt ook de verplichting om het gasverbruik te verduurzamen. De beschikbaarheid van groen gas is echter nog te gering (slecht 1% beschikbaar) om in onze vraag te voorzien . De rest moet vergroend worden via wederom de aankoop van certificaten. In dit geval de Gold Standard certificaten. grt.

Met vriendelijke groet,

[naam verwijderd]

Senior Communicatieadviseur Rijksgebouwendienst

Of eigenlijk: ik heb nog steeds geen antwoord op de vraag die ik heb gesteld. Want nu weet ik nog niet wat voor stroom ze gebruiken: buitenlandse GvO’s of Hollandse Groene. Daarom heb ik meteen maar een 4e poging gedaan:

Geachte [naam verwijdert],

Bedankt voor uw reactie.

Helaas is dit geen antwoord op de vraag die ik gesteld heb aan de Tweede Kamer en aan de rijksoverheid.

Gezien de ophef die een aantal weken geleden bij Tweede Kamerleden ontstond over de verkoop van spotgoedkope buitenlandse GvO’s aan Nederlandse consumenten wil ik graag weten wat voor GvO’s de Tweede Kamer en het Rijk zelf gebruiken als bewijs van duurzame elektriciteitsopwekking.

Oftewel: zijn het Nederlandse GvO’s of buitenlandse GvO’s? In het geval van buitenlandse GvO’s: telt het exporterende land deze dan mee in de rapportage aan de EU in het kader van de EU duurzame energie richtlijn of niet*?

Mvg. Krispijn Beek

De derde vraag staat ook uit bij de RGD, ik neem aan dat ze die samen met vraag 4 beantwoorden. Verder weet ik  inmiddels dat de vraag over samenhang tussen de criteria duurzaam inkopen en overige beleidsdoelen in behandeling is bij I&M. Inhoudelijk heb ik daar nog niks op teruggehoord.

To be continued…

* Dat zijn de eisen die de CO2 prestatieladder stelt om CO2 reductie van groene stroom mee te mogen nemen. Anders telt het simpelweg als grijs bij het bepalen van de CO2 footprint.

Antwoord van de Tweede Kamer en poging 3: overheid gebruikt u Hollandse Groene of sjoemelstroom?

Ik heb antwoord gekregen van de Tweede Kamer op mijn vraag wat voor soort groene stroom de Tweede Kamer zelf gebruikt. Hoewel dat niet wil zeggen dat ik het nu wel weet, weet ik nu wel dat ik daarin niet alleen ben. De stafdienst voorlichting van de Tweede Kamer weet het zelf namelijk ook niet. In tegenstelling tot de publieksvoorlichters van Rijksoverheid.nl geven ze wel aan waar ik meer informatie kan krijgen en welke maatregelen de Tweede Kamer heeft genomen in het gebouw. Zowel voor energiebesparing als voor energieopwekking:

Geachte heer Beek,

Hartelijk dank voor uw mail.

U vraagt wat voor soort groene stroom de Tweede Kamer zelf gebruikt. De Tweede Kamer neemt door tussenkomst van de Rijksgebouwendienst deel aan de Collectieve Energie Inkoop (CEI). Dit is een  inkoopcollectief van het Rijk. CEI zorgt onder meer voor: leveranciersselectie via Europese aanbesteding en internetveiling, vergroenen of verduurzamen van het energieverbruik en inkoop van aardgas en elektriciteit.  Voor nadere details over deze inkoop van stroom verwijs ik u naar de Rijksgebouwendienst. Deze kunt u bereiken via 070 339 39 39  http://www.rgd.nl/contact/

Ik kan u wel informeren over duurzaamheid en energiebesparende maatregelen bij de Tweede Kamerorganisatie.

Het nieuwbouw gedeelte van het Tweede Kamergebouw waar zich de vergaderzalen, restaurants en keukens bevinden heeft, een A-label gekregen. In de monumentale gebouwdelen wordt waar mogelijk energiebesparende maatregelen genomen.

De Tweede Kamerorganisatie maakt al ruime tijd gebruik van zonnepanelen en een zonneboiler. Deze zijn onder meer in gebruik ten behoeve van de warmwatervoorziening. De combinatie van zonnecollectoren en zonneboiler levert een energiebesparing op van circa 40 %.

Verlichting wordt stapsgewijs vervangen door duurzame LED verlichting. In de zomer van 2010 werd de totale verlichting van de Plenaire Zaal vervangen. Uitgangspunten hier waren onder andere energiebesparing en duurzaamheid.

Elke gelegenheid wordt  aangegrepen om energie te besparen. Daar waar mogelijk worden ontwikkelingen toegepast in het Tweede Kamergebouw. Zo houdt de afdeling inkoop bij elke aanbesteding rekening met regelgeving rondom duurzaam inkopen. Duurzame ontwikkelingen worden op de voet gevolgd.  Ik vertrouw u voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet,
[naam verwijderd]
Stafdienst Voorlichting
Tweede Kamer der Staten-Generaal

Uiteraard heb ik de vraag over de soort groene stroom die de rijksoverheid inkoopt inmiddels gesteld aan de RGD en ook maar eens op het Rijksduurzaamheidsnetwerk. Op mijn tweede poging aan de rijksoverheid heb ik nog geen antwoord gekregen.

Wordt vervolgd…

Poging 2: beste overheid wat voor groene stroom koopt u in?

Op mijn eerste vraag naar het type groene stroom dat de overheid zelf inkoopt kwam een formeel en nietszeggend antwoord van de rijksoverheid. Daarom een tweede poging, nu in algemenere beleidstermen geformuleerd:

Uit uw eerdere reactie begrijp ik dat u enkel algemene informatie over wet- en regelgeving van de Rijksoverheid geeft. Graag wil ik daarom van u weten hoe de overheid het beleid ten aanzien van duurzaam inkopen koppelt aan de beleidsdoelen op andere terreinen. Bv. bij het doel van 14% duurzame energie in 2020 en de inkoop van duurzame energie i.k.v. het duurzaam inkoopbeleid voor de overheid.

Ik verwacht weer een weinig zinvolle reactie, dus ondertussen zijn tips van harte welkom.

‘Hollandse Groene is duurder voor de overheid dan sjoemelstroom’

Na een weekend discussiëren over het kostprijsverhogend effect van inkopen van Nederlandse groene stroom door de overheid heb ik het maar eens op een rijtje gezet. Uitgangspunten:

  • De Nederlandse overheid wil 14% duurzame energie in 2020;
  • De Nederlandse overheid koopt 100% duurzaam in.

Naar mijn weten geven we via de SDE+ een prijsgarantie af aan producenten van groene stroom. Voor windenergie fase 1 is het basistarief in 2013 8,75 Eurocent / kWh. Wanneer de kostprijs van stroom stijgt dan daalt de SDE+ subsidie, om te voorkomen dat producenten van groene stroom ‘overwinsten’ behalen. Wanneer de kostprijs van stroom daalt, dan stijgt de SDE+ subsidie.

Ik neem aan dat als referentiekader voor het bepalen van de hoogte van de SDE+ subsidie de prijs van groene stroom wordt genomen. Dat wil zeggen de leveringskosten plus de kosten van een Garantie van Oorsprong (GvO). De goedkoopste GvO’s komen uit het buitenland, dus als referentieprijs neem ik het kale leveringstarief van elektriciteit plus een buitenlandse GvO. In onderstaande grafiek kun je het effect zien van stijgende prijzen van Nederlandse GvO´s op de kostprijs per kWh van de overheid. Zoals je ziet leidt een stijgende prijs van Nederlandse GvO´s tot een dalende subsidie via de SDE+. Pas bij een GvO prijs van ongeveer 4 Eurocent / kWh stijgen de totale kosten voor de overheid. Tot die tijd is het schuiven tussen potjes. Bij een hoger basistarief ligt de omslag bij een nog hoger prijs van Nederlandse GvO’s.

De bijbehorende berekeningen vind je hier.

Ons eigen elektriciteitsverbruik

Voordat je denkt dat ik hier zelf niks aan doe: we zijn thuis al jaren actief bezig met ons energieverbruik. Sinds een jaar of drie houden we dat maandelijks bij. Ons gasverbruik hebben we teruggebracht tot ongeveer 1.000 m3 per jaar met behulp van een zonneboiler. De afgelopen jaren hebben we diverse besparingsmaatregelen genomen in huis en sinds januari wekken we ongeveer 40 procent van ons elektriciteitsverbruik zelf op via Winddelen van de Windcentrale. Binnenkort worden zonnepanelen geplaatst waarmee we nog eens 40 procent van ons elektriciteitsverbruik zelf op gaan wekken. Het resterend deel nemen we af van Greenchoice (een jaar vast), volgens zowel de groene stroom checker van WISE als de HIER Klimaatcampagne een groene keus.

PS Ik heb nog  geen reactie van de Tweede Kamer.

Vraag aan de Tweede Kamer en de Rijksoverheid: wat voor groene stroom verbruikt u zelf?

Naar aanleiding van de ophef over de herkomst van duurzame energie in de Tweede Kamer, heb ik onderstaande vragen gesteld aan de Tweede Kamer en de Rijksoverheid. Nu nog een paar dagen wachten op het antwoord. Al kan ik dat wel raden: zowel de Tweede Kamer als het rijk kopen nauwelijks tot geen duurzame elektriciteit met Nederlandse Garanties Van Oorsprong. Zodra ik antwoord heb plaats ik een update.

Geachte medewerker van de Tweede Kamer/Rijksoverheid,

Op de websites van de NOS en Het Kan Wel las ik dat een meerderheid van de Tweede Kamer opheldering wil van minister Kamp over de “jokkebrokken” in de energiesector die “sjoemelstroom” zouden gebruiken voor groene stroom.

Dat roept bij mij als actieve investeerder en afnemer van Nederlandse groene stroom de vraag op wat voor soort groene stroom de Tweede Kamer/rijksoverheid zelf gebruikt.

Zeker gezien de eisen die de rijksoverheid in aanbestedingen indirect via de CO2 prestatieladder stelt aan het gebruik van duurzame energie van Nederlandse komaf.

Ik zie uw antwoord met belangstelling tegemoet.

Mvg. Krispijn Beek

Voel je trouwens vrij om dezelfde vraag aan je eigen gemeente, provincie en de rijksoverheid voor te leggen.