Subsidie zonneboiler: de juristen zijn er druk mee geweest, het heeft wat moeite gekost, maar hij is toch toegekend

Dik anderhalf jaar geleden hebben we onze zonneboiler laten installeren. Gebaseerd op de stellige uitspraak van voormalig Minister Van der Hoeven dat de SDE niet tussentijds aangepast zou worden hadden we besteld voordat de regeling duurzame warmte in 2011 was opgensteld. Als een van de vele duurzame maatregelen besloot minister Verhagen de regeling niet open te stellen, waardoor we konden fluiten naar dik duizend Euro subsidie. Aan de ene kant niet getreurd, de zonneboiler doet het er niet slechter om. Aan de andere kant verhoogde het wel onze kosten en bevestigde het de onbetrouwbaarheid van het rijk op gebied van subsidies voor duurzame energie.

Zodra duidelijk werd dat de regeling duurzame warmte voor 2011 niet opengesteld werde hebben we onze installateur, Zon en Zo, een vrijbrief gegeven om namens ons bezwaar aan te tekenen. Na wat procedurele hobbels, waaronder machtigingsformulieren waar de komma verkeerd op stond en die dus op het laatste moment opnieuw getekend moesten worden, bleef het al lange tijd stil. In de tussentijd werd wel duidelijk dat aanvragen die voor 27 februari waren ingediend nog wel aanspraak konden maken op subsidie. Onze zonneboiler is op 23 februari 2011 geïnstalleerd, maar onze subsidieaanvraag zat net na 27 februari.

De uitkomst

Onderhand had ik de subsidie opgegeven en de griffierechten in de kostprijs meegenomen. Vandaag kreeg ik  via de mail de beschikking doorgestuurd waarin de subsidie alsnog wordt toegekend. Belangrijkste motivatie: het College van Beroep voor het Bedrijfsleven vind de datumgrens van 27 februari 2011 in strijd met het gelijkheidsbeginsel. Het geld hebben we inmiddels ook ontvangen. Over te laat betaalde belastingaanslagen van de belastingdienst betaal je rente, maar over te laat uitgekeerde subsidies ontvang je geen rentevergoeding. Het geneuzel over de SDE warmte heeft de belastingbetaler echter wel genoeg gekost dus tijd voor uitgaven die wel bijdragen aan meer duurzame energie.

Een mooie kleine juridische overwinning voor decentrale energie aan de vooravond van het evenement van Hieropgewekt.

Energiebelasting & SDE+ versus zelflevering

Gisteren heeft Greenchoice het geld geincasseerd voor de 3 winddelen die we hebben gekocht. Dat betekent dat we vanaf volgend jaar ongeveer 1.500 kWh zelf gaan opwekken. Dat wordt in mindering gebracht op onze elektriciteitsrekening, wat ons ongeveer 120 Euro per jaar op de energierekening scheelt. Voor elektriciteit betalen we volgend jaar nog 160 Euro, terwijl we gewoon 480 Euro aan energiebelasting blijven betalen. Die windmolen staat tenslotte niet achter onze molen en de energiebelasting heeft andere doelen (zoals Henri Bontenbal op zijn blog uitlegt). Dat maakt de verhouding tussen elektriciteitskosten en energiebelasting overigens niet minder bizar…

In het regeerakkoord staat echter een hoopgevend zinnetje over zelflevering:

Het kleinschalig, duurzaam opwekken van (zonne-)energie waarvoor geen rijkssubsidie wordt ontvangen, wordt fiscaal gestimuleerd door invoering van een verlaagd tarief in de eerste schijf van de energiebelasting op elektriciteit die afkomstig is van coöperaties van particuliere kleinverbruikers, aan deze verbruikers geleverd wordt en in hun nabijheid is opgewekt.

Voor De Windcentrale blijft de invulling van het begrip nabijheid een uitdaging, net als de eis dat geen rijkssubsidie mag worden ontvangen. Het eerste punt (nabijheid)  zou ik zelf liever via een aanpassing  van het transporttarief geregeld willen zien.

Met de eis van rijkssubsidie ben ik het eens. Het is tenslotte niet netjes en eerlijk om het voordeel van een verlaagd tarief op de energiebelasting te willen en tegelijkertijd ook de SDE subsidie nog te blijven ontvangen. (Ik vermoed althans dat de Windcentrales een SDE subsidie ontvangen.)

Ik ruil de SDE echter met alle plezier in voor een verlaging of vrijstelling van de energiebelasting. Het basisbedrag voor wind op land in 2008 (voor zover mij bekend oudste beschikbare jaar van de SDE) bedroeg € 0,110 per kWh windenergie. Dat betekent ongeveer 6 Eurocent per kWh subsidie (basisbedrag minus gemiddelde marktprijs). Als we die 6 Eurocent subsidie nu is wegstrepen tegen de energiebelasting dan scheelt dat een hoop rondpompen van geld. Zelfs als het elektriciteitsbedrijf de bovengenoemde regelkosten voor fossiele centrales mag doorberekenen gaan winddelers er per saldo nog iets op vooruit. Bijkomend voordeel is de lange termijn zekerheid over de hoogte van onze elektriciteitsrekening.

Al weet je dat laatste nooit helemaal zeker in Nederland…

Berekeningen

De spreadsheet met berekeningen vind je hier. De uitkomsten hieronder. De kolom NL geeft aan wat onze huidige kosten zijn. De kolom Winddeel geeft aan wat de kosten zijn met de 3 winddelen. De kolom Zelflevering 2 geeft aan wat de kosten zijn als de volgende 3 zaken veranderen:

NL Winddeel Zelflevering 2
Jaarverbruik 3.500 3.500 3.500
Zelf opgewekt -1.500 -1.500
Saldo 2.000 2.000
Belastingtarief € 0,114 € 0,114 € 0,114
Tarief regelkosten DE * € 0,04
Tarief DE netwerk ** € 0,00
BTW 21% 21% 21%
Belasting incl. BTW € 0,14 € 0,14 € 0,14
Totaal belasting € 483 € 483 € 276
Regelkosten € 0 € 0 € 73
Kosten netwerk € 0 € 0 € 0
Kosten elektriciteit € 279 € 159 € 257
Totale kosten € 762 € 642 € 605
Besparing tov EB 0% -16% -21%
Belastingdruk 173% 303% 107%

VVD-raadslid kijkt met selectieve blik naar subsidies voor de energiesector

In een opinieartikel in De Volkskrant trekt de heer W.R van Haga, raadslid voor de VVD te Haarlem en directeur van Solar4u, van leer tegen de subsidiemolen van de SDE+ en de in zijn ogen ambtelijke moloch Agentschap NL. Nu kan ik me prima vinden in inhoudelijke kritiek op subsidies voor energie, inclusief die voor duurzame energie. Toch wil ik een aantal kanttekeningen plaatsen bij zijn betoog.

Op de eerste plaats is de heer Van Haga directeur van Solar4u. Wie de website van het bedrijf bekijkt krijgt sterk de indruk op een site te komen waar particulieren een zonne-energie systeem voor thuisgebruik kunnen aanschaffen. Terwijl de heer Van Haga in zijn artikel nogal te keer gaat tegen subsidies voor duurzame energie stelt zijn bedrijf in de zeer beperkte FAQ op haar website:

De overheid stimuleert het aanschaffen van zonne-energie. Hierdoor zijn de systemen veel sneller rendabel en u kunt dus eerder dan u denkt aan uw centrale gaat verdienen

 Om voor deze subsidies in aanmerking te komen moeten de aanvragen tijdig en correct worden ingediend en moet de centrale door een erkend bedrijf worden geleverd en geïnstalleerd. Solar4U biedt u in dit proces een totaalproduct, van advies tot plaatsing en van subsidie tot gegarandeerde opbrengst. Zo bent u er zeker van dat alles goed gaat en u het hoogst mogelijk rendement haalt.

 Zonne-energie komt echter enkel in aanmerking voor de SDE+ bij installaties groter dan 15 kWp (bron: Agentschap NL). Voor de meeste particulieren is dat veel te groot, het zou de heer Van Haga sieren als zijn bedrijf duidelijk maakt dat deze subsidiemogelijkheid enkel voor grote installaties geldt.

Een tweede probleem dat ik heb met het verhaal van de heer Van Haga is dat hij stelt dat de overheid Agentschap NL in het leven heeft geroepen om de subsidiecarrousel voor duurzame energie gaande te houden. Wanneer hij de moeite had genomen om de website van Agentschap NL te bekijken had hij kunnen zien dat ze meer regelingen uitvoert dan enkel de SDE+. Ja, zelfs meer dan enkel energieregelingen. Grofweg is Agentschap NL opgebouwd uit de volgende onderdelen:

  • Energie;
  • Innovatie;
  • Ondernemerschap (waaronder de borgstellingsregelingen voor ondernemers op zoek naar bankkrediet);
  • Milieu-regelingen (zowel subsidies als ondersteuning van mede-overheden bij milieuvergunningverlening);
  • Internationaal Zakendoen (de voormalige EVD);
  • AntwoordVoorBedrijven.

En ik zal vast nog het een en ander vergeten. De boodschap lijkt me echter helder: de kans dat het afschaffen van de SDE+ tot opheffing van Agentschap NL leidt lijkt is klein.

Terugkomend op de kern van het betoog van de heer Van Haga: schaf subsidie voor alternatieve energie af en laat de markt haar werk doen. Van dat laatste ben ik voorstander, van dat eerste enkel als het woordje alternatief voor energie geschrapt wordt. Een gelijk speelveld ontstaat pas als ook alle impliciete en expliciete ondersteuning van fossiele energie geschrapt wordt. Dan gaat het om fiscale voordelen, risicodragende investeringen die de overheid via Energiebeheer Nederland doet en andere vormen van (verborgen) ondersteuning van de enerigesector. Want zoals zonnepanelen de neiging hebben in prijs te dalen ondanks gebrek aan ondersteuning door de Nederlandse overheid, zo heeft de prijs van fossiele brandstoffen de neiging te stijgen in prijs ondanks de ondersteuning van de Nederlandse overheid. Die prijsstijging zien we terug in de winsten van de fossiele energiebedrijven. Een sector die na ruim 100 jaar toch een keer op eigen benen moet kunnen staan. Maken we bij energie ook meteen een eind aan nostalgische subsidies uit vervlogen eeuwen, zoals de VVD bij statiegeld bepleit.

Kan kernenergie zonder subsidie?

Dat is de vraag die bij me opkomt nu Delta deze week heeft aangekondigd de vergunningaanvraag voor een nieuwe kerncentrale een half jaar uit te stellen. Eerder had de provincie Zeeland al bij het rijk aangeklopt voor steun voor de nieuwe kerncentrale. Het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie gaf deze week aan dat subsidie voor een kerncentrale er niet in zit.

Wat opvalt is dat in de berichtgeving voor de goede verstaander kleine kraakjes te vinden zijn die het verhaal dat kernenergie een van de goedkoopste vormen van elektriciteitsopwekking is onderuit halen. Want als elektriciteitsopwekking met kernenergie zo goedkoop is, hoe kan het dan dat een van de problemen voor het rondkrijgen van de business case de lage elektriciteitsprijs is? Je zou verwachten dat een lage elektriciteitsprijs vooral een probleem vomt voor dure vormen van elektriciteitsopwekking, zoals wind op zee of gascentrales.

Kortom lage elektriciteitsprijs en geen steun van de overheid betekent exit vergunningaanvraag. Precies zoals je kon verwachten op basis van het rapport New Nucleair? The Economics Say No van City Bank waar ik begin 201o over schreef.

'Innovatie is hard nodig voor rendabele duurzame energie'

Dat is de stelling die al jaren opgeworpen wordt, want het streefcijfer voor de kostprijs van duurzame energie is de kostprijs van elektriciteit die met steenkolen wordt opgewekt. De heilige graal van duurzame energievormen heet netpariteit. Een moeilijke term om te zeggen dat de elektriciteit die duurzaam wordt opgewekt even veel kost als elektriciteit van een kolencentrale (ongeveer 5 tot 7 Eurocent/kWh). De vraag is of dat terecht is. Kleinverbruikers (zowel particulier als zakelijk) betalen op dit moment namelijk ongeveer 19 Eurocent per kWh (door energiebelasting en BTW).

Ontwikkelingen zonne-energie

Terwijl de energiebelasting en de elektriciteitsprijs stijgt is de prijs van zonnepanelen is de afgelopen 12 maanden met ongeveer 40% gedaald. Dat is te zien aan de opkomst van nieuwe bedrijfsmodellen voor zonne-energie.

Bij die nieuwe bedrijfsmodellen koop je niet zozeer zonnepanelen, alswel een stabiele elektriciteitsprijs. Zo biedt Zon IQ zonnepanelen aan met de garantie dat de kosten van elektriciteit opgewekt met je zonnepanelen inclusief de financieringskosten gelijk zijn t.o.v. je huidige elektriciteitskosten. Bij Zonline koop je geen zonnepanelen, maar ga je betalen voor de elektriciteit die ze opwekken. Resultaat: de prijs van (een deel van) je elektriciteitsverbruik staat de komende 20 jaar vast. Dat is nog eens wat anders dan een 3 jaar vast contract…

De ondernemers en financiers van Zon IQ en Zonline verwachten ongetwijfeld ten minste een fatsoenlijke boterham te verdienen met hun business model. Dat kan niet anders betekenen dan dat zonnepanelen voor huiseigenaren die zelf over de financiële middelen beschikken een rendabele investering zijn. Voor Zon IQ geldt dat ze de garantie van een gelijkblijvende energierekening alleen zullen geven wanneer ze dat waar kunnen maken. En voor Zonline geldt dat ze van de opbrengst die zij ontvangen van huiseigenaren niet alleen hun eigen loon moet betalen, maar ook hun financiers.

Ontwikkelingen windenergie

Afgaand op het maximum subsidiebedrag voor windenergie op land ligt de kostprijs rond de 10 Eurocent per kWh. De energiebelasting ligt op 12 Eurocent per kWh. De simpelste manier om te zorgen dat wind op land zonder subsidie uit kan is deze twee tegen elkaar uitruilen. Een vrijstelling van energiebelasting voor afnemers van windenergie op land betekent dat particulieren ten minste 2 Eurocent korting per kWh krijgen, want best kans dat er windmolens zijn die voor minder dan 10 Eurocent elektriciteit produceren. Tegelijkertijd houdt de overheid de subsidie voor windenergie in haar zak en zijn er minder ambtenaren nodig om subsidieaanvragen voor duurzame energie te beoordelen.

Voor degene die zich zorgen maken wat te doen als de wind niet waait: geen nood, voor zover ik dat begrepen heb moet de windmolenexploitant in het Nederlandse systeem zelf zorgen voor reservecapaciteit. Daar betaalt de windmolenexploitant een vergoeding voor aan degene die reservecapaciteit achter de hand houdt. Wanneer er te veel windenergie bijkomt wordt de vraag naar reservecapaciteit groter, wat de prijs opdrijft. De hogere prijs wordt doorgerekend aan de consument die windenergie afneemt. De stijgende prijs van windenergie zorgt er voor de wetten van de vrije markt vanzelf voor dat de vraag daalt, of dat er evenwicht op de markt optreed.

Een hoge prijs voor reservecapaciteit zorgt er ook voor dat er meer aanbod komt van reservecapaciteit of dat er geïnvesteerd gaat worden in maatregelen of innovaties om de benodigde hoeveelheid reservecapaciteit te verkleinen (bv. accutechnieken).

Alternatieve manieren om wind op land, zonne-energie en biogas te stimuleren

De SDE+ is de bekendste regeling om duurzame energie te stimuleren. Deze wordt gefinancierd vanuit een opslag op de elektriciteitsrekening. Een alternatieve methodiek kan zijn om te kijken naar het grote succesnummer op gebied van verduurzaming: de automarkt. Door een combinatie van verschillende tarieven in de bijtellingsregel, motorrijtuigenbelasting en BPM is daar de afgelopen jaren een grote switch naar zuinigere en milieuvriendelijkere modellen gemaakt.

Voor groene elektriciteit en biogas kan een zelfde methodiek ontwikkeld worden, mits het gaat om technieken waarvan de kostprijs onder het tarief voor kleinverbruikers ligt. Waarbij ik met het tarief voor kleinverbruikers het tarief inclusief energiebelasting en BTW bedoel. Net als bij auto’s hoeft dat geen permanente regeling te zijn, maar kun je die best in termijnen afbouwen of de verschillen verkleinen. Wanneer de overheid, net als bij aardgas, wil meeprofiteren van de baten van publieke goederen als zon en wind kan ze ook overwegen om zelf mee te investeren. Zoals ze dat ook doet bij aardgas.

Het voordeel van zo’n systeem is dat particulieren voordeel krijgen van duurzame energie, wat het verzet een stuk minder groot zal maken. De komende 15 jaar Euro 360 korting per jaar op je energierekening? Dat kan, maar dan krijg je wel een windmolen in de buurt.. Praktijkvoorbeelden laten zien dat het verzet dan snel minder wordt. Eventueel kun je nog eisen dat particulieren zelf investeren in de opwekking van duurzame energie om van het voordeel te kunnen profiteren.

Tijdens de toepassing zullen nieuwe innovaties gedaan worden, die de kostprijs van duurzame energie verlagen. Waardoor duurzame energie ook voor middelgrote gebruikers en uiteindelijk grootverbruikers commercieel interessant wordt. Het bijkomend voordeel is dat een aantal grootverbruikers kan dienen als buffercapaciteit in tijden van veel of juist weinig aanbod aan duurzame energie.

PS merk ik op dat ik het in dit stuk nog niet eens heb gehad over het schrappen van regelingen die fiscaal of anderszins voordelig uitpakken voor fossiele energie.

Ministerie van Details

Wat zou er gebeuren als je in plaats van veel geld uit geven aan strategische zaken, je veel tijd en aandacht besteed aan de details? Dus geen dubbel budget, maar goed leesbare teksten, of eenvoudigere regels? Dus geen verdubbeling van het geld dat je krijgt voor het terugleveren van zonne-energie of subsidies op energiebesparing, maar zonnepanelen, zonneboilers en energiebesparende maatregelen (desnoods onder bepaalde voorwaarden) uitgezonderd van de welstandscommissie en de bouwvergunning? Zou dat passen in een easycratie?

Het levert in ieder geval een leuke TED-talk van Rory Sutherland op:

Via twitter: Vraag over duurzaam ondernemen van @oldekamp

Naar aanleiding van mijn eerdere bericht over de informatie avond over duurzaam ondernemen in Schiedam kreeg ik een vraag om meer informatie. Dat kan ik zelf niet geven, aangezien ik niet meer weet dan op de website van Schiedam staat.

Ontwikkelingen op gebied van duurzaam ondernemen

Op visie gebied zijn er verschillende ontwikkelingen in het bedrijfsleven. Ten eerste zijn er verschillende keteninitiatieven van grote leveranciers, bv. IBM, Wal-Mart, Unilever, Ahold en KPMG. Daarnaast zijn er veel ontwikkelingen op het gebied van eco-design, Cradle to Cradle, The Natural Step, biomimicry (zie ook de TED talk van Janine Benyus, waar ik vorig jaar over schreef) en biobased economy/groene grondstoffen.

Beschikbare instrumenten

Wat ik wel heb doorgegeven zijn de instrumenten die als eerste bij me op kwamen die op landelijk niveau beschikbaar zijn om duurzaam ondernemen te bevorden.

Op de eerste plaats de Doe MEE / duurzaamheidsscan van Syntens. Op de tweede plaats het innovatiekrediet voor technologie ontwikkeling (ook duurzame technologie), met daarin vanuit het aanvullend beleidsakkoord een speciaal luik voor duurzame technologie ontwikkeling voor niet-MKB’ers.

Natuurlijk ben ik daarbij een aantal zaken vergeten, en daarom zonder te beweren volledig te zijn hierbij een aantal aanvullingen:

  • Programma Milieu & Technologie.
  • Groen beleggen en financieren, door fiscale vrijstellingen voor consumenten kunnen banken met rentekorting t.o.v. normale leningen geld uitlenen aan ondernemers. Kredietaanvragen voor ondernemers loopt via de zogenaamde groenbanken en groenfondsen.
  • SBIR, al is dat meer een instrument voor overheden om bedrijven uit te dagen om oplossingen voor maatschappelijke problemen te ontwikkelen. Dat kan gaan om producten of diensten die de overheid vervolgens zelf kan afnemen, het kan ook gaan om producten of diensten die de overheid zelf niet inkoopt en die uiteindelijk afgenomen zullen moeten worden door marktpartijen.
  • Duurzaam inkopen. Ook meer voor overheden, maar wel interessant voor ondernemers en bedrijven die duurzamere producten en diensten leveren.

Voor een vollediger overzicht van nationale regelingen kun je terecht op Antwoord voor bedrijven of op Agentschap NL, daar staat per divisie een overzicht van regelingen. Zie bijvoorbeeld hier voor de regelingen van de divisie Milieu & Leefomgeving, en hier voor de regelingen van divisie Innovatie. Helaas staan daar de regionale en lokale regelingen niet tussen. Voor de noordelijke provincies is er ook de site 123 subsidie waar 68 regelingen in zitten.

Een inspirerende spreker en locatie kan natuurlijk ook geen kwaad 😉 Heb je zelf aanvullingen of andere ideeën over wat er thuishoort op een avond over duurzaam ondernemen? Kom maar door in de reacties.