Blog

Energiek Schiedam: terugblik 2016

Nieuwjaar ligt al weer even achter ons. Tijd voor een terugblik op 2016. Dit jaar wat korter dan volgend jaar.

Eerste project opgeleverd: Zon op Wennekerpand

In 2016 heeft Energiek Schiedam haar eerste project in gebruik genomen: Zon op Wennekerpand. Het project is ontwikkeld door het Schiedams Energie Collectief (SEC) en gefinancierd door Energiek Schiedam (ES). ES heeft gebruik gemaakt van Zonnepanelendelen om via crowdfunding de financiering te regelen, wat sneller dan verwacht lukte.

In 2016 heeft de zonnestroominstallatie bijna 9 MWh aan elektriciteit opgewekt, dat is ongeveer het jaargebruik van 3 huishoudens.

Splitsing in Schiedams Energie Collectief en Energiek Schiedam

Doordat het eerste project in gebruik is genomen is ook de splitsing tussen SEC en ES belangrijker geworden. Grofweg is de taakverdeling als volgt: SEC richt zich op het ontwikkelen van projecten, zoals Zon op Wennekerpand, Wind op Vijfsluizen en advisering over bv. verduurzaming van de energievoorziening in het havengebied. ES richt zich op de exploitatie van projecten, zoals Zon op Wennekerpand, en op collectieve acties gericht op bewoners, bv. onderlinge advisering over energiebesparing of alternatieven voor gas. Een ander belangrijk verschil is dat Energiek Schiedam een coöperatieve vereniging is, waarvan alle Schiedammers lid kunnen worden, terwijl SEC een stichting is.

Samenwerking Greenchoice

In 2016 lanceerde Greenchoice de campagne energievangers, waar ook Energiek Schiedam aan meedoet. Onderdeel van de campagne is dat Energiek Schiedam een jaarlijkse vergoeding van Greenchoice krijgt voor klanten die aangeven ook lid te zijn van Energiek Schiedam. Deze bijdrage zetten we in ten bate van onze projecten en onze leden.

Voor Schiedamse ondernemers en stichtingen kunnen we op verzoek een offerte op maat aanvragen en deze vergelijken met de huidige energieleverancier. Dit hebben we bijvoorbeeld gedaan voor Stichting Wennekerpand. Indien u hierin geïnteresseerd bent kunt u rechtstreeks offerte aanvragen bij Greenchoice. U kunt ook een email met machtiging tot aanvraag van offerte op uw naam en een recente jaarrekening van uw huidige leverancier sturen aan krispijn at energiekschiedam.nl.

Overige activiteiten in 2016

In 2016 hebben Energiek Schiedam en het Schiedams Energie Collectief aan verschillende activiteiten in Schiedam deelgenomen. Zo hebben we twee keer ingesproken op het Klimaatplan van de gemeente Schiedam, hebben we samen met GroenLinks Schiedam en de gemeente een duurzaamheidsdag georganiseerd, en stonden we op de Brandersfeesten en de Woonbeurs Schiedam.

Plannen 2017

Komende maanden zal de eerste algemene ledenvergadering van Energiek Schiedam plaats vinden. Tijdens de alv wordt het bestuur formeel gekozen en wordt de leden gevraagd welke activiteiten zij belangrijk vinden. De uitkomst van dit laatste deel van de alv gaat in grote mate bepalen waar ES zich op gaat richten in 2017.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op de website van Energiek Schiedam.

februari 7, 2017
Wereldwijde top 10 acties om doelen klimaatakkoord van Parijs te halen
Climate Action Tracker heeft een rapport uitgebracht met daarin de top 10 belangrijkste acties voor komend decennium om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graden Celsius. De top 10 ziet er als volgt uit:
1. Elektriciteit: hou het groeitempo van hernieuwbare energiebronnen en andere CO2 arme en CO2 neutrale bronnen vast tot 2025 tot deze 100% bereiken in 2050
2. Kolen: geen nieuwe kolencentrales meer en reduceer de CO2 emissie van bestaande kolencentrales met minstens 30% in 2025
3. Wegtransport: verkoop van de laatste nieuwe auto met verbrandingsauto voor 2035
4. Lucht- en scheepvaart: ontwikkel een toekomstvisie die past binnen 1.5°C opwarming en bereik hier een akkoord over
5. Nieuwe gebouwen: allen nieuwe gebouwen fossiel vrij en bijna energieneutraal in 2020
6. Renovatie van gebouwen: renovatie tempo opvoeren van <1 % in 2015 naar 5% in 2020
7. Industrie: alle nieuwe installaties die na 2020 gebouwd worden in CO2 intensieve sectoren zijn CO2 arm; maximaliseer materiaalefficiency
8. Verminder de uitstoot van bossen en ander landgebruik in 2030 met 95% t.o.v. 2010, stop netto ontbossing in de periode 2020-2030.
9. Commerciële landbouw: hou emissies op het huidige niveau of verlaag ze, stel regionaal ‘best practices’ vast en verspreidt ze, voer het onderzoek op
10. CO₂ opslag en verwijdering: begin onderzoek naar technieken voor negatieve emissies en begin de toepassing er van in te plannen
Voor de vaste reageerders van Sargasso die zich regelmatig opwinden over het ontbreken van internationale luchtvaart en scheepvaart in de plannen: ze staan hier op nummer 4. Mocht iemand er tijd en zin in hebben dan kan je deze top 10 nog eens langs de analyse van de verkiezingsprogramma’s van de verschillende partijen leggen.

Open waanlink

Dit bericht is in november 2016 als open waanlink op Sargasso gepubliceerd.
februari 5, 2017

Impact klimaatakkoord Parijs voor Nederlands langetermijn-klimaatbeleid

Vorig jaar heeft Sargasso veel aandacht besteed aan klimaat in de verkiezingsprogramma’s. Onderstaand bericht heb ik geschreven voor Sargasso om te kijken naar wat volgens het Planbureau voor de Leefomgeving de impact is van het klimaatakkoord van Parijs op het Nederlands langetermijn-klimaatbeleid en dit te vergelijken met wat verschillende politieke partijen in hun verkiezingsprogramma hebben opgenomen. Bijstellingen op basis van amendementen bij partijcongressen zijn (nog) niet verwerkt, ontbreekt me de tijd voor. Voeg gerust met bronvermelding toe in de reacties, dan werk ik het overzicht bij.

Impact klimaatakkoord van Parijs volgens PBL

Om te bepalen hoeveel minder CO2 Nederland mag uitstoten heeft PBL eerst berekend hoe groot het wereldwijde koolstofbudget nog is. Hiervan heeft PBL concretere doelstellingen voor emissies in Nederland afgeleid. Hoe deze doelstellingen er uit zien hangt onder andere af van wat een rechtvaardige en eerlijke verdeling is van de wereldwijde emissieruimte per land. PBL is uitgegaan van een gelijke wereldwijde emissies per hoofd van de bevolking. De Nederlandse uitstoot moet dan dalen met 37 tot 47% in 2030 en met meer dan 87% in 2050.

Belang van snelle omslag

Volgens PBL zijn de komende jaren cruciaal, zowel wereldwijd als in Nederland, om aan de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs te voldoen. De beleidsvoornemens moeten fors worden aangescherpt om binnen het koolstofbudget te blijven. Waarbij vermindering van de CO2 emissie en energietransitie de kern van de klimaatbeleidsopgave vormen. In Nederland wordt 85% van de broeikasgasemissies gevormd door CO2 en CO2 heeft een lange levensduur, een lagere CO2 emissie is volgens de analyse van PBL dan ook het belangrijkst voor het tegengaan lange termijn klimaatverandering.

Op termijn zijn negatieve emissies volgens PBL mogelijk, maar de technieken hiervoor zijn niet onomstreden. Negatieve emissies kunnen bestaan uit CO2 afvang en opslag (CCS), CO2 afvang en vastlegging (CCU) in bijvoorbeeld bouwproducten, of het vastleggen van CO2 door bijvoorbeeld herbebossing. De CO2 emissie moet verder omlaag als er geen gebruik gemaakt wordt van negatieve emissies. Voor de doelstelling van 1,5°C heeft PBL enkel een scenario doorgerekend met inzet van negatieve emissies.

Huidig beleid

De Nederlandse broeikasgasemissies dalen nu tamelijk geleidelijk: de emissiereductie in de laatste 10 jaar bedroeg zo’n 0,7 procentpunt per jaar voor alle Kyoto-broeikasgassen en ongeveer 0,5 procentpunt per jaar voor alleen CO2 (ten opzichte van het emissieniveau in 1990). Om de doelen voor 2030 en 2050 uit de illustratieve berekeningen te halen zou de jaarlijkse reductie 2,6-2,8 procentpunt moeten bedragen van het emissieniveau in 1990.

PBL constateert dan ook dat het huidige en voorgenomen beleid in Nederland onvoldoende is. Met het voorgenomen beleid komt de CO2 reductie uit op 12%in 2030 ten opzichte van 1990. Daar komt dan nog 12% bij als gevolg van de daling van andere broeikasgassen, zoals methaan en lachgas. Om het Nederlandse beleid in lijn te brengen met het Parijsakkoord is in 2030 40-50% minder CO2 uitstoot nodig ten opzichte van 1990. In 2050 moet de CO2 emissie tenminste 87% lager zijn. Om de 1,5°C doelstelling te halen is in 2050 meer dan 100% emissiereductie nodig. Oftewel: CO2 afvangen en opslaan of gebruiken.

Mogelijk maatregelen om beleid in lijn te brengen

Om het Nederlandse beleid, zonder gebruik van kernenergie, is het volgens PBL nodig om onder meer in te zetten op energiebesparing, elektrificatie van het energieverbruik, inzet van meer hernieuwbare energie en afvang en opslag van CO2. Het halen van de doelen vergt inzet op al deze terreinen, dus geen of- of, maar en – en. Om een versnelling te bereiken is het daarnaast nodig om waarborgen in te bouwen, zodat een robuust investeringsklimaat ontstaat. PBL stelt verder dat het van belang is dat er beleid ingezet wordt om alle infrastructurele, technische en institutionele randvoorwaarden op orde te maken voor grootschalige toepassing van CO2-arme technieken.

Vergelijking doelstellingen politieke partijen met PBL

In onderstaande tabel heb ik de doelstellingen de verschillende partijen voor vermindering van de CO2 uitstoot opgenomen voor 2030 en 2050. Sommige partijen doelen daarbij op de CO2 emissie, andere op alle broeikasgassen. Ik heb niet alle partijprogramma’s hierop nagelopen, waar bekend heb ik het aangegeven.

Doel (t.o.v. 1990)	2030	2050
2 °C (met negatieve emissies)	37%	87%
2 °C (zonder negatieve emissies)	40%	96%
1,5 °C (met negatieve emissies)	47%	>100%
Basispad Nationale Energieverkenning 2016	24% (waarvan 12% CO2)	Niet bekend
PvdD	65%*	100%* (in 2040)
ChristenUnie	55%	Tenminste 85% voor 2050**
GroenLinks	Tenminste 55%*	Tenminste 95%*
PvdA	Tenminste 55%*	Tenminste 95%*
D66	Tenminste 50%	Tenminste 90%
VVD	40% in EU verband	80-95% in EU verband
CDA	40% in EU verband	80-95% in EU verband
SP	geen	100%
DENK	?	?
SGP	?	?
Nieuwe Wegen	?	?
Ondernemerspartij	?	?
50Plus	?	?
VNL	?	?
Piraten Partij	?	?
PVV	?	?
Forum voor Democratie	?	?

* betreft alle broeikasgassen
** De ChristenUnie zet in op een snelle en volledige energietransitie binnen één generatie. Dit heb ik opgevat als het binnen 30 jaar naar nul brengen van de CO2 emissies van energieverbruik. Volgens PBL is energieverbruik 85% van de CO2 emissies energiegerelateerd.

Mocht ik doelstellingen over het hoofd hebben gezien in de analyses of doelstellingen van partijen verkeerd weergeven, vul ze dan gerust met bronvermelding aan in de reacties. Dan voeg ik ze toe.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

februari 4, 2017

Steun van SP, D66 en ChristenUnie voor Klimaatwet

De Klimaatwet, die in 2015 door GroenLinks en PvdA werd gepresenteerd en in september 2016 aan de Raad van State werd gezonden voor advies, wordt nu ook ondersteund door SP, D66 en CU. Volgens de NOS wordt het wetsvoorstel niet meer voor de Tweede Kamerverkiezingen behandeld in de Tweede Kamer, doordat de voorbereiding meer tijd kostte dan eerder verwacht. De partijen zien de afspraken dan ook als inzet voor de campagne en de coalitie-onderhandelingen daarna.

VVD, PVV en CDA zien niks in de Klimaatwet. Zij noemen de wet onrealistisch en vinden het ook niet nodig dat Nederland strengere doelen stelt dan in Europa noodzakelijk is.

Open waanlink

Dit bericht is eerder gepubliceerd als open waanlink op Sargasso.

februari 3, 2017
Het onomkeerbare momentum van schone energie

ANALYSE – President Obama over de onomkeerbare dynamiek van schone energie: economische groei en vermindering van CO2 emissies kunnen samengaan. Sterker nog: het bewijs groeit dat het niet verlagen van de CO2 emissies tot grote schade aan de wereldeconomie en verlies aan werkgelegenheid zal leiden. Ook bedrijven beginnen te ontdekken dat klimaatvriendelijk ondernemen ze geen windeieren hoeft te leggen, zeker met de forse kostendaling van zon- en windenergie. En door de lage gasprijs in de VS is het onwaarschijnlijk dat energiebedrijven over zullen stappen op duurdere kolencentrales.

Open waanlink

Dit bericht is eerder geplaatst als open waanlink op Sargasso.

februari 2, 2017
Van Gas Los

Begin 2015 vroeg ik me al af wanneer jij van het aardgas afgaat en vorig jaar berichtte ik dat gasloos wonen in opkomst is. Zelfs Minister Kamp heeft in de Energieagenda aangegeven de gasaansluitplicht uit de wet te willen schrappen. Hoog tijd dus om Van Gas Los trending & trendy te maken:

Is je huis toe aan een nieuwe cv ketel of wil je niet wachten tot je wijk aan de beurt is om van gas af te gaan? Overweeg dan eens een alternatief, zoals een nul-op-de-meter renovatie, of als dat je te ver gaat een alternatief zoals warmtepomp of infraroodverwarming. Wil je meer informatie over wonen zonder gas? Kijk op Wonen zonder aardgas of Hier verwarmt.

Wil je weten waarom je zo snel mogelijk van gas af moet. Kijk dan op 4 maart om 20.20u op NPO2 naar De Stille Beving en zie wat gaswinning in Groningen voor menselijke ellende aanricht.

https://www.youtube.com/watch?v=3Fvt2nJv0Ns

Kun je nog niet van gas los en wil je toch wat doen voor de Groningers? Doneer dan (net als ik doe) een bedrag per kubieke meter gas aan de Groninger Bodembeweging, zodat zij de gedupeerden van de gaswinning bij kunnen staan in hun strijd tegen NAM, Shell, ExxonMobil, staatsbedrijf EBN en de Nederlandse rijksoverheid. Zelf maak ik 10 Eurocent per kubieke meter over aan de Groninger Bodembeweging. In mijn geval betekent dat ongeveer Euro 70 per jaar, wat ik met terugwerkende kracht vanaf 2011 heb overgemaakt.

IBAN rekeningnummer:
NL50 RABO 0153 1650 65
t.n.v. “Groninger Bodem Beweging“

februari 1, 2017
Nieuwe baan bij Stratelligence

Veel mensen met wie ik contact onderhield weten het al: ik vertrek bij de Tweede Kamerfractie van GroenLinks. De afgelopen anderhalf jaar heb ik met veel plezier en genoegen gewerkt als fractiemedewerker energie, klimaat en milieu. Soms komen er echter kansen voorbij die je niet kan laten lopen en in die categorie valt mijn nieuwe baan bij Stratelligence. Ik mag daar onder andere gaan werken met een model dat het verdienpotentieel van groene innovaties voor de Nederlandse economie kwantificeert, uitgaande van het brede welvaartsbegrip. Voor alle mensen die ik vergeten ben te mailen of informeren over mijn overstap: dank voor de geweldige samenwerking de afgelopen anderhalf jaar, zonder al jullie hulp en aanwijzingen was het niet gelukt!

GroenLinks

De afgelopen anderhalf jaar zijn mooie resultaten geboekt door de GroenLinks fractie, waarbij ik met trots en plezier terug kijk op mijn eigen (kleine) bijdrage hieraan. Een persoonlijk hoogtepunt was dat ook de VVD de GroenLinks motie over Nederland in de top 10 van de mondiale cleantech index steunde. Veel belangrijker was het voorbereiden van de vele debatten over klimaatverandering, dieselgate, veiligheid in kerncentrales, sluiting van kolencentrales, de herziening van de mijnbouwwet en gaswinning in Groningen. Dat laatste dossier vind en vond ik het meest aangrijpend. De telefoongesprekken en mailwisselingen met bewoners en actievoerders waren inspirerend, hoopvol (door het volhardende verzet), maar vooral emotioneel. Niet alleen door de ellende waarin veel Groningse gedupeerden zitten, maar vooral door de millimeter stapjes waarmee schadedossiers zich voortbewegen en het weinige wat ik voor gedupeerden kon betekenen. Het verhaal van de middelbare scholiere over de psychische impact van mijnbouwschade maakt grote indruk op mij, net als de trailer van De Stille beving.

https://www.youtube.com/watch?v=KwzC3jX1Jfo

Het diepte (of hoogtepunt?) in de discussie over de Groningse gaswinning vormde het aangenomen amendement, dat financiële ondersteuning biedt voor proefprocessen tegen NAM en/of EBN. Om een klein beetje terug te doen voor Groningers heb ik tien Eurocent overgemaakt aan de Groninger Bodembeweging voor iedere kuub aardgas die ik heb verbruikt sinds november 2010 en dat blijf ik doen tot ons huis eindelijk helemaal van gas af is.

Wie wil begrijpen wat er aan de hand is in Groningen: kijk Zondag met Lubach over Gronings gas terug:

‘Team Liesbeth’

De afgelopen maand heb ik me vooral bezig gehouden met (de inhoudelijke kant van) de Klimaatwet en de doorrekening van het verkiezingsprogramma door PBL. De Klimaatwet is afgelopen vrijdag gepresenteerd, samen met het plenaire debat over de ratificatie van de Overeenkomst van Parijs vormde dat een mooi slotstuk voor mijn werkzaamheden. Het werk aan de PBL doorrekening is inmiddels ook grotendeels afgerond, het is nu wachten op de resultaten die half februari worden gepresenteerd door PBL.

Nieuwe baan

Stratelligence is een consultancybureau, dat actief is in de sectoren water, energie en duurzaamheid, transport en infrastructuur, defensie en veiligheid, industrie en andere kapitaalintensieve sectoren. Stratelligence heeft veel expertise op het terrein van optieanalyse, adaptieve strategieën en omgaan met onzekerheid. Tevens hebben ze kennis van prestatiecontracten, innovatieve publiek-private samenwerkingsverbanden en strategisch advies. Bij het ontbreken van de juiste of volledige methodes ontwikkeld Stratelligence innovatieve aanpakken die ook bij onvolledige informatie richting kunnen geven of die volledig nieuw zijn voor de opdrachtgever of sector.

Bij Stratelligence ga ik onder andere meewerken aan het verder ontwikkelen van een model dat het verdienpotentieel van groene innovaties kwantificeert. Hierbij kan ik de kennis uit mijn milieu-economische opleiding combineren met de opgedane werkervaring bij overheid, politiek en bedrijfsleven. Oftewel een mooie en zeer inhoudelijke functie, waar de hersenpan weer fors mag gaan kraken.

Bij de klanten van Stratelligence werd ik in de nieuwjaarsgroet al geïntroduceerd:

expert op het gebied van milieu, energie, klimaat en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Hij studeerde Economie van Landbouw en Milieu, met als specialisatie milieu-economie. Krispijn is een verbinder en heeft zowel oog voor beleid als de uitwerking daarvan in de praktijk. Hierdoor is hij breed inzetbaar. Dit komt onder andere door zijn uitgebreide ervaring, zowel in de publieke als private sector, bij grote marktpartijen en een technische startup. Hij was Tweede Kamer fractiemedewerker energie, klimaat en milieu, adviseur maatschappelijk verantwoord en duurzaam ondernemen, senior adviseur veiligheid en MVO, beleidsmedewerker duurzaam ondernemen en werkzaam als beleidsmedewerker veilig ondernemen en milieu en economie bij het ministerie van Economische Zaken. Deze ervaring zorgt er ook voor dat Krispijn oog heeft voor (politieke) processen binnen en tussen organisaties. Bij Stratelligence zal hij zich bezighouden met vraagstukken rondom verduurzaming en duurzame ontwikkeling, groene groei, innovatie, luchtkwaliteit en energie.

Voordat ik aan de slag ga bij Stratelligence ga ik genieten van 2 weken vakantie: kinderen van school halen, achterstallige klussen in huis doen, lokaal campagne voeren voor GroenLinks bij de Tweede Kamerverkiezingen en het op poten zetten van Energiek Schiedam. Daarnaast geeft het tijd om me grondig in te lezen in de modellen waarmee ik ga werken in m’n nieuwe baan.

Ik heb erg veel zin in mijn nieuwe baan en kan nauwelijks wachten om aan de slag te gaan. Voor alle mensen die ik vergeten ben te mailen of informeren over mijn overstap: dank voor de geweldige samenwerking de afgelopen anderhalf jaar! Voor iedere stem voor de Klimaatwet in de Tweede Kamer koop ik een ton CO2 op en ook voor iedere zetel die GroenLinks bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 haalt koop ik een ton CO2 op. Dus Kies Klimaat, stem GroenLinks 😉

januari 31, 2017
Gastbijdrage: Productie hernieuwbare energie stagneert in Duitsland in 2016
ANALYSE – Na de sterke groei in 2015 vertoont het aandeel hernieuwbare energie in Duitsland nauwelijks veranderingen in het afgelopen jaar. Eigenlijk is het meest verrassende de verandering in aardgas. Craig Morris duikt in de cijfers.

2016 liet een stijging van het gasverbruik zien, en weinig voortgang in het aandeel hernieuwbare energie (Foto door Michal Osmenda, edited, CC BY-SA 2.0)
```
Tekst: Craig Morris. Vertaling: Krispijn Beek.
```
De cijfers zijn niet alleen gebaseerd op voorlopige cijfers, maar deels ook op voorspellingen. De AGEB, een groep economen en energie experts die de cijfers opstelde, publiceerde ze namelijk net voor de kerst – voor het jaar ook maar over was. De totale primaire energie consumptie steeg met 1,6%, dat kwam vooral, legt AGEB uit, door het koudere weer en het schrikkeljaar, wat 0,3% extra tijd toevoegde aan 2016. We hebben de officiële CO2 emissiecijfers nog niet, maar Agora Energiewende schat dat de CO2 emissie van elektriciteitsproductie daalde met 1,6%, doordat het kolenverbruik verder daalde. Tegelijkertijd stijgen de CO2 emissies met 0,9% doordat er te weinig voortgang wordt geboekt in de warmte en transportsectoren (Duits persbericht).

Mix van primaire energie consumptie Duitsland 2016

Een punt om te laten zien hoe groot de aanpassing aan deze voorlopige cijfers kan zijn. Het bericht van vorig jaar over AGEB’s voorlopige cijfers voor 2015 nam aan dat het aandeel hernieuwbare energie tot 32,5% van de binnenlandse energievraag was gestegen. Maar dat cijfer werd in de zomer verlaagd tot 31,5%. En na gematigde groei in 2016 staat de nieuwe voorlopige voorspelling op 32,3% – minder dan vorig werd verwacht. De grafiek hieronder laat het aandeel hernieuwbare energie in de totale productie zien, dat is inclusief het record niveau van export. Het aandeel hernieuwbare energie in de totale productie is lager dan in de binnenlandse vraag enkel omdat Duitsland zoveel elektriciteit exporteert.

Mix van energieproductie in Duitsland voor 2016

Ondanks de stilstand op de biogas markt, nam de elektriciteitsproductie van bioenergie toe. Biogas units kunnen elektriciteit leveren op afroep en zijn dus minder afhankelijk van het weer. Zonne-energie is zeer afhankelijk van het weer en produceerde minder elektriciteit dan in 2015, ook al was er een lichte stijging in geïnstalleerd vermogen. Blijkbaar was 2016 simpelweg minder zonnig dan 2015. Zulke fluctuaties zullen niet weg gaan; we zullen er mee moeten leren leven in een toekomst die grotendeels op de zon gebaseerd is. En dan was er nog de terugval in windenergie. Na 70,9 TWh in 2015 viel de productie van wind op land vorig jaar terug naar 66,8 TWh, ook al was er een sterke stijging van het aantal nieuw geïnstalleerde windmolens.

Dubbele aanpassingen

Maar deze uitkomst is zelfs slechter vanuit het gezichtspunt van vorig jaar januari, toen de AGEP voor wind (op land en op zee) 85,4 TWh noteerde, een getal dat de Duitse wind energie associatie BWE nog steeds gebruikt in zijn meest recente persbericht (Duitstalig). In feite heeft AGEB dit getal in de zomer van 2016 verlaagd naar 79,1 TWh.

Waarom zijn de cijfers voor 2015 naar beneden bijgesteld? In de basis komt dit doordat de ‘live’ data (die in feite gebaseerd zijn op een combinatie van berekenen en schatten) die Entso-e (het Europese samenwerkingsverband van netwerkbeheerders) rapporteert slechts zo’n 90% van de elektriciteitsproductie dekt (zie ook dit rapport). Websites zoals de Agorameter en Fraunhofer’s Energy Charts maken gebruik van de data van Entso-e en stellen hun berekeningen naar boven bij om het gat te vullen (net als AGEB). Maar toen begon ook Entso-e deze aanpassing te maken – blijkbaar zonder dit aan iemand te vertellen. Agora, Fraunhofer en AGEB voegde hun eigen correctie toe aan die van Entso-e, waardoor hun schattingen kort gezegd te hoog werden.

De elektriciteitsproductie voor wind op land en op zee staat voor 2016 voorlopig op 79,8 TWh, slechts 1% hoger dan de gecorrigeerde elektriciteitsproductie voor 2015. De sterke groei van de elektriciteitsproductie door wind op zee compenseerde de lagere productie van wind op land, vooral doordat Bard 1, een windpark van 400 MW, van januari tot oktober 2015 stil laag (Duitstalig verslag) maar goed draaide in 2016.

Focus moet verschuiven van kolen naar olie & gas

De grootste veranderingen in het energieaanbod hebben betrekking op aardgas en kernenergie. Het aandeel van gas in de elektriciteitsproductie steeg deels doordat de gasprijs in 2015 inzakte en laag bleef in 2016 (zie figuur 4.2 in deze pdf). AGEB schrijft ook dat de vraag naar warmte steeg doordat het weer kouder was, en gas is goed voor ongeveer de helft van de ruimteverwarming in Duitsland.

Elektriciteitsproductie van steenkool en bruinkool daalde met 0,7%. Sins het niveau in 2007 (voor de economische crisis) is de elektriciteitsproductie van kolen met zo’n 12,5% gedaald – bovenop de halvering van kernenergie. Tegelijkertijd is de export van elektriciteit met 55,5 TWh tot record hoogte gestegen, dit staat gelijk aan 9% van de totale productie. Agora wijst er op dat Duitse kolencentrales gered worden door de export (Duitstalig), want kolencentrales zijn in toenemende mate niet meer nodig om in de binnenlandse vraag naar elektriciteit te voorzien, zie mijn artikel uit 2013 voor een verklaring.

Kernenergie lag lager door twee oorzaken. Ten eerste sloot in 2015 Grafenrheinfeld nog tot mei in gebruik, en ten tweede lagen verschillende kerncentrales in april en mei om diverse redenen, waaronder veiligheidsproblemen en lekkages, stil. Duitsland heeft momenteel 8 kerncentrales in gebruik.

Nuclear power generation by month in 2016, showing the downturn in April and May. (Source: Fraunhofer ISE)

Het oliegebruik blijft onveranderd op 34% van de totale vraag, dat is meer dan bruinkool en steenkool gecombineerd. Had ik al gezegd dat er meer aandacht besteed moet worden aan de warmte- en transportsectoren?

Craig Morris (@PPchef) is de hoofdauteur van Global Energy Transition. He is co-auteur van Energy Democracy, de eerste geschiedenis van de Duitse Energiewende, en hij is momenteel Senior Fellow bij IASS.

Dit artikel is eerder verschenen op Energy Transition en met toestemming van de auteur door mij vertaald voor Sargasso.
januari 27, 2017
Energieverbruik en opwekking 2016

Afgelopen jaar is er weinig gekomen van het analyseren van ons energieverbruik en het bijwerken van de reeks hierover op mijn blog. Werk en gezin slokten simpelweg te veel tijd op. Met een heel jaar achter de rug is het echter tijd om weer eens in de energiecijfertjes te duiken. Dit keer over het hele jaar 2016, te beginnen met het energieverbruik en de energieopwekking. De jaarrekening is nog niet binnen, dus daar kan ik nog weinig over zeggen. De meterstanden zijn opgenomen. Dus dat kan al wel.

Cumulatief energieverbruik per maand

Het netto energieverbruik lag in 2016 3% hoger dan in 2015. Ten opzichte van 2014 is het netto energieverbruik zelfs opgelopen met 10%. De extra zonnedelen die we hebben gekocht lijken vooralsnog niet op te kunnen tegen de groei in ons energieverbruik.

Het verschil zit ‘m echter vooral in maart, november en december, maanden waarin gestookt wordt. Nu telde 2016 ook 5% meer graaddagen dan 2015 en 16% meer dan in 2014 (ook al was het wereldwijd een warm jaar).Er moest dus simpelweg meer gestookt worden. Als daar voor gecorrigeerd wordt is ons energieverbruik overigens nog steeds gestegen ten opzichte van 2015. Ten opzichte van 2014 is het energieverbruik gecorrigeerd voor graaddagen in 2016 ongeveer gelijk.

Het bruto energieverbruik is dit jaar opgelopen, wat te verwachten is gelet op de eerdere constatering dat ons cumulatieve netto energieverbruik gestegen is in 2016. De groei van het bruto energieverbruik ligt inmiddels zelfs licht boven dat van 2011, het jaar voordat we zonnepanelen, zonneboiler of winddelen hadden. Met name het energieverbruik als gevolg van ruimte verwarming ligt in 2016 hoger dan in 2015. Wat te verwachten is in een jaar met meer graaddagen, dus ook meer stookdagen.

Bruto energieverbruik 2011-2016 vergeleken met Nibud & Milieucentraal 2016

Ten opzichte van het energieverbruik dat volgens Nibud en Milieucentraal gebruikelijk is voor een gezin in onze woonsituatie ligt ons energieverbruik nog steeds laag. Volgens het advies op maat van Milieucentraal verbruiken we minder energie dan anderen in onze woonsituatie.

We behoren tot de 30% huishoudens met het laagste energieverbruik in Nederland. Voor elektriciteit zitten we in de middenmoot, 50% verbruikt meer elektriciteit dan wij. Toch zitten we met 3400 kWh nog onder het gemiddelde energieverbruik van 3900 kWh/jaar.

Met warmte zijn we zuinig, we behoren tot de 20% huishoudens in Nederland met het laagste gas/warmte verbruik. In onze situatie scoort een verbruik van 1350 m3 gas precies in het midden, terwijl wij een kleine 700 m3 zitten.

Netto energieverbruik 2011-2016 vergeleken met Nibud & Milieucentraal 2016

Ook het netto energieverbruik is opgelopen in 2016 ten opzichte van 2015 en 2014. Ons elektriciteitsverbruik weten we nog steeds bijna volledig zelf op te wekken. Met name het gasverbruik voor verwarming is opgelopen t.o.v. 2015. Dit vormde in 2016 ook een groter aandeel van ons totale energieverbruik. Van minder dan 70% is het nu opgelopen tot iets meer dan 70% van ons netto energieverbruik.

Netto energieverbruik 2011-2016 per functie

Behalve dat ons bruto energieverbruik in 2016 hoger lag, lag ook de hoeveelheid zelf opgewekte energie in 2016 lager dan in 2015. De extra elektriciteit die onze zonnedelen opleverden woog niet op tegen het de lagere productie van met name onze winddelen.

Energieopwekking in kWh 2011-2016

Doordat ons bruto energieverbruik is gestegen in 2016 en de hoeveelheid zelf opgewekte energie gedaald is ook het aandeel zelf opgewekte energie gedaald. Lag het aandeel zelf opgewekte energie afgelopen 2 jaar rond de 45%, in 2016 is het gedaald naar net boven de 40%. De extra zonnedelen hebben dat niet weten te compenseren. In 2017 dus een nieuwe poging om het aandeel zelf opgewekte energie boven de 50% te krijgen.

Energieopwekking in percentage van netto energieverbruik 2011-2016

Zodra de energierekening over 2016 binnen is volgt de jaarlijkse analyse van onze variabele energielasten en de totale energiekosten.

januari 16, 2017
Is nul-op-de-meter CO2 neutraal?

Afgelopen week publiceerde de innovatiemanager van Remeha een artikel waarin hij stelt dat een all-electric nul-op-de-meter woning geen effect heeft op de CO2 uitstoot. Dit in tegenstelling voor een energiezuinige woning met gasaansluiting, die volgens Remeha door toepassing van groen gas wel naar CO2 neutraal kan. Het streven zou volgens Remeha dan ook moeten zijn om een woning CO2 vrij te maken in plaats van gasvrij. Vanuit verschillende hoeken is er al kritiek geleverd op de energieberekening van Remeha, zie bv. het commentaar van Jan Willem van de Groep. Tijd voor een kleine calculatie van de CO2 emissie op basis van de CO2 prestatieladder, waar Remeha zelf ook voor gecertificeerd is.

CO2 emissie nul-op-de-meter

Remeha stelt dat de CO2 emissie van een all-electric woning groter is dan nul. Op jaarbasis wekt de woning dan wel evenveel elektriciteit op als dat de woning verbruikt, maar het elektriciteitsnet wordt als buffer gebruikt. In de zomer produceert de woning meer stroom dan verbruikt wordt en in de winter neemt de woning meer stroom van het net op. De winterstroom wordt door Remeha voor het gemak gelijk gesteld aan kolenstroom of anders zou volgens Remeha gewerkt moeten worden met de uurgemiddelde CO2 footprint van elektriciteit.

Dat levert meteen meerdere afwijkingen ten opzichte van de CO2 footprint bepaling van de CO2 prestatieladder op. Ten eerste kent de CO2 prestatieladder geen uurgemiddelde elektriciteitsfootprint. Een gecertificeerd bedrijf kan zijn elektriciteitsverbruik vergroenen door zogenaamde garanties van oorsprong te kopen, daarmee toont het bedrijf aan dat op jaarbasis evenveel groene stroom wordt geproduceerd als het zelf verbruikt. Ik ben dan ook benieuwd of Remeha de CO2 uitstoot van haar eigen elektriciteitsverbruik op uurbasis heeft vergroend, of dat op die manier gaat doen.

Een nul-op-de-meter woning produceert op jaarbasis evenveel energie (meestal zonne-energie) als er gebruikt wordt. Zonne-energie heeft volgens de CO2 emissiefactoren, die onder andere gebruikt worden bij de CO2 prestatieladder een emissie van 0 gram / kWh. Dat betekent dat de jaarlijkse CO2 emissie van een NOM woning nul is. Ongeacht het aantal kWh dat gebruikt wordt. Kun je over discussiëren, maar dan moeten we het ook gaan hebben over de CO2 footprint van Remeha zelf en van alle bedrijven die hun CO2 emissie rapporteren volgens de methodiek van de CO2 prestatieladder (en ik vermoed zelfs van alle bedrijven die het internationale Green House Gas protocol gebruiken).

Nu weet ik dat er verschillende bedrijven zijn die hun betrokkenheid bij nul-op-de-meter woningen opvoeren als keteninitiatief in kader van de CO2 prestatieladder. Sterker: ik kan me voorstellen dat er bedrijven zijn die de nul-op-de-meter woningen die ze bouwen opvoeren als vermindering van hun zogenaamde downstream scope 3 emissies. Dat laatste zou betekenen dat er auditors van de CO2 prestatieladder zijn die een CO2 emissiereductie hebben toegekend aan nul-op-de-meter woningen.

CO2 emissie groen gas

Remeha stelt dat de CO2 emissie van een woning met een gasaansluiting en een HRE ketel wel naar nul kan door gebruik te maken van groen gas. Ook daar doet zich een uitdaging voor met de methodiek van de CO2 prestatieladder. De lijst met CO2 emissiefactoren kent namelijk 2 soorten biogas: stortgas en covergisting, met een CO2 emissiefactor (well-to-wheel) van respectievelijk 0,398 kg CO2/m3 gas en 1,260 kg CO2/m3 gas. Hoe je met dergelijke emissiefactoren bij het gebruik van zelfs maar 1 kubieke meter groen gas tot nul CO2 emissie kan komen is mij een raadsel. Ik kan de claim dat een groen gas woning wel nul CO2 emissie kan halen dan ook niet plaatsen.

Conclusie

In het artikel introduceert Remeha een aantal novititeiten, zoals het toepassen van uurgemiddelde CO2 emissiefactoren voor elektriciteit en het stellen dat groen gas CO2 neutraal is. Het eerste is zeer ongebruikelijk bij het bepalen van de CO2 emissie van elektriciteitsverbruik. Het tweede komt niet overeen met de in Nederland gehanteerde CO2 emissiefactoren, tenzij Remeha zich beperkt tot de CO2 emissie van verbranding van het gas. Ook dat is niet de afspraak binnen de CO2 prestatieladder, waar gewerkt wordt met de CO2 emisssie over de gehele levenscyclus (de zogenaamde well-to-wheel emissies).

november 13, 2016