Energieverbruik en opwekking 2016

Afgelopen jaar is er weinig gekomen van het analyseren van ons energieverbruik en het bijwerken van de reeks hierover op mijn blog. Werk en gezin slokten simpelweg te veel tijd op. Met een heel jaar achter de rug is het echter tijd om weer eens in de energiecijfertjes te duiken. Dit keer over het hele jaar 2016, te beginnen met het energieverbruik en de energieopwekking. De jaarrekening is nog niet binnen, dus daar kan ik nog weinig over zeggen. De meterstanden zijn opgenomen. Dus dat kan al wel.

Cumulatief energieverbruik per maand

Het netto energieverbruik lag in 2016 3% hoger dan in 2015. Ten opzichte van 2014 is het netto energieverbruik zelfs opgelopen met 10%. De extra zonnedelen die we hebben gekocht lijken vooralsnog niet op te kunnen tegen de groei in ons energieverbruik.

2016_cumulatief_energieverbruik_2011-2016

Het verschil zit ‘m echter vooral in maart, november en december, maanden waarin gestookt wordt. Nu telde 2016 ook 5% meer graaddagen dan 2015 en 16% meer dan in 2014 (ook al was het wereldwijd een warm jaar).Er moest dus simpelweg meer gestookt worden. Als daar voor gecorrigeerd wordt is ons energieverbruik overigens nog steeds gestegen ten opzichte van 2015. Ten opzichte van 2014 is het energieverbruik gecorrigeerd voor graaddagen in 2016 ongeveer gelijk.2016_cumulatief_energieverbruik_per_graaddag_2011-2016

Het bruto energieverbruik is dit jaar opgelopen, wat te verwachten is gelet op de eerdere constatering dat ons cumulatieve netto energieverbruik gestegen is in 2016. De groei van het bruto energieverbruik ligt inmiddels zelfs licht boven dat van 2011, het jaar voordat we zonnepanelen, zonneboiler of winddelen hadden. Met name het energieverbruik als gevolg van ruimte verwarming ligt in 2016 hoger dan in 2015. Wat te verwachten is in een jaar met meer graaddagen, dus ook meer stookdagen.

2016_bruto_energieverbruik_vergeleken_2011-2016

Bruto energieverbruik 2011-2016 vergeleken met Nibud & Milieucentraal 2016

energieverbruik_overall_milieucentraalTen opzichte van het energieverbruik dat volgens Nibud en Milieucentraal gebruikelijk is voor een gezin in onze woonsituatie ligt ons energieverbruik nog steeds laag. Volgens het advies op maat van Milieucentraal verbruiken we minder energie dan anderen in onze woonsituatie.

elektriciteitsverbruik_milieucentraalWe behoren tot de 30% huishoudens met het laagste energieverbruik in Nederland. Voor elektriciteit zitten we in de middenmoot, 50% verbruikt meer elektriciteit dan wij. Toch zitten we met 3400 kWh nog onder het gemiddelde energieverbruik van 3900 kWh/jaar.

gasverbruik_milieucentraalMet warmte zijn we zuinig, we behoren tot de 20% huishoudens in Nederland met het laagste gas/warmte verbruik. In onze situatie scoort een verbruik van 1350 m3 gas precies in het midden, terwijl wij een kleine 700 m3 zitten.

2016_netto_energieverbruik
Netto energieverbruik 2011-2016 vergeleken met Nibud & Milieucentraal 2016

Ook het netto energieverbruik is opgelopen in 2016 ten opzichte van 2015 en 2014. Ons elektriciteitsverbruik weten we nog steeds bijna volledig zelf op te wekken. Met name het gasverbruik voor verwarming is opgelopen t.o.v. 2015. Dit vormde in 2016 ook een groter aandeel van ons totale energieverbruik. Van minder dan 70% is het nu opgelopen tot iets meer dan 70% van ons netto energieverbruik.

2016_netto_energieverbruik_percentage_per_functie
Netto energieverbruik 2011-2016 per functie

Behalve dat ons bruto energieverbruik in 2016 hoger lag, lag ook de hoeveelheid zelf opgewekte energie in 2016 lager dan in 2015. De extra elektriciteit die onze zonnedelen opleverden woog niet op tegen het de lagere productie van met name onze winddelen.

2016_zelf_opgewekt_energie_in_kwh
Energieopwekking in kWh 2011-2016

Doordat ons bruto energieverbruik is gestegen in 2016 en de hoeveelheid zelf opgewekte energie gedaald is ook het aandeel zelf opgewekte energie gedaald. Lag het aandeel zelf opgewekte energie afgelopen 2 jaar rond de 45%, in 2016 is het gedaald naar net boven de 40%. De extra zonnedelen hebben dat niet weten te compenseren. In 2017 dus een nieuwe poging om het aandeel zelf opgewekte energie boven de 50% te krijgen.

2016_zelf_opgewekt_energie_in_percentage_netto_energieverbruik
Energieopwekking in percentage van netto energieverbruik 2011-2016

Zodra de energierekening over 2016 binnen is volgt de jaarlijkse analyse van onze variabele energielasten en de totale energiekosten.

Is nul-op-de-meter CO2 neutraal?

Afgelopen week publiceerde de innovatiemanager van Remeha een artikel waarin hij stelt dat een all-electric nul-op-de-meter woning geen effect heeft op de CO2 uitstoot. Dit in tegenstelling voor een energiezuinige woning met gasaansluiting, die volgens Remeha door toepassing van groen gas wel naar CO2 neutraal kan. Het streven zou volgens Remeha dan ook moeten zijn om een woning CO2 vrij te maken in plaats van gasvrij. Vanuit verschillende hoeken is er al kritiek geleverd op de energieberekening van Remeha, zie bv. het commentaar van Jan Willem van de Groep. Tijd voor een kleine calculatie van de CO2 emissie op basis van de CO2 prestatieladder, waar Remeha zelf ook voor gecertificeerd is.

CO2 emissie nul-op-de-meter

Remeha stelt dat de CO2 emissie van een all-electric woning groter is dan nul. Op jaarbasis wekt de woning dan wel evenveel elektriciteit op als dat de woning verbruikt, maar het elektriciteitsnet wordt als buffer gebruikt. In de zomer produceert de woning meer stroom dan verbruikt wordt en in de winter neemt de woning meer stroom van het net op. De winterstroom wordt door Remeha voor het gemak gelijk gesteld aan kolenstroom of anders zou volgens Remeha gewerkt moeten worden met de uurgemiddelde CO2 footprint van elektriciteit.

Dat levert meteen meerdere afwijkingen ten opzichte van de CO2 footprint bepaling van de CO2 prestatieladder op. Ten eerste kent de CO2 prestatieladder geen uurgemiddelde elektriciteitsfootprint. Een gecertificeerd bedrijf kan zijn elektriciteitsverbruik vergroenen door zogenaamde garanties van oorsprong te kopen, daarmee toont het bedrijf aan dat op jaarbasis evenveel groene stroom wordt geproduceerd als het zelf verbruikt. Ik ben dan ook benieuwd of Remeha de CO2 uitstoot van haar eigen elektriciteitsverbruik op uurbasis heeft vergroend, of dat op die manier gaat doen.

Een nul-op-de-meter woning produceert op jaarbasis evenveel energie (meestal zonne-energie) als er gebruikt wordt. Zonne-energie heeft volgens de CO2 emissiefactoren, die onder andere gebruikt worden bij de CO2 prestatieladder een emissie van 0 gram / kWh. Dat betekent dat de jaarlijkse CO2 emissie van een NOM woning nul is. Ongeacht het aantal kWh dat gebruikt wordt. Kun je over discussiëren, maar dan moeten we het ook gaan hebben over de CO2 footprint van Remeha zelf en van alle bedrijven die hun CO2 emissie rapporteren volgens de methodiek van de CO2 prestatieladder (en ik vermoed zelfs van alle bedrijven die het internationale Green House Gas protocol gebruiken).

Nu weet ik dat er verschillende bedrijven zijn die hun betrokkenheid bij nul-op-de-meter woningen opvoeren als keteninitiatief in kader van de CO2 prestatieladder. Sterker: ik kan me voorstellen dat er bedrijven zijn die de nul-op-de-meter woningen die ze bouwen opvoeren als vermindering van hun zogenaamde downstream scope 3 emissies. Dat laatste zou betekenen dat er auditors van de CO2 prestatieladder zijn die een CO2 emissiereductie hebben toegekend aan nul-op-de-meter woningen.

CO2 emissie groen gas

Remeha stelt dat de CO2 emissie van een woning met een gasaansluiting en een HRE ketel wel naar nul kan door gebruik te maken van groen gas. Ook daar doet zich een uitdaging voor met de methodiek van de CO2 prestatieladder. De lijst met CO2 emissiefactoren kent namelijk 2 soorten biogas: stortgas en covergisting, met een CO2 emissiefactor (well-to-wheel) van respectievelijk 0,398 kg CO2/m3 gas en 1,260 kg CO2/m3 gas. Hoe je met dergelijke emissiefactoren bij het gebruik van zelfs maar 1 kubieke meter groen gas tot nul CO2 emissie kan komen is mij een raadsel. Ik kan de claim dat een groen gas woning wel nul CO2 emissie kan halen dan ook niet plaatsen.

Conclusie

In het artikel introduceert Remeha een aantal novititeiten, zoals het toepassen van uurgemiddelde CO2 emissiefactoren voor elektriciteit en het stellen dat groen gas CO2 neutraal is. Het eerste is zeer ongebruikelijk bij het bepalen van de CO2 emissie van elektriciteitsverbruik. Het tweede komt niet overeen met de in Nederland gehanteerde CO2 emissiefactoren, tenzij Remeha zich beperkt tot de CO2 emissie van verbranding van het gas. Ook dat is niet de afspraak binnen de CO2 prestatieladder, waar gewerkt wordt met de CO2 emisssie over de gehele levenscyclus (de zogenaamde well-to-wheel emissies).

Ontgasverbod Utrecht

Provinciale Staten van de Provincie Utrecht wil uiterlijk vanaf 1 maart 2017 het varend ontgassen door de binnenvaart verbieden. Daarmee volgt Utrecht de lijn die de provincies Zuid-Holland en Noord-Brabant in 2014 hebben ingezet.

Verbod Utrecht

In het Statenvoorstel ‘Wijziging Provinciale milieuverordening Utrecht 2013’ was al een verbod op ontgassen van binnenschepen opgenomen. Een concrete datum van in werking treden ontbrak echter nog in het Statenvoorstel. Om deze reden dienden alle partijen gezamenlijk een amendement in waarin GS worden verzocht om het verbod op ontgassen uiterlijk per 1 maart 2017 van kracht te laten gaan. Eerste ondertekenaar van het amendement is de VVD, die op hun website het succes dan ook claimt. Daarbij stellen ze dat er sprake zou zijn van een ontgasverbod in de provincie Limburg. Mocht een van de lezers daar meer van weten, dan hoor ik dat graag. Naar mijn weten zijn er tot op heden zelfs geen vragen gesteld over ontgassen in de provincie Limburg.

Met het verbod mag er niet meer tijdens het varen ontgast worden. Nogal wat scheepslading wordt vervoerd in vloeibare vorm. Na het lossen blijft in de tank altijd een aanzienlijke hoeveelheid van de lading in dampvormige toestand over. Deze wordt in de atmosfeer geloosd (het zogenaamde ontgassen), waardoor schadelijke stoffen als benzeen en benzeenhoudende stoffen, in de lucht vrijkomen. Dit kan tot geuroverlast leiden, maar ook tot gezondheidsrisico’s voor de bemanningsleden en omwonenden.

Het verbod op ontgassen heeft vooralsnog alleen betrekking op het ontgassen van het kankerverwekkende benzeen en van benzeenhoudende mengsels, net als in Zuid-Holland en Noord-Brabant. De provincie Utrecht kan volgens de toelichting in principe ook andere stoffen aanwijzen, daarbij moet met name worden gedacht aan de in Europees verband aangewezen zeer zorgwekkende stoffen. Deze zijn schadelijk voor de gezondheid.

Ontwikkelingen andere provincies en internationaal

In de provincies Noord-Holland, Zeeland en Gelderland wordt ondertussen ook nog gewerkt aan het verbieden van varend ontgassen door de binnenvaart. Wanneer deze wijzigingen van de provinciale milieuverordeningen behandeld worden is nog niet bekend. Ook de status van de internationale onderhandelingen is op moment van schrijven onbekend. De publieke consultatieperiode is al een tijdje afgerond, het is dus wachten op vervolgstappen. Al zal het na aanpassing van het internationale scheepsafvalstoffenverdrag (CDNI) ook nog wel een aantal jaren duren voordat deze verwerkt is in nationale wetgeving.

Bijeenkomsten met Craig Morris over Energy Democracy

Energy Democracy“, is het nieuwe boek van Craig Morris, en Arne Jungjohann. Op Twitter zijn zij bekend als @PPchef en @Arne_JJ, en via de blog @EnergiewendeGER.

Dit boek vertelt het verhaal van de Duitse “Energiewende”, en een drijvende kracht erachter is het concept “Energie Democratie”.   Er is bij burgers een behoefte om mee te praten over het energie systeem. De transitie voor het klimaat is een kans daar vorm aan te geven.

In de week van 14 tot 18 november 2016 komt Craig Morris in Nederland en België, voor zeven bijeenkomsten. Zouden wij in Nederland kunnen leren van de ervaringen van de duitse Energiewende?  Hebben ook wij een behoefte aan “Energie Democratie”? Willen Nederlandse burgers ook meer controle over de energie? Zie hier de lijst van bijeenkomsten.

Op woensdag 16 november is hij te gast bij Impact Hub Rotterdam.

Craig Morris kan goed vertellen over de Duitse Energiewende.  Dit is de aanzet voor een discussie met een panel van mensen die middenin de Nederlandse Energietransitie staan.  En met zo’n thema komt ook het publiek natuurlijk aan het woord. De voertaal zal Engels zijn.

Je bent van harte welkom! Meer informatie op de site van Impact Hub Rotterdam. Informatie over andere bijeenkomsten vind je hier.

Een Nederlands voorproefje van de analyses van Craig Morris vind je op Sargasso of hier. Ook de MOOC van Craig Morris in samenwerking met IASS Potsdam is de moeite waard om te bekijken:

Energy democracy

n. [ɛnərdʒi dɪmɑkrəsi]

1) when citizens and communities can make their own energy, even when it hurts energycorporations financially;

2) something currently mainly pursued in Denmark and Germany but that can spread around the world during the current window of opportunity;

3) the most often overlooked benefit of distributed renewables in the fight against climate change;

4) something to fight for as the path to better quality of life with stronger communities and better personal relationships.

Op 5 november trekt de duurzaamheidskaravaan door Schiedam Noord

Wilt u er deze winter warmpjes bijzitten en nog geld besparen ook, kom dan op 5 november naar de Duurzaamheidskaravaan Noord! De duurzaamheidskaravaan wordt georganiseerd door de gemeente Schiedam in samenwerking met de WoonWijzerWinkel.

De karavaan doet 3 locaties aan:
– Krona (10.30 -11.30)
– Hof van Spaland (12.00 –14.00)
– Geuzenplein (14.30-16.00)

De karavaan bestaat o.a. uit de WoonWijzerWagen, een bus vol informatie over mogelijkheden op het gebied van energiebesparing en duurzame energie. Ook zijn er ter plekke adviseurs aanwezig. U kunt zich hier inschrijven voor het laten uitvoeren van een energiescan, zodat u advies op maat kunt krijgen over wat in uw geval het beste is.

Daarnaast rijdt de TukTuk mee. In deze TukTuk kunt u ervaren hoe u met een warmtecamara kunt zien hoeveel warmte er verloren gaat uit de woning, waar de warmteverliezen zijn en wat hier aan te doen is. Samen met uw buren kunt u een warmtescan aanvragen en advies krijgen over welke maatregelen er getroffen kunnen worden.

De medewerkers van de WoonWijzerWinkel ontmoeten u graag op een van deze locaties!

Bent u niet in de gelegenheid om te komen 5 november? Geen nood, dan kunt u de hele maand november nog informatie halen in het NME-centrum Harre Wegh. Hier kunt u zich nog aanmelden voor de energiescan of de warmtescan.

Bericht overgenomen van Schiedamduurzaam.nl en Energiek Schiedam

Before the Flood

De NTR had 3 jaar geleden de serie Nederland in 7 overstromingen. De nieuwste film van Leonardo di Caprio laat zien wat er gebeurd als een nieuwe aflevering over klimaatverandering zou gaan. Misschien niet de meest opbeurende film, maar dat was de aflevering over Edo ook niet.

Voor wie liever de Nederlands ondertitelde versie ziet zend National Geographic de film op 30 oktober om 22u uit. Zie <a href="http://www.natgeotv.com/nl/hoe-ontvang-ik-de-zender"hier hoe je National Geographic kunt ontvangen (met dank aan Kees van der Leun).

Bijzonder moment rond minuut 30: in China is er een telefoonapp waarop ieder uur de emissies van vervuilende fabrieken worden gepubliceerd, met de mogelijkheid om een klacht in te dienen bij de autoriteiten. Kom daar eens om in Nederland…

Klimaatzaak tegen Noorwegen

Noorwegen wordt gezien als een groen rolmodel door de ambitie om klimaatneutraal te zijn in 2030, de grote hoeveelheid waterkracht in de energievoorziening en de ambitieuze plannen voor elektrische auto’s. Toch is een alliantie van actievoerders een rechtszaak gestart over de beslissing van de Noorse overheid om oliewinning in de Barantszee toe te staan. Volgens de actievoerders is dit in strijd met het Noorse recht en bedreigt de beslissing het Klimaatakkoord van Parijs. De alliantie van actievoerders bestaat onder andere uit Greenpeace, jongerengroepen en James Hansen, de voormalig directeur van Nasa’s Goddard instituut voor ruimteonderzoek.

Dit bericht is eerder gepubliceerd als open waanlink op Sargasso.