November is al lang en breed voorbij, tijd dus om te kijken naar onze energiekosten, energiegebruik en energieproductie van november 2024.
Energiekosten
Onze energiekosten lagen in november hoger dan in november 2023. Wat wel opvallend is is dat het verschil tussen onze strategie van inzetten op langjarig stabiele kosten (zonnepanelen en winddelen) en een dynamisch contract nagenoeg nihil is. Het verschil is minder dan 1%.
Met een Local4Local contract hadden we (naar mijn inschatting) zo’n 10% kunnen besparen. Het voordeel van onze winddelen is fors gedaald, doordat de onbalans, profiel en onderhoudskosten per winddeel gestegen zijn. Daardoor hebben we in november per saldo slechts 13 Euro voordeel van onze winddelen. Ook onze zonnepanelen leverde in november (begrijpelijkerwijs) slechts zo’n 20 Euro op.
Nu het jaar bijna op z’n einde loopt is in bovenstaande grafiek goed zichtbaar dat onze zonnepanelen de energierekening meer drukken dan onze winddelen. Dat komt deels doordat we een relatief kleine zonnestroominstallatie hebben (9 panelen van 240 Wattpiek per stuk). Hierdoor verbruiken we relatief veel van onze zonnestroom zelf (> 50% t/m november). In 2024 hebben we tot nu toe zo’n 900 Euro bespaard door onze zonnepanelen. Onze winddelen hebben ons bijna 250 Euro bespaard dit jaar.
Vorige maand schreef ik over het voorstel om de structuur van de netwerkkosten aan te passen. November zou voor een kostbare maand zijn geweest met Euro 86 aan netwerkkosten, vergelijken met de huidige energiekosten van Euro 29. Op zich niet erg, geeft een goede stimulans om verder door te pakken met energiebesparen en om op zoek te gaan naar manieren om het netwerk te ontlasten.
Energiegebruik
In november lag onze totale energievraag op 1.067 kilowattuur. Waarvan het 44% voor verwarming, 35% voor apparaten en 21% voor warm water.
In de eerste 11 maanden van het jaar hebben we in totaal 8.411 kilowattuur gebruikt, waarvan 6.580 kilowattuur aan elektriciteit. De overige 22% is warmte van onze warmtepomp en zonneboiler.
In de eerste 11 maanden hebben we zelf in 85% van onze energie kunnen voorzien via onze zonnepanelen, zonneboiler, warmtepomp en winddelen. In de praktijk gebruiken we delen van het jaar meer en delen van het jaar minder energie dan we produceren. Dat betekent dat we een deel van de elektriciteit terug leveren en een deel meteen zelf gebruiken om later in te kopen. Voor zonne-energie ligt het aandeel dat we meteen gebruiken op ongeveer 50%.
Voor windenergie is het lastiger inschatten, omdat de uurdata van de winddelen niet meer via de api toegankelijk zijn. Inmiddels weet ik het wel bij benadering te bepalen, door de productie per dag evenredig te verdelen over de uren van de dag. Op basis daarvan kwam de gelijktijdigheid in november uit op 81%. Wat waarschijnlijk aan de hoge kant is.
Verwarming
In november was het aantal gewogen graaddagen 342, dat is 9% meer dan vorig jaar. Ons energiegebruik voor verwarming lag ook 14% hoger dan vorig jaar. Daarvan is 9% toe te schrijven aan het koudere weer, de overige 5% ligt aan meer stoken.
Op jaarbasis is ons werkelijk energiegebruik voor verwarming 2.861 kilowattuur. Dat is ruim 1.000 kilowattuur minder dan in een standaardjaar begin vorige eeuw en 41% minder dan toen we met aardgas verwarmden.
Zelf aan de slag?
Mocht je de loterij gewonnen hebben dan kan je je woning in één klap verduurzamen. Voor de velen die de loterij niet winnen, zoals wij, zijn er ruim voldoende mogelijkheden om tips en tricks te vinden om zelf aan de slag te gaan in huis. Een logische eerste stap is daarbij om te beginnen bij kleine en goedkope maatregelen, bijvoorbeeld met de 7 tips om snel afscheid te nemen van de helft van je energierekening van huisfluisteraar Lars Boelen.
Wie het wat traditioneler aan wil pakken kan terecht bij MilieuCentraal, HIER of Vereniging Eigen Huis. Liever advies van een levend mens? Check of de lokale energiecoöperatie bij jou in de buurt of de gemeente vrijwillige energiecoaches heeft.
Oktober is al weer even afgelopen, dus tijd om in de ontwikkeling van ons energiegebruik, productie en vooral ook energiekosten te duiken. Vanuit de netwerkbedrijven werd vorige maand een voorstel gelanceerd om de berekening van de netwerkkosten te moderniseren. Het verwachte effect daarvan op onze energierekening zal ik vanaf deze maand ook meenemen.
Voorstel nieuwe netwerktarieven
De netbeheerders hebben vorige maand een voorstel gelanceerd voor nieuwe netwerktarieven. Ze stellen om 0,3 kWh tegen een vast netwerktarief te belasten en het resterende deel van de netwerkkosten afhankelijk te maken van de hoeveelheid stroom die gebruikt wordt en het tijdstip van gebruik van de elektriciteit. Uren met veel afname of weinig aanbod zijn duur, uren met weinig afname of veel aanbod van achter de meter (zonnepanelen) zijn goedkoop.
Het voorstel maakt onderscheid in twee jaarhelften: de zonnige maanden, waarin een er oplopend overschot aan zonnestroom is, en het stookseizoen, waarin windenergie een andere energiecentrales een grotere rol hebben.
De voorgestelde tijdsgebonden uurtarieven laten goed het effect van zonne-energie zien. In de zomermaanden zijn de variabele netwerktarieven van ’s ochtends 9u tot ’s middag 16u nihil. Een mooi moment om de (vaat)was te doen, de elektrische auto te laden of een warmwaterboiler op te warmen. In de winter zijn juist de avonduren, waarin veel centrales bij moeten springen en waarin het netwerk lokaal erg vol kan zitten door de vraag naar stroom voor koken en verwarmen, duur. De prikkel om de elektrische auto pas na middernacht op te laden i.p.v. meteen bij thuiskomst is ook duidelijk zichtbaar in de tariefstructuur.
Ons huidige netwerktarief is Euro 35,34 per maand. Onder het nieuwe voorstel zouden onze netwerkkosten in oktober Euro 42,02 zijn geweest (Euro 15,50 vast en Euro 26,53 variabel). Dat betekent dat de netwerkkosten in het nieuwe voorstel stijgen. Te vroeg om te beweren dat het ook op jaarbasis een stijging oplevert, maar wel logisch en terecht gelet op onze keuze voor infraroodverwarming en warmtepomp.
Energiegebruik oktober 2024
In oktober hebben we 639 kWh gebruikt. Het cumulatieve bruto energiegebruik voor 2024 komt daarmee op 7.344 kWh voor warm water, elektrische apparaten en verwarming. Dat is 6,7% lager dan in 2023.
Ten opzichte van de jaren met cv-ketel besparen we sinds de overstap van gas naar elektriciteit gemiddeld 17%.
Verwarming
Het stookseizoen is in oktober zeker weer begonnen. Met 168,5 lag het aantal gewogen graaddagen 26% hoger dan in oktober vorig jaar. Waarmee het aantal gewogen graaddagen op jaarbasis nog steeds 28% lager ligt dan begin vorige eeuw. Één koudere maand maakt nou eenmaal geen Elfstedentocht.
Het energiegebruik voor verwarming lag in oktober op 0,78 kWh per gewogen graaddag. Het langjarig gemiddeld energiegebruik voor verwarming loopt sinds 2019, het jaar dat we over zijn gestapt op infraroodverwarming, nog steeds langzaam maar gestaag terug. Enig bewijs dat het gasverbruik bij verwarmen met infraroodverwarming één op één vervangen wordt door elektriciteit is niet terug te vinden in ons energiegebruik voor verwarming.
Sterker, in de praktijk blijkt 40% energiebesparing door over te schakelen op infraroodverwarming haalbaar. En dat is dan nog zonder veel aanpassingen in het stookschema, want dat was tot afgelopen september hetzelfde als voor de overstap. Pas sinds de verbouwing van de huiskamer heb ik de keuken en woonkamer gescheiden en elk hun eigen thermostaat gegeven. Ook extra energiebesparende maatregelen (beter geïsoleerde kozijnen en ramen in de woonkamer) zijn pas deze zomer afgerond. Het effect daarvan verwacht ik op z’n vroegst deze winter terug te zien in ons energiegebruik.
Op jaarbasis verbruiken we momenteel zo’n 2.700 kWh voor verwarming. Dat is zo’n 1.000 kWh minder dan we een eeuw geleden nodig zouden hebben gehad. Een voordeel van klimaatverandering, al betwijfel ik of dat voordeel opweegt tegen de nadelen. Ik zou met alle liefde 1.000 kWh meer verstoken in ruil voor een Elfstedentocht en met meer zekerheid van behoud van de warme golfstroom (of accurater de AMOC):
Warm water & elektrische apparaten
In oktober hebben we 223 kilowattuur warm water gebruikt. Dat heeft 72 kilowattuur elektriciteit gekost, daarmee heeft onze warmtepomp 103,1 kilowattuur warm water gemaakt, het restant is geproduceerd door onze zonneboiler.
Onze elektrische apparaten hebben in oktober 283 kilowattuur elektriciteit gebruikt. In totaal hebben we daarmee in oktober 639 kilowattuur energie gebruikt, dat is 6% minder dan in oktober vorig jaar.
Energieproductie
In oktober hebben we 136 kilowattuur elektriciteit ingekocht. De eerste maand sinds april dat we op maandbasis minder elektriciteit geproduceerd dan gebruikt hebben.
In oktober hebben onze zonnepanelen 126 kilowattuur geproduceerd, waarvan we 69 kilowattuur zelf hebben gebruikt. Onze winddelen hebben 226 kilowattuur geproduceerd, bijna de helft minder dan de 436 kilowattuur van oktober 2024. Onze zonneboiler en warmtepomp hebben samen 151 kilowattuur geproduceerd.
In de eerste 10 maanden hebben onze zonnepanelen 1820 kilowattuur geproduceerd, waarvan we 911 kilowattuur (iets meer dan 50%) zelf hebben gebruikt. Onze winddelen hebben 3.111 kilowattuur geproduceerd. Iets meer dan in de eerste 10 maanden van 2024. Aan warmte hebben we 1.736 kilowattuur geproduceerd. Daarmee hebben we 91% van onze eigen energiegebruik zelf geproduceerd. De rest, 674 kilowattuur, hebben we ingekocht.
Ons netto energiegebruik ligt daarmee bijna gelijk aan het netto energiegebruik in 2023.
Energiekosten
Hoe interessant alle getallen over energiegebruik en productie ook zijn, de meeste Nederlanders willen vooral weten wat kost dat dan? En heb je wel het meest voordelige energiecontract te pakken?
In oktober bedroegen onze energiekosten Euro 110. Met een dynamisch energiecontract zouden we Euro 93 hebben moeten betalen, een mogelijk besparing van 15%. Begin oktober is de jaarrekening op de mat gevallen. Daaruit kwam een tegenvaller voor de vaste kosten van onze winddelen, die met 43 Euro per maand hoger lagen dan mijn eerdere inschatting. Dat betekent dat we in oktober Euro 9 beter af zijn geweest zonder winddelen. Onze zonnepanelen renderen nog wel en hebben ons Euro 22 bespaart, ondanks de terugleverkosten.
In de eerste 10 maanden van 2024 waren onze energiekosten Euro 1.041, dat is bijna Euro 300 hoger dan in 2023. De lagere kosten in 2023 werden echter veroorzaakt door het ingestelde prijsplafond, zonder het prijsplafond zouden onze energiekosten in 2023 Euro 226 hoger zijn geweest dan dit jaar. Onze winddelen hebben over de eerste 10 maanden nog steeds nut gehad. We hebben er Euro 230 mee bespaard. Dat is Euro 26 per winddeel. Onze zonnepanelen hebben ons in de eerste 10 maanden van dit jaar Euro 750 bespaart.
In bovenstaande grafiek is goed zichtbaar dat onze zonnepanelen en winddelen zorgen voor demping van onze energiekosten. Ze zorgen er niet voor dat we geen energiekosten meer hebben, maar wel dat onze energierekening ongeveer halveert. En dat is ondanks de ingevoerde terugleverkosten voor zonnepanelen en ondanks de opgelopen onbalans, profiel en onderhoudskosten voor onze winddelen.
Bovenstaande grafiek laat zien dat onze besparing nog wat hoger zou kunnen zijn als we overstappen op een dynamisch tarief. Daarmee hadden we t.o.v. onze huidige strategie 17% kunnen besparen. Niet echt heel veel en in ruil voor de besparing zouden we een hoger risico lopen. Een verzekeringspremie van 17% voor rust in de tent vind ik alleszins acceptabel, al zal die afweging voor iedereen anders. Het meest interessant vind ik dat mijn inschatting is en blijft dat deelname aan een energiegemeenschap een nog groter voordeel oplevert, terwijl het tegelijkertijd de kans biedt om meer te profiteren van dynamische tarieven. Het is nog even wachten tot het lukt om er in Schiedam mee aan de slag te gaan. Elders in Nederland starten er binnenkort 26 extra pilots, waarmee Local4Local de opschalingsfase in gaat.
CO2-uitstoot
Tot slot hou je natuurlijk de kniesoren van de COP=1 politie die volhouden dat met infraroodverwarming geen CO2-uitstoot te besparen is. In onderstaande tabel is op 5 manieren de CO2-uitstoot berekend voor de jaren dat we ons huis verwarmde met aardgas en voor de jaren dat we ons huis verwarmen met infraroodverwarming. Veel plezier en succes met aantonen dat er geen sprake is van een daling van de CO2-uitstoot.
Zelf aan de slag?
Mocht je de loterij gewonnen hebben dan kan je je woning in één klap verduurzamen. Voor de velen die de loterij niet winnen, zoals wij, zijn er ruim voldoende mogelijkheden om tips en tricks te vinden om zelf aan de slag te gaan in huis. Een logische eerste stap is daarbij om te beginnen bij kleine en goedkope maatregelen, bijvoorbeeld met de 7 tips om snel afscheid te nemen van de helft van je energierekening van huisfluisteraar Lars Boelen.
Wie het wat traditioneler aan wil pakken kan terecht bij MilieuCentraal, HIER of Vereniging Eigen Huis. Liever advies van een levend mens? Check of de lokale energiecoöperatie bij jou in de buurt of de gemeente vrijwillige energiecoaches heeft.
Augustus zit er op, de zonneboiler werkt weer en het huis is op orde. Tijd om te kijken naar de ontwikkeling van onze energiekosten, het energiegebruik en de energieproductie. Waar energiegebruik staat kan je elektriciteit lezen, want sinds de hernieuwde invasie van Rusland in Oekraïne hebben we geen aardgas meer gebruikt in huis. Onze elektriciteit komt op jaarbasis voor 25% van onze zonnepanelen, voor 59% van onze winddelen en 16% kopen we in als groene elektriciteit.
Energiekosten t/m augustus
Onderstaande grafiek laat de ontwikkeling van onze energiekosten tot en met augustus zien. In geel de ontwikkeling van de kosten met zonnepanelen en winddelen. In groen de ontwikkeling als we enkel zonnepanelen zouden hebben en in grijs de ontwikkeling van onze energiekosten zonder zonnepanelen en winddelen.
De grafiek laat goed zien dat onze energiekosten in augustus nagenoeg nul euro bedroegen en dat de energiekosten rond de 800 Euro blijven schommelen (Euro 100 per maand). Met zonnepanelen, en zonder winddelen, waren onze energiekosten zo’n Euro 1.100 (Euro 300 hoger) geweest. Door onze winddelen besparen we dus ongeveer 300 Euro. Zonder zonnepanelen en winddelen waren onze energiekosten bijna Euro 1.800 geweest. Door onze zonnepanelen besparen we dus zo’n 700 Euro. Ze blijven dus een goede investering.
Bovenstaande grafiek laat zien dat het verschil tussen onze constructie met winddelen en zonnepanelen en een dynamisch energiecontract verwaarloosbaar is. In 8 maanden tijd hadden we met een dynamisch energiecontract zo’n 36 Euro kunnen besparen t.o.v. onze keuze voor winddelen. Met de inzet op lange termijn afspraken via onze winddelen bereiken we dus hetzelfde als door voor dynamische energieprijzen te kiezen, maar dan wel met een stuk meer zekerheid.
Energiegebruik
Ons bruto energiegebruik lag in augustus op 482 kilowattuur. Waarvan 260 kilowattuur voor apparatuur en 223 kilowattuur voor warm water. Dat is een stijging van 9% ten opzichte van 2023.
Het bruto energiegebruik (inclusief warmte) over de eerste 8 maanden van 2024 ligt met 6114 kWh 8% lager dan in 2023 en 2% lager dan het gemiddelde over de periode sinds we overgestapt zijn op infraroodverwarming. Het bruto energiegebruik over de eerste 8 maanden is nog steeds ruim 600 kWh hoger dan in 2020.
Bovenstaande grafiek laat zien dat het aandeel verwarming in onze energievraag de afgelopen 13 jaar gedaald is van 50-60% naar 30-40%. Het aandeel warm water en elektrische apparaten is in de loop der jaren juist gestegen.
Ons bruto energiegebruik exclusief warmte ligt over de eerste 8 maanden op 4.718 kilowattuur, dat is 3% lager dan in 2023 en minder dan 300 kWh hoger dan 2020 (ons zuinigste jaar).
Ons netto energiegebruik over de eerste 8 maanden van 2024 ligt op 583 kilowatuur. Dat is 15% lager dan 2023, het jaar waarin we tot nu het laagste netto energiegebruik hebben gehad. Dat laat gelijk een voordeel van elektrificatie zien: het is, in tegenstelling tot bij aardgas, mogelijk om zelf in je energievoorziening te voorzien. Al is er nog geen sprake van volledige gelijktijdigheid tussen productie en vraag naar elektriciteit.
Berekend op basis van onze maandverbruiken betrof het tekort afgelopen winter 1.948 kilowattuur en het overschot in de zomermaanden ligt tot nu toe op 626 kilowattuur.
Energieproductie
In augustus hebben we in totaal 680 kWh geproduceerd, waarvan 211 kilowattuur warmte. Onze zonnepanelen produceerden 258 kilowattuur, waarvan we 40% zelf hebben gebruikt. De overige 60% hebben we teruggeleverd aan onze energieleverancier. Onze winddelen hebben 210 kilowattuur geproduceerd, waarmee augustus ook voor windenergie een goede maand was.
In de eerste 8 maanden hebben we ruim 6.000 kWh duurzame energie geproduceerd, waarvan ruim 4.000 kWh elektriciteit met onze zonnepanelen en winddelen. Daarnaast hebben onze zonneboiler en warmtepomp een kleine 1.400 kWh warmte geproduceerd.
In bovenstaande grafiek is daarnaast goed zichtbaar dat we het gebruik van aardgas in 10 jaar tijd volledig hebben afgebouwd in ons huis.
Zelf aan de slag?
Mocht je de loterij gewonnen hebben dan kan je je woning in één klap verduurzamen. Voor de velen die de loterij niet winnen, zoals wij, zijn er ruim voldoende mogelijkheden om tips en tricks te vinden om zelf aan de slag te gaan in huis. Een logische eerste stap is daarbij om te beginnen bij kleine en goedkope maatregelen, bijvoorbeeld met de 7 tips om snel afscheid te nemen van de helft van je energierekening van huisfluisteraar Lars Boelen.
Wie het wat traditioneler aan wil pakken kan terecht bij MilieuCentraal, HIER of Vereniging Eigen Huis. Liever advies van een levend mens? Check of de lokale energiecoöperatie bij jou in de buurt of de gemeente vrijwillige energiecoaches heeft.
Het is augustus, dus tijd om de balans op te maken voor ons energiegebruik, onze energieproductie en onze energiekosten in juli. De verbouwing van onze woonkamer en keuken is inmiddels nagenoeg afgerond, dus ook tijd om te vertellen welke extra maatregelen we als onderdeel daarvan hebben genomen voor verduurzaming van ons huis.
Verwarming
Een beetje een onzinnig onderwerp in juli. Door prutsen met de instellingen na afronding van de verbouwing hebben we vorige maand toch een kilowattuur verbruikt. Volledig onnodig, maar vergissen is menselijk.
Nu begrijp ik ook wel dat zo’n wereldwijde temperatuurstijging erg abstract is. Zelf reken ik al jaren mijn energiegebruik voor verwarming terug naar een standaard jaar met behulp van gewogen graaddagen. In de periode 1901-1930 bevatte een standaardjaar gemiddeld 3.172 gewogen graaddagen. De afgelopen 30 jaar is dat gedaald tot 2.839 gewogen graaddagen, dat is een daling van 10,5%. Over de afgelopen 12 maanden ligt het aantal gewogen graaddagen op 2.234, dat is een daling van 30% ten opzichte van de periode 1901-1930. De afwijking van het 30 jarig gemidddelde t.o.v.de periode 1901-1930 was tot 2000 nog niet zo heel groot, maar inmiddels is de dalende trend toch echt goed zichtbaar. Het aantal gewogen graaddagen van de laatste 2 jaar maakt een erg grote vrije val.
Verbouwing woonkamer & keuken
In mei en juni zijn onze woonkamer en keuken verbouwd. Onze ruim 30 jaar oude keuken, waarvan onze makelaar 11 jaar geleden al zei ‘kijk door de keuken heen, die moet je meteen vervangen, is eindelijk vervangen. Vanuit energie oogpunt belangrijker is dat we het kozijn in de voorgevel, waar dubbel glas in zat, hebben vervangen door triple glas. De voorkant van ons huis is daarmee een stuk beter geïsoleerd.
Vanaf nu koken we op inductie i.p.v. keramisch, en is alle keukenapparatuur vervangen door energiezuinigere nieuwe apparatuur (oven, vaatwasmachine en koelkast). De keuken is ook voorzien van een Quooker, wat ons zo’n 10 liter water per keer warm water gebruik scheelt. Voorheen kwam onze warme water van zolder, waarbij we ongeveer een emmer water door moesten spoelen voordat het water warm werd.
Tot slot hebben we het plafond in de keuken verlaagd, waardoor de infraroodpanelen in de keuken nu in het plafond verzonken zijn. De keuken is ook voorzien van led-inbouwspots.
Warm water
Juli is ook de maand waarin onze zonneboiler eindelijk weer fatsoenlijk begon te werken. Na een half jaar vergeefse pogingen om een monteur langs te laten komen om het systeem te controleren en bij te vullen heb ik vijf liter glycolmengsel en een handpomp besteld bij Zonneboilermagazijn. Paar trechtertjes erbij van de Gamma en bijvullen maar. Na het bijvullen de pomp een minuutje of 5 laten lopen, ontluchten, nog een keer bijvullen tot het systeem op druk staat. En hij doet het weer als een zonnetje. Wat goed zichtbaar is aan de oplopende gemiddelde temperatuur in het vat.
Het is ook te zien aan het elektriciteitsgebruik voor warm water. Op 18 juli loopt de temperatuur op, terwijl de warmtepomp niet gedraaid heeft. Lang leve de zonneboiler.
De COP van onze warmtepomp was in juli met 1,7 niet al te best. Aan de andere kant: de wamtepomp heeft niet heel veel warmte hoeven leveren en de temperatuur van het boilervat ligt, door onze zonneboiler, hoog in de zomermaanden.
Elektrische apparaten
In juli lag ons energiegebruik voor apparaten gelukkig weer lager dan in juni. Met 292 kilowattuur lag het elektriciteitsgebruik 18 kilowattuur hoger dan in 2023. Een kleinere stijging dan ik had verwacht, aangezien onze Quooker meetelt in de elektrische apparaten. De overige nieuwe keukenapparatuur is zuiniger zijn dan de oude. Zo’n 25 kWh is gebruikt door onze nieuwe vaatwasser, waarbij 256 liter water is gebruikt.
Want ergens onzinnig, maar toch wel handig is onze vaatwasser met wifi verbonden en houdt de app dit soort statistieken bij. Een andere leuke optie die de verbinding via wifi biedt is slimme start, waarbij de vaatwasser aangaat op het gunstigste moment op basis van de dynamische energieprijzen op de day ahead markt. Over het algemeen zijn dat momenten met een groot aandeel wind- en zonne-energie in de mix. In de zomermaanden gaat ie dan bijna automatisch aan als onze zonnepanelen maximaal produceren.
Een andere kleine besparing is dat onze Speed Dryer is bezorgd, het is een elektrische aangedreven draaiend wasrek. Ik heb hem al een aantal keer geprobeerd en hij werkt wonderwel. De was is ook op regenachtige dagen in 2 à 3 uur droog en de Speed Dryer is een stuk zuiniger dan onze warmtepomp wasdroger. De handdoeken worden niet zo zacht als in de droger, maar de was droogt een stuk sneller dan bij gewoon ophangen.
Bruto energiegebruik
In totaal hebben we in juli 516 kilowattuur gebruik. Dat is 4% meer dan in juli 2023. Een stijging die volledig voor rekening komt van het energiegebruik van apparaten.
In de eerste 7 maanden van dit jaar hebben we 10% minder energie gebruikt, bijna 600 kilowattuur. Waarbij we 100 kilowatuur minder hebben gebruikt voor onze apparaten, 120 kilowattuur minder voor warm water en bijna 400 kilowattuur minder voor verwarming (19%). Die warmere dagen zijn dus ook echt terug te zien in ons gebruik. Ons verbruik per gewogen graaddag is gedaald met 8%, de overige 11% komt doordat de afgelopen 12 maanden 9% minder graaddagen had dan de 12 maanden daarvoor.
Ons bruto energiegebruik tot en met juli ligt 3% lager dan gemiddeld sinds onze overstap op infraroodverwarming. Zolang de warme golfstroom geen abrupte dingen doet verwacht ik dat we dit jaar onder ons gemiddelde bruto energiegebruik blijven.
Energieproductie
In juli hebben we bijna 700 kilowattuur geproduceerd. Waarvan 203 kilowatuur warmte. Onze zonnepanelen produceerde met 256 kilowattuur de meeste energie, waarvan we 113 kilowattuur zelf hebben gebruikt. Dat is 44% zelfconsumptie, niet slecht voor een zomerse maand. Tot slot hebben onze winddelen 238 kilowattuur geproduceerd. Doordat we minder elektriciteit hebben gebruikt dan geproduceerd hebben we per saldo 197 kilowattuur terug geleverd aan het energiebedrijf.
In de eerste zeven maanden van 2024 hebben we 4.851 kilowattuur energie geproduceerd. Daarmee hebben we 86% van onze eigen energie geproduceerd. De resterende 14% (784 kilowattuur) kopen we in bij het energiebedrijf.
Ons netto energiegebruik tot en met juli is weer wat gedaald. Het ligt nog een 16% lager dan in dezelfde periode in 2023.
Energiekosten
Onze energiekosten in juli bedroegen minus 3 Euro. De ontwikkeling van onze energiekosten laat dan ook een stabilisatie zien. Zoals meestal blijven de kosten ook dit jaar vanaf april nagenoeg gelijk. Onderstaande grafiek laat goed zien dat dit komt door onze zonnepanelen en onze winddelen. Zonder deze had onze energierekening over de eerste 7 maanden ruim 1.600 Euro bedragen. Met enkel zonnepanelen was onze rekening ongeveer 1.150 Euro geweest. In werkelijkheid zitten we over de eerste zeven maanden net onder de 800 Euro.
Zelf aan de slag?
In deze warmte zelf aan de slag om je klaar te maken voor een energiezuinigere woning? Plant een boom in je tuin en zonwering voor je ramen in plaats van een airco op je dak.
Maak je woning klaar voor de herfst en de winter, bijvoorbeeld door kieren te dichten. Zorg dat je bij groter onderhoud ook verduurzamingsmaatregelen meeneemt. Nieuwe ramen? Dan ook meteen beter geïsoleerd. Nieuwe deur? Zorg dat de deur kierdicht wordt gemonteerd. Nieuwe keuken? Kies voor zuinige apparatuur, die bij voorkeur ook om kan gaan met dynamische tarieven. En ondanks alle ophef blijven zonnepanelen een goede keus. Zorg wel dat ze voorbereid zijn door bij je keuze voor de omvormer niet te kiezen voor de goedkoopste, maar voor een omvormer die om kan gaan met dynamisch tarief, waar een accu bij aan te sluiten is of die zo ingesteld kan worden dat je zonnepanelen niet terugleveren.
Het laatste jaar is er veel te doen geweest over zonnepanelen. Eerst over de plannen van het Kabinet Rutte IV om de salderingsregeling geleidelijk af te schaffen. Een voorstel dat verworpen werd door de Eerste Kamer. Vervolgens doordat de nieuwe coalitie van PVV, BBB, NSC en VVD in het hoofdlijnenakkoord van plan is de salderingsregeling in 2027 in een klap af te schaffen. Tegelijkertijd wil de politiek voorkomen dat bezitters van zonnepanelen negatieve prijzen doorgerekend krijgen. Zelfs bij een overschot aan stroom moet het energiebedrijf een ‘redelijke vergoeding’ betalen. Mij lijkt het (als bezitter van zonnepanelen) alleszins redelijk dat het energiebedrijf me een euro per kilowattuur in rekening brengt als dat de kosten zijn die ze moeten maken om van de stroom af te komen…
Ondertussen zitten energiebedrijven niet stil en brengen de meesten kosten in rekening bij klanten met zonnepanelen, dat gebeurt in de vorm van hoger vastrecht, een vast bedrag per maand, een gestaffeld vast bedrag per maand (hoger naarmate je op jaarbasis meer kilowattuur saldeert) of een vergoeding per teruggeleverde kilowattuur. Of een combinatie hiervan. Het wordt er in ieder geval niet overzichtelijker van.
Terugleververgoeding zonnepanelen
Dat energiebedrijven kosten in rekening brengen bij klanten met zonnepanelen is echter begrijpelijk. De sterke groei in het aantal zonnepanelen en de salderingsregeling zorgt er namelijk voor dat het verschil tussen de vergoeding die ze klanten moeten geven voor op zonnige dagen teruggeleverde stroom en de kosten voor het leveren van stroom op niet zonnige dagen sterk stijgen.
Van oudsher wordt de moestuin of volkstuin vaak gebruikt als analogie om duidelijk te maken dat belasting heffen of geld betalen voor zelf geproduceerde stroom oneerlijk zou zijn. Je betaalt toch ook geen belasting over groenten uit je eigen moestuin? Of voor het vervoer van je verse groenten over de weg?
Vanuit de energiesector staat daar inmiddels een andere analogie tegenover. Daar wordt salderen vergeleken met het in de zomer inleveren van je overschot aan verse groenten en fruit bij de supermarkt om in de winter, zonder bijbetalen, dezelfde hoeveelheid verse groenten en fruit op te mogen halen. Die analogie gaat prima op, omdat elektriciteit slecht te bewaren is. Vraag en aanbod op het elektriciteitsnetwerk moeten voortdurend in evenwicht zijn. Er zijn denk ik ook weinig lezers die verwachten dat in de zomer een kilo aardbeien in kunnen leveren bij de supermarkt om vervolgens in de winter gratis een kilo aardbeien op te kunnen halen bij dezelfde supermarkt.
Elektriciteit kan, net als fruit en groente, opgeslagen worden, maar dat is niet gratis. Je kan er voor kiezen om elektriciteit zelf op te slaan in een thuisbatterij, zoals je groenten en fruit uit je moestuin ook thuis kan invriezen. Je kan er ook voor kiezen het elders op te slaan, maar dan zal je voor de opslag moeten betalen.
Los van de gekozen analogie zijn de huidige tariefvormen vrij dom. De slimste is misschien nog wel de dynamische contractvorm, waarbij je een dag van te voren te horen krijgt wat de prijs per uur wordt voor de dag erna. Vervolgens kan je je gebruik en productie aanpassen aan de prijs. Gevolg: bij lage prijzen een hoger gebruik dan gedacht en een lagere productie. Om maar niet te spreken van momenten dat een onverwachte wolk of windstilte voorbijkomt. Dan gaan de prijzen op markten met een nog kortere looptijd (vaak als onbalansmarkt betiteld) sky high. Waar het eindigt met inzetten op marktwerking en steeds verdere verfijning daarvan weten we uit de aandelen- en valutamarkt: flitshandel op (milli)seconden met ultrasnelle computers en glasvezelverbindingen. Leuk voor speculanten en investeringsfondsen, maar van weinig toegevoegde maatschappelijke waarde en al helemaal niet geschikt voor de gemiddelde bezitter van zonnepanelen…
Begrijpelijke tarieven
Op dit moment is er bijna geen chocola te maken van de verschillende tarieven en tariefstructuren voor energieklanten. Het zou mijns inziens helpen als alle energiebedrijven verplicht zouden zijn een aantal begrijpelijke opties aan te bieden aan eigenaren van zonnepanelen. Hieronder een viertal opties daarvoor, waarvan er veel al in gebruik zijn in een of meer andere landen.
Maximaal produceren
De simpelste vorm is maximaal produceren. Eigenlijk een voortzetting van de huidige praktijk, waarbij de zonnepanelen stroom produceren ongeacht de vraag naar stroom of je eigen gebruik. Dit brengt kosten met zich mee voor het energiebedrijf, omdat er uren zijn waarin ze de stroom enkel kwijt kunnen tegen een lager tarief dan waarvoor ze stroom leveren, en omdat er kosten die wel ingebakken zitten in het elektriciteitstarief dat de consument betaalt, maar die niet in het groothandelstarief zitten.
In het eenvoudigste contract krijg je bij maximaal produceren een vergoeding gebaseerd op de uurprijs van de day ahead markt. Als er een overschot aan elektriciteitsaanbod is kan dit betekenen dat je bij moet betalen. Dit profiel is vooral interessant voor klanten die een goed gevoel krijgen bij maximaal vergroenen van de stroommix, ook als dat kosten voor henzelf met zich meebrengt.
Minimaliseer de energierekening
In deze contractvorm is de vergoeding voor zonnestroom gebaseerd op de day aheadmarkt. Bij negatieve uurprijzen schakelt de omvormer af. Dat laatste gebeurt liefst niet 100% in een keer en klokslag het hele uur, maar stapsgewijs. Op die manier krijgen het energiebedrijf en het netwerkbedrijf de tijd om bij te sturen bij onverwachte en ongewenste bijeffecten. Een individuele zonnestroominstallatie heeft namelijk weinig impact op het netwerk, een heleboel individuele installaties hebben dat echter wel degelijk.
Voor de eigenaar van de zonnepanelen vermindert deze contractvorm de kosten, terwijl de volledige regie bij de eigenaar van de zonnepanelen blijft. Het voordeel van deze contractvorm voor het energiebedrijf is dat ze op basis van de day ahead markt weten welke installaties in welke uren niet zullen produceren. Nadeel is dat een onverwacht doorbrekende zon nog steeds zorgt voor hoge onbalanskosten, de kans daarop zal verwerkt worden in de kosten van deze contractvorm.
Enkel eigen gebruik
Een derde contractvorm is dat de installatie zo wordt ingesteld dat er geen sprake meer is van teruglevering. De installatie levert enkel zonnestroom als er vraag is in huis. Zeker in combinatie met een thuisaccu of elektrische auto kan nog een redelijke hoeveelheid stroom geproduceerd worden.
Het nadeel van deze contractvorm is dat een relatief groot deel van de potentiële productie verloren gaat. Ook in uren dat het energiebedrijf zou betalen voor teruggeleverde stroom wordt de productie teruggeschroefd tot het niveau van de lokale vraag. Dat maakt de zonnepanelen relatief duur.
Optimale productie
Een vierde optie is dat de eigenaar van de zonnepanelen het energiebedrijf toegang geeft tot de omvormer. Deze optie kan bestaan naast bovengenoemde drie opties.
Door de toegang tot de omvormers kan het energiebedrijf sturen hoeveel stroom de zonnepanelen produceren. Het energiebedrijf betaalt hiervoor een vergoeding aan de eigenaar van de zonnepanelen. Het voordeel voor het energiebedrijf is dat zij de productie kan aanpassen, ook hier weer bij voorkeur stapsgewijs en niet in één keer. Daardoor kan het energiebedrijf maximaal inspelen op marktontwikkelingen, bv door omvormers van klanten die gekozen hebben voor enkel eigen gebruik toch meer te laten produceren op het moment dat er een wolk voor de zon schuift, of door omvormers terug te regelen als de zon onverwacht doorbreekt en zorgt voor een overschot aan elektriciteit.
Conclusie
In plaats van te reageren op de huidige terugleververgoeding, die energiebedrijven momenteel in rekening brengen, en op ‘redelijke vergoedingen’ (waarbij redelijk vooral lijkt te betekenen dat je altijd geld vangt voor je zonnestroom) zou het goed zijn als de Tweede Kamerleden en kabinet weer gaan doen waar ze voor aangesteld zijn: vooruitzien. Want dat is regeren. Dat betekent nu werk maken van een tariefstructuur voor bezitters van zonnepanelen, waar je wijs uit kunt worden (ook zonder gepromoveerd te zijn op de elektriciteitsmarkt).
Een simpele opdeling biedt daartoe aanknopingspunten. Eenvoudige profielen met per profiel componenten, waar energiebedrijven kosten aan kunnen hangen. Klanten kunnen vervolgens bezien welk profiel het best bij hen past en welk energiebedrijf daarbij het beste aanbod doet.
Het is juli, de eerste helft van 2024 zit er op. Tijd om te kijken naar onze energierekening van het eerste half jaar. En naar ons energiegebruik en onze energieproductie.
Energierekening
Onze energiekosten over het eerste half jaar van 2024 bedragen Euro 777.
Zonder zonnepanelen en winddelen waren de energiekosten Euro 1.527 geweest. Onze zonnepanelen hebben ons ongeveer 450 Euro bespaard. De resterende 300 Euro besparing komt van onze winddelen. Het voordeel van onze zonnepanelen wordt ongetwijfeld minder groot door de invoer van terugleveringskosten, desalniettemin blijft de besparing aanzienlijk en blijven zonnepanelen de moeite waard.
De energiekosten voor juni waren hoger dan eerdere jaren. Dat komt doordat we behoorlijk wat meer energie hebben gebruikt i.v.m. een verbouwing van onze huiskamer en keuken. In 2022 en 2023 was onze energierekening in juni 60 tot 70 Euro negatief (we kregen geld toe), dit jaar bedroegen onze energiekosten in juni Euro 56. Het verschil komt vooral doordat we dit jaar in juli op maandbasis ongeveer evenveel elektriciteit hebben gebruikt als geproduceerd. Terwijl we eerdere jaren per saldo elektriciteit terug leverden aan het net.
Onze energiekosten voor het eerste half jaar zijn nagenoeg gelijk aan de energiekosten over de eerste helft van 2023. Afgerond bedroegen de energiekosten in de eerste helft van 2023 ook Euro 777. Met een dynamisch tarief hadden we 7% kunnen besparen, met een local4local constructie naar verwachting zo’n 20%. Hoewel het de werkelijke tarieven voor local4local nog wel een beetje gissen blijft.
Bruto energiegebruik
In juni hebben we onze huiskamer en keuken verbouwd. Aan het bruto energiegebruik over het eerste half jaar valt het bijna niet te merken. Het bruto energiegebruik over de eerste 6 maanden ligt 10% lager dan in 2023 en 3% lager dan het gemiddelde met infraroodverwarming.
Energievraag
Het effect van verbouwen is het best te zien in de energievraag van juni. Vooral de energievraag van apparaten lag in juni fors hoger dan voorgaande jaren. Op termijn hoop ik dat de energievraag juist daalt.
Aan de voorzijde is het kozijn met dubbelglas in de keuken vervangen door een kozijn met triple glas (HR++), ook het deel onder het kozijn is beter geïsoleerd. In de winter zal dit behoorlijk gaan schelen in comfort, en hopelijk ook in energiegebruik voor verwarming. Daarnaast hebben we nieuwe keukenapparatuur (zuiniger dan de oude), een inductiefornuis i.p.v. keramisch en een Quooker voor warm water in de keuken. Dat laatste gaat vooral water besparen, want het warme water kwam van zolder. Dat kostte telkens een volle 10 liter emmer voordat we warm water hadden. Tot slot heb ik zelf de zonneboiler bijgevuld, waardoor deze ook een stuk beter werkt. Wat weer scheelt in het energiegebruik van onze warmtepomp.
Dat is ook te merken aan het elektriciteitsgebruik. Dat in juni 2024 beduidend hoger lag dan in voorgaande jaren. Bij het energieaanbod is goed zichtbaar dat we daarmee wel beter in balans zijn dan voorgaande jaren. Sinds 2013 leveren we in juni zo’n 100 tot 200 kilowattuur terug, dit jaar hebben we 9 kWh afgenomen in juni. Wat betekent dat we op maandbasis 99% van onze energie (en 98% van onze elektriciteit) zelf hebben geproduceerd.
Dat we minder een klein hoeveelheid stroom hebben afgenomen komt deels doordat we zo’n 200 kWh meer elektriciteit hebben gebruikt. Het komt echter ook doordat onze zonnepanelen 70 kWh minder hebben geproduceerd, terwijl onze winddelen juist 45 kWh meer hebben geproduceerd.
Over het eerste half jaar gemeten is ons energiegebruik gedaald ten opzichte van 2023. Dit komt vooral doordat we bijna 300 kWh minder energie voor verwarming nodig hebben gehad. Een gevolg van de uitzonderlijk zachte winter, klein voordeeltje van klimaatverandering. Of dat opweegt tegen de nadelen waag ik echter te betwijfelen, zeker voor wat betreft de nadelen voor West-Europa (en Nederland) op de wat langere termijn.
Ook de hoeveelheid elektriciteit die we hebben ingekocht is gedaald ten opzichte van de eerste helft van 2023. De eerste helft van 2024 hebben we 977 kWh ingekocht, dat is een daling met 20% ten opzichte van de eerste helft van 2023.
Zelf aan de slag?
Als je zelf aan de slag wil met het verlagen van je energierekening, dan is het verstandig te beginnen met kleine stappen: kieren dichten en ventilatie op orde brengen, investeren in energiezuinige apparatuur, de cv-ketel en radiatoren ontluchten etc. Voor de langere termijn is het verstandig om maatregelen op te nemen in je reguliere plannen voor onderhoud van je huis. Ga je verbouwen? Neem verduurzaming mee: nieuwe kozijnen of ramen? Kies voor HR++. Nieuwe cv-ketel? Overweeg een hybridewarmtepomp of zonneboiler ter ondersteuning van de de cv. Nieuwe keuken? Kies voor energiezuinige apparatuur.
En ondanks alle verhalen in de media: zonnepanelen blijven een no-brainer, mits je er plek voor hebt op je dak. Steek daarbij liever wat meer geld in een goede installatie, die voorbereid is op de toekomst zonder salderen. Bijvoorbeeld in een omvormer die kan reageren op dynamische tarieven, zodat je minder of geen stroom produceert bij negatieve stroomprijzen. Of een omvormer waarbij je in kan stellen dat er geen stroom wordt teruggeleverd aan het net, die bestaan al in het buitenland waar dezelfde merken omvormers verkocht worden. Het is dus een kwestie van tijd en moeite om de software ook geschikt te maken voor de Nederlandse markt.
Mei was een erg natte maand, toch was zonne-energie in mei de grootste duurzame energiebron in Nederland. Bij ons produceerden onze zonnepanelen 247 kWh, waarvan we 41,7% zelf gebruikte. Het restant hebben we teruggeleverd. Onze winddelen leverden 170 kWh op en onze warmtepomp en zonneboiler produceerde samen 190 kWh aan warmte. Per saldo produceerden we in mei 113 kWh meer elektriciteit dan we gebruikt hebben. Conclusie: ook bij ons was zonne-energie de grootste energiebron in mei.
Bruto energiegebruik
Ons bruto energiegebruik, inclusief warmte, over de eerste vijf maanden lag met 4.457 kWh 7% lager dan gemiddeld.
Netto lag ons energiegebruik in de eerste vijf maanden op 968 kWh. Waarmee ons seizoenstekort in het hele stookseizoen 2023-2024 uitkomt op 1.948 kWh. Oftewel: in de winter produceren onze winddelen, zonnepanelen, zonneboiler en warmtepomp 1.948 kWh te weinig om in onze seizoensvraag naar energie te voldoen. Deze energie kopen we in bij het energiebedrijf in de vorm van elektriciteit.
Het energiebedrijf zorgt er op jaarbasis voor dat er voldoende groene stroom wordt geproduceerd. Een groeiend aantal critici pleit er voor om toe te gaan naar matching op uurbasis, en ook EU regelgeving beweegt die kant op. Vooralsnog heb ik enkel cijfers die laten zien dat we in de eerste vijf maanden van dit jaar 55% van de stroom van onze zonnepanelen zelf hebben gebruikt. Voor de stroom van onze winddelen heb ik geen uurgegevens meer voorhanden.
Verwarming
In mei hebben we nog 13 kWh verbruikt, voordat we onze infraroodpanelen hebben uitgedaan. Waarmee we 0,19 kWh per gewogen graaddag hebben verbruikt, minder dan de 0,21 kWh per gewogen graaddag in mei 2023. Het aantal gewogen graaddagen was 11% lager dan in mei 2023.
Op jaarbasis ligt ons werkelijk energiegebruik voor verwarming op 2.662 kWh. Deels komt dit door de warmere winter. Deels doordat we met infraroodverwarming 40% besparen ten opzichte van verwarmen met aardgas. Daarmee is infraroodverwarming zuiniger dan een gewone elektrische kachel. Reden waarom producenten en leveranciers al een tijd proberen om de bouwregels aangepast te krijgen, zodat deze rekening houden met de besparing die stralingswarmte geeft t.o.v. convectiewarmte
Energieproductie
Mei was een natte en bewolkte maand, dat was te merken aan de hoeveelheid stroom die onze zonnepanelen hebben geproduceerd. In mei hebben onze zonnepanelen 247 kWh geproduceerd. Bijna 20% minder dan de 302 kWh in mei vorig jaar. Daarvan hebben we er 104 zelf gebruikt, de overige 144 hebben we teruggeleverd. Onze winddelen hebben in mei 170 kWh geproduceerd, zo’n 10% minder dan in mei vorig jaar.
Samen hebben onze winddelen en zonnepanelen in mei toch meer stroom geproduceerd dan we gebruikt hebben. Op maandbasis hebben we in mei 113 kWh teruggeleverd.
CO2-uitstoot
Een heet hangijzer bij overstappen op infraroodverwarming is de CO2-uitstoot. Het idee is dat deze omhoog gaat. De cijfers laten inmiddels voor alle vijf de berekeningsmethoden die ik gebruik een ander beeld zien. Dat geldt voor de vergelijking met de gemiddelde CO2-uitstoot in de jaren met hr-ketel (vanaf installatie van onze zonnepanelen) versus de jaren met infraroodverwarming, en nog meer voor 2024.
Energiekosten in mei
Dankzij onze zonnepanelen en winddelen hebben we in mei 1 Euro aan energiekosten.
Bovenstaande grafiek laat zien dat onze energierekening zonder zonnepanelen en winddelen in de eerste vijf maanden Euro 1.350 zou zijn geweest. Dankzij onze zonnepanelen hebben we ruim Euro 300 bespaard in 5 maanden en door de winddelen hebben we nogmaals ruim Euro 300 bespaard. Waardoor onze energiekosten op Euro 720 over de eerste vijf maanden uitkomen.
In de besparing van onze zonnepanelen zit nog geen terugleververgoeding verwerkt, die gaat bij ons pas in bij het nieuwe contract vanaf juni. De teruglevergoeding die we gaan betalen ligt echter ruim onder de Euro 300, waarmee zonnepanelen een zinvolle investering zijn en blijven.
Mei was wel een bijzondere maand, want het is de eerste maand waarin onze huidige constructie van een vast tarief i.c.m. zonnepanelen en winddelen goedkoper was dan een dynamisch contract of een local4local constructie. In beide laatste gevallen zouden we zo’n 13,50 Euro aan energiekosten hebben gehad in mei i.p.v. 1 Euro. Met curtailment bij negatieve stroomprijzen (het afschakelen van onze zonnepanelen) hadden de kosten van een dynamisch contract 2,50 lager kunnen liggen.
Over de eerste vijf maanden is onze huidige constructie 13% duurder dan een dynamisch tarief. Maar die 13% extra schelen me wel een hoop kopzorgen.
We hebben een warme maart achter de rug, tijd om te kijken naar de ontwikkeling van onze energiekosten, energiegebruik en energieproductie. Wat in maart opviel was dat het veel minder koud was dan in maart vorig jaar, wat ook duidelijk terug te zien is in ons energiegebruik.
Energiekosten
Onze energiekosten bedroegen in maart Euro 128. Zo’n 50 Euro minder dan zonder onze winddelen en 25 Euro duurder dan met een dynamisch contract. Dat verschil had 16 Eurocent groter kunnen zijn ten bate van het dynamisch contract als we onze zonnepanelen bij negatieve prijzen uit hadden geschakeld.
Met de combinatie winddelen en een Local4Local constructie waren we nog een paar euro goedkoper uit geweest. Met als extra voordeel langjarige zekerheid over een groot deel van onze energiekosten, terwijl we minder onbalans en profielkosten hoeven te betalen.
Voor de berekening van de kosten ben ik ervan uit gegaan dat we de kosten voor winddelen halveren t.o.v. een vast contract. Dit om te compenseren voor het feit dat ik al een tijdje geen uurgegevens van De Windcentrale meer weet in te lezen in Home Assistant en ik dus niet precies tegen welke uurtarieven ik de productie van de winddelen weg kan strepen. Waarschijnlijk is dat er hoge uurprijzen zijn bij weinig wind.
In het eerste kwartaal bedroegen onze energiekosten 691 Euro. Dat is 12% lager dan in het eerste kwartaal van 2023. Zonder winddelen waren onze energiekosten 37% hoger geweest dan nu. Met een dynamisch contract hadden we 19% (Euro 130) kunnen besparen ten opzichte van ons huidige vaste contract. Met de L4L constructie i.c.m. winddelen zou dit oplopen tot 28% t.o.v. ons huidige vaste contract.
Energiegebruik
In maart hebben we 760 kWh energie gebruikt. Dat is een daling van 36% t.o.v. maart 2023. Deze daling zit hem deels in minder elektriciteitsgebruik van apparatuur en warm water, maar vooral in minder energiegebruik voor verwarming.
Verwarming
Maart 2024 was uitzonderlijk zacht met 51% minder gewogen graaddagen dan in 2023. Dat was terug te zien in ons stookgedrag, we hebben namelijk 41% minder energie gebruikt voor verwarming. Per gewogen graaddag lag ons elektriciteitsgebruik op 0,85 kWh. Daarmee ligt het elektriciteitsgebruik nog lager dan de 0,93 kWh/gewogen graaddag van 2022.
Op jaarbasis ligt ons energiegebruik voor verwarming op 1,23 kWh/gewogen graaddag. Dat is 6% lager dan gemiddeld met infraroodverwarming.
Op jaarbasis ligt ons huidige energiegebruik voor verwarming op 2.972 kWh. Dat is 28% lager dan in een standaardjaar in de periode 1901-1930 (oudst bekende 30 jarige meetreeks met dagtemperaturen van het KNMI). Onderstaande grafiek laat ook goed zien hoe het gemiddeld jaarverbruik voor verwarming daalt sinds we over zijn gestapt op onze COP=1 infraroodverwarming. Met infraroodverwarming besparen we gemiddelde 40% ten opzichte van het langjarig gemiddelde met aardgas. Een wonderbaarlijk gegeven als je bedenkt dat er tussen de jaren met infraroodverwarming toch echt twee coronawinters met volop tCOP=1 thuiswerken en leren zitten. Het zou natuurlijk ook zo kunnen zijn dat het praktijkonderzoek van W/E over infraroodverwarming meer hout snijdt dan de theoretische verhalen van de COP=1 politie…
Warm water
Voor warm water hebben we in maart 113 kWh gebruikt om m.b.v. onze warmtepomp 157 kWh warm water te produceren. Daarnaast heeft onze zonneboiler nog 66 kWh aan warmte geproduceerd.
Energieproductie
In maart hebben onze zonnepanelen en winddelen het goed gedaan. Onze zonnepanelen produceerde op maandbasis 151 kWh, waarvan we de helft zelf hebben gebruikt en de rest terug hebben geleverd. Onze winddelen hebben 323 kWh geproduceerd en onze warmtepomp en zonneboiler 110 kWh. De resterende 172 kWh hebben we ingekocht bij het elektriciteitsbedrijf. Dat betekent dat we in maart 77% van ons energiegebruik zelf hebben geproduceerd.
Netto energiegebruik
Ons netto energiegebruik is in het eerste kwartaal uitgekomen op 1.209 kWh. Dat is 300 kWh lager dan in 2023. Voor een belangrijk deel ligt dit aan minder energiegebruik voor verwarming, doordat het eerste kwartaal van 2024 warmer was dan het eerste kwartaal van 2023. Het seizoenstekort is dit stookseizoen opgelopen tot 1.984 kWh. Ook dat is een stuk lager dan eerdere jaren, hoewel april daar gemiddeld nog zo’n 110 kWh aan toevoegt.
CO2-uitstoot
De CO2-uitstoot van ons energiegebruik in maart ligt volgens alle 5 methoden lager dan de uitstoot in de periode toen we aardgas gebruikte voor verwarming. Ook gemiddeld genomen hebben we onze CO2-uitstoot volgens alle methoden verminderd sinds we over zijn gestapt op infraroodverwarming.
Onze CO2-uitstoot in het eerste kwartaal is ook gedaald ten opzichte van de CO2-uitstoot in de periode dat we met aardgas verwarmden. De mate waarin verschilt per methode, maar alle vijf de methoden laten nu een daling zien.
De eerste maand van het jaar is geweest, tijd om terug te kijken naar ons energiegebruik, onze energieproductie en niet te vergeten onze energiekosten. Om met die laatste te beginnen we zouden een kleine Euro 70 bespaard kunnen hebben als we een dynamisch contract hadden gehad. Wat we niet hebben, want we hebben een vast contract gecombineerd met winddelen. Door onze winddelen hebben we in januari Euro 100 bespaard ten opzichte van een vast contract zonder winddelen. Daarbij hou ik rekening met de hogere profielkosten, die onderhand richting de 10 Eurocent per kilowattuur gestegen zijn. Dat is bijna dubbel zo veel als de kosten van een kilowattuur voor de nieuwe invasie van Rusland in Oekraïne.
Wat in bovenstaande grafiek verder opvalt is dat de energiekosten weer langzaamaan dalen. Ze liggen echter nog steeds boven het niveau van de periode 2011-2020. In 2021 en en 2022 zijn onze energiekosten fors gestegen, vanaf 2023 zijn ze weer aan het dalen. De energiekosten van 2023 zijn wat vertekend, doordat we over januari 2023 profiteerden van het verlaagd tarief. Zonder het effect van die maatregel waren onze energiekosten in januari 2023 bijna Euro 200 hoger geweest en dan zou 2024 het eerste jaar met een forse daling zijn.
Energievraag
Onze energievraag in januari was zo’n 1.500 kWh voor verwarming, warm water en apparaten. Het grootste gedeelte was nodig voor verwarming. Onze energievraag lag 6% lager dan in januari 2023.
Verwarming
Het stookseizoen is volop bezig en januari 2024 was met 466 gewogen graaddagen kouder dan januari 2023 met 408 gewogen graaddagen.
De kou is terug te zien in ons energiegebruik per gewogen graaddag dat met 1,74 kWh/gewogen graaddag weer boven het langjarig gemiddelde van 1,32 kWh per gewogen graaddag ligt.
Het totale energiegebruik op jaarbasis daalt voor verwarming weer richting de 3.000 kWh. Gecorrigeerd voor weersinvloeden verbruiken we gemiddeld 39% minder energie voor verwarming met onze infraroodpanelen dan met de cv-ketel.
Energieproductie
De energieproductie bestond in januari vooral uit windenergie van onze winddelen en uit warmte van onze warmtepomp. Onze zonnepanelen maakte slechts een klein deel uit van de energieproductie. We kochten afgelopen maand 707 kWh in bij het energiebedrijf. Daarmee komt het seizoensgat op 1.446 kWh.
Conclusie
De energiebesparing van ongeveer 40% door onze infraroodverwarming blijkt nog steeds robuust. Ook dit stookseizoen brengt daar vooralsnog weinig verandering in. Voor wat betreft energiekosten zouden we in januari beter af zijn geweest met een dynamisch contract in plaats van ons huidige vaste contract in combinatie met winddelen. Of dat zo blijft in de rest van dit jaar weet ik niet. Ik weet wel dat we een vast contract hebben tot september, dus tot die tijd profiteren we niet van prijsdalingen op de elektriciteitsmarkt.
Volgens het KNMI was 2023 het natste en warmste jaar sinds ze begonnen zijn met meten. Dat is ook zichtbaar in het aantal gewogen graaddagen, dat met 2.337 ruim een kwart lager ligt dan het klimaatgemiddelde van 3.172 in de periode 1901-1930. Het komt overeen met de verwachtingen toen ik begon met werken: de winters warmer en natter, en de zomers warmer. Het warmere weer heeft ook z’n weerslag op ons energiegebruik. We verbruiken zo’n 1.000 kWh minder voor verwarming door het warmere weer. In totaal hebben we vorig jaar 7.666 kWh elektriciteit gebruikt, wat ons een energierekening van € 1.194 heeft opgeleverd. Omgerekend € 0,16 per kWh, inclusief energiebelasting, vastrecht en btw. Een prijsniveau dat we voornamelijk hebben bereikt doordat het grootste deel van de stroom die we gebruiken geleverd wordt door onze zonnepanelen en winddelen.
Energiekosten
Onze energiekosten zijn iets lager uitgekomen dan ik eind december inschatte. Dat komt vooral doordat onze winddelen in december beter hebben gepresteerd dan in december 2022. Al met al komt onze energierekening uit op €1.194, een maandbedrag van € 99,50. Best netjes gezien alle druk op de energiemarkt. Voor volgend jaar verwacht ik een lichte stijging, tenzij de hoeveelheid wind en zon fors daalt ten opzichte van 2023.
Onderstaande grafiek laat het verloop van onze energierekening sinds 2011 zien. Het valt op dat we op 2021 na onze energierekening behoorlijk stabiel hebben weten te houden.
De hoogte van onze energierekening van 2011 (€1.132) verschilt nauwelijks van de energierekening van 2023 (€1.194). Daar hebben we wel de nodige investeringen in en aanpassingen aan ons huis voor moeten doen. Ten opzichte van de periode 2014-2018 is de energierekening wel met zo’n € 400 gestegen. In 2022 hebben we onze energierekening laten dalen ten opzichte van 2021, best een prestatie als je bedenkt dat de elektriciteitsprijzen in 2022 door het dak gingen (tenzij je een dynamisch contract had).
In bovenstaande grafiek heb ik voor de jaren 2021, 2022 en 2023 daarom met behulp van de gemiddelde groothandelsprijs per maand uitgerekend hoe hoog onze energierekening zou zijn als we een dynamisch energiecontract zouden hebben. Ook heb ik met behulp van de uurdata uit Home Assistant en de uurprijzen op de day-ahead prijs (bron: Energy Charts) uitgerekend hoe hoog onze energierekening zou zijn bij overstap op dynamische tarief.
Ten opzichte van de gekozen strategie om extra winddelen bij te kopen zouden we gemiddeld €9 per jaar extra hebben bespaard. Terwijl we pas in het voorjaar van 2022 extra winddelen bij hebben gekocht.
In 2023 zou onze energierekening €225 hoger zijn geweest bij dynamische tarieven (uitgaande van gemiddelde maandprijzen). Het verschil loopt op naar €330 bij het rekenen met uurdata over 2023. Dat komt met name doordat de opbrengsten van de teruggeleverde zonnestroom dan daalt van €302 (huidige energiecontract) naar €76 (€286 uitgaande van maandgemiddelde prijzen). De kosten van ingekochte stroom dalen ten opzicht van ons huidige contract naar €931 (€898 uitgaande van maandgemiddelde prijzen), maar daar staat ook tegenover dat we dan netto €1.300 aan opbrengsten van onze winddelen zouden missen. In de eerste helft van 2023 hebben we ook geprofiteerd van het verlaagd tarief, wat ons €556 heeft opgeleverd. Zonder het verlaagd tarief zouden we €227 kunnen hebben bespaard met een dynamisch tarief ten opzichte van de gekozen strategie.
Onderstaande grafiek laat duidelijker zien wat het effect van winddelen en een dynamisch contract op onze energiekosten van 2023 is geweest.
Het is duidelijk zichtbaar dat zowel een dynamisch tarief als winddelen onze energierekening kan halveren. Waarbij de winddelen een lagere energierekening tot gevolg hebben gehad dan we met een dynamisch tarief hadden kunnen bereiken. Het interessante vind ik dat het risicoprofiel tussen beide opties fors verschilt. Waar je met een dynamisch tarief een deel van de risico’s overneemt van het energiebedrijf en zelf dus goed moet opletten op wanneer je energie gebruikt en produceert, is dat bij winddelen minder van belang. De profielkosten van winddelen stijgen (volgende jaar zo’n 10 Eurocent per kilowattuur) en goed afstemmen van vraag en aanbod helpt om die stijging te verminderen. Dus de prikkel is ook weer niet volledig afwezig.
Onze winddelen doen daarmee wat ik hoopte: ze verlagen onze energierekening aanzienlijk, ze stabiliseren onze energierekening en ze beperken onze blootstelling aan de grillen van de energiemarkt.
Klimaatimpact op verwarming
De klimaatspiraal van de KNMI laat goed zien hoe de temperatuur zich de afgelopen 120 jaar ontwikkeld heeft en dat de temperatuur oploopt.
Klimaatspiraal Nederland 1901-2023
Dat laat zich ook terugzien in de ontwikkeling van het aantal gewogen graaddagen. De statische kans dat het gemiddelde van de afgelopen 30 jaar voorkomt in een klimaat van begin 20ste eeuw is 0,0000003%. In normale mensentaal: het is zeer onwaarschijnlijk. Het aantal gewogen graaddagen lag in 2023 op 2.337, dat is 26% lager dan in de periode 1901-1930.
Dat heeft ook zo z’n effect op onze behoefte aan verwarming. Die is logischerwijs gedaald. In een gemiddeld klimaatjaar in de periode 1901-1930 zouden we 4.137 kWh aan elektriciteit voor verwarming nodig hebben gehad. In werkelijkheid hebben we afgelopen jaar 3.047 kWh gebruikt. Een stuk minder dan de 6.078 kWh die we aan aardgas verbruikt zouden hebben. Het effect van infraroodverwarming is dus nog steeds meetbaar en is geen eenmalig effect.
Ons energiegebruik is per gewogen graaddag nog steeds gemiddeld 40% lager dan ten tijde van onze cv-ketel. In december is het stookseizoen wel weer volop bezig, wat zichtbaar is in de stijging van ons energiegebruik voor verwarming naar 1,59 kWh/gewogen graaddag. Dat is 4% minder dan in december 2022. December 2023 was met 365 gewogen graaddagen dan ook een stuk warmer dan december 2022 met 473 gewogen graaddagen.
Energiegebruik
Ons bruto energiegebruik inclusief warmte is in 2023 uitgekomen op 10.278 kWh. Dat is 6% meer dan het gemiddelde met infraroodverwarming. Sinds de overstap is ons totale bruto energiegebruik gemiddeld met 17% gedaald. Waarmee we ook in 2023 weer ruim 2.000 NegaWatts scoren.
Het bruto energiegebruik exclusief warmte (dat wat we aan aardgas en elektriciteit gebruiken) is uitgekomen op 7.666 kWh. Dat is 4% lager dan het gemiddelde sinds de overstap op infraroodverwarming. Gemiddeld ligt ons bruto energiebruik exclusief warmte 25% lager sinds we overgestapt zijn op infraroodverwarming.
De aankoop van extra winddelen laat zich vooral terugzien in de ontwikkeling van ons netto-energiegebruik. Bruto energiegebruik minus zelf opgewekte energie. Dat ligt dit jaar op 1.255 kWh. Het laagste ooit. Op maandbasis hebben we van januari tot en met april en van oktober tot en met december meer elektriciteit gebruikt dan geproduceerd. In de eerste vier maanden van het jaar ging het om 909 kWh, in de laatste maanden om 739 kWh. Daar stond tussen april en oktober een overschot aan wind- en zonne-energie van 998 kWh tegenover. Voor het tekort in voor- en najaar is dat een daling ten opzichte van eerdere jaren. Voor het overschot is het een stijging ten opzichte van eerdere jaren, met name veroorzaakt door meer wind in de zomer.
Systeemtechnisch briljant? Zeker niet. We betaalden ons energiebedrijf dan ook een vergoeding voor profielkosten van gemiddeld 5 Eurocent per kWh over de stroomopbrengst van onze winddelen, in 2024 loopt dit op naar 8 a 10 Eurocent per kWh. Voor zonne-energie betalen we niets zichtbaars, vanwege de salderingsregeling.
Wat mij betreft mag de salderingsregeling aangepast worden, zodat het energiebedrijf de kosten van zonnepanelen zichtbaar in rekening kan brengen. Die zou uit twee componenten kunnen bestaan: profielkosten en en een reële vergoeding voor teruggeleverde stroom. Meer als de prijs hoog is en minder als de prijs laag is. Als alle stroom tegen 0 Eurocent zou worden teruggeleverd (wat zeker niet het geval is) kan dat ons financieel de helft aan opbrengsten schelen. Waarmee zonnepanelen nog steeds een zeer gunstige investering zijn. Zeker bij de huidige lage prijzen voor zonnepanelen.
Energieproductie
In 2023 produceerden we in totaal 9.022 kWh. Onze 9 winddelen leverde met 4.324 kWh de meeste energie. Gevolgd door onze warmtepomp en zonneboiler, die samen 2.612 kWh leverden. Onze zonnepanelen leverde 2.087 kWh.
Hiermee produceerde we bijna 80% van ons energiegebruik zelf. Daarnaast bespaarden we 10% op ons energiegebruik door klimaateffecten en namen we 11% van onze energie af van het energiebedrijf.
Een andere manier om naar ons energiegebruik en onze energieproductie te kijken is door deze te vergelijken met de normen voor nieuwbouw. Voor verwarming geld als norm 65 kWh per vierkante meter per jaar (BENG 1). In december zaten we op 50 kWh/m2/jaar. Voor alle gebouwgebonden energie minus duurzaam geproduceerde energie geldt als norm 50 kWh/m2/jaar als norm (BENG 2). We behaalden in 2023 36 kWh/m2/jaar. Tot slot geldt voor nieuwbouw dat tenminste 50% van de gebouwgebonden energie duurzaam geproduceerd moet zijn. We behaalden 52%.
Dit laat zien dat de normen voor nieuwbouw nog steeds niet erg ambitieus zijn. Erg goede zonnepanelen hebben we niet liggen (240 Wp, terwijl de huidige zeker 50% meer opleveren). Ook hebben we met infraroodverwarming en mechanische ventilatie in combinatie met roosters niet de meest zuinige vorm van verwarming en ventilatie.
CO2-uitstoot
Tot slot de wil ik de vaste critici van ‘het gaat toch om CO2-reductie’ nog graag ter wille zijn. Wederom heb ik onze CO2-uitstoot op 5 verschillende manieren berekend. Onderstaande tabel geeft de uitkomsten weer.
Zoals te zien is in de tabel is er slechts 1 methode die gemiddeld nog een kleine stijging met 4kg laat zien t.o.v. verwarmen met aardgas. Wanneer gekeken wordt naar de resultaten over 2023, dan laten alle 5 methoden een daling van onze CO2-uitstoot zien. Dus zelfs als CO2-reductie je drijfveer is dan is de door ons gekozen strategie voor verduurzaming van onze woning een overweging waard. Je kan onze vier etappen hier vinden:
