Krispy's blog

Blog

  • Oktober 2015 energieverbruik en opwekking

    November, dus tijd voor een update van ons energieverbruik. Ons netto energieverbruik ligt voor de eerste 10 maanden van 2015 op iets meer dan 4.000 kWh, dat is inclusief ons gasverbruik. Daarmee blijven we dicht in de buurt van het energieverbruik in 2014. Waarbij ik niet heb gecorrigeerd voor weersinvloeden.

    201510_totaal_energieverbruik_kWh_2011-2015
    Energieverbruik 2011-2015, cumulatief per maand.

    Ook de variabele energiekosten blijven redelijk gelijk. Inmiddels zitten we iets boven de 400 Euro, vooral door een hoger energieverbruik in april.

    201510_variabele_energierekening_2011-2015

    Het voortschrijdend gemiddelde energieverbruik over de laatste 12 maanden ligt redelijk constant op zo’n 11.000 kWh, waarvan 600 tot 700 m3 aardgas is. Dat blijft het eerste dat ik verder wil verlagen. Ons elektriciteitsverbruik dekken we nog steeds volledig af met eigen opwekking van onze winddelen en onze zonnepanelen. Dus we hebben ook geen last van de heisa over het kopen van groene stroom die soms niet zo groen blijkt. Wat dat betreft is opwekking in eigen bezit of via een (lokale) energiecoöperatie een aanrader. Al ben ik als bestuurslid van het Schiedams Energie Collectief bevooroordeeld.

    201510_12_maands_energieverbruik_kwh

    Als ik het energieverbruik corrigeer voor weeromstandigheden en voor het aantal vierkante meter dat ons huis groot is blijkt dat 2013 toch niet zo’n grote uitschieter was als de totale energieverbruiksgrafiek laat zien. De werkelijke trendbreuk in ons energieverbruik vind in 2013 plaats, ondanks dat de energierekening en het totale energieverbruik toen meer op 2011 en 2012 leken. Ons energieverbruik is nog steeds hoog als je het vergelijkt met nul-op-de-meter woningen, maar goed je houdt altijd baas boven baas.

    201510_totaal_energieverbruik_kWh_m2_graaddag_2011-2015

    kk

  • Een nul op de meter renovatie?

    De afgelopen maanden is gasloos wonen meerdere keren in het nieuws geweest en wie de afgelopen jaren Ons Huis Verdient het op RTL4 wel eens bekeken heeft weet dat er een nieuwe wind door de bouw- en installatiewereld waait. De wind van nul-op-de-meter, afgekort NOM-woningen. Tijd om wat dieper in te gaan op wat huizenbezitters te wachten staat en hoe de praktijk zich verhoudt tot de theorie. Dat laatste doe ik aan de hand van een voorbeeld uit de sociale huursector, omdat daar al meer nul-op-de-meter woningen gerealiseerd zijn. De getallen zijn niet helemaal representatief voor koopwoningen, maar het geeft wel een beeld van de energetische effecten.

    Wat is een nul-op-de-meter woning?

    Bij een nul-op-de-meter woning zijn alle in- en uitgaande energiestromen op jaarbasis in balans. Dat wil zeggen dat de woning op jaarbasis voldoende energie oplevert voor ruimteverwarming, warm tapwater gebruik, ventileren, het gebruik van alle huishoudelijke en overige elektrische apparatuur inclusief verlichting. De som van opwekking en verbruik is op jaarbasis dus nul.

    Een nul-op-de-meter renovatie garandeert niet alleen grote stappen op het gebied van energiebesparing, maar ook een gezond en comfortabel binnenmilieu. Voor koopwoningen wordt de garantietermijn in lijn gebracht met de bijbehorende financiering. Voor koopwoningen is dat in de meeste gevallen dus 30 jaar, bij huurwoningen worden daar andere afspraken over gemaakt.

    20150630_110535

    De rekening

    De gemiddelde energierekening van een label E-G woning bedraagt €175 per maand. Dit vertegenwoordigt een investeringswaarde van zo’n €45.000,=. Met dit bedrag kan een nul-op-de-meter renovatie gefinancierd worden, want volgens Jan Willem van de Groep heeft onderzoek van Energiesprong uitgewezen dat zo’n 50 tot 70% van dat bedrag kan worden beschouwd als toegenomen waarde. De daadwerkelijke kosten van een nul-op-de-meter renovatie kunnen hoger of lager uitvallen, afhankelijk van de energielasten voor de renovatie, eventuele aanvullende wensen, gebouweigenschappen en het gekozen concept. Op de site Woningconcepten.nl zijn al verschillende voorbeelden van nul op de meter concepten te vinden. Daar zal je zien dat de kosten per aanbieder verschillen. Bij Ons Huis Verdient Het kun je een check uitvoeren om te zien of je huis geschikt is voor een nul op de meter renovatie.

    NOM nieuwbouwwoning

    Bij het bouwen van een nieuwbouwwoning volgens de principes van nul op de meter woningen bedragen de meerkosten ongeveer €15.000,= Wie bij nieuwbouw niet kiest voor nul-op-de-meter koopt naar mijn mening dan ook een kat in de zak!

    Oorsprong

    Nul-op-de-meter is aanvankelijk opgezet door Platform31 en het programma Energiesprong voor de sociale huursector. Verschillende woningbouwcorporaties en bouwbedrijven hebben zich verenigd in het programma Stroomversnelling Huur met als ambitie om in eerste instantie 11.000 woningen naar nul-op-de-meter te renoveren. Voor rijtjeswoningen is de fase van pilotwoningen in de huursector inmiddels voorbij en worden de eerste grotere projecten gerealiseerd. Bij hoogbouw in de huursector en koopwoningen gaat het nog wel om pilotwoningen.

    Praktijkvoorbeeld sociale huurwoningen Soesterberg, BAM

    Voor de zomer was ik op uitnodiging van Sjoerd Klijn Velderman, hoofd business development koninklijke BAM, in Soesterberg om het resultaat te bezichtigen van één van de eerste wijken waar BAM werkt aan opschaling van hun nul-op-de-meter renovatieconcept. BAM richt zich bij nul op de meter renovatie niet op eigenaren van individuele koopwoningen. Het betrof dan ook sociale woningbouw, rijtjeshuizen uit de jaren zestig. Het type huis dat geteisterd wordt door tocht en vocht. In het BAM concept NOM woningen komen verschillende trends samen. De woningen worden veel energiezuiniger en comfortabeler, de strategie richting bewoners gaat van 70% handtekeningen ophalen naar graag of niet (dus 100% voor), en het bouwproces wordt tegelijkertijd industriëler en meer geënt op de filosofie van LEAN-bouwen.

    Renovatieperiode

    Om een beeld te geven van de snelheid van bouwen: met 2 ploegen van 6 man wordt in 10 tot 15 werkdagen een blok van 9 woningen naar nul-op-de-meter gerenoveerd. BAM vervangt in die tijd de buitenschil, de verwarmingsinstallatie, de badkamer, de keuken en het toilet. In 2 dagen wordt de buitenschil van een woning verwijderd en opnieuw geplaatst en een woning zit maximaal 2 uur zonder verwarming. Dat betekent dat bewoners hun huis tijdens de renovatie niet uit hoeven. Ter vergelijking het renoveren van onze badkamer duurde vorig jaar 2 weken. Tijdens deze periode konden we de badkamer niet gebruiken. In Soesterberg pakt BAM 72 woningen aan. In Heerhugowaard zijn 55 woningen naar nul-op-de-meter gerenoveerd, de volgende 50 tot 100 staan voor 2016 gepland.

    .20150630_091743

    Energieverbruik

    De woningen in Soesterberg zijn 78 m2. Het totale elektriciteitsverbruik van de woningen na renovatie bedraagt 4.848 kWh per jaar. De opbouw van de energiebundel is te zien in onderstaande tabel.

    Tabel 1: opbouw energiebundel
    Elektriciteitsvraag Hoeveelheid
    Lucht-Water warmtepomp (ruimteverwarming) 764 kWh
    Lucht-Water warmtepomp (warm tapwater) 1290 kWh
    Kooktoestel 251 kWh
    Ventilatie 394 kWh
    Verlichting 408 kWh
    Koelkast 333 kWh
    Wasdroger 204 kWh
    Wasmachine 170 kWh
    Vriezer 163 kWh
    Overige apparaten 245 kWh
    Televisies 150 kWh
    Audio-video 143 kWh
    Vaatwasser 143 kWh
    ICT 136 kWh
    Stofzuiger 54 kWh
    Totaal 4848 kWh

    De bewoners krijgen een energiebundel waarmee ze gegarandeerd 40 minuten per dag kunnen douchen en waarmee ze de thermostaat het hele jaar door op 20 graden Celsius kunnen zetten. Uitgaande van 2.951 graaddagen, het gemiddeld aantal graaddagen in De Bilt van 1981-2010 volgens het Meteorologische gegevens in Nederland, betekent dat een energieverbruik voor ruimteverwarming van 0,26 kWh/graaddag. Ter vergelijking in mijn jaren 90 woning met HR-ketel is het energieverbruik in de periode januari 2011 t/m april 2014 gemiddeld 2,29 kWh/graaddag. Ook per vierkante meter ligt het energieverbruik voor ruimteverwarming van de nul-op-de-meter woning met 10 kWh/m2 veel lager dan van mijn eigen woning (71 kWh/m2).

    Het energieverbruik van de woningen in Soesterberg wordt gemonitord, bewoners krijgen ondersteuning om binnen hun energiebundel te blijven en de woningbouwcorporatie krijgt op bevoegd niveau inzicht in het energieverbruik en de energieopbrengst van de woningen.

    De woningen worden van daken met geïntegreerde zonnepanelen voorzien, de berekende elektriciteitsopbrengst hiervan is 5.137 kWh per jaar. Hierbij is rekening gehouden met een degeneratie van de zonnepanelen met 0,6% per jaar. De praktijkopbrengst van de zonnepanelen in het eerste jaar is hoger. Hogere energieopbrengsten of lager energieverbruik is een meevaller voor de bewoner.

    Alles rozengeur en maneschijn aan nul-op-de-meter?

    Nul-op-de-meter is een mooi en aansprekend concept. Dat neemt niet weg dat er nog aandachtspunten zijn.

    Een aandachtspunt voor de bouwers is dat de kosten nu vaak nog boven de €45.000,= liggen, al stelt Urgenda dat nul-op-de-meter nu al kan voor €35.000,=. De prijsdaling van warmtepompen en zonnepanelen draagt bij aan het betaalbaarder maken van nul-op-de-meter. Buiten de hardware verwachten bouwers veel van industrialisatie en van schaalvoordelen bij een groeiend volume.

    Voor bewoners die een nul-op-de-meter renovatie overwegen is de bouwkwaliteit van de aanbieder die ze kiezen een belangrijk aandachtspunt. Resultaten monitoring NOM woningen laten zien dat dit essentieel is om tot een goed resultaat te komen. Waarbij met name oververhitting in de zomer een aandachtspunt is. Voor de nul-op-de-meter woningen die BAM heeft gerealiseerd geldt dat deze na renovatie niet warmer zijn in de zomer dan in de oorspronkelijke situatie. BAM richt zich echter niet op de particuliere woningbezitter.

    Een ander aandachtspunt is de mogelijke aanpassing van de huidige salderingsregeling voor kleinverbruikers na 2020. Momenteel mogen kleinverbruikers de elektriciteit die ze op jaarbasis opwekken aftrekken van het elektriciteitsverbruik op jaarbasis, waarbij ze zowel het leveringstarief als de energiebelasting volledig terugkrijgen. Na 2020 wordt deze regeling mogelijk aangepast met een overgangsregeling voor bestaande gevallen. Het afschaffen van de huidige salderingsregeling heeft gevolgen voor de hoogte van de energierekening van een nul-op-de-meter woning en dus ook voor de business case. Het precieze effect is onduidelijk, maar zal groter zijn voor woningen die meer energie verbruiken.

    Een woningbezitter die een nul-op-de-meter renovatie overweegt doet er dan ook beter aan om zich niet blind te staren op de lagere energierekening, maar ook de kwalitatieve voordelen van een nul-op-de-meter woning mee te wegen in de beslissing. Zo levert een nul-op-de-meter renovatie een comfortabelere woning op, waarvan de gebouwschil en de installaties weer state of the art zijn en jaren mee kunnen.

    Met dank aan BAM en haar medewerkers voor het beschikbaar stellen van informatie over nul-op-de-meter renovaties en kritisch meelezen op de inhoud en vorm van het artikel.

    Dit bericht is eerder gepubliceerd op Olino.org.

  • Verbiedt Provincie Zuid-Holland ontgassen van benzeen houdende stoffen?

    Begin oktober schreef ik op Sargasso dat de Provincie Zuid-Holland het ontgassen van benzeen houdende stoffen per 1 januari 2016 verbiedt. Inmiddels is het nieuwsbericht waarop mijn stuk gebaseerd was wegens ‘fouten’ van de site van de provincie verwijderd. Onduidelijk is nog wat de aard van de fouten is, zelfs is niet duidelijk of de fout de uitbreiding betreft van het verbod op varend ontgassen met producten die 10% of meer benzeen bevatten (UN 1267, 1268, 1863, 1993 en 3295).
    Update 26 oktober 2015: Nathalie Harder, Bestuursadviseur gedeputeerde Rik Janssen, geeft in een reactie aan dat uitbreiding van het verbod op varend ontgassen met producten die 10% of meer benzeen bevatten (UN 1267, 1268, 1863, 1993 en 3295) per 1 januari 2016 doorgaat.

    Voor het ontgassen van benzeen (en benzeen houdende stoffen) bestonden volgens het oorspronkelijke bericht van de provincie de volgende alternatieven:

    • Verantwoorde verwerking met een ontgassingsinstallatie
    • Het schip voorzien van dezelfde lading; ontgassen is dan niet nodig (deductievaart)
    • Het schip voorzien van een compatibele lading (dit houdt in dat de achter gebleven restdampen niet negatief werken); ontgassen is dan ook niet nodig.

    Stil liggend ontgassen is al verboden en alleen toegestaan in de Geulhaven van de Botlek in Rotterdam met een daarvoor bestemde voorziening.

    Open waanlink

  • Klimaatzaak Pakistan

    Na de uitspraak in de klimaatzaak van Urgenda tegen de staat is er een nieuwe rechterlijke uitspraak. Dit keer van een rechter in Pakistan. Daar moet de overheid niet alleen beter klimaatbeleid gaan voeren, maar ook een commissie benoemen met personen die de uitvoer daarvan gaan controleren. Zeg maar een deltacommissaris voor klimaatbeleid.

    A feisty Pakistani judge recently directed the government to enforce its climate change policy and establish a climate change commission to oversee the process. He also ordered government representatives to appear before the court to explain what was being done to meet the country’s climate challenges.

    And he wasn’t done; in a second ruling, the judge named 21 people to the commission. He raised issues such as adaptation measures in the water and agricultural sectors, changes in how rivers flow, land degradation and extreme weather events.

    Open waanlink

    Dit bericht is eerder als waanlink op Sargasso gepubliceerd.

  • Oproep klimaatzaak tegen Amerikaanse energiebedrijven & lobbyisten

    In Amerika liggen fossiele energiebedrijven en hun lobbyisten in toenemende mate onder vuur. Al langere tijd wordt hun aanpak vergeleken met de wijze waarop de tabaksindustrie kennis over het gevaar van roken bijna 50 jaar lang heeft bestreden. Nu liggen er ook oproepen om de deze lobby aan te pakken op de wijze waarop de tabaksindustrie is aangepakt.

    De Amerikaanse  Senator Sheldon Whitehouse heeft opgeroepen tot het aanpakken van de energiebedrijven en aanverwante lobby-organisaties via de RICO (Racketeer Influenced and Corrupt Organizations Act) wet. Een aanpak die eerder succesvol is gebruikt om een einde te maken aan de twijfel die de tabaksindustrie en aanverwante lobby-organisaties zaaiden over de schadelijkheid van (passief) roken.

    Amerikaanse wetenschappers hebben zich inmiddels bij de oproep van senator Whitehouse aangesloten via een gezamenlijke brief aan president Obama, procureur generaal Lynch en directeur Holdren van het Office of Science and Technology Policy. 

    De oproepen volgen op onthulling dat Exxon wetenschappers in interne documenten uit septermber 1982 de expert consensus over door mensen veroorzaakte klimaatverandering als volgt samenvatten:

    The consensus is that a doubling of atmospheric CO2 from its pre-industrial revolution value would result in an average global temperature rise of (3.0 ± 1.5)°C … There is unanimous agreement in the scientific community that a temperature increase of this magnitude would bring about significant changes in the earth’s climate, including rainfall distribution and alterations in the biosphere … the results of our research are in accord with the scientific consensus on the effect of increased atmospheric CO2 on climate.

    Als de Amerikaanse overheid daadwerkelijk besluit het onderzoek op te starten is dat het derde traject dat gaat lopen. Na de uitspraak in 2007 van het Amerikaanse hogerechtshof in Massachusetts vs EPA dat CO2 een vervuilende stof is in het licht van de Amerikaanse Clean Air Act en de uitstoot daarom door EPA gereguleerd moet worden en de uitspraak in Washington in een zaak aangespannen door Our Children’s Trust dat de staat op wetenschap gestoelde doelstellingen moet hanteren in het klimaatbeleid.

    Ook in de rest van de wereld wordt niet stilgezeten als het gaat om de nemen van juridische stappen. Zo heeft bv. een Peruaanse boer RWE aangeklaagd voor 0,47% van de kosten voor klimaatadaptatie, omdat RWE goed is voor 0,47% van de mondiale klimaatemissies tussen 1751 en 2010.

    Tot slot nog de link naar het hele onderzoeksdossier Exxon the road not taken van InsideClimatenews.

    Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

  • Op naar de 500 (of meer) klimaatmaatregelen

    Welke oplossingen zie jij om verdere klimaatverandering tegen te gaan? Hoe blijven we onder de twee graden temperatuurstijging op aarde? Jij mag het zeggen want op het Klimaatplein ben jij nu even de baas. Met de actie “Hoe ziet jouw klimaatakkoord eruit?” verzamelden we al 400 maatregelen. Maar we willen er 500! Doe je mee?

    Eind van dit jaar vindt de belangrijke klimaattop in Parijs plaats. Regeringsleiders gaan dan met elkaar in gesprek en komen hopelijk tot de conclusie dat drastische maatregelen tegen klimaatverandering nodig zijn. Willen we de aarde sociaal, ecologisch en economisch in tact houden, dan moeten we onder de twee graden extra opwarming van de aarde blijven.

    Hoe ziet jouw klimaatakkoord eruit?

    Op het Klimaatplein formuleerden al velen hun oplossingen voor het klimaatprobleem. Een hogere prijs voor fossiele brandstoffen, meer energiebesparende maatregelen, ruimte voor duurzaamheid in het onderwijs en nog veel meer. Wil ook jij een bijdrage aan dit klimaatakkoord leveren? Beschrijf dan jouw drie maatregelen op de klimaatakkoord-pagina van Klimaatplein.com. Alle inzendingen vormen tezamen een voorstel voor een klimaatakkoord. Dit voorstel, met dan hopelijk 500 maatregelen, wil Klimaatplein voor aanvang van de belangrijke klimaattop in Parijs overhandigen aan staatssecretaris Mansveld van Milieu.

  • Dieselgate

    ANALYSE, DATA – Al een week lang groeit het schandaal rond de emissie van Volkswagen diesels en inmiddels rond alle diesels. In de praktijk blijken ze niet alleen minder zuinig dan geclaimd, maar ook veroorzaken ze veel meer luchtverontreiniging dan mag van de norm. Op zich geen nieuws, staatssecretaris Van Geel drong al aan op betere testen in Brussel. Wat wel nieuw is is dat duidelijk wordt dat autobedrijven niet alleen de randjes van de wet opzochten, maar daar ook overheen gingen. Zo zeer zelfs dat de Duitse transportraad een ultimatum heeft gesteld aan Volkswagen: voor 7 oktober een oplossing of anders een verkoopverbod voor de betreffende modellen.

    Volkswagen heeft inmiddels bekend gemaakt dat er in Duitsland zo’n 3 miljoen sjoemel diesels rondrijden met te hoge luchtverontreinigende emissies. Voor Nederland heeft Datagraver uitgerekend dat het sinds 2009 (startjaar Euro VI normering) om ruim 700.000 duizend personenauto’s gaat, die nu nog op de weg rijden.

    Aantal verkochte diesels naar merk 2009 tot 2015
    Aantal verkochte diesels naar merk 2009 tot 2015

    Wanneer de selectie beperkt wordt tot de diesels van merken die momenteel verdacht zijn gaat het volgens Datagraver om een kleine 330.000 personenauto’s.

    Verkochte diesels, geselecteerde merken.
    Verkochte diesels, geselecteerde merken.

    Inmiddels is in Duitsland duidelijk dat het bij Volkswagen ook om bestelbussen gaat en dat mogelijk ook ander merken betrokken zijn. Volkswagen Nederland heeft vorige week bekend gemaakt dat 160.000 personen en bedrijfsauto’s terug geroepen gaan worden.

    Effect op luchtkwaliteit

    Uitgaande van het gemiddeld aantal kilometers dat een automobilist per jaar rijd en de overschrijding van een factor 5 zoals De Volkskrant die noemt gaat het inmiddels om 4,7 miljoen kilo extra stikstofoxide (NOx) uitstoot per jaar. De werkelijke emissie van NOx kan veel hoger oplopen. Een rapport van TNO uit 2013 spreekt over spreidingen tussen praktijkemissies en testemissies van 10% tot 1000%.

    Doordat Nederland in luchtkwaliteitsmodellen rekent met de praktijkemissies en niet met de officiële emissies valt het effect op de officiële cijfers misschien mee. Daar staat tegenover dat het voor gemeentes die de afgelopen jaren sloop- en nieuwkoop regelingen hadden voor oude diesels (zoals bv. Rotterdam en Utrecht) een hard gelag moet zijn dat de gemaakte kosten nauwelijks tot niet bijdragen aan schonere lucht voor hun bewoners.

    Effect voor schatkist

    Iedere auto veroorzaakt CO2-uitstoot. Hoe meer, hoe hoger de belasting. Hoe schoner de uitstoot, hoe gunstiger de aanschaf. De hoogte van de belasting op de aanschaf van nieuwe auto s wordt berekend in grammen CO2-uitstoot per kilometer. Een serieuze schatting van wat de staatskas nu misloopt, staat in het rapport From Laboratory To Road van TNO en het instituut ICCT. Voor Nederland kan het bedrag oplopen tot meer dan 3,4 miljard Euro per jaar. Voor de periode 2009 tot en met 2015 gaat het dan om 23,8 miljard Euro. Een serieus bedrag, waarbij de 6 miljard voor elektrische auto’s in het niet valt…

    Effect voor klimaatdoelstelling

    Naast het financiële effect en de impact op luchtkwaliteit is er ook een effect op de klimaatemissies. Volgens de onderzoekers wordt de CO2 reductie van personenauto’s van de afgelopen 10 jaar gehalveerd door het hogere praktijkverbruik. Uitgaande van 450 Euro extra brandstofkosten per jaar en een brandstofprijs van 1,50 per liter gaat het om 0,6 megaton CO2 per jaar extra emissie.

    Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.

  • Australische kolenindustrie begaat PR blunder van het jaar

    De Australische kolenindustrie heeft deze week een nieuwe promotiecampagne voor kolen gelanceerd, compleet met website en hashtag: #coalisamazing. Het goede nieuws voor de kolenindustrie is dat de campagne viraal is gegaan. Het slechte nieuws dat de hashtag binnen korte tijd volledig was gekaapt door tegenstanders van de kolenindustrie.

    Open waanlink

    Dit bericht is eerder gepubliceerd als waanlink op Sargasso.

  • Provincie Zeeland gaat geen provinciaal ontgasverbod instellen

    Het dagelijks provinciebestuur van Zeeland wil het ontgassen van benzeen door binnenvaartschepen in Zeeland niet verbieden. Gedeputeerde De Reu wijst naar Den Haag voor een landelijke aanpak. De fracties van GroenLinks, SP, PvdA en PVV, nemen volgens de Provinciale Zeeuwse Courant de suggestie van gedeputeerde De Reu over om aan de eigen Tweede Kamerfractie te vragen druk uit te oefenen op staatssecretaris Mansveld voor een landelijk verbod op ontgassen van benzeen.

    Zie ook mijn eerdere berichtgeving over ontgassen.

    Open waanlink

    Dit bericht is eerder geplaatst als open waanlink als onderdeel van mijn dossier ontgassen op Sargasso.

  • Kabinet tekent hoger beroep aan in Klimaatzaak

    Staatssecretaris Mansveld heeft vorige week in een brief aan de Tweede Kamer laten weten dat het Kabinet in beroep gaat tegen de uitspraak van de rechter in de Klimaatzaak. De staat voert het vonnis wel uit en onderzoekt welke maatregelen hiervoor genomen moeten worden.

    Als argumenten voor een hoger beroep voert het Kabinet zekerheid en eenheid in de rechtsvorming aan. Verder stelt het Kabinet:

    In de uitspraak heeft de rechter voor het eerst overwogen dat de zorgplicht van de overheid een bepaalde minimale reductie van broeikasgassen in 2020 vereist. Het kabinet zet vraagtekens bij de omvang van de toetsing door de rechter van de aan de overheid toekomende beleidsruimte en de daarmee gepaard gaande afweging van uiteenlopende belangen. Aarzelingen zijn er ook over de wijze waarop de rechter daarbij het internationaal recht betrekt. Het gaat ondermeer om de vraag of internationale verdragen en afspraken, zoals het Kyoto Protocol, die zich niet rechtstreeks tot burgers richten en die open normen bevatten op deze wijze kunnen doorwerken in het Nederlands recht. Tevens wil het kabinet een oordeel van een hoger rechtscollege over de wijze van invulling van de zorgvuldigheidsnorm.

    Hoger beroep hoeft niet slecht te zijn voor Urgenda. Het biedt Urgenda bv. de mogelijkheid om ook in beroep te gaan om niet ingewilligde eisen te laten heroverwegen in hoger beroep. Het is op moment van schrijven nog onduidelijk of Urgenda ook hoger beroep aantekent.

    Open waanlink

    Toevoeging 8 september: inmiddels wordt van verschillende kanten gepleit om niet in hoger beroep te gaan, maar in cassatie. Daarmee zou het Kabinet zich neerleggen bij de uitspraak dat er meer CO2 reductie nodig is en tegelijkertijd juridisch bezwaar kunnen aantekenen tegen de wijze waarop dit door Urgenda en haar mede-eisers geforceerd is.

    Dit bericht is een bewerking van een eerder gepubliceerd als open waanlink op Sargasso.