Een nul op de meter renovatie?

De afgelopen maanden is gasloos wonen meerdere keren in het nieuws geweest en wie de afgelopen jaren Ons Huis Verdient het op RTL4 wel eens bekeken heeft weet dat er een nieuwe wind door de bouw- en installatiewereld waait. De wind van nul-op-de-meter, afgekort NOM-woningen. Tijd om wat dieper in te gaan op wat huizenbezitters te wachten staat en hoe de praktijk zich verhoudt tot de theorie. Dat laatste doe ik aan de hand van een voorbeeld uit de sociale huursector, omdat daar al meer nul-op-de-meter woningen gerealiseerd zijn. De getallen zijn niet helemaal representatief voor koopwoningen, maar het geeft wel een beeld van de energetische effecten.

Wat is een nul-op-de-meter woning?

Bij een nul-op-de-meter woning zijn alle in- en uitgaande energiestromen op jaarbasis in balans. Dat wil zeggen dat de woning op jaarbasis voldoende energie oplevert voor ruimteverwarming, warm tapwater gebruik, ventileren, het gebruik van alle huishoudelijke en overige elektrische apparatuur inclusief verlichting. De som van opwekking en verbruik is op jaarbasis dus nul.

Een nul-op-de-meter renovatie garandeert niet alleen grote stappen op het gebied van energiebesparing, maar ook een gezond en comfortabel binnenmilieu. Voor koopwoningen wordt de garantietermijn in lijn gebracht met de bijbehorende financiering. Voor koopwoningen is dat in de meeste gevallen dus 30 jaar, bij huurwoningen worden daar andere afspraken over gemaakt.

20150630_110535

De rekening

De gemiddelde energierekening van een label E-G woning bedraagt €175 per maand. Dit vertegenwoordigt een investeringswaarde van zo’n €45.000,=. Met dit bedrag kan een nul-op-de-meter renovatie gefinancierd worden, want volgens Jan Willem van de Groep heeft onderzoek van Energiesprong uitgewezen dat zo’n 50 tot 70% van dat bedrag kan worden beschouwd als toegenomen waarde. De daadwerkelijke kosten van een nul-op-de-meter renovatie kunnen hoger of lager uitvallen, afhankelijk van de energielasten voor de renovatie, eventuele aanvullende wensen, gebouweigenschappen en het gekozen concept. Op de site Woningconcepten.nl zijn al verschillende voorbeelden van nul op de meter concepten te vinden. Daar zal je zien dat de kosten per aanbieder verschillen. Bij Ons Huis Verdient Het kun je een check uitvoeren om te zien of je huis geschikt is voor een nul op de meter renovatie.

NOM nieuwbouwwoning

Bij het bouwen van een nieuwbouwwoning volgens de principes van nul op de meter woningen bedragen de meerkosten ongeveer €15.000,= Wie bij nieuwbouw niet kiest voor nul-op-de-meter koopt naar mijn mening dan ook een kat in de zak!

Oorsprong

Nul-op-de-meter is aanvankelijk opgezet door Platform31 en het programma Energiesprong voor de sociale huursector. Verschillende woningbouwcorporaties en bouwbedrijven hebben zich verenigd in het programma Stroomversnelling Huur met als ambitie om in eerste instantie 11.000 woningen naar nul-op-de-meter te renoveren. Voor rijtjeswoningen is de fase van pilotwoningen in de huursector inmiddels voorbij en worden de eerste grotere projecten gerealiseerd. Bij hoogbouw in de huursector en koopwoningen gaat het nog wel om pilotwoningen.

Praktijkvoorbeeld sociale huurwoningen Soesterberg, BAM

Voor de zomer was ik op uitnodiging van Sjoerd Klijn Velderman, hoofd business development koninklijke BAM, in Soesterberg om het resultaat te bezichtigen van één van de eerste wijken waar BAM werkt aan opschaling van hun nul-op-de-meter renovatieconcept. BAM richt zich bij nul op de meter renovatie niet op eigenaren van individuele koopwoningen. Het betrof dan ook sociale woningbouw, rijtjeshuizen uit de jaren zestig. Het type huis dat geteisterd wordt door tocht en vocht. In het BAM concept NOM woningen komen verschillende trends samen. De woningen worden veel energiezuiniger en comfortabeler, de strategie richting bewoners gaat van 70% handtekeningen ophalen naar graag of niet (dus 100% voor), en het bouwproces wordt tegelijkertijd industriëler en meer geënt op de filosofie van LEAN-bouwen.

Renovatieperiode

Om een beeld te geven van de snelheid van bouwen: met 2 ploegen van 6 man wordt in 10 tot 15 werkdagen een blok van 9 woningen naar nul-op-de-meter gerenoveerd. BAM vervangt in die tijd de buitenschil, de verwarmingsinstallatie, de badkamer, de keuken en het toilet. In 2 dagen wordt de buitenschil van een woning verwijderd en opnieuw geplaatst en een woning zit maximaal 2 uur zonder verwarming. Dat betekent dat bewoners hun huis tijdens de renovatie niet uit hoeven. Ter vergelijking het renoveren van onze badkamer duurde vorig jaar 2 weken. Tijdens deze periode konden we de badkamer niet gebruiken. In Soesterberg pakt BAM 72 woningen aan. In Heerhugowaard zijn 55 woningen naar nul-op-de-meter gerenoveerd, de volgende 50 tot 100 staan voor 2016 gepland.

.20150630_091743

Energieverbruik

De woningen in Soesterberg zijn 78 m2. Het totale elektriciteitsverbruik van de woningen na renovatie bedraagt 4.848 kWh per jaar. De opbouw van de energiebundel is te zien in onderstaande tabel.

Tabel 1: opbouw energiebundel
Elektriciteitsvraag Hoeveelheid
Lucht-Water warmtepomp (ruimteverwarming) 764 kWh
Lucht-Water warmtepomp (warm tapwater) 1290 kWh
Kooktoestel 251 kWh
Ventilatie 394 kWh
Verlichting 408 kWh
Koelkast 333 kWh
Wasdroger 204 kWh
Wasmachine 170 kWh
Vriezer 163 kWh
Overige apparaten 245 kWh
Televisies 150 kWh
Audio-video 143 kWh
Vaatwasser 143 kWh
ICT 136 kWh
Stofzuiger 54 kWh
Totaal 4848 kWh

De bewoners krijgen een energiebundel waarmee ze gegarandeerd 40 minuten per dag kunnen douchen en waarmee ze de thermostaat het hele jaar door op 20 graden Celsius kunnen zetten. Uitgaande van 2.951 graaddagen, het gemiddeld aantal graaddagen in De Bilt van 1981-2010 volgens het Meteorologische gegevens in Nederland, betekent dat een energieverbruik voor ruimteverwarming van 0,26 kWh/graaddag. Ter vergelijking in mijn jaren 90 woning met HR-ketel is het energieverbruik in de periode januari 2011 t/m april 2014 gemiddeld 2,29 kWh/graaddag. Ook per vierkante meter ligt het energieverbruik voor ruimteverwarming van de nul-op-de-meter woning met 10 kWh/m2 veel lager dan van mijn eigen woning (71 kWh/m2).

Het energieverbruik van de woningen in Soesterberg wordt gemonitord, bewoners krijgen ondersteuning om binnen hun energiebundel te blijven en de woningbouwcorporatie krijgt op bevoegd niveau inzicht in het energieverbruik en de energieopbrengst van de woningen.

De woningen worden van daken met geïntegreerde zonnepanelen voorzien, de berekende elektriciteitsopbrengst hiervan is 5.137 kWh per jaar. Hierbij is rekening gehouden met een degeneratie van de zonnepanelen met 0,6% per jaar. De praktijkopbrengst van de zonnepanelen in het eerste jaar is hoger. Hogere energieopbrengsten of lager energieverbruik is een meevaller voor de bewoner.

Alles rozengeur en maneschijn aan nul-op-de-meter?

Nul-op-de-meter is een mooi en aansprekend concept. Dat neemt niet weg dat er nog aandachtspunten zijn.

Een aandachtspunt voor de bouwers is dat de kosten nu vaak nog boven de €45.000,= liggen, al stelt Urgenda dat nul-op-de-meter nu al kan voor €35.000,=. De prijsdaling van warmtepompen en zonnepanelen draagt bij aan het betaalbaarder maken van nul-op-de-meter. Buiten de hardware verwachten bouwers veel van industrialisatie en van schaalvoordelen bij een groeiend volume.

Voor bewoners die een nul-op-de-meter renovatie overwegen is de bouwkwaliteit van de aanbieder die ze kiezen een belangrijk aandachtspunt. Resultaten monitoring NOM woningen laten zien dat dit essentieel is om tot een goed resultaat te komen. Waarbij met name oververhitting in de zomer een aandachtspunt is. Voor de nul-op-de-meter woningen die BAM heeft gerealiseerd geldt dat deze na renovatie niet warmer zijn in de zomer dan in de oorspronkelijke situatie. BAM richt zich echter niet op de particuliere woningbezitter.

Een ander aandachtspunt is de mogelijke aanpassing van de huidige salderingsregeling voor kleinverbruikers na 2020. Momenteel mogen kleinverbruikers de elektriciteit die ze op jaarbasis opwekken aftrekken van het elektriciteitsverbruik op jaarbasis, waarbij ze zowel het leveringstarief als de energiebelasting volledig terugkrijgen. Na 2020 wordt deze regeling mogelijk aangepast met een overgangsregeling voor bestaande gevallen. Het afschaffen van de huidige salderingsregeling heeft gevolgen voor de hoogte van de energierekening van een nul-op-de-meter woning en dus ook voor de business case. Het precieze effect is onduidelijk, maar zal groter zijn voor woningen die meer energie verbruiken.

Een woningbezitter die een nul-op-de-meter renovatie overweegt doet er dan ook beter aan om zich niet blind te staren op de lagere energierekening, maar ook de kwalitatieve voordelen van een nul-op-de-meter woning mee te wegen in de beslissing. Zo levert een nul-op-de-meter renovatie een comfortabelere woning op, waarvan de gebouwschil en de installaties weer state of the art zijn en jaren mee kunnen.


Met dank aan BAM en haar medewerkers voor het beschikbaar stellen van informatie over nul-op-de-meter renovaties en kritisch meelezen op de inhoud en vorm van het artikel.

Dit bericht is eerder gepubliceerd op Olino.org.

15 thoughts on “Een nul op de meter renovatie?”

  1. Mooi verhaal, commerciele tekst! Echte kosten wel vermelden! Is voor particulieren dus niet te doen bij eigen financiering. Comfort gaat omhoog! Geluid in de woning is totaal anders, woningscheidende wanden! Is dit de oplossing??!!

    Like

    1. Commercieel verhaal? Onderbouw svp dat soort claims. De echte kosten voor de koopsector zijn vermeld. Richtprijs 45.000 Euro, voorbeelden en prijzen van al ontwikkelde concepten zijn te vinden op http://www.woningconcepten.nl , zoals ook al vermeld in de tekst.

      Niet te doen met eigen geld? Je kan de komende 15 jaar toch ook je energierekening betalen? Het hele idee is dat het vanaf een energierekening van Euro 175 / maand te doen is met eigen financiering voor particulieren. De investering wordt betaald uit het contant maken van de energierekening over 15 jaar. Het totaalpakket bestaat dan ook uit energiebesparende en energieopwekkende maatregelen, begeleiding van bewoners om benodigde gedragsverandering te bereiken, financiering en prestatieafspraak m.b.t. hoeveelheid energie er op jaarbasis wordt verbruikt en opgewekt.

      Of dit de oplossing is ? Geen idee, heb je een beter voorstel om te komen tot 80% energiebesparing in de bestaande bouw?

      Like

  2. 764 kWh ofwel 10 kWh/m2 per jaar is ver beneden passiefhuisnorm en het sww-verbruik is ongeveer het dubbele van dat van mijn eigen warmtepompboiler. Zijn de cijfers voor warm water en verwarming niet verwisseld?

    Like

    1. Voor zover ik kan overzien zijn de getallen niet gedraaid. Ze komen in grote lijnen overeen met de praktijkcijfers die ik ter vergelijking heb mogen inzien van een aantal grote warmtepompleveranciers.

      Dat het energieverbruik lager ligt dan bij passief bouw komt wel overeen met hoe Jan Willem van de Groep, een van de grote aanjagers van nul-op-de-meter, daar naar kijkt, dus dat verbaast me niet. Zie sheet 6 van deze presentatie:
      http://docplayer.nl/6047047-Rebuild-the-future-jan-willem-van-de-groep-inspirator-conditioner-innovator-rebel-dj.html

      Like

  3. De cijfers (ruimteverwarming en SWW) zijn niet verwisseld maar worden wel verkeerd weergegeven. De passiefhuisnorm is 15 kWh/m² per jaar op basis van de hoeveelheid WARMTEverlies en niet op basis van het stroomverbruik van de warmtepomp.

    Een passiefhuis van 100m² mag maximaal 1.500 kWh warmte verliezen, met een lucht/water-warmtepomp is het stroomverbruik dan 500 kWh maar dat wordt dan niet gerekend als 500/100 = 5 kWh/m² per jaar… Die fout is hierboven wel gemaakt: 764/78=9,8 moet zijn (764×3,0)/78 = 29 kWh/m² per jaar, dus zeker geen passiefhuisniveau.

    Overigens is het stroomverbruik voor SWW hoger omdat het rendement van een warmtepomp lager is bij de hogere temperatuur van warm tapwater (COP 2,0 bij een dT van 60-10 tegenover een COP3,0 bij een dT van 30-20 bij ruimteverwarming).
    De woning verbruikt dus 3,0×764= 2.292 kWh warmte voor ruimteverwarming en 2,0×1290= 2.580 kWh warmte voor SWW (ca. 120 liter water van 60°C per etmaal).

    Like

    1. Dan kijken we beide op een andere wijze naar energieverbruik. Ik kijk naar hoeveel energie nodig is in het huis. Dat is namelijk wat ik als bewoner afreken. Dat dat bouwtechnisch en energetisch niet klopt neem ik onmiddelijk van je aan.

      Like

      1. Ik vind dat niet terecht, die eenheid kWh/m² per jaar (warmte) wordt overal gebruikt om de energievraag van de woning weer te geven en niet het energieverbruik van de installaties. Door de eenheid kWh/m² per jaar (stroom) te gebruiken schep je verwarring en kan zelfs uitgelegd worden als bedrog omdat het “getal” een stuk lager wordt waardoor het lijkt of de woning veel energiezuiniger is.

        Like

  4. Hoi Krispijn, leuk dat je zo’n uitgebreid stuk heb geschreven over Nul-op-de-Meter. 40 minuten gemiddeld douchen klopt alleen niet helemaal. Het gaat om de levering van warm water van ca. 55-6 C, dus het aantal minuten douchen is afhankelijk van hoe warm je wilt douchen ( meestal 38 C en hoe je de rest van je energiebundel besteed.

    Like

  5. In plaats van een mega-investering van 50+K voor een gemiddelde rijwoning van 100m² met de daarbij behorende financieringslasten kan dezelfde energiebesparing gehaald worden door de verbouwing stapsgewijs uit te voeren en de cumulatieve besparingen te herinvesteren in vervolgmaatregelen. Zo heb ik ook mijn huis verbouwd van 100 kWh/m² per jaar naar de huidige 29 kWh/m² en onderweg naar zo’n 20 kWh/m² per jaar. Zonder geld te lenen of spaargeld op te nemen.

    Woningeigenaren zitten niet te wachten op nog meer financiële lasten/verplichtingen.

    Like

    1. De laatste keer dat ik het controleerde woonde ik nog in een vrij land. Dus laat woningeigenaren dat lekker zelf uitmaken ipv dat jij voor ze beslist wat de juiste methode is. Jouw stapjes methode is er een die ik zelf ook gevolgd heb. Of dat in alle gevallen de juiste of de beste is durf ik hardop te betwijfelen. Anders dan aannames over wat een woningeigenaar al dan niet zou willen hoor ik geen overtuigende argumenten van je.

      Zelf had ik met alle liefde 45K extra geïnvesteerd op moment van aankoop van de woning als ik daarmee mijn huis naar nul op de meter had weten te brengen. Nu hebben we het beperkt tot 5K extra om VR ketel te vervangen door HR ketel en zonneboiler. Bijkomend voordeel van door investeren naar nul-op-de-meter was een lagere hypotheekrente bij Triodos geweest, nog afgezien van een comfortabeler huis vanaf dag 1 dat we er in waren getrokken.

      Like

  6. Volgens mij heb ik niet beweerd dat de stappenmethode beter is maar dat veel woningeigenaren geen 50K (of meer) WILLEN of KUNNEN lenen om hun woning energiezuinig te maken. Voor die mensen is de stappenmethode een aantrekkelijk alternatief, het duurt dan wel wat langer maar de totale kosten zijn fors lager door het ontbreken van financieringskosten (afsluitkosten en rentebetalingen) en door de ruimere mogelijkheden (meer tijd) om werkzaamheden zelf uit te voeren.

    De stappenmethode is dan ook zeer geschikt voor mensen met weinig spaargeld, die handig zijn (klussers) of die om wat voor reden dan ook geen lening kunnen afsluiten.

    Met de stappenmethode kunnen meer consumenten bereikt worden dan met alleen de leenmethode.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s