Infraroodverwarming effectiefste weg naar aardgasvrij?

Afgelopen jaar is de discussie over hoe we onze huizen gaan verwarmen na aardgas in volle hevigheid losgebarsten. Vooral het verbod op aardgas bij nieuwbouwwoningen deed het nodige stof opwaaien. De grote uitdaging zit echter niet in de nieuwbouw, maar in de bestaande bouw. Bij nieuwbouw worden de energetische bouwnormen steeds scherper, waardoor verwarmen zonder aardgas ook steeds eenvoudiger wordt. Bestaande bouw is er in vele smaken, waardoor er ook vele oplossingen mogelijk zijn. Wat ook blijkt uit de plannen in de 27 proefwijken die van gas af gaan. Natuurkundig zijn er drie vormen van warmteoverdracht: geleiding, convectie en straling. In dit artikel pleiten we voor meer aandacht voor een specifieke vorm van stralingswarmte: infraroodstralingspanelen.

Dit artikel is geschreven door Gerard de Leede en Krispijn Beek

Geleiding

Geleiding (conductie). Dit is warmteoverdracht binnen de desbetreffende stof, waarbij warmte stroomt van delen met een hoge temperatuur naar delen die kouder zijn. De warmtestroom is afhankelijk van het temperatuursverschil over de afstand en de interne weerstand tegen warmtestroom van het betreffende materiaal. Materialen met een hoge interne weerstand tegen warmtestroom zijn geschikt als isolatiemateriaal.

Convectie

Stroming (convectie). Dit is warmteoverdracht door verplaatsing van een warme vloeistof of een warm gas. Bijvoorbeeld door verplaatsing van warme lucht, deze wordt verwarmd door de radiator, stijgt op naar het plafond, koelt weer af en daalt daardoor weer. Als deze luchtstromen te groot worden is dat onaangenaam en wordt tocht of een koudeval ervaren.

Een centrale verwarming maakt gebruik van convectie. In Nederland beschikt het merendeel (>85%) van de woningen in Nederland over centrale luchtverwarming. Luchtverwarming is inefficiënt en verbruikt veel energie, omdat het volledige volume aan lucht in een ruimte moet worden opgewarmd, ongeacht hoeveel personen er zich in de ruimte bevinden. Warme lucht heeft ook de eigenschap om naar het plafond te stijgen, waar ze van geen nut is voor het verwarmen van personen in een ruimte. Dat betekent dat slechts een deel van het energieverbruik van de centrale verwarming nuttig wordt gebruikt voor het verwarmen van mensen.

Ondanks dat hoge energieverbruik levert luchtverwarming niet het gewenste resultaat op, zeker niet als meerdere mensen dezelfde ruimte delen. In het praktijkhandboek voor binennklimaat in kantoren wordt ervan uitgegaan dat 10 tot 15% van de mensen ontevreden is over het thermisch comfort (te warm of te koud) en dat 10 tot 20% ontevreden is over de ventilatie.

Stralingsverwarming

Bij straling (radiatie) is sprake van warmteoverdracht tussen twee lichamen, die niet met elkaar in aanraking zijn zonder gebruik te maken van een tussenstof. Het ene lichaam is warm en geeft daardoor veel elektromagnetische straling af en verliest zo warmte, en het andere lichaam absorbeert een deel van de binnenkomende straling en zet die om in warmte. De bekendste warmtestraling is de zonnestraling, die zich in het bereik UV-straling, zichtbaar licht en infraroodstraling laat opdelen.

Kris de Decker van Lowtechmagazine noemde stralingsverwarming in 2015:

een controversieel en slecht begrepen onderwerp. Er worden tegenstrijdige meningen verkondigd en er wordt soms met religieus fanatisme over gediscussiëerd. De wetenschap achter stralingswarmte is bijzonder complex en de regulering en normering lopen achterop.

Straling wordt niet geabsorbeerd door de lucht en verwarmt alle voorwerpen en muren/plafonds. Deze stralen terug naar mensen in de woning. Een persoon voelt warmte door overdracht van de hem direct omringende lucht, en stralingswarmte van alle voorwerpen en muren in de ruimte. Een goed voorbeeld van stralingswarmte is zonnewarmte in de sneeuw. Dit is tegelijkertijd een extreem voorbeeld want sneeuw reflecteert heel veel zonnestraling. Een infraroodpaneel gaat dit effect niet evenaren, de werking is wel vergelijkbaar. Leveranciers stellen dat infraroodstralingspanelen bij een 2 tot 3 graden lagere luchttemperatuur hetzelfde comfortniveau kunnen bieden als convectieverwarming. Per graad lagere temperatuur daalt het energieverbruik voor verwarming met ongeveer 6%. Er is nog geen goed kwantitatief onderzoek gedaan naar dit effect. Volgend jaar start hier wel onderzoek naar m.b.v. subsidie vanuit de landelijke TKI regeling.

Een mens is ook gevoelig voor tocht/trek, dat voelt direct kouder en onprettig. Bij IR straling ontstaat geen convectie, zoals dat wel gebeurt bij een warme radiator.

Verder is er een hypothese dat door de straling van de muur het vochtgehalte op en in de muur minder wordt, waardoor een betere isolatiewerking ontstaat.

Traditionele vormen van stralingswarmte zijn de gaskachel en de open haard of houtkachel. Modernere vormen zijn infraroodstralingspanelen, beter bekend als infraroodpanelen. In de praktijk is er een groot verschil in kwaliteit en stralingsfactor tussen verschillende leveranciers. Theoretisch is de stralingsfactor van een infraroodpaneel maximaal 60%. Peter Kosack, onderzoeker aan de Universiteit van Kaiserlautern, spreekt van infraroodstralingsverwarming als de stralingsfactor groter is dan 50%. Infraroodpanelen met een lagere stralingsfactor leveren vooral convectieverwarming.

Kosten bij aanschaf

De aanschafkosten hangen sterk af van de vraag welke stralingsbron gekozen wordt. Infraroodpanelen zijn in verschillende kwaliteiten verkrijgbaar. Voor onze eigen woning van 119 m2 kom ik (Krispijn) op basis van de tarieven die Thuisbaas rekent uit op ongeveer €10.000, inclusief installatiekosten. Als ik alleen de woonkamer en de hal onder handen neem, de twee ruimtes die het meest verwarmd worden, kom ik uit op €4.500, inclusief installatiekosten. Gelet op het beschikbare budget ligt momenteel de keuze voor om de woonkamer, hal en de slaapkamers van de kinderen te voorzien van infraroodpanelen. De voorlopige inschatting van onze installateur is dat we geen verzwaring van de elektriciteitsaansluiting nodig hebben en dat de 6 extra infraroodpanelen passen op onze 1*35A aansluiting. Als dat toch niet mogelijk blijkt moeten we de aansluiting laten verzwaren tot 3*25A wat rond de €250 kost en geen effect heeft op de vastrechtkosten van de elektriciteitsaansluiting.

Op basis van vergelijking van verschillende offertes van leveranciers van infraroodpanelen van goede kwaliteit komen de kosten voor infraroodverwarming momenteel uit op €1.000 tot €1.500 per 25 vierkante meter vloeroppervlak.

Verbruikskosten

De verbruikskosten van infraroodverwarming hangen uiteraard af van het eigen stookgedrag. Als vuistregel kan voor bestaande woningen uitgegaan worden van 25 tot 45 kWh/m2 vloeroppervlak per jaar. DWA komt in zijn recente notitie over zeer energiezuinige nieuwbouw uit op 20 tot 30 kWh/m2, afhankelijk van de bewonersbundel en het forfait voor koeling waar ze mee hebben gerekend (wat niet inzichtelijk is in de notitie). Voor de woning van Krispijn betekent dit een extra electriciteitsverbruik tussen de 3.000 en 5.355 kWh.

In de praktijk komen we verbruikscijfers tussen de 18 en 26 kWh/m2 per jaar tegen in bestaande woningen bij gebruik van infraroodstralingspanelen. Op basis van Krispijn’s eigen stookgedrag was zijn verwachting in 2014 dat er tussen de 1.500 en 2.000 kWh elektriciteit nodig zou zijn voor het verwarmen van de woning met infraroodpanelen. Dat betekent zo’n Euro 315 aan extra elektriciteitskosten. Daar staat een besparing op de gasrekening tegenover van ongeveer Euro 350 (het gasverbruik voor verwarmen bij Krispijn ligt rond de 500 m3 aardgas). Overschakelen op infraroodverwarming lijkt dus geen grote daling van de energierekening op te gaan leveren, tenzij de overheid het beleid om gas duurder te maken en elektriciteit goedkoper doorzet of als de gasprijs de komende jaren harder stijgt dan de elektriciteitsprijs. Echt interessant wordt het eigenlijk pas als de gasaansluiting er helemaal uit kan, dan wordt €180 aan vastrecht voor gas bespaart (tarief Stedin 2018).

Waarom is infraroodverwarming een alternatief voor gas?

Infraroodverwarming is niet nieuw en wordt al meer dan tien jaar op kleine schaal succesvol toegepast in verschillende landen. De techniek heeft een grote potentie om onze woningen goedkoop van het aardgas af te krijgen. Steeds meer ervaringen in de nieuwbouw en renovatie laten zien dat het juist heel comfortabel is om een woning in haar geheel te verwarmen door middel van infrarood techniek. Zo heeft woningbouwcorporatie Kleurrijk Wonen eerder dit jaar jaar 34 energieneutrale nieuwbouwwoningen uitgerust met infraroodverwarming en balansventilatie met warmteterugwinning. Ook Heijmans paste in 2016 infraroodverwarming toe in hun concept voor tijdelijke woningen de Heijmans One. Zelf ben ik (Krispijn) begonnen met de badkamer, een kamer die we vaak, maar slechts kortstondig gebruiken.

Verwarming met infraroodpanelen is nu al betaalbaar en kan ook in stappen worden uitgevoerd. Bijvoorbeeld door eerst de badkamer en woonkamer ermee uit te rusten, of door juist te kiezen voor toepassing in kamers die slechts een deel van de dag gebruikt worden. De kosten van infraroodverwarming zullen volgens Gerard de Leede, Professor of Practice Smart Cities JADS aan de Tilburg Universiteit, razendsnel verder dalen bij grootschalige toepassing. Dat komt omdat het schaaleffect een enorme invloed heeft op de kostprijs van de panelen. Infraroodpanelen zijn op dat punt vergelijkbaar met zonnepanelen. Een infraroodpaneel bevat een geleidende pasta, een type product waar Nederland rond Eindhoven veel kennis en ervaring mee heeft. Volgens Gerard de Leede leert een kostenanalyse van dat de investering op termijn zelfs lager zal uitkomen dan de investering die nodig is voor een gasketel. Bovendien ligt het energieverbruik bij verwarmen van een woning met infrarood panelen minstens 35% lager dan het verbruik bij verwarming op gas, doordat de warmte veel beter wordt benut.

De effectiviteit van infraroodverwarming is te verhogen door speciale verf of speciaal stucwerk toe te passen,waarmee de infraroodstraling gereflecteerd wordt door de muren.

Misverstanden over infraroodverwarming

Toch wordt deze manier van verwarming door adviseurs en instanties behoudend getypeerd als een interessante bijverwarming. Wat opvalt is dat deze meningen over infrarood verwarming zelden zijn gebaseerd op degelijke ervaringsfeiten. De conclusies worden volgens Gerard de Leede veelal getrokken uit beperkte deelonderzoeken en -aspecten.

Een van de veel gehoorde argumenten tegen infraroodverwarming is dat infraroodverwarming een coefficient of performance (COP) van 1 heeft. De COP geeft de verhouding weer tussen de hoeveelheid afgegeven warmte tegenover de hoeveelheid verbruikte energie. Hoe hoger de COP hoe kleiner de hoeveelheid elektriciteit die nodig is om een huis te verwarmen. Bij gebruik van stralingswarmte wordt de lucht niet opgewarmd en is de COP waarde dus ook niet relevant. De daadwerkelijk meetbare energiebesparing ten opzichte van verwarmen met gas bedraagt minstens 35%.

Een ander argument tegen infrarood verwarming is dat de stroom voor de panelen van het elektriciteitsnet moet komen. Die stroom wordt momenteel nog grotendeels opgewekt uit fossiele brandstoffen als kolen en gas. Maar bijna alle duurzame woningen zijn voorzien van een dak met zonnepanelen, deze verbruiken in het stookseizoen veel van de duurzaam opgewekte stroom direct zelf voor de verwarming. Verder zal de landelijke energiemix in snel tempo gaan veranderen als gevolg van nieuw beleid. Volgens de Nationale Energieverkenning Verkenning 2017 (NEV-2017) stijgt het aandeel groene stroom naar meer dan 50% in 2025 en ongeveer 75% in 2030. Dit is inmiddels al weer achterhaald, doordat hierin de aangekondigde sluiting van alle kolencentrales in Nederland uiterlijk in 2030 nog niet is meegenomen. Een groot deel hiervan zal van wind op zee en wind op land komen (in 2020 38% en in 2030 59%), windmolens leveren in het stookseizoen meer elektriciteit dan in de zomer. Voor een uitgebreidere onderbouwing zie het blog van Jasper Vis.

Een ander veelgehoord argument tegen infrarood verwarming betreft de uitdaging voor ons elektriciteitsnetwerk bij vergaande elektrificering van de energievraag in de woningen. Hier moeten we nuchter kijken naar de beschikbare data. Uit de praktijkmetingen aan woningen die geïsoleerd zijn naar de huidige standaarden blijkt dat de stroomvraag bij infrarood verwarming helemaal niet zo groot is. Dat blijkt zelfs op koude dagen zo te zijn. We hebben het hier over een stroomverbruik als van een flinke stofzuiger. Het stroomverbruik variëert bovendien niet veel over een etmaal. Energiezuinigheid en een aangenaam binnenklimaat gaan hier hand in hand. Dat geeft een gelijkmatige belasting van het elektriciteitsnet, en de gevreesde grote piekvragen blijven achterwege.

Conclusie

De sector zou in snel tempo meer ervaring op moeten doen met de praktische toepassing van infrarood verwarming in nieuwbouw en renovatie. Er is zeker nog ruimte voor verbetering. Nu nog worden infraroodpanelen veelal met de hand bediend, of met een thermostaat. Het systeem leent zich echter uitstekend voor eenvoudige besturingen met slimme, gebruiksvriendelijke apps. Wetenschappers hebben veel bruikbare kennis over de relaties tussen binnenklimaat en comfort, die we met deze manier van verwarmen optimaal kunnen gaan benutten. De eerste fabrikanten die werken aan slimme, gebruiksvriendelijke apps zijn er al.

Om de transitie voortvarend en tegen zo laag mogelijke kosten uit te voeren is het aangewezen in te zetten op snel schaalbare innovaties. Er wordt gestreefd naar de juiste oplossingen in de transitie, de zogenaamde ‘no regret’ oplossingen. De ervaringsfeiten tonen aan dat infarood verwarming wel eens bovenaan in de lijst van de ‘no regret’ oplossingen zou kunnen thuishoren. We dagen de betrokkenen in de sector uit om zich versneld en beter te verdiepen in de infrarood techniek.

Dit bericht is geschreven voor en gepubliceerd op Sargasso.

Energieverbruik en opwekking oktober 2018

De maand oktober is weer voorbij, tijd dus om ons energieverbruik te bekijken. Nog steeds met verwarming op gas, al zijn we wel weer stapje dichterbij gasloos verwarmen met het aanvragen van een wijziging van de elektriciteitsaansluiting naar 3*25 Ampère ter vervanging van de 1 * 35 Ampère.

Gasverbruik

Deze maand hebben we 29 m3 aardgas verbruikt, dat is 5 m3 minder dan in oktober 2017. In verbruik per graaddag zijn we omlaag van 0,26 m3/graaddag in oktober 2017 naar 0,17 m3/graaddag in oktober 2018. Zeer waarschijnlijk deels door het zachte weer (al is het aantal graaddagen gelijk aan dat van oktober 2017) en deels doordat we minder thuis zijn geweest overdag.

Elektriciteitsverbruik

In oktober hebben we 220 kWh elektriciteit verbruikt, dat is ruim 1/3 minder dan in oktober 2017 toen we 354 kWh verbruikte. Een duidelijke oorzaak kan ik daarvoor niet aanwijzen, we hebben geen grote elektrische apparaten vervangen. Het enige dat ik kan verzinnen is dat onze wasdroger een groot deel van oktober kapot is geweest. Aan de andere kant: als onze warmtepompdroger 1/3 van ons stroomverbruik per maand is dan is het een goede stroomvreter… De verandering in stroomverbruik is wel iets om de komende maanden in de gaten te houden. Het zou mooi zijn als het een structurele daling betreft.

Elektriciteitsopwekking

In oktober hebben we in totaal 302 kWh aan elektriciteit opgewekt. Onze zonnepanelen brachten 163 kWh op, onze 3 winddelen 113 kWh en onze 18 zonnedelen 26 kWh. Ruim meer dan ons elektriciteitsverbruik. Waarmee ons overschot voor het jaar verder groeit tot 858 kWh. Ik durf de bewering onderhand wel aan dat we dit jaar elektriciteitspositief gaan afsluiten.

Netto energieverbruik

Ons netto energieverbruik, waarbij gasverbruik ook is omgezet naar kilowattuur, zit momenteel net boven de vierduizend kilowattuur. Alleen in 2014 en 2017 lag dit nog lager.

2018_oktober_cumulatief_netto_energieverbruik

Ons cumulatief netto energieverbruik per vierkante meter ligt in oktober dit jaar op 34 kWh. Daarmee is het energieverbruik per vierkante meter sinds 2014 behoorlijk stabiel. Ik verwacht dat we tussen de 48 en 60 kWh per vierkante meter uit zullen komen in december.

2018_oktober_energieverbruik_per_m2

Het netto energieverbruik per graaddag is zo mogelijk nog stabieler sinds 2014 en schommelt voor oktober tussen de 18 en 20 kilowattuur per graaddag. Oktober 2018 ligt met 18 kilowattuur aan de onderkant van deze bandbreedte. Voor december verwacht ik dat het nog iets op gaat lopen tot 20 à 22 kilowattuur per graaddag.

2018_oktober_netto_energieverbruik_per_graaddag

Variabele energiekosten

Een andere invalshoek die interessant wordt met de stijging van de elektriciteitsprijs, de energiebelasting en de opslag duurzame energie, is de ontwikkeling van de variabele energiekosten. Ik begin met het deel waar ik vanaf wil: de variabele kosten voor gas.

2018_oktober_variabele_gaskosten

In bovenstaande grafiek is het niet goed te zien, maar de kosten voor aardgas liggen weer op het niveau van 2012. Ook ons verbruik is gestegen naar een kleine 550 m3 in de periode januari t/m oktober. Dat is bijna 100 m3 meer dan in 2017, grotendeels veroorzaakt doordat een hoger verbruik in maart en april.

Onze elektriciteitskosten liggen daarentegen lager dan in voorgaande jaren. Enkel in 2014 waren de variabele elektriciteitskosten tot en met oktober lager dan in dezelfde periode in 2018. Dit wordt deels veroorzaakt door een lager stroomverbruik en deels door meer stroomopbrengst. In totaal scheelt dit ongeveer 400 kWh ten opzichte van 2017.

2018_oktober_variabele_elektriciteitskosten

Onze totale variabele energiekosten (gas en elektra) tot en met oktober 2018 zijn weinig verandert ten opzicht van 2017. Het verschil bedraagt slechts 3 Euro in het voordeel van 2018, in september was dit nog 34 Euro in het voordeel van 2017. Het verschil met 2015 bedraagt nog 12 Euro, met een beetje zuinig aan doen zou het moeten lukken om onze variabele energiekosten in 2018 lager te laten worden dan in 2015.

2018_oktober_variabele_energiekosten_cumulatief

Energiek Schiedam sluit zich aan bij coöperatie Hoom

Energiek Schiedam wil bewoners ondersteunen bij energiebesparing, energieopwekking en bij het losgaan van gas. Een goede ondersteuning begint bij inzicht in het energieverbruik van een bewoner en van maatregelen die al genomen zijn in een huis, waarbij het aan de bewoner is om te beslissen met wie die informatie gedeeld wordt. Energiek Schiedam heeft in coöperatie Hoom een goede partij gevonden om deze doelstellingen te bereiken en heeft zich in mei als 19e lid van coöperatie Hoom aangemeld.

Wat is Hoom?

Coöperatie Hoom is een landelijke coöperatie die lokale energiecoöperaties en initiatieven ondersteunt bij energiebesparing in hun regio. Met behulp van Hoom kan Energiek Schiedam haar leden beter ondersteunen bij energiebesparing thuis.

Het Hoomdossier als handvat voor energiebesparing

Hoom ontwikkelt het Hoomdossier, dit is een handvat waarmee bewoners meer inzicht krijgen in zijn of haar energieverbruik en in de mogelijkheden voor energiebesparing. Met het Hoomdossier kan een bewoner de huidige situatie van zijn woning in beeld brengen. Deze situatie kan vergeleken worden met vergelijkbare woningen.

Bewoners kunnen ook aangeven wat de belangrijkste redenen zijn om energie te willen besparen: milieubewust, meer wooncomfort of geeft kostenbesparing de doorslag? Het Hoomdossier maakt per maatregel de kosten en baten inzichtelijk, adviseert in welke volgorde maatregelen het best genomen kunnen worden en laat zien hoe maatregelen op elkaar inwerken.

In toekomstige versies van het Hoomdossier wordt het voor bewoners mogelijk om anderen toegang te geven tot het Hoomdossier, waarbij de gegevens van de bewoner blijven. Wanneer de bewoner toegang geeft aan Energiek Schiedam kan de coöperatie de bewoner bijvoorbeeld ondersteunen bij het kiezen van maatregelen of wijzen op interessante acties van het Servicepunt Woningverbetering of de WoonWijzerWinkel.

Toekomstige ontwikkelingen backoffice Energiek Schiedam

In toekomstige versies van het Hoomdossier komen er ook koppelingsmogelijkheden met Econobis, het crm-pakket voor energiecoöperaties waar Energiek Schiedam sinds kort mee werkt. De backoffice van Energiek Schiedam krijgt op deze wijze vorm en biedt het bestuur en de actieve leden betere ondersteuning. Vanuit Econobis wordt ook gewerkt aan koppelingen met boekhoudsystemen, wat bij een toenemend aantal projecten belangrijk wordt voor Energiek Schiedam.

The following two tabs change content below.

Op 5 november trekt de duurzaamheidskaravaan door Schiedam Noord

Wilt u er deze winter warmpjes bijzitten en nog geld besparen ook, kom dan op 5 november naar de Duurzaamheidskaravaan Noord! De duurzaamheidskaravaan wordt georganiseerd door de gemeente Schiedam in samenwerking met de WoonWijzerWinkel.

De karavaan doet 3 locaties aan:
– Krona (10.30 -11.30)
– Hof van Spaland (12.00 –14.00)
– Geuzenplein (14.30-16.00)

De karavaan bestaat o.a. uit de WoonWijzerWagen, een bus vol informatie over mogelijkheden op het gebied van energiebesparing en duurzame energie. Ook zijn er ter plekke adviseurs aanwezig. U kunt zich hier inschrijven voor het laten uitvoeren van een energiescan, zodat u advies op maat kunt krijgen over wat in uw geval het beste is.

Daarnaast rijdt de TukTuk mee. In deze TukTuk kunt u ervaren hoe u met een warmtecamara kunt zien hoeveel warmte er verloren gaat uit de woning, waar de warmteverliezen zijn en wat hier aan te doen is. Samen met uw buren kunt u een warmtescan aanvragen en advies krijgen over welke maatregelen er getroffen kunnen worden.

De medewerkers van de WoonWijzerWinkel ontmoeten u graag op een van deze locaties!

Bent u niet in de gelegenheid om te komen 5 november? Geen nood, dan kunt u de hele maand november nog informatie halen in het NME-centrum Harre Wegh. Hier kunt u zich nog aanmelden voor de energiescan of de warmtescan.

Bericht overgenomen van Schiedamduurzaam.nl en Energiek Schiedam

Interview met Bleeve

Twee maanden geleden werd ik benaderd door Bleeve, een onafhankelijke platform voor het verduurzamen van je woning.  Ze waren me op het spoor gekomen door dit weblog, waar ik onder andere schrijf over wat we doen om ons huis verder te verduurzamen en onze energierekening te verlagen. Onderstaand interview is eerder gepubliceerd op het blog van Bleeve en met toestemming van hen hier geplaatst.

Van jongs af aan interesse in duurzaamheid

Zijn interesse begon al tijdens het zeilen op een kleine plas midden in de stad, wat hij samen met zijn opa deed. Dat hierbij slim gebruik werd gemaakt van de kracht van de natuur sprak hem aan. Maar wat hem ook opviel tijdens het zeilen waren de vuile(re) luchten die hij boven de stad zag hangen. Datzelfde viel hem op als hij na vakantie in Frankrijk, met prachtige luchten, langs Hendrik Ido Ambacht reed en de vervuiling van de Botlek kon ruiken.

Niet gek dus dat Krispijn een studie milieueconomie heeft gevolgd aan Wageningen Universiteit. Na een periode als adviseur maatschappelijk verantwoord ondernemen bij Strukton is hij tegenwoordig actief als fractiemedewerker voor GroenLinks op het gebied van energie, klimaat en milieu. Ook in zijn vrije tijd houdt hij zich bezig met duurzaamheid als bestuurslid bij de lokale energie coöperatie. Hij vertelt enthousiast over twee projecten:

1. Het Wennekerpand heeft 203 zonnepanelen gekregen.
2. Slim gebruik maken van de wind op Vijfsluizen: Het is de bedoeling dat er een windturbine in de Schiedamse haven komt te staan.

Wat heb je zelf allemaal gedaan in huis om energie te besparen?

Installatie zonneboiler Krispijn

“Wij zijn in 2011 in ons huidige huis gaan wonen. Destijds had mijn huis het een energielabel C. Ik schat in dat we nu wel op A zitten. Na alles wat we hebben gedaan in de afgelopen 5 jaar”, lacht hij.
Het verduurzamen van zijn huis begon 5 jaar geleden met het vervangen van de oude VR ketel door een hoog rendement ketel. Daarna volgde een zonneboiler op het dak voor warm water klokthermostaten op alle radiatoren. Het gevolg van die maatregelen was dat ze van 1800 m3 gas per jaar naar 700 m3 per jaar gingen, een forse besparing!

Nieuwste aanwinst: Infrarood panelen

Krispijn zijn nieuwste ‘aanwinst’ zijn infrarood panelen die o.a. in de badkamer

infrarood paneel Krispijn

hangen. De infraroodpanelen vervangen de radiator en gaan alleen aan als de badkamer in gebruik is. Hiermee wordt zijn elektriciteitsverbruik verhoogd (infraroodpanelen draaien op elektriciteit), maar aan de andere kant bespaart Krispijn hiermee op het gasverbruik. Immers, de infraroodpanelen gaan nu alleen maar aan wanneer de badkamer gebruikt wordt. Het sluit goed aan bij de ambitie van Krispijn om op korte termijn van het gasnet af te gaan.

Zijn tip over infrarood panelen:

“Let op dat je de panelen op een goede plek aanbrengt. De panelen kunnen tot 50-60 graden warm worden. Ik wil niet dat mijn kinderen zich daaraan branden, dus is het paneel bij ons mooi geïntegreerd in het plafond”.

Ook aandacht voor de verborgen kleine energieslurpers

Zonnepanelen op dak Krispijn

Los van al die wat heftigere bouwkundige maatregelen is er ook aandacht voor de kleine verborgen energieslurpers: “Onze deurbel draait op zonne-energie en de meeste apparaten die we gebruiken zijn voorzien van een A(++) label, zoals de wasmachine. De droger is nog een oudje, die wordt alleen gebruikt voor handdoeken”.

Krispijn vind een beetje technisch ‘pielen’ met apparaten wel mooi. Enthousiast vertelt hij over het experiment waarbij hij de zonneboiler aansloot op de wasmachine. “Op die manier hoeft het warme water wat nodig is voor de wasmachine niet langer elektrisch voorverwarmd te worden, omdat dit nu via de zonneboiler gebeurt.” Het resultaat: uitgaande van 4 wasbeurten en 6 vaatwasbeurten per week is de besparing op jaarbasis ongeveer 50 euro. Dit is niet heel veel maar toch mooi meegenomen!

Ervaringen van Krispijn met het uitvoeren van al zijn energiebesparende maatregelen

Inmiddels kunnen we Krispijn wel bestempelen als ervaringsdeskundige op het gebied van het verduurzamen van zijn woning. Maar hoe heeft de installaties aangepakt? Hij vertelt:

“Ik ben echt voor een lokale installateur, die je snel kunt bellen en die je kunt aankijken. Als er wat is kan je bij wijze van spreken even langslopen. Vorig jaar was er iets mis met de ketel en dan zit je in de kou. Dan wil je gewoon dat iemand direct langs kan komen en niet met een partij die op 1 uur rijden van je huis zit. Daarnaast moet je natuurlijk prijs maar ook zeker kwaliteit vergelijken door een paar offertes aan te vragen.”

Op de vraag hoe je dat laatste, kwaliteit, nou bepaald geeft hij aan: “Kijk bijvoorbeeld of bedrijven keurmerken bezitten zoals Zonnekeur of dat ze aangesloten zijn bij een brancheorganisatie. En lees over de ervaringen van andere mensen. Los daarvan geeft hij aan dat ook lokale energie coöperaties je vaak op weg kunnen helpen, net als de energieloketten van de gemeenten die speciaal bedoeld zijn voor huiseigenaren.”
Tot slot zegt hij:

“Uiteindelijk liggen panelen wel 25 jaar op je dak. Wat als er dan iets mis gaat of los raakt? Je wilt wel dat het kwaliteit is want het gaat toch om je huis”.

Heb je nog andere tips voor andere mensen?

“Absoluut!”. Hij geeft aan dat het belangrijk is om eerst te kijken naar energie besparen en dan pas naar energie zelf opwekken. Gas neemt naar verhouding een veel groter deel in van je energierekening (zo’n 65-70%). Als je op gas bespaart tikt dat dus flink aan. Kortom, denk eerst na over hoe je je gasverbruik kan verminderen. Krispijn vult aan: “Vraag jezelf af, wil ik überhaupt nog wel een gasaansluiting?”. Volgens Krispijn worden de mogelijkheden om comfortabel te wonen zonder gasaansluiting namelijk steeds groter. “Kijk bijvoorbeeld of een warmtepomp, in combinatie met een zonneboiler en zonnepanelen een optie is voor jou. Dan heb je vaak geen gasaansluiting meer nodig.”

Zelf heeft hij ook twee keer een maatwerkadvies laten uitvoeren voor zijn woning. Dat was geen succes. Hij kreeg een standaard rapport wat te weinig inging op zijn eigen situatie. Er stonden daarnaast ook aanbevelingen in die hij notabene al had uitgevoerd. Het belangrijkste wat er ontbrak aan de adviezen was echter dat er nogal eenzijdig werd gekeken. Krispijn:

“Ik zoek een adviseur die mij helpt met een comfortabel en gezond huis. Dat de energierekening daalt is dan mooi meegenomen. Echter, niet alle adviseurs hanteren een dergelijke holistische benadering.”

Stoppen met denken in terugverdientijden

Daarnaast geeft Krispijn stellig aan: “Stop met het denken in enkel de terugverdientijd”. Het nemen van energiebesparende maatregelen gaat volgens hem om veel meer dan enkel terugverdientijd. “Als je in een tochtig huis woont waar je je ziek stookt en met dikke trui binnen zit omdat het niet lekker warm of juist benauwd is. Dan moet je je afvragen: wat is dat extra comfort mij waard? Vergelijk het met een keuken: daarbij kijk je ook niet naar terugverdientijd maar gaat het vooral om een stuk beleving, een stuk wooncomfort.” Zo moeten we volgens Krispijn ook meer kijken naar bijvoorbeeld isoleren. Los van de kosten besparing op je gasrekening geeft het namelijk meer comfort. En daar blijft het volgens Krispijn niet bij. Andere voordelen zijn namelijk dat je woning meer waard wordt en dat een gezonder binnenklimaat wordt gecreëerd.

Het belang van een gezonde woning

Over dat laatste punt, een gezonder binnenklimaat dankzij isolatie en goede ventilatie. Krispijn: “Luchtkwaliteit is enorm belangrijk – veel meer dan alleen mijn energierekening die naar beneden gaat. We zagen het in ons eigen huis doordat we zwarte vlokken op de Lundia kast kregen. Dit was simpelweg roet dat als aanslag was ontstaan op onze kast door in de zomer het raam open te hebben.”

“Als je dat soort ongezonde lucht buiten kunt houden scheelt dat veel bezoekjes aan artsen met een benauwd kind.”

Afsluiting: Nederland stelt Krispijn zwaar teleur op duurzaamheidsgebied

Op zijn blog geeft Krispijn aan dat we door falend klimaatbeleid in de Europese top 3 staan van landen die de minst duurzame energie opwekken. We vragen Krispijn wat we moeten doen om hier heel snel verandering in te brengen.

Krispijn: “Als we even inzoomen op de particuliere woningmarkt er een paar zaken zijn die moeten veranderen. We moeten allereerst gewoon snel afkicken van het gas. Er zijn namelijk alternatieven. Als huiseigenaar kun je daar forse stappen in nemen en het levert ook echt een comfortabele en toekomst vaste woning op.” Met dat laatste bedoelt hij dat we over 20 jaar het simpelweg niet meer accepteren om een woning te kopen die zo lek is als een mandje. En inderdaad, nu al zien we dat woningen met een slecht label gemiddeld genomen een lagere verkoopprijs hebben. Krispijn vervolgt: “Niet iedereen kan zomaar even EUR 20.000 neerleggen voor een grondige energetische renovatie. Installateurs moeten dit in samenwerking met banken/financiers beter gaan aanbieden”.

Zo zou de hypotheek sterker gekoppeld kunnen worden aan de energiezuinigheid van de woning. “Woningen met energielabel D, E, G etc. zijn gewoon minder waardevast. Als bank zou je moeten zeggen: Leuk dat je 2 ton wilt lenen: dat krijg je niet. We geven je 2 ton plus nog eens 20.000 euro zodat je je woning onder handen neemt en je energielasten significant dalen. De extra kosten voor die 20.000 euro kan je prima terugbetalen vanwege de lagere energierekening. En bovendien levert het je ook nog een comfortabelere en toekomst vastere woning op.”
Krispijn trekt een parallel met diesel auto’s want in sommige steden mag je de binnenstad niet meer in met een dieselauto. Zo’n shift moet ook komen op de woningmarkt. Even later: “Als je bedenkt wat je per jaar aan een energiebedrijf betaalt en dat een deel van dat geld wordt gebruikt voor het topsalaris van de directeur. Dan denk ik: ik kan mijn geld wel beter besteden.”

“Ik steek het geld liever in mijn eigen woning, in plaats van dat ik het wegbreng naar het energiebedrijf.”

Een ander punt wat Krispijn benoemt is dat de overheid moet nadenken over een nieuw toekomst vast energiebelastingsysteem. Doordat woningen in de toekomst steeds energiezuiniger worden kan de overheid minder energiebelasting innen. Dat slaat een gat in de inkomsten. Daar moet een nieuw systeem voor komen zonder de prikkel weg te nemen om wel te komen tot datgeen waarvoor energiebelasting bedoeld was; het verduurzamen van de woning.
Als laatste noemt hij ‘sociale innovatie’. De techniek om woningen grondig te verduurzamen is er namelijk al. De moeilijkheid zit hem erin mensen te overtuigen ook echt iets te doen. Volgens Krispijn moet er ook in de marketing van energiebesparing veel meer aandacht worden besteed aan de ‘zachte factoren’. “Niet alleen die terugverdientijd noemen. Benadruk juist dat energiebesparende maatregelen ook zorgen voor extra comfort, een gezondere woning en een stijging van de woningwaarde. Alleen dan krijg je mensen echt over de streep”.

Wil jij ook energie besparen?

Bleeve is gestart vanuit de constatering dat Nederland langzaam verduurzaamt. Te langzaam, terwijl er volop kansen zijn om het beter te doen. Ontdek hoe Bleeve jou kan helpen om je woning te verduurzamen.

Energieverbruik 2015 deel 2: Jaarrekening

Het is inmiddels ruim en breed april 2016. De hoogste tijd dus om de energierekening van 2015 tegen het licht te houden. Het jaarverbruik en onze variabele kosten heb ik al eerder geanalyseerd, nu dus tijd voor de volledige energierekening. Het eerste dat me altijd weer opvalt is de volslagen ramp die het oplevert om de jaarrekening van het energiebedrijf te vergelijken met mijn eigen administratie en met de offerte. Al is het verschil inmiddels beperkt tot een paar tientjes. Het tweede dat mij opviel is dat de opbrengst van de zonnedelen in 2015 nog niet is verrekend op de jaarrekening van 2015.

Ontwikkeling energierekening sinds 2011

Onze energierekening is de afgelopen jaren behoorlijk gedaald. Vooral vanaf 2014, hoewel 2015 wel weer wat hoger ligt.

Jaarrekenening_2011-2015_totale_kosten
Figuur 1: jaarrekening totaal 2011-2015

Vergeleken met 2011 is onze energierekening met zo’n 300 Euro gedaald, terwijl de energierekening met zo’n 300 Euro gestegen zou zijn sinds 2011 als we niet zelf energie zouden zijn gaan opwekken. In 2015 zou de energierekening zelfs 674 Euro hoger zijn geweest zonder onze zonnepanelen, zonneboiler en winddelen.

Jaarrekenening_2011-2015_verdeling_naar_ontvanger
Figuur 2: energierekening uitgesplitst naar ontvanger 2011-2015

De energierekening bestaat uit een wirwar van posten. Een van de meest interessante indelingen die in mijn ogen te maken is laat zien wie welk deel van de energierekening ontvangt. Zoals te zien in figuur 2 zijn het energiebedrijf en de overheid degene die er sinds 2014 het meest bij ingeschoten zijn, hoewel de overheid met ruim 100 Euro in 2015 bijna het dubbele ontvangen heeft t.o.v. 2014. Nog altijd 400 Euro minder dan we zonder zonnepanelen en zonneboiler hadden moeten betalen. Ook onze energieleverancier verdient ongeveer 25% minder aan ons dan voorheen. De zonnepanelen en zonneboiler hebben geen effect op de kosten die het netwerkbedrijf in rekening brengt.

Het grootste deel van onze energierekening gaat naar het netwerkbedrijf en het energiebedrijf. De overheid ontvangt iets minder dan 20% van onze energierekening en verdubbeld daarmee haar aandeel t.o.v. 2014. Zonder eigen energieopwekking zou de overheid overigens bijna 40% ontvangen, terwijl dat in 2011 minder dan 30% was.

image
Figuur 3: energierekening uitgesplitst naar ontvanger (procentueel) 2011-2015

Vast vs. variabel

Het grootste deel van onze energierekening bestaat uit variabele kosten. Slechts 6% bestaat uit vaste kosten.

Jaarrekenening_2011-2015_verdeling_vast_variabel
Figuur 4: vast en variabel deel energierekening

Overigens zijn de vaste kosten vooral laag door de vaste teruggaaf energiebelasting, zonder deze post zou het vaste deel van de energierekening bijna € 500 bedragen.

Jaarrekenening_2015_verdeling_naar_ontvanger_vast_variabel
Figuur 5: vaste en variabele kosten naar ontvanger 2011-2015

In figuur 5 is goed te zien dat het netwerkbedrijf geen variabele kosten doorberekend. Ook valt op dat de overheid meer verdient aan een hoger energieverbruik dan onze energieleverancier. De variabele kosten die de overheid berekend zijn namelijk hoger dan die van onze energieleverancier. De bedoeling daarvan is dat we meer energie gaan besparen, wat in 2015 t.o.v. 2014 niet gelukt is. Ten opzichte van de periode 2011 – 2013 is ligt ons nette energieverbruik wel lager, maar dat ligt deels ook aan eigen opwek van energie.

Kosten gas en elektriciteit

In figuur 6 is te zien dat we sinds 2011 vooral de leveringskosten van elektriciteit en de energiebelasting fors hebben verlaagd. Dat hebben we vooral gedaan door het installeren van een zonneboiler (minder inkoop gas), zonnepanelen (minder inkoop elektriciteit) en door te investeren in winddelen (minder inkoop elektriciteit). De blauwe balk van leveringskosten elektriciteit is in 2015 voor het tweede jaar op rij niet zichtbaar, wat ons €215 scheelt (exclusief btw, energiebelasting en ODE-toeslag).

Jaarrekenening_2011-2015_verdeling_naar_kostenpost
Figuur 6: energierekening uitgesplitst naar kostenpost

Ons gasverbruik en de bijbehorende kosten zijn in 2015 grofweg gelijk gebleven aan de kosten in 2014.

Verwachting 2016

De verwachting voor komend jaar is dat de kosten zullen toenemen, doordat het tarief van de energiebelasting voor gas is gestegen en voor elektriciteit gedaald. We nemen relatief weinig elektriciteit af van het net, door onze zonnepanelen, waardoor ik verwacht dat we er iets op achteruit zullen gaan.

Vervolg

Als ik er aan toekom komt er nog een vervolg op deze analyse, waarbij ik wil kijken naar de totale besparing op onze energierekening door zonnepanelen en winddelen sinds 2011. Ook wil ik daarbij mijn vergelijking van vorig jaar met stadswarmte bijwerken.

Oktober 2015 energieverbruik en opwekking

November, dus tijd voor een update van ons energieverbruik. Ons netto energieverbruik ligt voor de eerste 10 maanden van 2015 op iets meer dan 4.000 kWh, dat is inclusief ons gasverbruik. Daarmee blijven we dicht in de buurt van het energieverbruik in 2014. Waarbij ik niet heb gecorrigeerd voor weersinvloeden.

201510_totaal_energieverbruik_kWh_2011-2015
Energieverbruik 2011-2015, cumulatief per maand.

Ook de variabele energiekosten blijven redelijk gelijk. Inmiddels zitten we iets boven de 400 Euro, vooral door een hoger energieverbruik in april.

201510_variabele_energierekening_2011-2015

Het voortschrijdend gemiddelde energieverbruik over de laatste 12 maanden ligt redelijk constant op zo’n 11.000 kWh, waarvan 600 tot 700 m3 aardgas is. Dat blijft het eerste dat ik verder wil verlagen. Ons elektriciteitsverbruik dekken we nog steeds volledig af met eigen opwekking van onze winddelen en onze zonnepanelen. Dus we hebben ook geen last van de heisa over het kopen van groene stroom die soms niet zo groen blijkt. Wat dat betreft is opwekking in eigen bezit of via een (lokale) energiecoöperatie een aanrader. Al ben ik als bestuurslid van het Schiedams Energie Collectief bevooroordeeld.

201510_12_maands_energieverbruik_kwh

Als ik het energieverbruik corrigeer voor weeromstandigheden en voor het aantal vierkante meter dat ons huis groot is blijkt dat 2013 toch niet zo’n grote uitschieter was als de totale energieverbruiksgrafiek laat zien. De werkelijke trendbreuk in ons energieverbruik vind in 2013 plaats, ondanks dat de energierekening en het totale energieverbruik toen meer op 2011 en 2012 leken. Ons energieverbruik is nog steeds hoog als je het vergelijkt met nul-op-de-meter woningen, maar goed je houdt altijd baas boven baas.

201510_totaal_energieverbruik_kWh_m2_graaddag_2011-2015

kk