Uit de Voorjaarsnota blijkt dat Minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) de kosten van de gasproblemen in Groningen wil financieren met geld dat bedoeld is voor duurzame energie. De komende zes jaren wil de minister 398 miljoen euro uit de zogeheten ‘begrotingsreserves duurzame energie’ gebruiken voor onder meer extra bodemonderzoek, de versterking van Staatstoezicht op de Mijnen en de Overheiddienst Groningen. De deze maand onder leiding van Hans Alders gestarte dienst ten behoeve van de versterking van huizen en gebouwen in het gaswinningsgebied.
Het geld is afkomstig van de Opslag duurzame energie die burgers en bedrijven jaarlijks bovenop hun energierekening betalen. Geld dat niet wordt besteed aan duurzame investeringen wordt gereserveerd voor projecten in de toekomst. Er zit inmiddels bijna 600 miljoen euro in de reservepot.
De reserve wordt vanaf 2021 weer aangevuld, dus volgens een woordvoerder van Kamp is er van leeghalen geen sprake:
“Het gaat om tijdelijke financiering van andere zaken, waaronder de maatregelen in Groningen. De duurzaamheidsagenda van het kabinet zal er niet door worden geraakt.”
Verschillende Kamerleden hebben inmiddels vragen gesteld.
Het lastige aan het werken met rapport is dat het geen individuele gegevens bevat per woning, maar enkel voor een groep huizen gemiddeld. Het elektriciteitsverbruik voor warm water en verwarming bedroeg 1240 kWh in het jaar waar ik gegevens voor heb. Als ik 20% reken voor warm water (zoals ik zelf ook doe bij mijn gasverbruik) blijft 992 kWh over. Een standaard ‘rijwoning’ heeft volgens de leverancier een elektriciteitsverbruik van 500-600 kWh voor warm tapwater, dat blijkt ook uit de praktijkcijfers die ik heb mogen inzien. Het elektriciteitsverbruik voor verwarming komt dan uit op 640 kWh. Gecorrigeerd voor graaddagen is dat 622 kWh in 2014.
Kanttekeningen vooraf
Het vergelijken van het energieverbruik van verschillende woningen kent veel haken en ogen. Het energieverbruik hangt niet alleen samen met gebouwschil en techniek, maar ook met gezinssamenstelling en gedrag. Onderstaande berekeningen geven dan ook niet meer dan een grove eerste indruk. Voor een goede vergelijking is een grotere groep van vergelijkbare woningen nodig. Bij voorkeur ook met vergelijkbare gezinssituaties en leefgewoonten.
Het energieverbruik is gecorrigeerd voor het verschil in isolatiewaarde van de woningen. Dit heb ik gedaan op basis van een publicatie uit januari in TVVL magazine, waarbij gekeken werd naar werkelijk energieverbruik per energielabel en werkelijk energieverbruik per EPC waarde.
Kenmerken woning
De woning zijn veel beter geïsoleerd dan mijn eigen woning met een Rc-waarde van de muren van 5 (onze muren zijn 2,5) en een EPC voor de woning van 0,55 (onze woning heeft een EPC van 0,94). Voor de warmtepomp wordt in het onderzoek uitgegaan van een COP-waarde van 5. Dat wil zeggen dat met elke kWh elektrisch 5 kWh warmte wordt opgewekt. Volgens de leverancier is de COP voor verwarming 6 en voor tapwater 3. Al zullen die lager liggen in een slechter geïsoleerde woning. Voor mijn eigen woning is het advies om eerst meer te isoleren, omdat het elektriciteitsverbruik van een warmtepomp anders wel erg hoog wordt.
Ik heb na proberen te zoeken hoe groot de woningen uit het onderzoek zijn en voor zover ik kan nagaan ze variëren tussen de 100 en 125 m2. Voor het gemak ben ik uitgegaan van de grootste woning, die met 125 m2 in omvang vergelijkbaar is met mijn eigen woning (119m2).
Hypothese
Ik heb lang zitten puzzelen op een goede hypothese, omdat de woningen niet goed vergelijkbaar zijn in omvang. Tot dat ik tweets zag langskomen over de concept norm voor nieuwbouw, die uitgedrukt is in kWh/m2/jaar. Ook Nicolaas van Plushuis had dat al een keer de norm van de toekomst genoemd. Hij is bovendien lekker makkelijk te hanteren.
In dit geval verwacht ik op basis van de COP-waarde van de warmtepomp en de betere isolatie van de woningen dat het elektriciteitsverbruik voor verwarming uitgedrukt in kWh/m2/jaar voor een woning die met gas of infrarood (COP = 1) verwarmd wordt een factor 5 hoger ligt. Aangezien de isolatie van mijn eigen woning en van de infrarood woning waar ik gegevens van heb een stuk slechter is moet de verhouding nog schever zijn in het voordeel van de warmtepomp. De COP waarde van de warmtepomp zou bij correctie voor energielabel of EPC waarde rond de 5 uit moeten komen voor ons huis.
Een tweede hypothese is het energieverbruik voor verwarming van de infraroodwoning gelijk zou moeten zijn aan mijn eigen woning of anders aan het energieverbruik van het huis met HR-ketel, want de COP van infraroodverwarming is 1.
Uitwerking
De uitwerking heb ik vrij simpel gehouden. Ik heb het energieverbruik per vierkante meter per jaar van de verschillende warmtebronnen cumulatief berekend m.b.v. het aantal graaddagen per maand. Waarbij ik voor het infrarood huis de omvang gecorrigeerd heb. Dit huis is 250 m2 groot, maar volgens ThermIQ is dat geen eerlijke vergelijking, omdat slechts 3/5 van het huis woonruimte is. De overige 2/5 wordt weinig gebruikt. De omvang van mijn eigen huis heb ik niet gecorrigeerd voor de nauwelijks verwarmde ruimtes.
Het energieverbruk
Grafiek 1: Energieverbruik van verschillende warmtebronnen vergeleken.
In bovenstaande grafiek valt meteen op dat de warmtepomp inderdaad het laagste energieverbruik per m2 per jaar heeft. Ook opvallend is dat mijn huis fors zuiniger is dan het buurhuis met HR-ketel van het infrarood huis. Waarschijnlijk is ons huis dus beter geïsoleerd dan dat huis en het infrarood huis. Tegelijkertijd valt op dat het infrarood huis minder energie per m2 per jaar nodig heeft dan wij, zelfs als ik het energieverbruik over 60% van het vloeroppervlak bereken.
De hamvraag is natuurlijk of de hypotheses te toetsen zijn. Te beginnen met de COP van de warmtepomp.
Tabel 1: COP per verwarmingsbron, Beek 2014 als basis.
COP
Therm IQ
HR-ketel
Beek 2014
Warmtepomp
COP
1,4
0,4
1,0
6,2
COP correctie EPC-waarde
1,5
0,5
1,0
5,0
COP correctie energielabel
1,6
0,5
1,0
5,3
In tabel 1 is te zien dat het in geval van gasverwarming vs. de warmtepomp aardig klopt. Ongecorrigeerd voor isolatiewaarde verbruikt een huis met warmtepomp inderdaad een factor 6 minder kWh voor verwarmen dan mijn HR-keteltje. Het matig geïsoleerde huis met hr-ketel verbruikt zelfs 15 keer zoveel energie. Het vreemde is wel dat de COP van de infraroodverwarming niet op 1 uitkomt. In vergelijking met mijn eigen huis is de COP 1,4 als ik niet corrigeer voor isolatie en 1,6 als ik corrigeer op basis van werkelijk energieverbruik per m2 per jaar per energielabel.
Vergelijk ik het met het huis met hr-ketel (identiek huis, vergelijkbare woonsituatie) dan is de COP van infraroodverwarming zelfs 3. Waarbij ik in het nadeel van infrarood heb gerekend door het energieverbruik van de hr-woning te berekenen op basis van 250 m2, terwijl ik het energieverbruik van de infraroodverwarming berekend heb op basis van 150 m2. Als ik het volledig vloeroppervlak van de infraroodwoning reken wordt de COP 5. Dat leek me iets te gortig. Bovendien rekent ThermIQ zelf ook met de verhouding 1 : 3 voor infraroodverwarming versus gasverwarming.
Eigen energieverbruik op basis infrarood en warmtepomp
Als ik ga kijken naar ons eigen energieverbruik over 2014 kom ik op basis van de verhoudingen uit de vorige paragraaf op de volgende energieverbruiken. Waarbij ik ervan uitgegaan ben dat ons tapwater in alle gevallen voor 50% geleverd wordt door onze zonneboiler en in geval van ThermIQ is voor tapwater gerekend met het praktijkverbruik van doorstroomverwarmers in het huis met infraroodverwarming.
Warmtebron
Beek 2014
ThermIQ
Warmtepomp
Verwarming
3688
1146
592
Tapwater
2207
800
300
Totaal
5895
1946
892
Bovenstaande geeft een grof beeld van wat ik verwacht, want het zijn geen op maat gemaakte offertes of berekeningen. Het geeft wel een lijn aan, die laat zien dat het energieverbruik voor verwarming en tapwater bij zowel warmtepomp als infraroodverwarming fors daalt t.o.v. gas. Bij de doorstroomverwarmers komt daar als voordeel bij dat er geen leidingverliezen zijn.
Het verschil tussen de combinatie van infraroodverwarming en doorstroomverwarmers aan de ene kant en warmtepomp aan de andere kant lijkt met 1.054 kWh groot. Op jaarbasis is dat ongeveer 250 Euro meer aan elektriciteitsverbruik, twee winddelen extra kopen of 4 zonnepanelen extra plaatsen.
Conclusie
Mijn eerste indruk is dat de stelling dat de COP waarde van infrarood 1 is en dat er dus geen energie mee bespaart kan worden te simplistisch. Voor matig geïsoleerde woningen lijkt infraroodverwarming een manier om energie te besparen en van gas af te gaan, zonder dat veel extra isolatie nodig is. Voor goed geïsoleerde woningen kan infrarood ook een alternatief zijn, zeker bij bestaande bouw waar nog geen balansventilatie of lage temperatuurverwarming aanwezig is.
Veel belangrijker is dat zowel infraroodverwarming, doorstroomverwarmers en warmteboilers prima bruikbaar zijn om van gas af te gaan.
De afgelopen maanden heb ik me regelmatig afgevraagd wat ik zelf kan doen om te zorgen dat er minder gas gewonnen gaat worden in Groningen. Na een discussie over klimaat en energie bij GroenLinks vorige week en een groot aantal bezoekers aan een stukje over wonen zonder gasaansluiting op mijn persoonlijke blog weet ik het zeker: ik ga zo snel als financieel haalbaar gasloos. En ik hoop dat velen mijn voorbeeld volgen, zodat Nederland ‘warm houden in de winter’ geen argument meer kan zijn om de gaskraan open te houden.
Waarom gasloos wonen?
Gas is al lang niet meer nodig om je huis te verwarmen of om tapwater te verwarmen, laat staan om mee te koken. De politiek maakt helaas al decennia weinig haast met het dichtdraaien van de vraag naar gas, terwijl Groningers terecht willen dat de gaskraan veel verder dicht gaat. Tijd dus om het heft in eigen hand te nemen. Want zoals Jan Willem van de Groep al eerder schreef op Sargassso: als je van het gas af wil schiet je weinig op met zonnepanelen, dan moet je je warmtevraag aanpakken. De mogelijkheden daartoe zijn groter dan je denkt en het comfort effect vele malen kleiner dan je denkt.
De overgang naar gasloos
Een Nederlandse huishouden dat van het gas af wil moet voor 3 zaken een gasloze oplossing vinden: koken, warm tapwater en de verwarming. Hieronder de mogelijkheden die ik ken om van het gas af te komen. Het zijn er genoeg, dus wat is jouw excuus om Groningen te laten beven voor jouw behoefte aan een warm huis?
Gasloos: de mogelijkheden voor koken en tapwater
Het simpelste om mee te beginnen is koken. Meestal is dat niet een hele grote gasverbruiker en al vanaf een paar honderd euro kan je overschakelen op keramisch, inductie of elektrisch koken. Het is wellicht even wennen t.o.v. koken op gas, maar het heeft ook zo zijn voordelen. Bijvoorbeeld in luchtvochtigheid, want een van de bijproducten van het verbranden van gas is water. Zelf koken we keramisch en ik mis het gas niet.
Het wordt al wat lastiger als je ook voor je warmte tapwater van het gas af wil. Grofweg heb je twee mogelijkheden: met opslag en zonder opslag. Bij systemen met opslag kan je denken aan zonneboilers, al moet je er dan nog wel wat bij verzinnen voor de wintermaanden als de zonneboiler te weinig warm water levert. Bijvoorbeeld door de zonneboiler te combineren met andere opties zoals een warmtepompboiler. Systemen zonder opslag zijn in Nederland onbekend, in Duitsland is echter een keur aan doorstroomverwarmers te verkrijgen. Niet meteen denken dat je dan obscure merken krijgt, ook grote namen als Siemens leveren ze. Er zijn voldoende Nederlandse webwinkels te vinden die ze kunnen leveren, maar je kan ze ook rechtstreeks in Duitsland bestellen.
Gasloos verwarmen
De grootste uitdaging is de ruimteverwarming. Een oplossing die in Nederland populair is, zeker onder de nul-op-de-meter concept aanbieders, is de warmtepomp. Te verkrijgen in veel verschillende uitvoeringen, waarbij de belangrijkste vraag is of je voor een grond- of luchtgebonden warmtepomp gaat. Bij de lucht warmtepomp kan je kiezen voor balansventilatie (centraal of decentraal) of voor een lucht-water warmtepomp. Bij dit laatste type neemt de warmtepomp de functie en plaats van de HR-ketel over.
Er zijn echter ook andere mogelijkheden, bv. een pelletkachel, pelletketel, serververwarming of infraroodverwarming. Open haarden of allesbranders kan je beter links laten liggen, tenzij je behoefte hebt aan astma of burengerucht. Een pelletketel kan de plaats innemen van de cv-ketel en vergt dus weinig aanpassingen aan bestaande centrale verwarmingssystemen. Pellet-kachels en pellet-ketels kunnen vaak ook warm tapwater leveren en sommige modellen kunnen zelfs elektriciteit opwekken, net als de HRe-ketel.
Infraroodverwarming is zeker voor ruimtes die je weinig gebruikt de moeite van het overwegen waard. De investeringskosten zijn relatief laag en infraroodverwarming reageert snel. Moderne systemen zijn in staat om met klokthermostaten te werken of kun je via je smartphone of tablet bedienen. Zelf heb ik nu infraroodverwarming in de badkamer. De volgende stap is infraroodverwarming in alle slaapkamers en in de werkkamer op zolder. Voor de huiskamer en voor tapwater blijf ik dan nog even afhankelijk van gas, maar ik schat dat er toch weer een 100 tot 150 m3 van ons toch al lage gasverbruik (0,20 m3/gewogen graaddag volgens Mindergas.nl) af kan.
Een wat nerdige oplossing, die niet onderschat moet worden, is het gebruik van de warmte van een server. In het buitenland zijn er al diverse bedrijven mee bezig en recent kondigde Eneco aan eenminderheidsbelang te nemen in Nerdalize. Nerdalize is een Yes!Delft-startup die serverwarmte inzet om huishoudens te verwarmen. De eerste gezinnen hebben al proefgedraaid met computers als kachel enEneco en Nerdalize gaan de komende maanden 5 pilots uitvoeren. De aanwezige rekenkracht in het eRadiator-systeem wordt via internet aan een clouddienst gekoppeld. Nerdalize verkoopt deze decentraal verdeelde rekenkracht aan bedrijven en onderzoeksinstituten. De start-up stelt dat het met deze opzet de kosten voor omvangrijke rekenprojecten met 30 tot 55% kan worden verlaagd. Huishoudens kunnen naar verwachting zo’n 400 Euro per jaar op hun gasrekening besparen. De eRadiator moet nog wel aan een buitenmuur worden bevestigd om de warmte in de zomer kwijt te kunnen.
Totaal concepten
Wie niet zelf wil nadenken over lossen stapjes om van het gas af te gaan kan ook fysiek op steeds meer plaatsen aankloppen voor een nul-op-de-meter woningconcept. Met als bijkomende voordelen dat energiebesparing/isolatie, woongenot en gebruiksgemak een belangrijke rol spelen in deze concepten. Bijvoorbeeld door zaken als meerjarige energieprestatieafspraken voor het te leveren concept. Ook kijken creatieve installateurs steeds beter naar mogelijke combinaties van verschillende opties, zoals het verlagen van de totale kosten over de gehele levensduur door na te denken over combinaties van warmtepomp en infraroodverwarming of serververwarming.
En stadsverwarming dan?
Nou, da’s voor mij gewoon geen optie. Eerder dit jaar ben ik de uitdaging uitgegaan om te berekenen wat stadsverwarming zou betekenen voor onze energierekening. Mijn conclusie: stadsverwarming is te duur en ik zie geen enkel nut van het inruilen voor de ene vastrechtpost voor de andere.
Het is al lang en breed juni, dus tijd om de balans op te maken van ons energie- en waterverbruik van mei. Een slechte maand voor ons energiebedrijf, een goede maand voor onze zonneboiler en zonnepanelen. Deze maand hebben we onze CV-ketel uitgezet, omdat we voldoende warm water hebben van de zonneboiler.
Elektriciteitsverbruik en -opwekking mei
In mei hebben onze zonnepanelen genoeg elektriciteit opgewekt om in ons eigen verbruik te voorzien. In totaal hebben ze in mei 257 kWh opgeleverd. Dat is net iets meer dan in april. We hebben in juni 15 dagen stroom teruggeleverd aan het net en slechts 1 keer meer verbruikt dan het gemiddelde elektriciteitsverbruik waar Qurrent mee rekent. In mei hebben we gemiddeld 7,9 kWh verbruikt, dat is minder dan de 10,4 die volgens Qurrent gemiddeld is voor een vergelijkbaar gezin. In de grafiek hiernaast is het effect nog forser, omdat dit ons netto elektriciteitsverbruik is (dus inclusief de opbrengst van onze zonnepanelen).
Onze winddelen leverde 81 kWh op, iets minder dan in april. Als we deze ook meenemen hebben we volgens mijn eigen berekening in mei 92 kWh teruggeleverd aan GreenChoice. Deze berekening wijkt wat af van de plaatjes van Qurrent en de sites die ik gebruik om het energieverbruik te monitoren.
Op jaarbasis wekken we inmiddels 111% van ons elektriciteitsverbruik zelf op. Dat betekent dat we ruim 300 kWh meer opwekken dan we verbruiken en dat we dus mogelijk een winddeel moeten gaan verkopen. Tenzij we meer stroom gaan verbruiken, wat ik niet echt van plan ben. Inmiddels liggen onze zonnepanelen er bijna een jaar op, wat betekent dat ik ook eens gekeken heb naar hoeveel Wattuur we hebben opgewekt per Wattpiek aan geïnstalleerd vermogen. De vuistregel volgens de overheid is daarbij 850 Wattuur per Wattpiek per jaar. Eind mei zaten we op 953 Wattuur per Wattpiek, dat is 16% meer en dus een leuke meevaller. Al heb ik nog geen poging gedaan om te zien of dit in lijn der verwachting is gelet op het aantal zonuren in de afgelopen 12 maanden.
In mei is ons elektriciteitsverbruik op jaarbasis weer een klein beetje gedaald. Het is er nog niet van gekomen werk te maken van het nieuwe stukje laaghangend fruit in elektriciteitsbesparing waar ik het vorige maand over had: het vervangen van de mechanische ventilatie met wisselspanningsmotor door een mechanische ventilatie met een gelijkspanningsmotor. Dit kan volgens mijn twittervolgers zo’n 200 tot 300 kWh per jaar aan elektriciteit schelen. Al geven andere aan dat het slechts 100 tot 200 kWh scheelt. Later dit jaar ga ik dat gewoon proefondervindelijk vaststellen door de mechanische ventilatie te vervangen.
Gasverbruik mei
Ons gasverbruik is in mei uitgekomen op 13 m3, dat 58% lager dan vorig jaar. Inmiddels is ons gasverbruik op jaarbasis weer bijna gedaald naar het niveau van begin 2012. Op jaarbasis is ons verbruik nu een kleine 700 m3. Ook ons gasverbruik per graaddag zit met 0,28 nog maar 2 honderdste boven het gasverbruik van begin 2012, als ik al het gasverbruik toereken aan verwarmen en niks aan warm tapwater. Dus tijd om te gaan kijken hoe we de laatste 700 m3 verbruik kunnen aanpakken, bij voorkeur zodanig dat de gasaansluiting weg kan en als dat niet haalbaar is op zo’n manier dat we structureel onder de 500 m3 uitkomen.
Als ik corrigeer voor onze inschatting van gasverbruik voor warm tapwater zit ik volgens Mindergas.nl op 0,21 m3 per graaddag. Ons gasverbruik in mei was dan ook vooral voor warm tapwater, waarbij onze zonneboiler de grootste bijdrage leverde aan de benodigde warmte voor tapwater.
Deze maand even geen cijfers over het netto energieverbruik, aangezien m’n internetverbinding er weinig zin in heeft en ik het geduld ontbeer om daar op te blijven zitten wachten. Volgende maand nieuwe ronde, nieuwe kansen.
Het is mei en na een heerlijk warme april is het tijd om de balans op te maken van ons energie- en waterverbruik van april.
Elektriciteitsverbruik en -opwekking april
In april hebben onze zonnepanelen bijna genoeg elektriciteit opgewekt om in ons eigen verbruik te voorzien. In totaal hebben ze in april 243 kWh opgeleverd. Dat is net iets meer dan in maart. Per dag schommelde de opbrengst behoorlijk, maar het is wel duidelijk dat we op 1 dag na iedere dag fors lager hebben gezeten met ons elektriciteitsverbruik dan het gemiddelde waar Qurrent mee rekent. In april hebben we gemiddeld 8 kWh verbruikt, terwijl Qurrent met bijna 12 kWh per dag rekent voor een vergelijkbaar gezin. In de grafiek hiernaast is het effect nog forser, omdat dit ons netto elektriciteitsverbruik is (dus inclusief de opbrengst van onze zonnepanelen).
Onze winddelen leverde 90 kWh op. Als we deze ook meenemen hebben we volgens mijn eigen berekening 87 kWh teruggeleverd aan GreenChoice. Deze berekening wijkt wat af van de plaatjes van Qurrent en de sites die ik gebruik om het energieverbruik te monitoren.
De grafiek van meterstandenmonitor.nl hiernaast laat zien hoeveel stroom we per maand van het net afnemen. De stroomopbrengst van onze winddelen zijn hier nog niet in verwerkt. Zoals te zien is was het bijna gelukt om nul op de elektriciteitsmeter te krijgen in april. Helaas is het niet volledig gelukt.
Op jaarbasis wekken we inmiddels 102 % van ons elektriciteitsverbruik zelf op. Onze zonnepanelen wekken meer op dan de winddelen, maar dat was ook wel de verwachting. Inmiddels wekken we ongeveer 60% op met onze zonnepanelen en 40% met onze winddelen. Door de zonnige en winderige winter wekken we dus meer op dan we verbruiken. Dat gaat dus leuk worden voor onze elektriciteitsrekening aan het eind van het jaar. Voor elektriciteit gaat GreenChoice weinig tot niks ontvangen 🙂 Alleen het netwerkbedrijf en het Ministerie van Financiën krijgen nog een bijdrage in de vorm van een capaciteitsvergoeding voor het netwerkbedrijf en energiebelasting en btw voor de belastingdienst.
Ons totale elektriciteitsverbruik op jaarbasis blijft nog steeds redelijk stabiel, al hebben we in april wederom wat minder verbruikt dan in 2013. Het is er nog niet van gekomen werk te maken van het laaghangend fruit in elektriciteitsbesparing: het vervangen van de mechanische ventilatie met wisselspanningsmotor door een mechanische ventilatie met een gelijkspanningsmotor. Dit kan volgens mijn twittervolgers zo’n 200 tot 300 kWh per jaar aan elektriciteit schelen.
Het is natuurlijk nog mooier om een mechanische ventilatie met lucht-water warmteterugwinning te installeren. Alleen zijn de kosten daarvan zo hoog dat ik daar voorlopig van af zie. Die blijft op de verlanglijst voor het moment dat we de laatste slag tegen het gas gaan maken 🙂
Gasverbruik april
Ons gasverbruik is in april uitgekomen op 19 m3, ruim 75% lager dan vorig jaar. April 2014 was dan ook veel warmer en zonniger dan april 2013. Wat goed was voor onze zonneboiler en we hebben minder hoeven stoken.
Volgens Mindergas.nl had april 2014 met met 148 graaddagen bijna de helft minder graaddagen dan 2013. Het verbruik per graaddag, een betere graadmeter voor de ontwikkeling van ons gasverbruik, laat echter ook zien dat we in april veel minder gas hebben verbruikt dan in april 2013. Het gasverbruik per graaddag daalde van 0,37 m3/graaddag in 2013 naar 0,13 m3/graaddag in 2014. Onderstaande grafiek laat dat goed zien.
Netto energieverbruik maart
Met dank aan Meterstandenmonitor.nl kan ik deze maand wederom ons netto energieverbruik per maand laten zien. Waarbij Meterstandenmonitor het totale energieverbruik van gas en elektra omzet in GigaJoules. Dat geeft het volgende plaatje:
De combinatie van zonnepanelen, zonneboiler en winddelen heeft deze maand voor het eerst dit jaar gezorgd voor een klein energieoverschot. We hebben iets meer energie opgewekt dan we hebben verbruikt. Dat wil niet zeggen dat we ons huis op jaarbasis naar nul op de meter gaan krijgen, laat staan dat het op jaarbasis al ‘energieneutraal’ is. Onze energierekening blijft dan ook hoger dan van dit verzorgingshuis. Kortom: er is nog werk aan de winkel, want ons huis verdient het.
Als je wat beter doorspit in de energiecijfers valt te ontdekken dat het grootste deel van onze energiebehoefte op jaarbasis geen elektriciteit betreft, maar warmte (in ons geval gas). Meterstandenmonitor heeft daar nu ook een mooie grafiek van:
Daarin is meteen duidelijk te zien dat het grootste deel van ons energieverbruik dit jaar (vanaf 1 januari t/m heden) veroorzaakt wordt door het gasverbruik. Wie denkt dat dat vast komt door het stookseizoen, rechts het plaatje voor heel 2013. Daarin kan je zien dat het op jaarbasis niet veel anders is: het grootste deel van je energieverbruik is warmtebehoefte.
Tegen gasverbruik helpen volgens mij maar 4 dingen tegen: isoleren, minder stoken, korter douchen in de winter en een zonneboiler voor warm water van het voorjaar tot het najaar. Voor dit jaar ben ik voor het gasverbruik tevreden als we terugkomen op het gemiddeld gasverbruik uit 2012. Of een volledige verherbouw naar nul op de meter, alleen heb ik volgens Jan Willem van de Groep van Energiesprong met m’n eigenwijze hoofd al te veel aan het huis gedaan te hebben om dat vanuit de energierekening te kunnen bekostigen 🙁
Het is april en de winter zit er al weer op, als je al van winter kan spreken dit jaar. Ons gasverbruik ligt in ieder geval fors lager en onze zonneboiler, de zonnepanelen en de winddelen hebben behoorlijk gedraaid. Vorige maand heb ik ook wat lopen spelen met een voor mij nieuwe site om het energieverbruik te monitoren, te weten: Meterstanden monitor.
Elektriciteitsverbruik en -opwekking maart
Ook in maart hebben onze zonnepanelen en winddelen gezamenlijk meer stroom geproduceerd dan we hebben verbruikt. Onze winddelen leverden 124 kWh op en onze zonnepanelen 234 kWh, samen dus goed voor 358 kWh. Dat is meer dan ons verbruik van 304 kWh. Uiteindelijk hebben we in maart 54 kWh teruggeleverd aan GreenChoice. In maart 2013 namen we nog 202 kWh af van Greenchoice.
Onderstaande grafiek van meterstandenmonitor.nl laat zien hoeveel stroom we per maand van het net afnemen. De stroomopbrengst van onze winddelen zijn hier nog niet in verwerkt. Het effect van de zonnepanelen is hier goed in te zien, want ons stroomverbruik is in vergelijking met 2013 nauwelijks afgenomen.
Op jaarbasis is het effect nu heel duidelijk aan het worden: 95% van ons elektriciteitsverbruik wekken we zelf op. 50% met onze zonnepanelen en 45% met de winddelen. De resterende 5% kopen we in bij GreenChoice, dat is nog maar 168 kWh. Door de zonnige en winderige maanden februari en maart denk ik dat we eind april op jaarbasis meer dan 100% van ons elektriciteitsverbruik zelf opwekken. Een effect dat niet alleen ik merk, maar ook steeds meer Europese, Amerikaanse en Australische energiebedrijven.
Ons totale elektriciteitsverbruik op jaarbasis blijft nog steeds redelijk stabiel, al hebben we in maart wederom wat minder verbruikt dan in 2013. Daar komt bij dat ik door een aantal twittervolgers gewezen werd op laaghangend fruit, te weten onze mechanische ventilatie. Momenteel is dat nog een wisselspanningsmotor, het vervangen van deze motor door een mechanische ventilatie met een gelijkspanningsmotor kan 200 tot 300 kWh per jaar aan elektriciteit schelen.
Nog mooier is natuurlijk om een mechanische ventilatie met lucht-water warmteterugwinning te installeren. Alleen zijn de kosten daarvan zo hoog dat ik daar voorlopig van af zie. Die blijft op de verlanglijst voor het moment dat we de laatste slag tegen het gas gaan maken 🙂
Gasverbruik december
Ons gasverbruik is in maart uitgekomen op 68 m3, ruim 60% lager dan vorig jaar. Maart was dan ook een zonnige maand, wat goed was voor onze zonneboiler. Ook was maart volgens Mindergas.nl met 296 graaddagen veel warmer dan maart 2013 met 475 graaddagen. Het verbruik per graaddag, een betere graadmeter voor de ontwikkeling van ons gasverbruik, laat zien dat we ook in maart weer terug zijn op het gasverbruik in 2012. De verhoging vorig jaar was dus eenmalig door de geboorte van onze jongste spruit.
Netto energieverbruik maart
Met dank aan Meterstandenmonitor.nl kan ik deze maand wat nieuws laten zien. Namelijk ons netto energieverbruik per maand. Waarbij Meterstandenmonitor het totale energieverbruik van gas en elektra omzet in GigaJoules. Dat geeft het volgende plaatje:
Waarbij meteen opvalt dat ons huis op jaarbasis nog lang geen nul op de meter heeft, laat staan dat het op jaarbasis ‘energieneutraal’ is. Onze energierekening blijft dan ook hoger dan van dit verzorgingshuis. Kortom: er is nog werk aan de winkel, want ons huis verdient het.
Als je wat beter doorspit in de energiecijfers valt te ontdekken dat het grootste deel van onze energiebehoefte op jaarbasis geen elektriciteit betreft, maar warmte (in ons geval gas). Daar helpen volgens mij maar 4 dingen tegen: isoleren, minder stoken, korter douchen in de winter en een zonneboiler voor warm water van het voorjaar tot het najaar. Voor dit jaar ben ik voor het gasverbruik tevreden als we terugkomen op het gemiddeld gasverbruik uit 2012. Of een volledige verherbouw naar nul op de meter, alleen heb ik volgens Jan Willem van de Groep van Energiesprong met m’n eigenwijze hoofd al te veel aan het huis gedaan te hebben om dat vanuit de energierekening te kunnen bekostigen 🙁
Het is alweer maart en de eerste twee maanden van het jaar zijn voorbijgevlogen. Dus hoog tijd voor een update over ons energieverbruik over februari, waarbij ik januari meteen meepak want zo te zien ben ik die geheel vergeten. Met de meteorologische lente voor de deur is het in ieder geval duidelijk dat er nauwelijks sprake is geweest van een winter. Dat merkt niet alleen het KNMI, maar ook wij merken dat het niet echt koud is geweest aan ons gasverbruik.
Elektriciteitsverbruik en -opwekking februari
Februari is de eerste maand van het jaar waarin onze zonnepanelen en winddelen gezamenlijk meer stroom hebben geproduceerd dan we hebben verbruikt. Onze winddelen leverden 196 kWh op en onze zonnepanelen 98 kWh, samen dus goed voor 294 kWh. Dat is meer dan ons verbruik van 284 kWh. Uiteindelijk hebben we dus 10 kWh teruggeleverd aan GreenChoice. Het is helaas nog niet gelukt om een dag per saldo stroom terug te leveren aan het net, al hebben we er afgelopen maand 3 keer dicht bij gezeten.
In januari namen we per saldo nog 87 kWh af van GreenChoice, doordat ons verbruik hoger was (333 kWh) en de hoeveelheid elektriciteit die we zelf opwekte lager (246 kWh).
Op jaarbasis begint nu echt goed zichtbaar te worden wat eigen opwekking betekent voor onze energienota en dus ook voor de betalingen aan ons energiebedrijf. Een effect dat niet alleen ik merk, maar ook steeds meer Europese, Amerikaanse en Australische energiebedrijven.
Het grootste deel van ons elektriciteitsverbruik van de afgelopen 12 maanden hebben we zelf opgewekt. Wekten we in 2012 nog 0% van onze elektriciteit zelf op, inmiddels wekken we 87% van ons elektriciteitsverbruik zelf op. Ik verwacht dat dit de komende maanden nog verder oploopt. aangezien onze zonnepanelen pas vorig jaar juni zijn geplaatst. Ons totale elektriciteitsverbruik op jaarbasis blijft redelijk stabiel, al hebben we in februari ruim 70 kWh minder verbruikt dan vorig jaar.
Gasverbruik december
Ons gasverbruik is in februari uitgekomen op 114 m3, bijna de helft lager dan vorig jaar. Februari was volgens Mindergas.nl met 331 graaddagen dan ook veel warmer vorig jaar met 497 graaddagen. Het verbruik per graaddag, een betere graadmeter voor de ontwikkeling van ons gasverbruik, laat zien dat we weer terug zijn op het gasverbruik in 2012. De verhoging vorig jaar was dus eenmalig door de geboorte van onze jongste spruit.
Een nieuw jaar, dus tijd om terug te kijken op wat geweest is. Te beginnen met ons energieverbruik over december 2013 en over heel 2013.
Elektriciteitsverbruik en -opwekking december
In december hebben we 268 kWh opgewekt, waarvan 80% met onze winddelen. Voor onze winddelen was december dan ook een absolute topmaand. Onze zonnepanelen deden het iets beter dan in november met een opbrengst van 56 kWh. Uiteindelijk hebben we 31 kWh ingekocht bij GreenChoice.
Ons elektriciteitsverbruik en onze elektriciteitsopwekking zijn 0p jaarbasis fors verandert t.o.v. voorgaande jaren. Wekten we in 2012 nog 0% van onze elektriciteit zelf op, in 2013 hebben we 77% van ons elektriciteitsverbruik zelf opgewekt. Ik verwacht dat dit in 2014 nog wat hoger ligt, aangezien we dan het eerste volle jaar met zonnepanelen hebben. Ons totale elektriciteitsverbruik op jaarbasis is wel gestabiliseerd rond de 3.300 kWh, daarmee zitten we onder het landelijk gemiddelde.
Gasverbruik december
Ons gasverbruik is in december weer wat verder opgelopen naar 146 m3. December was volgens Mindergas.nl met 399 graaddagen dan ook kouder dan november met 358 graaddagen.
Voor heel 2013 komt het gasverbruik een stuk hoger uit dan in 2012, zelfs gecorrigeerd voor aantal graaddagen ligt het verbruik 42,6% hoger dan in 2012.
Als je het gasverbruik per maand bekijkt wordt overigens goed duidelijk dat dit vooral veroorzaakt is door meer stoken in de eerste helft van het jaar. Het laatste kwartaal van 2013 komt sterk overeen met het laatste kwartaal van 2012, dus ik heb goede hoop dat we in 2014 jaar weer kunnen zakken in aardgasverbruik:
Bovenstaande grafieken zijn gemaakt m.b.v. ons account bij Mindergas.nl. Daardoor wijken de gasverbruiken per maand en per graaddag af van de getallen die ik zelf bereken. Mijn model is namelijk wat minder verfijnd dan dat van MinderGas.nl.
Sinterklaas is vertrokken, dus de hoogste tijd om de het energieverbruik van november onder de loep te nemen. Met een paar aangepaste grafieken, die wat beter weer geven hoeveel elektriciteit we inmiddels zelf opwekken.
Elektriciteitsverbruik en -opwekking november
In november hebben we 157 kWh opgewekt, waarvan tweederde met onze winddelen. Daarmee is november de eerste maand sinds het installeren van de zonnepanelen dat we minder dan 200 kWh zelf hebben opgewekt. Ondanks de terugval in zelfopgewekte elektriciteit hebben we ook deze maand meer dan de helft ervan zelf opgewekt.
Maand
Winddelen
Zonnepanelen
Totaal
Juni
106
203
309
Juli
36
317
353
Augustus
69
257
326
September
76
214
290
Oktober
167
132
299
November
102
55
157
Op jaarbasis hebben onze winddelen nu 1099 kWh opgewekt. Dat is helaas lager dan verwacht, al is december meteen goed begonnen met twee windrijke dagen op 5 en 6 december. Onze zonnepanelen hebben sinds het installeren 1.178 kWh opgewekt. Dat betekent dat we nu ongeveer 2/3 van onze stroom zelf opwekken met wind en zon:
De resterende stroom kopen we groen in bij GreenChoice.
Gasverbruik november
Het stookseizoen is duidelijk weer begonnen, in november hebben we 126 m3 aardgas verbruikt. Dat is meer dan in 2012, terwijl het aantal graaddagen volgens Mindergas.nl precies gelijk was. Oftewel toch maar eens werk gaan maken van extra isoleren, want we stoken best wel weer bewust en veel minder dan in het begin van het jaar. Of misschien dan toch maar de Thermosmart aanschaffen…
Het is al weer november, dus tijd om de energiestanden op te nemen en de jaarrekening is inmiddels ook binnen. Net te laat voor de week van de energierekening, maar wel deze jaarrekening de eerste financiële effecten van onze winddelen en zonnepanelen zien.
Jaarrekening
De jaarrekening is dit jaar helaas toch weer hoger uitgevallen. Dit komt met name door het hogere gasverbruik. In onderstaande tabel kan je overigens zien dat het grootste deel van onze rekening bestaat uit energiebelasting, vaste kosten voor gas en elektra en BTW. Samen vormen deze 62% van de energierekening. Levering van gas en elektriciteit maakt maar 38% van de rekening uit.
2011
2012
2013
2013**
Kosten elektriciteit
€ 159,09
€ 199,89
€ 80,02
€ 201,07
Kosten aardgas
€ 287,10
€ 256,70
€ 380,78
€ 380,78
Vaste kosten gas*
€ 182,17
€ 187,57
€ 197,58
€ 197,58
Vaste kosten elektriciteit*
€ 234,48
€ 256,90
€ 277,20
€ 277,20
Energiebelasting
€ 435,36
€ 448,40
€ 475,91
€ 601,96
Milieukorting*
€ 379,16-
€ 378,51-
€ 353,30-
€ 385,30-
BTW
€ 174,93
€ 175,52
€ 196,12
€ 212,14
Totaal
€ 1093,96
€ 1146,46
€ 1222,32
€ 1485,43
* omgerekend naar 365 dagen.
** energierekening zonder zonnepanelen en winddelen.
In de laatste kolom van de tabel is te zien hoe de energierekening er uit had gezien zonder zonnepanelen en winddelen. In totaal hebben de winddelen en zonnepanelen ons EUR 263 bespaard. Nog niet voldoende om onze energierekening te laten dalen, wel om een forse stijging te voorkomen. En vanaf volgend jaar gaan we dalen, tenzij de energiebelasting heel fors gaat stijgen.
Elektriciteits- en warmte opwekking oktober
In oktober hebben we 299 kWh opgewekt, waarvan het grootste gedeelte met onze winddelen. Op jaarbasis hebben deze nu 999 kWh opgewekt. Dat is 2/3 van de verwachte jaarproductie, maar zoals in onderstaande grafieken te zien is was oktober een windrijke maand met een goede productie voor zowel Grote Geert als Jonge Held. Helaas is de opbrengst nog steeds lager dan verwacht.
Onze zonnepanelen hebben sinds het installeren 1.123 kWh opgewekt. Op zich is het wel grappig om te zien dat de totale opbrengst van onze zonnepanelen en winddelen op maandbasis redelijk in evenwicht is. De opbrengst schommelt tussen de 290 en 350 kWh per maand.
Maand
Winddelen
Zonnepanelen
Totaal
Juni
106
203
309
Juli
36
317
353
Augustus
69
257
326
September
76
214
290
Oktober
167
132
299
De hoeveelheid warmte van de zonneboiler is door de wijze waarop ik dat bereken teruggevallen tot 0. Dat is niet terecht, want we hebben nog geregeld meer dan 40 graden in de boiler gehad vorige maand.
Gas-, elektriciteit en waterverbruik oktober
In oktober hebben we 39 m3 aardgas verbruikt. Ons elektriciteitsverbruik lag met 304 kWh beduidend hoger dan in september (220 kWh) en oktober 2012 (290 kWh). Ons waterverbruik lag in oktober op 9 m3.
12 maands Gas-, elektriciteit en waterverbruik
Ons gasverbruik op jaarbasis ligt gedaald tot 1.108 m3. Ons waterverbruik ligt nu op 115 m3. Ons jaarverbruik elektriciteit zit nu op 3.353 kWh, daar staat sinds inmiddels wel 2.122 kWh (63%) eigen opwek tegenover van de winddelen en zonnepanelen. We zijn dus rap op weg naar de 90% of meer van ons eigen elektriciteitsverbruik dat ik uiteindelijk verwacht zelf op te gaan opwekken.
Van de totale hoeveelheid energie die we verbruiken vormt elektriciteit slechts 22%. Warmte vormt 78% van onze energiebehoefte en het grootste deel van onze warmtebehoefte wordt nog steeds geleverd door gas. Bovendien bevat mijn methodiek een forse onderschatting van het effect van onze zonneboiler. Deze reken ik alleen mee als we minder dan 30 m3 aardgas verbruiken. De zonneboiler levert echter ook een deel van ons warme tapwater in koudere maanden, dus daar moet ik nog eens wat op verzinnen. Al met al voorzien we momenteel pas in ongeveer 12% van onze eigen gebouwgebonden energiebehoefte.
In totaal hebben ze in april 243 kWh opgeleverd. Dat is net iets meer dan in maart. Per dag schommelde de opbrengst behoorlijk, maar het is wel duidelijk dat we op 1 dag na iedere dag fors lager hebben gezeten met ons elektriciteitsverbruik dan het gemiddelde waar 
Daarin is meteen duidelijk te zien dat het grootste deel van ons energieverbruik dit jaar (vanaf 1 januari t/m heden) veroorzaakt wordt door het gasverbruik. Wie denkt dat dat vast komt door het stookseizoen, rechts het plaatje voor heel 2013. Daarin kan je zien dat het op jaarbasis niet veel anders is: het grootste deel van je energieverbruik is warmtebehoefte.
