Vandaag is ons eerste pakket van No Waste Army gearriveerd. Keurig op tijd en met eetbare en verrassende producten. De smaak? Dat volgt later, want ons avondeten stond al klaar. En de producten zijn allemaal nog wel even houdbaar.
No Waste Army heeft op dit moment ook een crowdfunding actie om 70.000 biologische wortels te doneren aan de voedselbanken. Afgekeurd vanwege de vorm, maar prima eetbaar. Doneer je ook?
Een half jaar geleden gooide energiebedrijf Vandebron een knuppel in het hoenderhok door vaste terugleveringskosten te gaan rekenen voor klanten met zonnepanelen. Inmiddels zijn meerdere energiebedrijven gevolgd, waaronder de coöperatieve energiebedrijven om | nieuwe energie en energie van ons. Ook energiebedrijven die geen openlijke kosten doorberekenen doen het stiekem toch, bijvoorbeeld door mensen met zonnepanelen geen welkomstbonus te geven of door hogere tarieven te rekenen. Je kunt de vaste terugleveringskosten ontduiken door te kiezen voor een modelcontract, maar reken maar dat de vaste terugleveringskosten dan versleuteld zitten in je vastrecht- en elektriciteitstarieven. In kranten en op sociale media roept de maatregel van energiebedrijven felle reacties uit. Ook de vraag naar zonnepanelen is fors teruggelopen.
De reden dat energiebedrijven kosten invoeren is dat er steeds meer momenten komen waarop er meer wind- en zonne-energie geproduceerd wordt dan waar vraag naar is. Dat komt deels door de groei van wind- en zonne-energie, deels doordat bedrijven nog niet gewend zijn hun elektriciteitsvraag daarop aan te passen en deels doordat een deel van de traditionele energiecentrales, zoals kerncentrale Borssele, doordraaien ongeacht de vraag naar stroom.
Het gevolg hiervan is dat energiebedrijven stroom van salderende klanten afnemen op momenten dat stroom goedkoop is, terwijl ze stroom terug moeten leveren op momenten dat stroom duurder is (bv in de winter of in de avond). Als energiebedrijven de stroom die in de zomer over is bij klanten met zonnepanelen af weten te zetten bij klanten zonder zonnepanelen draaien ze op z’n best quitte. In de avond en winter zullen ze echter stroom bij moeten kopen. Om een voorbeeld te geven, wij hebben in 2023 voor Euro 300 gesaldeerd. Als we tegen uurtarieven hadden afgerekend was deze stroom slechts Euro 75 waard geweest. Het verschil van Euro 225 plus de kosten voor inkoop van stroom in de avond en nacht is verlies voor ons energiebedrijf.
De ontwikkeling op de elektriciteitsmarkt is niet onverwacht, wat wel onverwacht is is dat politiek Den Haag niet tot besluitvorming over de afbouw van salderen komt. Reden voor energiebedrijven om op andere wijze de dalende opbrengsten van teruggeleverde zonnestroom en de stijgende kosten van leveren van stroom in de avond en nacht aan hun klanten met zonnepanelen door te berekenen. In een kort filmpje legt om | nieuwe energie uit waarom de vaste terugleveringskosten zijn ingevoerd:
Volgens MilieuCentraal kosten 10 zonnepanelen momenteel Euro 5.000 en leveren deze 3.500 kilowattuur (kWh) per jaar op. Dat betekent dat ze in 25 jaar zo’n 87.500 kWh produceren. Dat maakt de kostprijs (los van licht dalende opbrengsten per jaar en kosten voor vervanging van je omvormer iedere 15 jaar) 6 Eurocent/kWh. Met een traditioneel jaarcontract krijg je van het energiebedrijf het leveringstarief. Het laagste leveringstarief dat ik bij Gaslicht.com kan vinden bedraagt 14 Eurocent per kWh. Een winst van 8 Eurocent per kWh. Daarbovenop komt nog de energiebelasting die je door de salderingsregeling terugkrijgt, momenteel 13 Eurocent. Over de levensduur van 25 jaar levert samen een winst van Euro 19.010. Een jaarlijkse besparing van Euro 760 op de energierekening. Of een jaarlijks rendement op je investering van 15,2%.
Dat is in de oude situatie. In de nieuwe situatie ga je geld betalen als je teruglevert. Bij verschillende energiebedrijven zijn staffels ingevoerd. Afhankelijk van de hoeveelheid stroom die je op jaarbasis invoert op het net betaal je een vast bedrag aan jaarlijkse terugleveringskosten.
Je kan die natuurlijk ontwijken door teruglevering volledig te blokkeren en daarmee ‘het energiebedrijf ook lekker terugpakken’. Dan hangt je opbrengst af van hoeveel van de stroom je zelf gebruikt. De stelregel is dat je gemiddeld zo’n 30% van de geproduceerde zonnestroom zelf gebruikt. In 25 jaar produceer je dan nog maar 26.250 kWh. Dat levert bij de huidige tarieven een opbrengst op van Euro 7.200. Wat een jaarlijks rendement van 1,8% oplevert.
Wie zijn stroomgebruik wat beter afstemt op zonnige momenten kan zijn eigen gebruik opschroeven naar 50%, bijvoorbeeld door de wasmachine en droger op zonnige dagen aan te zetten. Daarmee stijgt de productie per jaar naar 1.750 kWh, in 25 jaar is dat 43.750 kWh. Dat levert in 25 jaar Euro 12.000 op, een rendement van 5,6% per jaar.
Het alternatief is om de kosten gewoon te betalen. Als je 30% van de geproduceerde elektriciteit zelf gebruikt lever je per jaar 2.450 kWh terug. Bij om | nieuwe energie (pdf) betaal je dan een terugleververgoeding van Euro 169,40 per jaar. Daar staat een opbrengst van Euro 960,40 tegenover. Een rendement van 11,8%. Wanneer je je eigen verbruik weet te verhogen tot 50% daalt de jaarlijkse teruglevering naar 1.750 kWh, wat Euro 133,10 aan terugleveringskosten oplevert. De opbrengsten blijven gelijk. Waarmee het rendement stijgt naar 12,6%.
De veel verguisde terugleveringskosten schelen zo per saldo 3,5% aan rendement. Dat lijkt me een te overziene kostenpost. Zeker als je bedenkt dat de terugleveringskosten bij de meeste leveranciers gepaard gaan met gunstigere elektriciteitstarieven.
Zijn er dan geen charmantere oplossingen? Zeker wel. Een daarvan is het afschaffen van salderen voor het leveringstarief. Energiebedrijven zouden vervolgens contracten in vier smaken kunnen aanbieden:
De groene geitenwollensok: waarbij je zonnepanelen blijven terugleveren ongeacht de spotprijs voor elektriciteit. Want je betaalt met liefde geld om te zorgen dat anderen goedkope groene stroom kunnen krijgen.
Vast, maar flexibel: een contract waarbij je het hele jaar hetzelfde tarief betaalt voor elektriciteit die je afneemt, maar het tarief dat je energiebedrijf betaalt voor teruggeleverde stroom hangt af van de spotmarkt voor elektriciteit
Vast, maar prijsbewust: een contract waarbij je het hele jaar een vast tarief betaalt, maar waarbij je zonnepanelen afslaan zodra de stroomprijs onder nul zakt. Liever gratis stroom dan groene stroom, toch?
Variabel: waarbij je stroomprijs afhangt van de spotmarkt. Het ligt voor de hand dat je je zonnepanelen terug regelt zodra de elektriciteitsprijs op de spotmarkt negatief is.
Een ander sympathiek voorstel werd door Budget Energie gelanceerd: gratis stroom in weekends tussen 12 en 17u van april tot en met augustus. De overtreffende trap van het aanbod van Budget Energie is te vinden in het Verenigd Koninkrijk: voor zeer energiezuinige nieuwbouwwoningen met zonnepanelen, warmtepomp en een thuisaccu krijg je bij Octopus 5 jaar gratis stroom. Welke bouwers & energiebedrijven in Nederland volgen?
Disclaimer: ik ben bestuurslid van een lokale energiecoöperatie, die is aangesloten bij om | nieuwe energie.
Dit bericht is eerder gepubliceerd op Sargasso.
Met name op sociale media wordt al een tijd de loftrompet gestoken over het dynamisch elektriciteitstarief als manier om bewuster om te gaan met het elektriciteitsgebruik (gebruiken op momenten met veel zon en/of wind) en als manier om te besparen op de energierekening. Zelf hebben we een andere wijze gekozen om te besparen op de energierekening: de productiemiddelen in eigen bezit nemen. Deels via onze zonnepanelen en deel door het aanschaffen van meerdere winddelen. Bij beide bestaat er momenteel geen financiële stimulans om het elektriciteitsgebruik af te stemmen op de productie van onze winddelen of zonnepanelen.
Tijd om beide eens te vergelijken. Ik ben daarbij uitgegaan van maanddata van elektriciteitsgebruik, elektriciteitsproductie en stroomprijzen. Het blijft dus een schatting.
Op dit moment krijgen we een groot deel van onze stroom van onze winddelen en zonnepanelen. Het restant kopen we in bij Greenchoice.
De kosten voor de inkoop van stroom, inclusief belastingteruggaaf, vastrecht, en energiebelasting over ingekochte stroom en over de opbrengst van onze winddelen bedroeg in 2023 ongeveer Euro 3.155. Onze zonnepanelen brachten in 2023 ongeveer Euro 640 op. De totale energierekening zonder winddelen zou daarmee uitkomen op ruim Euro 2.500.
Naast onze zonnepanelen hebben we ook meerdere winddelen. De opbrengst van onze winddelen bedroeg dit jaar een kleine Euro 1.500. Daar stonden Euro 225 aan kosten voor beheer en profielkosten tegenover.
Bij onze winddelen betalen we een vergoeding aan Greenchoice voor profielkosten. Er zijn nou eenmaal momenten dat we wel stroom gebruiken en het niet waait; en momenten dat het wel waait, maar we geen stroom gebruiken. De profielkosten lopen in 2023 op naar zo’n Euro 0,10 per kWh, nu is dat nog zo’n Euro 0,06 per kWh.
Daarmee komen onze totale kosten in 2023 ongeveer uit op Euro 1.265. Zo’n Euro 105 per maand.
Bij een dynamisch tarief wisselt je elektriciteitstarief elk uur op basis van de prijs die tot stand komt op de stroommarkt. Dat betekent dat je kan profiteren van prijsverschillen, bijvoorbeeld door de wasmachine, droger en warmtepomp aan te zetten op momenten dat de prijs laag is.
Wanneer we overstappen op een dynamisch tarief zullen we onze winddelen moeten verkopen. Greenchoice biedt namelijk (nog?) geen dynamisch tarief. Dat betekent dat we meer stroom in hadden moeten kopen, maar gemiddeld wel tegen een lager tarief dan de tarieven die Greenchoice rekent. Onderstaande tabel laat zien dat het verschil met name in de eerste helft van 2023 fors was in het voordeel van dynamische tarieven.
| Maand | dynamisch maand gemiddelde | Greenchoice |
| januari | € 0,343 | € 0,810 |
| februari | € 0,354 | € 0,692 |
| maart | € 0,317 | € 0,692 |
| april | € 0,310 | € 0,483 |
| mei | € 0,285 | € 0,463 |
| juni | € 0,302 | € 0,397 |
| juli | € 0,278 | € 0,386 |
| augustus | € 0,301 | € 0,388 |
| september | € 0,310 | € 0,389 |
| oktober | € 0,300 | € 0,389 |
| november | € 0,305 | € 0,390 |
| december | € 0,283 | € 0,390 |
Op basis van bovenstaande prijzen hadden we in 2023 met een dynamisch tarief zo’n Euro 1.890 aan elektriciteitskosten betaald (inclusief energiebelasting, teruggaaf energiebelasting, vastrecht, opslag per kWh en btw). Onze zonnepanelen zouden in dezelfde periode zo’n Euro 575 hebben opgebracht. De energiekosten bij een dynamisch tarief zouden daarmee ongeveer op Euro 1.315 zijn uitgekomen.
Op basis van bovenstaande berekening kan geconcludeerd worden dat zowel met winddelen als met een dynamisch tarief een forse verlaging van de elektriciteitsrekening mogelijk is.
De mate van daling is in 2023 vergelijkbaar voor winddelen en dynamisch tarief, al had het dynamisch tarief zo’n Euro 65 duurder uitgepakt.
Doordat de tarieven bij een dynamisch tarief per dag en uur fluctueren heeft dit product een hoger risicoprofiel. Dat vind ik een nadeel. Bij Greenchoice staat het tarief inmiddels weer voor een jaar vast. Daarmee staan ook de vergoedingen voor de stroom van onze zonnepanelen en winddelen ook voor een jaar vast. De profielkosten van onze winddelen stijgen volgend jaar wel met zo’n Euro 140. Het is dus mogelijk dat we volgend jaar wel een voordeel zouden kunnen behalen met een dynamisch tarief.
Vooralsnog kies ik voor de zekerheid van zonnepanelen en winddelen boven een dynamisch tarief. Tegelijkertijd laat bovenstaande analyse zien dat er voor mensen met een hoog elektriciteitsgebruik een fors voordeel te halen is door te kiezen voor dynamisch (hoger risicoprofiel) of voor zonnepanelen en winddelen. Winddelen staan momenteel te koop met prijzen variërend van Euro 41 (looptijd tot september 2025) en Euro 100 (looptijd tot september 2030).
Tegelijkertijd hoop ik dat om | nieuwe energie op niet te lange termijn samen met de aangesloten energiecoöperaties komt met het Local4Local model. Een mooie combinatie van vaste tarieven voor stroom die je afneemt op het moment dat de projecten van de coöperatie stroom produceren en dynamische contracten op momenten dat je stroom afneemt op momenten dat de windturbines en zonnepanelen geen stroom leveren.
Klimaatwetenschap is ingewikkeld en de modellen waarmee klimaatwetenschappers werken ook. Ook het taalgebruik van wetenschappers helpt niet altijd mee om het begrijpelijk en behapbaar te maken.
In onderstaande video legt Kiri Pritchard-McLean, een komiek uit Wales, uit wat Bill McGuire, emeritus professor Geophysical & Climate Hazards aan University College London, bedoelt.
Bill McGuire is vulcanoloog en Emeritus Professor Geophysical & Climate Hazards aan de University College London. Zijn belangrijkste interesses zijn instabiliteit en laterale instorting van vulkanen, de aard en impact van wereldwijde geofysische gebeurtenissen en het effect van klimaatverandering op geologische gevaren.
Kiri Pritchard-McLean is de regisseur en schrijver voor de sketch groep Gein’s Family Giftshop, die in 2014 genomineerd werden voor beste nieuwkomer van de Edinburgh Comedy Award. Ze heeft ook deelgenomen aan de satirische nieuwsquiz Have I got news for you.
Klimaatwetenschap is ingewikkeld en de modellen waarmee klimaatwetenschappers werken ook. Ook het taalgebruik van wetenschappers helpt niet altijd mee om het begrijpelijk en behapbaar te maken.
In onderstaande video legt Jo Brand, een Engelse komiek, uit wat Mark Andrew Maslin, professor of Earth system science aan University College London, bedoelt.
Mark Andrew Maslin heeft meerdere boeken gepubliceerd over milieuonderwerpen, waaronder boeken over klimaatverandering, ecologie en het antropoceen. Zijn wetenschappelijke werk bestaat uit meer dan 175 publicaties, die volgens ResearchGate ongeveer 25.000 keer geciteerd zijn.
Jo Brand is een Engelse komiek, actrice, presentator en schrijver. Ze heeft onder ander The Great British Bake Off: An Extra Slice gepresenteerd en opgetreden in Saturday Night Live.
Klimaatwetenschap is ingewikkeld en de modellen waarmee klimaatwetenschappers werken ook. Ook het taalgebruik van wetenschappers helpt niet altijd mee om het begrijpelijk en behapbaar te maken.
In onderstaande video legt Jonathan Pie (een typetje van de Ierse komiek Andrew Doyle) in normale mensentaal uit wat Joanna Haigh, emeritus Professor atmospheric physics aan het Imperial College London, bedoelt.
Op dezelfde dag dat Nederland koos voor vasthouden aan het verleden, deed ook het Europees Parlement dat door het voorstel voor halvering van het pesticidegebruik in 2030 te verwerpen. Goed nieuws voor de chemische industrie, slecht nieuws voor menselijke gezondheid. Parkinson is in Frankrijk niet voor niets een beroepsziekte onder agrariërs.
Voor mij des te meer reden om zelf door te gaan met kleine acties. Zo zijn we lid van Land van Ons en investeren we maandelijks een bedrag om grond aan te kopen. Land van Ons is een burgercollectief dat als coöperatie landbouwgrond koopt namens de deelnemers. Op dit land herstellen we de biodiversiteit en het landschap. Pachters kunnen rendabel boeren. Meedoen is makkelijk. Ruim 24.000 deelnemers gingen je voor. Dus wordt lid, sluit je aan als boer of wordt vrijwilliger. Daarnaast ondersteunen we Caring Farmers.
We kopen ook veel biologische producten en eten weinig vlees en zuivel. De melk die we drinken komt regelmatig van Kalver-Liefde. De kaas die we eten kopen we bij De Ruyge Weide, een biologische boer in Oudewater.
Een deel van ons fruit kopen we rechtstreeks in bij Europese biologische boeren via CrowdFarming. Dit seizoen hebben we een stukje graanveld voor pasta, een avocadoboom en verschillende sinaasappelbomen geadopteerd, zodat de boeren al vooraf zeker zijn van hun financiële opbrengst en wij van verse biologische pasta en vers biologisch fruit. De pasta is al weer bijna op, net als de eerste zending avocado’s en sinaasappelen.
Als meer mensen ons voorbeeld volgen daalt het gebruik van pesticiden vanzelf. Hoe hard de industrie zich ook verzet tegen een verplichte vermindering van het gebruik van pesticiden (of zoals ze zelf graag eufemistisch zeggen ‘chemische gewasbeschermingsmiddelen’).
Meer inspiratie nodig om zelf in actie te komen? Kijk dan hier en sluit je aan bij een van de vele initiatieven, of neem een winterabonnement van NoShitFood.
Klimaatwetenschap is ingewikkeld met veel variabelen, ingewikkelde verbanden en modellen. Daarom een nieuwe reek: klimaatwetenschap in normale mensentaal. Met korte filmpjes waarin wetenschappers uitleggen wat wetenschappelijk bekend is en komieken dat vertalen in normale mensentaal.
Of ze daarin slagen? Dat oordeel laat ik aan de kijker. Vandaag Friederike Otto uitgelegd door Nish Kumar.
Wie een beetje grasduint op social media en de discussie over energie daar volgt komt daar meestal drie smaken tegen: nationaliseer de boel, verplicht energiebedrijven om weer jaarcontracten aan te bieden en tot slot voorstanders van dynamische tarieven. Tot deze laatste behoren vooral ‘energienerds’ en voorstanders van verduurzaming. Een deel van hen is overgestapt op zogenaamde dynamische energietarieven en roept trots dat ze geld toe krijgen om de elektrische auto te laden.
Bij alle drie de opties vraag ik me af: helpt dit de energietransitie verder? Wat hebben mensen met een krappe portemonnee aan de voorgestelde maatregel? Maar eerst wat is het verschil eigenlijk tussen vaste, variabele en dynamische tarieven.
Een vast tarief is wat het zegt: gedurende de looptijd van het contract betaal je een vast bedrag per kilowattuur of per kubieke meter aardgas. Eventueel is er nog een dag en een nachttarief voor elektriciteit, maar de prijs die je voor beide betaalt per eenheid verbruik verandert niet gedurende de looptijd van het contract.
Voor het energiebedrijf komt er heel wat meer bij kijken om een vast tarief aan te bieden aan klanten. Het energiebedrijf moet o.a. inschatten wanneer ze denken dat een klant stroom en gas gebruikt. Waarbij er altijd het risico bestaat dat een klant meer of minder gebruikt dan vooraf ingeschat. Of dat de ingekochte elektriciteit niet gelijktijdig geproduceerd en afgenomen wordt, waardoor onbalans ontstaat. Ook kan het zijn dat een energiebedrijf een deel van de op termijn ingekochte energie vooruit moet betalen. Vaak is dat een percentage van de contractwaarde, de beruchte margin call. Al deze kosten versleutelt het energiebedrijf in het vaste tarief.
Lange tijd zijn vaste tarieven een goede manier geweest voor energiebedrijven om klanten te binden. Een jaar of langer vastigheid over de prijs van gas en elektriciteit, maar dan ook zo lang klant zijn. Bij overstappen volgt een boete. Deze was relatief laag, waardoor overstappen bij prijsdalingen lucratief was voor klanten. In de toekomst zal deze gebaseerd worden op de tarieven die je hebt afgesproken en de tarieven die nu gelden. Vergelijkbaar met hoe de boeterente wordt berekend bij tussentijds oversluiten van je hypotheek. Hoe hoger de tarieven die je betaalt en hoe lager de huidige tarieven, hoe hoger de overstapboete. Dat geeft energiebedrijven zekerheid dat klanten die bij de huidige hoge prijzen toch kiezen voor 3 jaar vast niet zomaar weg kunnen lopen als de prijzen onverhoopt toch dalen, waarmee zij blijven zitten met duren inkoopcontracten.
De eerste vaste contracten worden al weer aangeboden, of het verstandig is om in een markt met dalende tarieven je tarief voor een jaar vast te zetten? Wie het weet mag het zeggen. Veel zal afhangen van de beschikbaarheid van aardgas komende winter en van een geslaagde herstart van Frankrijks kerncentrales. Voor mensen die veel behoefte hebben aan zekerheid over hun energiekosten kan het een uitkomst zijn. Aan de andere kant: tot en met december bent u beschermt via het prijsplafond. Dat biedt ook kansen om te experimenteren met andere contractvormen.
Met een variabel tarief wordt het energietarief maandelijks aangepast. Dat kan omlaag zijn, zoals momenteel gebeurd, maar ook omhoog. Het nadeel is dat het geen zekerheid geeft over de kosten op jaarbasis. Voor eigenaren van zonnepanelen is het nadeel dat de tarieven in de zomer lager liggen, waardoor de zomerse kilowatturen tegen lagere tarieven vergoed worden dan ze in de winter zijn afgenomen.
Het voordeel voor de klant is dat een variabel contract, waarbij de tarieven maandelijks worden gewijzigd, iedere maand opzegbaar is. De tariefswijziging biedt daar ruimte voor. Op die manier kan je de komende maanden profiteren van de goedkopere stroom in de zomer (meer zon in de mix). Rond september, oktober moet je dan wel opletten of het niet tijd is om alsnog de tarieven een jaar vast te zetten.
Voor mensen met een krappe beurs kan een variabel tarief een optie zijn. Hou er wel rekening mee dat tarieven vaak net wat langzamer dalen dan dat ze stijgen.
De aanbieders van dynamische tarieven rekenen met uurtarieven van de zogenaamde day ahead markt. Op uren dat veel zon en wind verwacht wordt en de vraag laag is zijn de tarieven ook laag. Het kan zelfs voorkomen dat je in die uren geld toe krijgt om stroom af te nemen. Het voordeel voor afnemers van een product dat slechts beperkt op te slaan is en een elektriciteitssysteem met onvoldoende flexvermogen (energiegebruikers die bereid en in staat zijn meer af te nemen op momenten met veel aanbod). Voor energienerds of mensen en bedrijven die actief bezig zijn met energie kan een dynamisch tarief een goede manier zijn om op kosten te besparen. Bijvoorbeeld door de elektrische auto of thuisaccu op te laden als de prijs laag is, of door de vaatwasser nog even uit te stellen. Of door het productieproces af te stemmen op het moment dat er veel elektriciteit beschikbaar is (wat zeker geen nieuw idee is).
Negatieve prijzen hebben echter ook een negatief effect op de energietransitie: want waarom zou je in zonnepanelen of windturbines investeren als er een toenemend aantal uren is waarop je geld moet betalen om je product af te zetten? Zeker bij leden van energiecoöperaties, waar niet alle leden even veel kaas van de energiemarkt hebben gegeten, geeft dat verwarring en twijfel. Negatieve prijzen zijn namelijk met regelmaat goed voor een nieuwsbericht. Je kan natuurlijk ook zorgen dat je zonnepanelen uit gaan als de prijs onder nul zakt. Dat gaat echter ten koste van de inkomsten, tenzij je zorgt dat je een vergoeding krijgt voor het terugschroeven van de productie. Zoals Zeeuwind bijvoorbeeld heeft gedaan.
Het nadeel van dynamische tarieven is dat ze niet alleen omlaag, maar ook omhoog kunnen. Tot en met december ben je beschermd door het prijsplafond, dat wordt (terecht!) berekend over het gemiddelde tarief en niet per uur. Vanaf 2024 ben je niet meer beschermd. Dan ben je volledig overgeleverd aan de markt.
Bij dynamische tarieven wordt een deel van het risico namelijk neergelegd bij de klant. Soms betaal je minder dan bij een variabel of vast elektriciteitstarief, maar soms ook erg veel. Wat betekent dat je potentieel voor hele hoge kosten kan komen te staan, tenzij je in staat bent het verbruik van elektriciteit uit te stellen. Zeker inwoners met een krappe beurs hebben daar naar mijn inschatting beperkt mogelijkheden toe. ’s Avonds wil je licht, de was moet een keer gedaan worden en het verbruik wordt vaak al tot een minimum beperkt.
Een extreem voorbeeld van de risico’s van dynamische tarieven deed zich in 2021 in Texas voor, waar de prijs door het uitvallen van gascentrales t.g.v. winterkou, steeg van 5 $cent/kWh naar 9$/kWh. Nu acht ik de kans dat Nederland vergelijkbare problemen op de elektriciteitsmarkt krijgt niet groot, aan de andere kant had ik je twee jaar geleden ook voor gek verklaard als je had beweerd dat de gasprijs boven de Euro 2 per kubieke meter uit zou komen of de elektriciteitsprijs (kaal leveringstarief) zou vertienvoudigen naar meer dan 50 Eurocent per kWh.
Hoewel een dynamisch tarief, waarbij je soms zelfs geld toe krijgt om stroom af te nemen, heel cool lijkt ben ik er geen fan van. Voor investeerders in wind- en zonne-energie is het lastig: waarom investeren in een product dat in toenemende mate te maken krijgt met negatieve prijzen? Voor afnemers met een krappe beurs is het lastig: wat als tegenover de kans op een lage rekening ook kans op een hoge rekening staat? Dat eerste is fijn, dat tweede onbetaalbaar.
Ik begrijp mensen (met een krappe beurs) die bereid zijn te betalen voor zekerheid heel goed. Al is het maar omdat ik zelf ook liever zekerheid heb, al weet ik dat zekerheid ook een prijs kent. Zelf zoek ik ook meer vastigheid, onder andere omdat onze inkomsten over de jaren nogal fluctueren. Onze hypotheekrente staat nog 20 jaar vast, ons gasverbruik hebben we geëlimineerd (lukt namelijk niet om langer dan paar jaar vast te zetten) en ons elektriciteitsverbruik hebben we op jaarbasis voor 80% afgedekt met zonnepanelen en winddelen (huidige stand 75%). Onze winddelen leveren jaarlijks zo’n 4.500 kWh elektriciteit. De windturbines waarin we hebben geïnvesteerd gaan nog 2 tot 8 jaar mee.
Ons elektriciteitsgebruik wordt maandelijks weggestreept tegen de productie van onze winddelen (enkel leveringstarief) en de productie van onze zonnepanelen (leveringstarief en energiebelasting). In ruil daarvoor betalen we per winddeel een vergoeding voor onbalans, in normaal Nederlands we betalen het energiebedrijf om stroom te leveren als het niet waait en om de stroom te verkopen als het waait, maar we geen stroom gebruiken.
In het model waar we voor gekozen hebben is het probleem van gelijktijdigheid (en het financiële risico daarvan) voor het energiebedrijf. Nu de elektriciteitsprijzen sterker omhoog en omlaag stuiteren gaan de kosten die het energiebedrijf rekent voor het niet gelijktijdig gebruiken en producten omhoog. Het energiebedrijf stimuleert ons niet om gebruik en productie in balans te brengen.
Bij Local4Local kiezen de energiecoöperaties een andere route. Zij zetten juist in op het stimuleren van gelijktijdigheid van productie en gebruik van elektriciteit. Wanneer elektriciteitsproductie en afname gelijktijdig plaats vinden kunnen ze (langjarig) scherpe en vaste elektriciteitstarieven bieden aan hun leden, maar ook een veilig rendement voor de leden die investeren in de wind- en zonprojecten.
Wanneer er bij Local4Local meer wordt afgenomen dan geproduceerd wordt dit ingekocht bij een andere energiecoöperatie of op de elektriciteitsmarkt. Als er minder wordt afgenomen dan geproduceerd wordt het restant verkocht aan een andere energiecoöperatie of op de spotmarkt. Bij negatieve prijzen kan er ook voor gekozen worden om de productie van een installatie terug te schroeven.
De tarieven die energiecoöperaties kunnen rekenen zijn gebaseerd op wat ze kostprijs+ noemen. Dat is een tarief dat gebaseerd is op een eerlijke vergoeding voor de investeerders, het energiebedrijf dat de administratie verzorgt en voor de lokale energiecoöperatie die het project realiseert. Het marktmodel biedt ook de mogelijkheid om langjarige afspraken te maken tussen afnemer en producent, of tussen de lokale energiecoöperatie en haar leden. Een filmpje van Streekenergie ter verduidelijking van het model:
Betuwewind, een van de pioniers, rekent haar leden maximaal 16 Eurocent per kilowattuur. Een tarief waar je in de huidige markt een puntje aan kan zuigen. Momenteel kunnen ze geen klanten onder hun leden werven, omdat de productiecapaciteit volledig verkocht is. Een overstap zou wel een forse besparing betekenen op de energierekening.
Om aan meer leden te gaan leveren is het wel nodig dat er nieuwe projecten van de grond komen. Lees: er zijn meer zonnedaken, zonnevelden en windturbines nodig. Of misschien wel een biogascentrale op groen gas van de lokale mestvergister… Allemaal energiebronnen met nadelen, alleen hebben de alternatieven (of het nu kolencentrales, gascentrales, kerncentrales of waterkrachtcentrale zijn) dat ook. Het voordeel van Local4Local: omwonenden zullen er bij de huidige prijzen zelf om gaan vragen, want wie wil dat nou niet: zekerheid over de energiekosten voor de komende 10 tot 20 jaar?
Binnen de coöperatie waar ik zelf actief ben zitten we ook te sleutelen aan de business case voor een windturbine. Het voorlopige plan is om deze zonder subsidie te realiseren. De verschillende scenario’s die we hebben laten doorrekenen laten de waarde van gelijktijdigheid zien: bij 60% gelijktijdigheid is het benodigde kostprijs+ tarief 35% hoger dan bij 100% gelijktijdigheid. De scenario’s laten ook de waarde van lange termijn afspraken zien. Wanneer we afspraken kunnen maken voor de komende 15 jaar kan het kostprijs+ tarief ruim de helft zakken ten opzichte van een prijsafspraak voor 5 jaar.
Het nieuwe model roept nog wel veel vragen op: Welke nieuwe leden/klanten laat je toe tot het collectief? Wat doe je als de energievraag niet gelijktijdig is met de energieproductie? Hoe verdeel je de kosten van ongelijktijdigheid over de leden? Wat vinden we eerlijke vergoedingen voor de investeerders, voor de coöperatie en voor het energiebedrijf? Welke productie-installatie schakel je uit als de prijzen onder nul zakken en er onvoldoende elektriciteitsvraag is binnen het collectief? Vragen die je via marktprikkels (prijzen) kan oplossen, maar ook via de aloude methodes van de commons.
Ondanks de vragen die het model oproept biedt het Local4Local model vooral kansen. Daarbij biedt het prikkels om te zorgen dat vraag en aanbod op de elektriciteitsmarkt in evenwicht komen, een prikkel die mist in het Windcentrale model. De mogelijkheid om lange termijn afspraken te combineren met de spotmarkt voor elektriciteit zorgt dat je het beste pakt van beide werelden. De gemiddeld goedkopere tarieven van de spotmarkt met de zekerheid en vastigheid van hernieuwbare bronnen.
Boeren en tuinders maken zich ernstig zorgen over klimaat, biodiversiteit, onze voedselvoorziening en daarmee eigenlijk over ons aller voortbestaan. Zij willen een ander landbouwbeleid! En dat willen zij niet alleen. Samen met honderden organisaties en duizenden mensen staan zij achter het Groenboerenplan. En samen met die organisaties vragen zij iedereen om te stemmen op partijen die écht kiezen voor de voedseltransitie. Omdat ik de zorgen deel en hun oproep steun herhaal ik deze hier.
Schone lucht, schoon water, een groene omgeving en gevarieerde voeding horen bij onze eerste levensbehoeften. Helaas staan deze behoeften allemaal onder druk en daarmee de toekomst voor ons en de volgende generaties. Terwijl een groener en gezonder (voedsel-)landschap wel degelijk mogelijk is als we nu de juiste keuzes maken. Deze verkiezingen zijn belangrijk, want het gaat om de provincie en de waterschappen. Jouw stem is jouw persoonlijke keuze in jouw provincie.
Op welke partijen kun je op 15 maart jouw stem uitbrengen?
Als Groenboeren collectief geven we geen stemadvies, maar vragen we je om te kiezen op een partij die – net als wij – zich zorgen maakt om biodiversiteit en klimaat en deze grote maatschappelijke problemen aan wil pakken.
Stem dus NIET op de partijen die deze problemen al jarenlang voor zich uitschuiven, bagatelliseren of zelfs ontkennen. En dan nog is er genoeg om uit te kiezen.
Zie hieronder enkele stemwijzers. Let bij het invullen extra goed op bij vragen die gaan over natuur, landbouw, stikstof, klimaat of water. Lees per vraag ook goed wat de politieke partijen van dat specifieke punt vinden.
Na het stemmen kun je meestal nog aangeven welke onderwerpen jij extra belangrijk vindt en kijken wat bepaalde partijen vinden.
Stem met je hart en voor toekomstige generaties
Enkele stemwijzers:
Zoals Thomas Oudman op De Correspondent schrijft:
De vraag is deze verkiezingen dus niet of je boeren een toekomst gunt. Je kiest volgende week sowieso vóór boeren. De vraag is hoe jij die toekomst voor je ziet.
Kijk hier om meer te lezen over de Groenboerenboodschap of het Groenboerenplan.