Krispy's blog

Categorie: Duurzaamheid

  • Duurzaam bankieren bij de ASN

    Afgelopen maandag schreef De Pers een stuk over de ASN Bank. Een van de duurzaamste banken van Nederland volgens de Eerlijke Bankwijzer en ook de bank waar ik mijn spaargeld heb ondergebracht. De Pers bekeek de wijze waarop de ASN bank de haar toevertrouwde spaargelden investeert. Conclusie: het grootste deel zit in hypotheken (4,4 miljard Euro) inclusief die van moederbank SNS Bank en in staatsobligaties (2,6 miljard Euro).

    Hypotheekportefeuille

    De hypotheekportefeuille van de ASN is duurzaam volgens een geciteerde woordvoerder van de ASN bank, omdat de betreffende hypotheken onder de NHG vallen. Nu heb ik zelf ook een hypotheek met NHG, maar ik kan me niet herinneren dat er bij de verstrekking van NHG iets gevraagd werd over duurzaamheid. Hooguit een check op de hoogte van de schuld en de draagbaarheid van de schuldenlast voor de hypotheeknemer. Of de ASN enkel investeert in het deel van de hypotheek dat onder NHG valt vermelt het artikel niet.

    In een reactie op het artikel in De Pers kiest de ASN-bank een heel ander aspect van duurzaamheid voor haar investeringen in hypotheken. De ASN stelt dat wonen een mensenrecht is en dat de ASN bank via de leningen onder NHG belegt in leningen voor mensen met modale inkomens, die een steuntje in de rug te geven om de aanschaf van een eigen woning mogelijk te maken.

    Staatsobligaties

    Bij de staatsobligaties valt me in de portefeuille van 2010 (uit jaarverslag 2010) op dat Nederland een groot deel uitmaakt van de portefeuille. Ik vraag me wel af hoe lang Nederland nog in het zogenaamde beleggingsuniversum van de ASN bank blijft. Het PBL geeft al jaren aan dat het energiebeleid te kort schiet om de doelstelling van 14% duurzame energie te halen (de laatste prognose die ik heb gelezen met het huidig beleid is 9%, dat kan oplopen tot 12% als de Green Deals effect hebben) en het energiebesparingsbeleid gaat minder goed dan verwacht.

    Tegelijkertijd investeert de Nederlandse overheid via Energiebeheer Nederland in de zoektocht naar en winning van fossiele brandstoffen op Nederlands grondgebied, waaronder onze eigen teerzand olie uit Schoonebeek. Ook onthulde The Guardian eerder dit jaar dat Nederland in Brussel lobbiet voor het voorkomen van een specifiek CO2-label voor Canadese olie uit de teerzandvelden. Begrijpelijk gezien de Nederlandse investeringen in winning van (Nederlandse) teerzandolie … Buiten het energiebeleid zijn er natuurlijk meer natuur– en milieuzaken waar je je vraagtekens bij kunt zetten, net als bij een aantal ontwikkelingen vanuit de overheid op sociaal terrein.

    Bedrijfsportefeuille

    Wat jammer is en blijft is dat de ASN zo weinig uitleent aan bedrijven en ondernemers, zoals de Triodos wel doet. Het is ogenschijnlijk veiliger om in staatsobligaties en hypotheken te beleggen, maar zelf neem ik met plezier met een iets lager rendement genoegen als dat betekent dat mijn geld daadwerkelijk in zaken als duurzame energie en duurzame bedrijven wordt geïnvesteerd. Bij Zon Zoekt Dak, de collectieve inkoopactie voor zonnepanelen van Stichting Natuur & Milieu, beperkte de ASN zich ook tot een beoordeling van de duurzaamheid van de leverancier en installateur. Deelnemers die financiering nodig hadden waren aangewezen op Greenloans, onderdeel van staatsbank ABN-Amro. Waarmee de ASN een kans liet liggen (in mijn ogen), Natuur en Milieu lijkt de commerciele kans van collectieve inkoop beter gezien te hebben.

    Ik heb al eerder betoogd dat de ASN ook haar klanten een actievere rol kan laten spelen. Al lijken nieuwkomende crowdfundingplatforms als Symbid en Share2Start daar actiever op in te spelen. Wat betekent dat het geld dat we langer kunnen missen steeds minder in beleggingsfondsen van de ASN terecht komt en steeds meer rechtstreeks naar ondernemers vloeit via met name MyC4 (Afrika) en Symbid.

  • Update vergelijking collectieve inkoopacties: 123 Zonne-energie

    Update: vanavond de tijd genomen om de stukken beter door te nemen. Waarna ik dit bericht heb aangepast, aangezien het te veel uit de losse heup geschreven was.

    Vandaag ontving ik een mail met het ‘persoonlijke’ bod van de collectieve inkoop actie voor zonnepanelen van Vereniging Eigen Huis die is gewonnen dor Oskomera Home Solar. Tijd dus voor een update om te zien hoe dat aanbod zich verhoudt tot de andere landelijke collectieve inkoopacties, maar vooral ook t.o.v. de prijzen van individuele installateurs. Zoals ik dat eerder al heb gedaan voor de andere collectieve inkoopacties.

    Voor een vollediger overzicht van de losgebroken markt voor collectieve inkoop verwijs ik naar Polder PV. Waar ook een interessant stuk staat voor Eneco klanten en Buurtburgemeesters van Nudge/Zon IQ en over de collectieve inkoopactie van Vereniging Eigen Huis.

    Persoonlijke aanbieding

    Aangezien er op ons dak al een zonneboiler ligt is de ruimte voor zonnepanelen beperkt. Ik had dan ook aangegeven slechts 6 panelen te willen. 123 Zonne-energie biedt 6 panelen van 250 Wattpiek per stuk, oftewel een installatie van 1500 Wattpiek vermogen. De kosten hiervan bedragen Euro 4.150, inclusief installatie. Daarmee behoort 123 Zonne-energie tot de duurdere aanbiedingen uit mijn vorige overzicht. De grotere installaties die 123 Zonne-energie aanbiedt zijn verhoudingsgewijs veel scherper geprijsd (zie ook tabel hieronder). Wat logisch is aangezien de kosten voor de zaken als omvormer en installatiekosten verhoudingsgewijs minder snel oplopen voor een grotere installatie.

    De door mij gehanteerde berekeningwijze voor de elektriciteitsopbrengst is behoorlijk conservatief en voor alle installaties gelijk gehouden. Goede zonnepanelen en goede installaties gaan echter langer dan 20 jaar mee en de opbrengst is in veel gevallen ook hoger dan waar ik mee heb gerekend. Als je een betere inschatting wil voor je eigen situatie verwijs ik je naar de berekeningswijzes van Polder PV of Siderea. Ik heb zelf geen ervaring met Sidera, maar van Peter Segaar (de man achter Polder PV) hoor ik positieve geluiden over Siderea, dus dat geeft vertrouwen.

    Voordelen 123 Zonne-energie

    Vereniging Eigen Huis noemt zelf de volgende voordelen van haar collectieve inkoopactie:

    • Volledige begeleiding tijdens het hele traject
    • Altijd een maatwerk oplossing voor uw persoonlijke situatie
    • Strenge kwaliteitseisen opgesteld i.s.m. TNO
    • Kortere terugverdientijd door scherp aanbod
    • Vereniging Eigen huis staat (i.s.m. KEMA) garant voor kwaliteit
    • Vereniging Eigen Huis biedt juridische ondersteuning
    • Vereniging Eigen Huis adviseert onafhankelijk en betrouwbaar

    Zelf zie ik de volgende punten als positief:

    • De panelen hebben een positieve vermogens tolerantie van 0 tot 5%, dus het vermogen van een
      paneel ligt tussen 250 en 262,5 Wp, en dat betekent altijd extra energie-opbrengst!
    • De productgarantie op deze panelen bedraagt 10 jaar. De vermogensgarantie is 25 jaar voor 80%. Dat
      betekent het paneel na 25 jaar nog minimaal 80% van het nominale vermogen (Wp) moet leveren.
    • Alle omvormers zijn voorzien van Bluetooth zodat ze kunnen communiceren met uw PC of laptop.
      Met behulp van de meegeleverde Sunny Explorer software kunt u dan de prestaties van uw
      zonnestroomsysteem volgen.
    • De productgarantie op deze omvormers bedraagt 10 jaar.
    • Uiteraard worden ook de bevestigingsmaterialen voor platte daken en schuine pannendaken, en de
      bekabeling geleverd en geïnstalleerd.
    • Ook golfplatendaken en staalplaten daken kunnen zonder meerprijs voorzien worden.
    • Indien nodig wordt er kosteloos een extra groep(en) naar de meterkast aangelegd.
    • De omvormer wordt aangesloten op de (extra) groep.
    • De garantie op het complete systeem, inclusief installatiewerk is 10 jaar. Na 9 jaar komt Oskumera langs voor een systeemcheck (niet onbelangrijk bij iets dat meer dan 20 jaar mee gaat).
    • Leden krijgen 10 jaar juridische ondersteuning van Vereniging Eigen Huis bij problemen.
    • De specialisten van Vereniging Eigen Huis monitoren een representatief aantal systemen voor de
      komende tien jaar.

    Nadelen 123 Zonne-energie

    In haar mailing schermt 123 Zonne-energie met een standaard prijs voor de installatie van 6 zonnepanelen van 250 Watt van Euro 5.106. Dat betekent dat Eigen Huis rekent met een standaardprijs van Euro 3,40 per Wattpiek. Wat me aan de hoge kant lijkt.

    Een ander nadeel van de collectieve inkoopactie van Eigen Huis is dat de installatie plaats vindt tussen 22 maart en 1 november. Met een beetje pech ben je dan dus het hele zomerseizoen kwijt….

     

    Een aandachtspunt vind ik de transparantie: oftewel ontvangt Vereniging Eigen Huis een kick back per verkochte installatie, en zo ja hoe hoog is deze? Die vraag komt na me op n.a.v. het bericht op Polder PV dat Natuur & Milieu een kickback fee krijgt per verkochte installatie die kan oplopen tot 9 ton. En dat Trouw een paar weken geleden berichtte dat aanbieders van collectieve inkoopacties voor energie (zoals Vereniging Eigen Huis) een kickback fee krijgen per overstapper.

    Vergelijking installateurs & collectieve inkoopacties

    Onderstaand overzicht is zeker niet compleet en ik pretendeer dat ook zeker niet. Het geeft je wel een beeld en doet je hopelijk beseffen dat het naast mooie collectieve aanbiedingen ook nog steeds de moeite kan lonen om een offerte bij een lokale installateur te vragen. Dat hoeft niet duurder te zijn en ook de voorwaarden hoeven niet slechter te zijn. Prijzen van lokale installateurs heb ik via Compare My Solar.

    Leverancier/actie Totaal vermogen Kosten Prijs / Wattpiek kWh/jaar (80%) Kostprijs
    Zontech 3760 € 6.740 € 1,79 3008 € 0,15
    Solarsenergy* 3760   € 1,87    
    Windvogel+ Metdezon 3840 € 7.351 € 1,91 3072 € 0,15
    123 Zonne-energie 6000 € 11.946 € 1,99 4800  
    123 Zonne-energie 5250 € 10.857 € 2,07 4200  
    Windvogel+ Metdezon 2640 € 5.575 € 2,11 2112 € 0,18
    123 Zonne-energie 4500 € 9.595 € 2,13 3600  
    123 Zonne-energie 3750 € 8.146 € 2,17 3000  
    Solarsenergy 1410 € 3.090 € 2,19 1128 € 0,18
    Solarsenergy 1470 € 3.230 € 2,20 1176 € 0,18
    123 Zonne-energie 3000 € 6.672 € 2,22 2400  
    Metdezon 3840 € 8.589 € 2,24 3072 € 0,17
    EnergieAnders 3975 € 8.970 € 2,26 3180 € 0,17
    Mitchel van der Meij 1380 € 3.120 € 2,26 1104 € 0,19
    Windvogel+ Metdezon 1800 € 4.076 € 2,26 1440 € 0,21
    Zontech 1410 € 3.260 € 2,31 1128 € 0,19
    EnergieAnders 1470 € 3.400 € 2,31 1176 € 0,19
    Nudge D 3680 € 8.694 € 2,36 2944 € 0,18
    123 Zonne-energie 2250 € 5.438 € 2,42 1800  
    Metdezon 2640 € 6.500 € 2,46 2112 € 0,20
    Zon zoekt dak B 1920 € 4.935 € 2,57 1536 € 0,19
    Nudge C 2760 € 7.128 € 2,58 2208 € 0,21
    Metdezon 1800 € 4.736 € 2,63 1440 € 0,20
    123 Zonne-energie 1500 € 4.150 € 2,77 1200 € 0,21
    Windvogel+ Metdezon 1200 € 3.328 € 2,77 960 € 0,23
    Zon zoekt dak A 1200 € 3.375 € 2,81 960 € 0,23
    Nudge B 1840 € 5.190 € 2,82 1472 € 0,21
    Nudge A 1380 € 4.220 € 3,06 1104 € 0,24
    Metdezon 1200 € 3.856 € 3,21 960 € 0,25

  • Update: Mijn woningdossier

    Vorige week ontving ik via de mail een enquete voor Mijn Woningdossier. Een van de vragen daarin was of ik al meterstanden had ingevuld op de site. Dat was niet het geval, een goede reden dus om eens terug te gaan naar de website en te kijken wat er verder verandert/verbeterd is sinds mijn vorige bezoek aan de site.

    Meterstanden

    GasverbruikHet invullen van de meterstanden gaat eenvoudig en levert ook een aantal heldere grafiekjes op van de verbruiken per maand (of per week als je het wekelijks bijhoudt) van het afgelopen jaar. De grafiekjes zijn ook simpel in verschillende formats te downloaden om vervolgens elders gebruikt te worden. Bijvoorbeeld de jpeg hiernaast met ons gasverbruik vanaf april 2011 tot en met maart 2012. Waarin je heel fraai het resultaat ziet van de zonneboiler in de zomer 🙂 Soortgelijke grafieken kun je maken van watergebruik en elektriciteitsverbruik.

    Helaas is het niet mogelijk om de instellingen van de grafiek te wijzigen. Zo kun je het verbruik van 2011 niet vergelijken met 2012. Ook ontbreekt de mogelijkheid om het verbruik per graaddag te berekenen. Wanneer je dat soort zaken wilt weten (en dat is voor de vergelijkbaarheid van je gasverbruik toch echt van belang) dan ben je aangewezen op sites als mindergas.nl of het programma Ecohome.

    Overige veranderingen

    De site kent inmiddels ook een forum. Daarvoor wordt samengewerkt met Duurzame Buren. Wat prettig is in deze tijden van extreme digitale versnippering. Wat jammer is is dat het niet mogelijk lijkt om mijn ID van Duurzame Buren te koppelen aan Mijn Woning Dossier.

    Wat ook jammer is is dat Mijn Woning Dossier nog steeds geen inzage geeft in de gehanteerde Rc waardes (de mate van isolatie). Ook is het nog niet mogelijk om zelf maatregelen toe te voegen die additioneel zijn aan de maatregelen die ooit door de EPA adviseur zijn aangedragen.

  • Ook woningbouwcorporaties willen aan de collectieve inkoop van zonnepanelen

    Dat zonnepanelen besmettelijk zijn is al een tijdje bekend. Dat dat ook lijkt te gelden voor collectieve inkoopacties is van recentere datum. Ik ken er nog geen wetenschappelijk onderzoek naar. De gekte wordt echter redelijk compleet. Er lopen al landelijke collectieve inkoopacties van Natuur en Milieu (inschrijving inmiddels gesloten), De Windvogel, Nudge en Vereniging Eigen Huis, naast diverse lokale en regionale inkoopacties.

    Vandaag was bij het NOS Journaal te zien dat ook woningcorporaties wakker worden en grootschalige inkoop van zonnepanelen voor hun huurders overwegen. Het rekenvoorbeeld dat de NOS sprak over een investering van 5.000 Euro per woning en een huurverhoging van 27 Euro per maand, de verwachting is dat de bewoner 5 a 10 Euro winst maken per maand. Dat betekent dat de zonnepanelen voor 32 tot 37 Euro per maand aan elektriciteit op wekken. In het item werd niet duidelijk of de kosten voor vervanging van de omvormer meegenomen waren in de huurverhoging en wat de woningbouwcorporatie als levensduur van de panelen hanteerde.

    In het Groningse voorbeeld hadden de bewoners er zelf om gevraagd bij de woningbouwvereniging. Een betere manier om draagvlak te creëren is er m.i. niet.

    Het NOS Journaal sprak enthousiast over een groei naar 2.4 miljoen zon pv installaties wanneer de plannen van de woningbouwcorporaties doorgezet worden. Persoonlijk lijkt me dat wat veel, aangezien woningbouwverenigingen voor een deel ook flats en appartementencomplexen bezitten waar zonnepanelen pas interessant is als de salderingsregels aangepast zijn.

    Inschatting van omvang systeem en kosten per Wattpiek

    Op basis van de gegevens van het NOS Journaal leveren de zonnepanlen per jaar tussen de 1670 en 1931 kWh op (bij een stroomtarief van 23 Eurocent). Uitgaande van een (volgens Polder PV conservatieve) opbrengst per jaar van 800 Wh per geïnstalleerde Wattpiek kom ik dan op een installatie die tussen de 2087 en 2413 Wattpiek is. De kosten van het systeem inclusief installatie bedragen dan tussen de Euro 2,40 en Euro 2,04 per Wattpiek.

    Wanneer ik uitga van de (volgens Polder PV) realistischere opbrengst van 900 Wh per geïnstalleerde Wattpiek kom ik uit op een installatiegrootte tussen de 1855 tot 2145 Wattpiek. De kosten zitten dan tussen de Euro 2,70 en Euro 2,33 per Wattpiek.

    Effect op energiebelasting

    In Groningen besparen bewoners op jaarbasis tussen de 60 (12 * 5) en 120 (12 * 10) Euro. Dat doen ze door tussen de 1607 en 1931 kWh aan elektriciteit op te wekken op hun eigen dak. Dat betekent dat de staat tussen de Euro 183 en Euro 231 aan energiebelasting misloopt per bewoner per jaar. Op zich niet zo veel, tenzij de NOS gelijk krijgt en er de komende jaren op 1,5 miljoen huizen van woningbouwverenigingen zonnepanelen komen te liggen. Dan kan de staat zich opmaken voor een terugval in energiebelasting tussen de 275 en 325 miljoen Euro per jaar.

    Daarbovenop komen nog de effect van energiebesparende maatregelen door woningbouwverenigingen (zoals Woonpalet). E niet te vergeten van energie-opwekkende en energiebesparende maatregelen door mensen die een eigen woning bezitten. Wederom een teken van het naderend einde van de energiebelasting (in haar huidige vorm)…

    Vragen mbt zonnepanelen bij woningbouwcorporaties

    Ik vind het een mooie actie van de Groningse woningbouwcorporatie, zeker omdat het op verzoek van de bewoners was en het draagvlak daarmee gegarandeerd. Tegelijkertijd roept het kopiëren van de actie door andere woningbouwverenigingen ook een aantal vragen bij me op. De vertegenwoordiger van Aedes (de koepel woningbouwverenigingen) spreekt namelijk over het drukken van de prijs door grootschalige inkoop. Iets wat in Groningen niet echt gelukt is en wat andere landelijke collectieve inkoopacties m.i. tot nu toe niet gelukt is. Wellicht dat het woningbouwverenigingen wel lukt, omdat de concentratie van woningbezit seriematige installatie makkelijker maakt.

    Daar zit overigens ook wel een risico in, want het is de vraag of ons huidige elektriciteitsnet in staat is om grote hoeveelheden zonne-energie te absorberen. In de Engelse uitgave Rough Guide to Community Energy staat bv. een voorbeeld waar slechts een deel van de huizen in een wijk van zonnepanelen is voorzien. Bij de rest was dat niet mogelijk, zonder dure investeringen in het elektriciteitsnetwerk noodzakelijk te maken. In dergelijke gevallen is het wellicht handiger om na te denken over manieren waarop bewoners die geen zonnepanelen krijgen kunnen meeprofiteren van de zonnepanelen bij de buren.

    Bijvoorbeeld door wat verder te kijken dan het drukken van de installatieprijs van zonnepanelen en te kijken naar mogelijkheden om m.b.v.duurzame energie en energiebesparing de lokale economie te versterken en werkgelegenheid te scheppen (heel hip tegenwoordig vaak als ‘social return’ omschreven 😉 . En dan bij voorkeur voor een langere periode dan enkel voor de installatie… In het buitenland zijn daar mooie voorbeelden van te vinden en ook het plan voor Schiebroek-Zuid van Except bevat een mooie aanzet daartoe.

    Verder is zeker bij verouderde woningen betere isolatie minder sexy, maar wel interessanter voor de bewoner. Zowel als het gaat om besparing op de energierekening als wanneer het gaat om wooncomfort.

    Meer informatie

    Meer informatie over de plannen van de woningbouwverenigingen vind je hier (pdf). Polder PV heeft uiteraard ook een stuk staan, die komt op een andere grootte van de installaties uit.

  • Kosten zonnestroom berekenen

    Eerder heb ik zelf al een simpel rekenmodelletje online gezet waarmee je kan  bereken wat de kosten van zonne-energie zijn. Inmiddels heeft ook Trouw-redacteur Vincent Dekker zijn rekenmodel online gezet. Zijn model is wat uitgebreider en geeft een betere indicatie van de opbrengst dan mijn model.

    Als je overweegt om zonnepanelen aan te schaffen of je partner wil overtuigen is het zeker de moeite waard om eens naar het rekenmodel van Vincent Dekker te kijken. Enkel de witte vakjes invullen, dan kunnen anderen het ook gebruiken. Achterliggende formules kun je bekijken in de achterliggende tabbladen.

  • Update collectieve inkoopacties: Van Zon Zoekt Windvogel tot 123 Zon IQ

    Eerder heb ik al een overzichtje geplaatst van een aantal landelijke collectieve inkoopacties voor zonnepanelen. Inmiddels is duidelijk dat de animo voor zonnepanelen fors is. Nudge en Zon IQ hebben inmiddels de eerste systemen van hun gezamenlijke actie voor zonne-energie geplaatst in Delft en Den Haag. De Windvogel heeft eind februari op haar blog aangegeven dat de collectieve inkoopactie voor Windvogel leden bij Metdezon een succes is, zonder daarbij te zeggen hoeveel leden er al gebruik van hebben gemaakt.

    Bij Zon Zoekt Dak hebben op het moment van schrijven ruim 5500 mensen een reservering gedaan. Wanneer deze mensen ook daadwerkelijk overgaan tot bestelling betekent dat volgens Stichting Natuur & Milieu 2500 mandagen werk voor de installateur en 8 megawatt aan nieuw zonne-energie vermogen in Nederland. De introductie van AlertMe, dat optioneel erbij werd aangeboden, is inmiddels uitgesteld. Als je een vergelijkbaar product wil kijk dan eens bij het Nederlandse Plugwise, waar ik goede verhalen over hoor van oud-collega’s. Inschrijven kan nog tot 16 maart via www.zonzoektdak.nl. Lees voor je dat doet ook even de kritische noten op Polder PV.

    Inmiddels heeft Vereniging Eigen Huis aangegeven dat ze uiterlijk 15 maart de winnende leverancier van 123 zonne-energie bekend maken. Al durf ik er best geld op te zetten dat Polder PV gelijk heeft en dat de winnaar Oskumera is. Mensen die zich hebben ingeschreven kunnen tot 5 maart hun gegevens aanpassen. Vanaf 6 maart wordt begonnen met het samenstellen van de pakketten. Zodra ik een prijsopgaaf heb zal ik deze toevoegen aan het eerdere overzicht. Al moet ik zeggen dat je voor het prijsverschil met je lokale installateur volgens mij geen gebruik hoeft te maken van een landelijke collectieve inkoopactie.

    Er is ook een heel scala aan regionale collectieve inkoopacties, zie het (niet volledige) overzicht op Polder PV. Wel opletten dat prijs slechts een onderdeel is van het verhaal. Zonnepanelen gaan 20 tot 30 jaar mee, dus liever iets meer betalen bij een installateur die je vertrouwt dan een duppie goedkoper bij een beun.

    Pas trouwens op wanneer er zonnepanelen in je straat geplaatst worden, want zonnepanelen zijn besmettelijk 😉

  • Het naderende einde van energiebelasting in de gebouwde omgeving

    Voor de energiesector zijn het spannende tijden. Naar mijn mening te vergelijken met de overgang van telefonie naar internet. Dat laatste vergde al de nodige souplesse en lenigheid van de overheid, maar de transitie in de energiesector zet nog veel meer op z’n kop. De energiesector is namelijk een belangrijke bron van inkomsten voor de staat. Alleen al de energiebelasting is goed voor ruim 2 miljard Euro. Tegelijkertijd wordt de grondslag van de energiebelasting momenteel van verschillende kanten aangetast. De belangrijkste twee zijn naar mijn mening:

    1. In de bouw is een omslag gaande naar energieneutrale renovatie en nieuwbouw van woningen en utiliteitsbouw.
    2. De prijs van zonne-energie daalt zo snel dat ze inmiddels ongeveer even duur is als elektriciteit uit het stopcontact. Deze prijsdaling zet nog wel even door (overcapaciteit) terwijl de energiebelasting en SDE+ toeslag stijgen. Dit maakt  zonnepanelen voor woningeigenaren nog interessanter en holt de grondslag van de energiebelasting sneller uit.

    Het is alsof er een belasting bestaat op bellen via het vaste net, terwijl meer en meer mensen gebruik maken van VOIP. Door het uithollen van de grondslag van de energiebelasting (en SDE+) is minder geld beschikbaar voor de subsidie van duurzame energie, terwijl het PBL stelt dat er meer geld nodig is om de doelstelling te halen.

    Systeem drijft huiseigenaar naar duurste systeem

    Het huidige systeem drijft huiseigenaren naar dure, gebouwgebonden vormen van duurzame energieopwekking. Vooral zonne-energie is steeds interessanter. De wetswijziging om salderen voor verenigingen van eigenaren mogelijk te maken, die momenteel voor consultatie voorligt, maakt zonne-energie (en urban wind) nog interessanter (bovendien zijn grotere zonne-energie installaties relatief goedkoper). Het is de vraag of dat economisch gezien een optimaal pad is, want andere vormen van duurzame energie (zoals wind op land) zijn veel goedkoper.

    De huidige wetgeving en de hoogte van de energiebelasting maakt dat zonnepanelen op dit moment toch interessanter zijn dan het investeren in wind op land. Bij een investering in wind op land blijf je namelijk overgeleverd aan de grillen van een Kabinet, dat op zoek is naar bezuinigingen en extra belastingopbrengsten. Investeringen in zonnepanelen op je eigen dak en achter de energiemeter voelen op dat punt veel veiliger.

    Het nadeel voor de overheid is dat ze de volledige energiebelasting kwijtraakt. Dat gaat om een aanzienlijk bedrag. Uitgaande van ons eigen jaarverbruik van ongeveer 3.000 kWh gaat het om ongeveer Euro 350 aan energiebelasting per jaar (3.000 * 0,114). Daarbovenop komt nog het verlies aan BTW van Euro 65 per jaar.

    Om dat voor elkaar te krijgen moeten we een kleine 7.500 Euro investeren in zonnepanelen (zie vergelijking collectieve inkoopacties zonnepanelen). Voor de overheid betekent dat dat ze dit jaar eenmalig Euro 1.425 aan BTW ontvangt. Daar staat tegenover dat ik de rente voor de lening om zonnepanelen te installeren mag aftrekken (verbetering van het huis, dus hypotheekrenteaftrek). Dat betekent een jaarlijkse kostenpost voor de staat van 30 Euro aan extra hypotheekrenteaftrek, naast het verlies van ruim 400 euro aan energiebelasting en BTW per jaar.

    Alternatief: duurzame energie baten

    Stel nu dat de overheid 40% van de investeringen in rendabele hernieuwbare energie doet, zoals ze dat ook doet voor het winnen van gas en olie, en dat de overheid de energiebelasting laat vallen voor zelflevering aan mensen en bedrijven die zelf risicodragend investeren in de opwekking van hernieuwbare energie. Net als in de huidige SDE+ krijgen de projecten die het hoogste rendement voor de staat leveren voorrang bij de investeringsbeslissing.

    De keuze wordt dan een heel andere. Zonnepanelen op mijn dak vergen dan nog steeds een investering van Euro 7.500, want voor de staat is zonne-energie met een kostprijs van 15 tot 23 Eurocent relatief duur, de kans dat de overheid daar nu al 40% van financiert is dus miniem. De Windcentrale stelt te kunnen leveren voor 5,3 Eurocent per kWh en krijgt dus voorrang (net als andere wind op land projecten waar bedrijven en particulieren in investeren voor hun eigen elektriciteitsvoorziening).

    Het opwekken van mijn eigen elektriciteitsbehoefte via windenergie kost via de Windcentrale Euro 2.400 (6 Winddelen van ieder Euro 400). In het door mij voorgestelde systeem neemt de staat 40% van de investering voor haar rekening, dat is Euro 960. Zelf moet ik dan nog Euro 1.440 investeren om in mijn eigen elektriciteitsbehoefte te voorzien, een stuk minder dan de Euro 7.500 die ik nodig heb om hetzelfde effect te bereiken met zonne-energie.

    Doordat de staat 40% van de investering financiert bij een duurzame energiebatensysteem heeft ze ook recht op 40% van de opbrengst van de opgewekte windenergie. Uitgaande van een consumentenprijs van 20 Eurocent gaat het om een kleine 180 Euro per jaar, dat is 18% rendement (kapitaalkosten niet meegerekend). Voor mij is het voordeel dat ik mijn huidige energierekening van 600 Euro (3.000 * 0,20) hou, maar wel een rendement van 18% haal op mijn investering. Als ik het geld voor mijn investering mag lenen bij een groenbank tegen ongeveer 6% betekent dat 12% rendement, of mijn energierekening tot minder dan Euro 300.

    Zoals je ziet kan het ook voor de overheid een voordeel hebben als ze accepteert dat de energiebelasting in haar huidige vorm haar langste tijd heeft gehad. Op die manier wordt een nieuwe inkomstembasis opgebouwd, die past bij het perspectief dat decentrale energieopwekking en een energieneutrale gebouwde omgeving de toekomst zijn. Dat zijn tenslotte toekomstperspectieven die de rijksoverheid ook omarmt via respectievelijk EL&I en Energiesprong (EL&I en BZK).

    Meer uitleg over duurzame energie baten:

    Een volgende keer een doorrekening van het voorstel van duurzame energie baten op basis van de plannen van De Windcentrale.

  • 8 maart: Lezing internationale handelsregels: recht van de sterkste of eerlijk?

    Op 8 maart organiseert het DuurzaamheidsOverleg Politieke Partijen de tweede lezingen-avond in het kader van de zoektocht naar een duurzame economie (zie hier voor een impressie van de eerste avond). De komende lezingen-avond gaat over de internationale spelregels van ons economische systeem: in hoeverre leggen deze de huidige onduurzaamheid vast en welke veranderingen zijn noodzakelijk/gewenst? Dat wordt op 8 maart besproken aan de hand van drie inleidingen van mensen die op dit internationale gebied werkzaam zijn en erkend worden als autoriteiten op hun gebied.

    Datum: donderdag 8 maart, 18.15 uur in Utrecht (Uithof-complex)
    Plaats: Uithof, campus van de Universiteit Utrecht, collegezaal 042 in het Marinus Ruppertgebouw (zie bijlage) – de locatie is vastgelegd i.s.m. het Utrecht Sustainability Institute.

    Programma 8 maart

    18.15  uur:  welkom

    18.30 uur: Handelsverdragen (o.a. WTO en Gatt) – mogelijkheden voor alle partijen? Myriam Vander Stichele (Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen), www.somo.nl

    19.15 uur: Grondstoffen: uitgaan van overvloed of toenemende schaarste? René Kleijn, Centrum voor Milieuwetenschappen Leiden – Industriële Ecologie www.cml.leiden.edu

    20.00  uur:  pauze met koffie

    20.15 uur: Visie op nieuwe internationale afspraken: locaal effectief, mondiaal inspirerend Danielle Hirsch (Both Ends), www.bothends.org

    21.00  uur: afsluiting

    Myriam Vander Stichele: Handelsverdragen (o.a. WTO en Gatt) – mogelijkheden voor alle partijen?

    Op het veld van de internationale handel spelen grote en kleine partijen aan de hand van o.a. mondiale (vrij?-)handelsverdragen. Het is onduidelijk of daarbinnen feitelijk wel duurzaam ondernemen mogelijk is.De belangrijkste verdragen zullen worden besproken, wat betreft inhoud, gevolgen en totstandkoming.Wat betekent dit voor eerlijke handel? Welke rol spelen de multinationals; zijn zij misschien de enigen die echt vrij zijn? Daarnaast is er een trend naar meer bilaterale afspraken (vb: EU – India). Wat gebeurt daar en wat zijn daarvan de gevolgen?

    In alle gevallen speelt de vraag: hoe kan de nederlandse burger via de politiek de internationale afspraken beinvloeden?

    Dit heeft ook een link met hoe financiële partijen omgaan met grondstoffen (oneerbiedig ‘commodities’ genoemd) via allerlei afgeleide financiële producten. Want ook hier zijn economie en financien met elkaar verweven. Deze lezing zal ons een basis geven van welke wissels dienen te woren omgezet en hoe de nederlandse politiek daaraan kan bijdragen!

    René Kleijn:  Grondstoffen: uitgaan van overvloed of toenemende schaarste?

    In de Westerse wereld leven we in een tijd waar dot.com, facebook en twitter de illusie voeden dat we voorbij kunnen gaan aan de fysieke fundering van onze maatschappij: grondstoffen. Zeker, in termen van GDP is de primaire sector in het huidige tijdsgewricht van ondergeschikt belang. Echter, ook onze op diensten gebaseerde economie kan niet zonder een continue input van grondstoffen. Voor het maken van een microchip van een paar gram is 1.7 kg grondstoffen nodig, gebruik makend van 61 van de 92 elementen in het periodiek systeem. Vervolgens wordt deze chip tijdens gebruik in server-centra 24/7 voorzien van energie op basis van fossiele brandstoffen.

    De vraag naar producten wordt de komende decennia verder opgevoerd door drastische vergroting van de bevolking en verhoging van het inkomen per capita. Dit betekent wellicht drie keer zoveel auto’s, koelkasten en TVs, die allemaal zullen moeten worden geproduceerd.

    Een ‘duurzame’ economie zal rekening dienen te houden met deze feiten. Enige suggesties zullen worden gedaan hoe dit economisch in het systeem te incorporeren. Kan de circulaire economie ons redden? Om deze ontwikkeling in duurzame banen te leiden zal daarnaast al ons technisch innovatief vermogen moeten worden gemobiliseerd, hetgeen slechts door een drastische verschuiving in beleid in de juiste richting kan worden geleid. Hierbij is het de grote vraag of b.v. ‘biobased materials’ een oplossing kunnen zijn.

    Danielle Hirsch: Nieuwe internationale afspraken: locaal effectief, mondiaal inspirerend

    In The Age of the Unthinkable stelt J.C. Ramo dat de wereld voor het oplossen van de problemen van de 21ste eeuw niet kan vasthouden aan instituties en regels uit de 20ste. Hij roept aan de hand van tal van voorbeelden op tot durf om het onbekende tegemoet te treden, tot acceptatie van chaos in plaats van planmatigheid en tot een gezamenlijke zoektocht om stap voor stap onze leefbare wereld te herontdekken.

    Danielle Hirsch biedt twee uitgangspunten bij het maken van de noodzakelijke stap richting het onbekende. Een daarvan is haar visie op een duurzame, mondiale economisch systeem waarin alle mensen meedoen en in staat zijn hun eigen welzijn te creëren. In die visie beslist niet het huidig economisch systeem voor mensen, maar is iedereen, ook de mensen die nu op deze planeet geen waardig leven leiden, zelf leidend in de duurzame ontwikkeling.

    Daarvoor zijn doorbraken nodig. Mensen en natuur hebben er baat bij als ondernemingen als TNT verder gaan in het herdefiniëren van hun rol in de logistieke keten, als banken en investeerders zich richten op innovatoren in wat velen ‘the bottom of the pyramid’ noemen. Om die bewegingen echt een vlucht te laten nemen zijn ook nieuwe internationale handelsregels nodig.

    Haar lezing gaat voorbij mooie woorden. Zij zal laten zien waarop Nederland –de 16e economie ter wereld met wijd vertakt netwerk van handelsrelaties en nummer 3 op de Human Development Index- nu al kan inzetten om die visie te realiseren.

    Aanmelding:

    Aanmelding voor deze avond kan door een email te sturen aan economie-transitie at hotmail.nl.

    Vragen?

    Het is mogelijk vooraf al vragen, die je hebt over het onderwerp van een avond, op te sturen. De organisatie kan die dan reeds voorleggen aan de sprekers, zodat ze evt. in de lezingen meegenomen kunnen worden. Zet dit in je aanmeldingsmail!

    Onderwerpen & datum van avond 3 en 4

    De vervolg-avonden zijn nog niet volledig ingevuld, maar hieronder een voorlopig overzicht van de onderwerpen en data van avond 3 en 4 (kan je ze vast reserveren in de agenda). Aanmelding is op een later tijdstip mogelijk; hiervoor volgt binnenkort een aparte uitnodiging per avond (wil je de uitnodiging ontvangen, meld je dan aan via economie-transitie at hotmail.nl).

    Avond 3. Financiële systeem: niet leidend (in bekoring), maar ten dienste van   –   DATUM: 22 maart

    1. internationeel flitskapitaal: noodzaak, drivers en remmen?
    2. lenen en rente: zegen of vloek; is er een beter alternatief?
    3. het nieuwe bankieren – wat kan blijven, wat moet anders

    Met als spreker Ad Broere; overige zijn nog in bespreking.

    Avond 4. Bedrijfsverantwoordelijkheid: niet alleen financieel   –   DATUM: 28 maart

    1. “license to operate” – wat staan wij bedrijven nog toe en wat is hun verantwoordelijkheid?
    2. transparante checks and balances voor duurzame corporate governance
    3. de factor mens in het bedrijf: kuddedieren of (geestelijke) diversiteit?

    Met als sprekers: André Veneman (AKZO), Paul van de Loo (Ernst&Young), Pauline van der Meer Mohr (Erasmus Universiteit). Met een bijdrag van Jaap Winter (Duisenberg School of Finance, De Brauw Blackstone Westbroek) als moderator. 

    Precieze plaats en tijd worden bekend gemaakt in afzonderlijke uitnodigingen. Zet de data alvast in je agenda!

    Vragen?

    Het is mogelijk vooraf al vragen, die je hebt over het onderwerp van een avond, op te sturen. De organisatie kan die dan reeds voorleggen aan de sprekers. Hiervoor graag een reply naar dit email-adres: economie-transitie at hotmail.nl.

    We zijn ook bezig een website op te zetten met verslagen, posts en dergelijke en bezig met Linked-In discussie-forum. Wij zoeken nog mensen die ons hierbij willen ondersteunen!

    Onderwerp van avond 5 tot en met 7.

    Hieronder: overzicht van de overige nog in te plannen lezingen-avonden (voorlopige opzet)

    Avond 5. Overheid: marktmeester namens de samenleving – met oog voor verschillende belangen?

    1. welke groei willen we? welke indicator(en) in plaats van BNP?
    2. level playing field – hoe gelijke kansen voor klein en groot, oud en nieuw?
    3. instrumenten voor regulering: cap-and-trade / fiscale vergroening / quotering?

    Avond 6. Product en consument

    1. versterkte relatie: van koop naar een circulaire economie door huur en lease
    2. voorlichting of labels voor inzicht in product-aansprakelijkheid en keten-beheer
    3. betalen met geld én/of eco-dukaten (met quotering)?

    Avond 7. Politiek systeem en transitie-strategie

    1. nieuwe democratische structuren en middelen als tegenwicht voor ‘de economie’
    2. samenleving en transitie – een moeilijke combinatie? (sociologie)
    3. de nieuwe economie draagvlak geven – transitie-paden (psychologie)

  • Uit de inbox: 'Stadskas' van Except genomineerd voor de Buckminster Fuller Challenge

    In Rotterdam worden binnenkort 5 stadsinitiatieven voorgelegd aan de bevolking, waaronder een stadskas. Ondertussen is een alternatief (en veel geavanceerder) ontwerp voor een ‘stadskas’ van het Rotterdamse Except Integrated Sustainability genomineerd voor de Buckminster Fuller Challenge. Except noemt het zelf de Polydome, het concept is mede ontwikkeld in het kader van de plannen voor Schiebroek Zuid.

    Het persbericht van Except:

    Onderwerp: Except Integrated Sustainability is met Polydome – een ontwerp voor systemisch duurzame glastuinbouw – genomineerd voor de Buckminster Fuller Challenge met een prijs van 100.000 dollar.

    Rotterdam, 14 februari 2012 – Except Integrated Sustainability is trots op de publicatie  van Polydome in de Buckminster Fuller Idea Index 1.0 vanaf dinsdag 14 februari 2012 (http://challenge.bfi.org/ideaindex). Polydome is een nieuw ontwerpparadigma voor glastuinbouw dat voedselproductie maximaliseert en milieuimpact minimaliseert. Dat doet het door middel van een ecosysteem van planten, dieren en paddestoelen.

    “De Buckminster Fuller Challenge is (wereldwijd) de hoogste onderscheiding in maatschappelijk verantwoord ontwerp”, aldus Metroplis Magazine. Deze jaarlijkse prijs van 100.000 dollar ondersteunt de ontwikkeling en implementatie van projecten die een aanzienlijke potentie hebben oplossingen te bieden voor de meest urgente problemen van de mensheid. De jury bestaat uit toonaangevende mensen uit de wereld van wetenschap en design.

    “De Buckminster Fuller Challenge heeft ons al vanaf het begin geïnspireerd. De missie van Except is om systemische oplossingen voor een duurzame toekomst te ontwerpen. Dat sluit naadloos aan op het doel van de Challenge,” verwoordt Eva Gladek, de projectleider van Polydome, de trots over de nominatie.

    Over Polydome

    Polydome kan bijdragen aan een zekerder en rechtvaardiger voedselsysteem voor de toenemende wereldbevolking. Het biedt een hoge opbrengst en verbindt materiaal- en voedselstromen en maatschappelijke waardestromen, zoals hoge kwaliteit werkgelegenheid. Het produceert een waaier aan klimaat- en energieneutraal voedsel en is bijzonder geschikt voor stedelijke voedselproductie. Polydome biedt een realistisch en rendabel antwoord op de wereldwijde vraag naar duurzame voedselvoorziening. Tegelijkertijd is het meer dan alleen een visie op duurzame landbouw: het beschrijft welke rol landbouw heeft in een duurzame samenleving.

    Meer informatie en een korte video van het Polydome project kunt u vinden op de Except website: http://www.except.nl/consult/polydome/index.html.

    Over het verloop van de wedstrijd

    Except verwacht een serieuze kandidaat te zijn voor het winnen van de Challenge. Ze is vereerd om onderdeel te zijn geworden van dit netwerk dat systemisch denken en ontwerpen toepast bij het vinden van oplossingen met de grootschaligheid van impact die de wereld van vandaag nodig heeft. Als Except met Polydome wint, wordt het prijzengeld gebruikt om met partners in Nederland en de Verenigde Staten de eerste testlocatie op te zetten en het concept voor te bereiden voor commerciële uitrol.

    Mensen die geïnteresseerd zijn in dit project worden van harte uitgenodigd om deel te nemen aan Buckminster Fuller’s online community op de website van de Ideas Index (http://challenge.bfi.org/application_summary/3227#).

    We zijn trots om geassocieerd te zijn met de Challenge. Hou ons in de gaten voor de semi-finals en de finale!

  • De Windcentrale

    Vorig jaar kwam ik via Nudge de Windcentrale tegen. Een initiatief waarbij je gezamenlijk investeert in een windmolen. In tegenstelling tot de bestaande windcoöperaties gaat het niet om een lening, maar om eigen vermogen en wordt de volledige financiering met eigen vermogen gedaan (dus geen aanvullende banklening). Als beloning ontvang je de opgewekte elektriciteit.

    Kosten

    De Windcentrale verkoopt Winddelen. Ieder Winddeel is goed voor ongeeer 500 kWh per jaar. Het maximum aantal winddelen is gelijk aan je eigen elektriciteitsverbruik. Omwonenden krijgen voorrang, wat goed is voor het draagvlak.

    De kosten per kiloWattuur hangen natuurlijk af van de hoeveelheid wind op de locatie van de windmolen. Op dit moment verwacht De Wincentrale dat een Winddeel tussen de 300 en 400 Euro gaat kosten. Een windmolen gaat 15 tot 20 jaar mee.

    Uitgaande van het ongunstigste scenario (kostprijs 400 Euro, levensduur windmolen 15 jaar) bedraagt de prijs per kiloWattuur 7 Eurocent (400 Euro /(400 kWh * 15 jaar)). Bij het meest gunstige scenario is de kostprijs 3 Eurocent.

    Zodra het mogelijk is neem ik dan ook graag een Winddeel als aanvulling op mijn investeringen in Meewind en De Windvogel.

    Energiebelasting

    De lage kostprijs maakt een investering in De Windcentrale zelfs met energiebelasting interessant. Nog interessanter wordt het als  de energiebelasting voor mensen en bedrijven die zelf investeren in windenergie wordt vervangen door windbaten, naar analogie van de aargasbaten. De wind is tenslotte van iedereen, dus waarom zou een deel van de opbrengst dan niet gebruik kunnen worden voor publieke baten? Op die manier vormen windbaten een langzaam stijgende inkomstenbron ter compensatie van de aardgasbaten die toch echt een keer gaan ophouden.

    Veel positieve reacties

    De Windcentrale heeft inmiddels ruim 1800 supporters en dat aantal groeit nog dagelijks. Ook de media besteed aandacht aan de Windcentrale. Zo is de Windcentrale onder meer gespot als trend, staat er een artikel op Sync.nl en staat er een interview op New Energy TV.

    Inschrijving medio zomer 2012

    De Windcentrale is volop bezig met het zoeken naar een geschikte windmolen. Het meest concrete project is samen met partner Coöperatie Deltawind op Goeree Overflakkee. Zij zitten nu in de vergunningsfase voor de bouw van het Windpark Battenoert. Als alles meezit dan kan De Windcentrale voor de zomer van 2012 een aanbod aan geïnteresseerden doen.

    Partners

    Naast Stichting Doen heeft ook de  Rabobank besloten om de Windcentrale te ondersteunen. De Windcentrale heeft een gift ontvangen vanuit het Rabobank Projectenfonds. Dit fonds steunt specifiek innovatieve projecten die een duidelijke bijdrage leveren aan een duurzame toekomst voor de leden van de bank en daarmee voor de samenleving als geheel.