Krispy's blog

Categorie: Duurzaamheid

  • De zwarte kant van onze stroomimport

    OPINIE – Het artikel De zon en wind zijn Europees dat de Onderzoeksredactie een aantal weken geleden in De Groene Amsterdammer publiceerde, beschrijft de ontwikkelingen op de elektriciteitsmarkten in Noordwest-Europa.

    In het artikel noemen de auteurs de Duitse bruinkoolcentrales de zwarte keerzijde van de Duitse Energiewende. Een analyse waar Nederlanders graag op terugvallen om te verbloemen hoe slecht de eigen prestaties zijn op gebied van duurzame energie. Het is echter de vraag of de analyse klopt.

    Wat gemist wordt in het artikel is het belang van de bestaande interconnectiecapaciteit van de Franse en Nederlandse elektriciteitsmarkt met Duitsland bij het openhouden van Duitse bruinkoolcentrales. Zowel Nederland als Frankrijk behoren tot de grootste importeurs van Duitse elektriciteit. Beide landen betalen per kilowattuur ook meer dan ze ontvangen voor hun eigen export naar Duitsland.

    Frankrijk importeert met name veel in de wintermaanden, als de elektrische verwarmingen in Frankrijk veel stroom vreten. Het Franse elektriciteitssysteem, dat grotendeels op kerncentrales draait, kan slecht met grotere vraag naar elektriciteit omgaan. Kerncentrales draaien namelijk bij voorkeur zo dicht mogelijk tegen vol vermogen aan. Frankrijk importeert bij piekvraag elektriciteit uit Duitsland.

    Deze extra vraag kan niet geleverd worden door wind- of zonne-energie, omdat deze vooralsnog niet op verandering in vraag kunnen reageren. De extra elektriciteit komt daarom grotendeels van Duitse conventionele centrales, waarbij centrales met de laagste marginale kosten als eerste stroom gaan produceren. Veelal zijn dit bruinkoolcentrales.

    Eenzelfde verhaal geldt voor Nederland dat bij grote elektriciteitsvraag liever kiest voor import uit Duitsland, dan voor duurdere stroom uit Nederlandse gascentrales. Voor wie deze analyse niet gelooft, een klein gedachte-experiment: stel dat Duitsland, net als België geen of te weinig interconnectiecapaciteit zou hebben met Nederland en Frankrijk. Op momenten met veel elektriciteitsvraag in Nederland of Frankrijk, zouden de Nederlandse en Franse piekcentrales dan bijspringen, deze draaien veelal op gas. Tegelijkertijd zou – zonder export – op dagen met veel zon en wind in Duitsland veel minder behoefte zijn aan de elektriciteit van conventionele centrales. Wat betekent dat die dan hun elektriciteitsproductie zouden moeten terugschroeven.

    Om een beeld te geven Duitsland exporteerde in 2013 33 TWh, dat is ruim 5% van de Duitse elektriciteitsproductie. De Nederlandse en Franse stroomimport is zodoende indirect verantwoordelijk voor het aantal MWh dat Duitse kolencentrales kunnen produceren.

    De Duitse regering heeft kort geleden ook een discussiestuk over uitfasering van kolencentrales gepubliceerd. Inmiddels is duidelijk dat de Duitse regering niet aan het uitfaseren van kolen wil beginnen zolang de uitfasering van kernenergie nog niet afgerond is. Denemarken lijkt de uitfasering van haar kolencentrales wel te willen vervroegen.

    Dit artikel is eerder gepubliceerd op Sargasso.

  • ASN-bank en groene hosting

    De afgelopen maanden heb ik me wat meer verdiept in groene webhosting, oftewel het gebruik van duurzame energie voor het hosten van websites. Ik werk aan een reeks artikelen daarover, maar helaas ontbreekt tot nu toe de tijd om deze te publiceren. In mijn onderzoekje heb ik de Green Web App van The Green Web Foundation gebruikt. Dit is een toevoeging aan je webbrowser die laat zien of een website gehost wordt m.b.v. groene stroom.

    Een leuke startvraag vond ik dan ook welke zichzelf duurzaam noemende organisaties gebruiken een ‘groene’ webhost? En als ze dat niet doen, waarom dan niet? Nogal wiedes dus dat de ASN-bank en hun online community VoorDeWereldVanMorgen.nl een van de eerste waren om te checken. Beide draaien volgens The Green Web App op grijze stroom. Tijd dus voor vragen.

    Navraag bij de ASN-bank leert dat hun website door henzelf wordt gehost, om preciezer te zijn door de SNS-REAAL. Volgens de persvoorlichter van de ASN-bank gebruikt SNS-REAAL groene stroom voor de datacenter. Dat is niet terug te vinden op de website van de SNS-REAAl, wat wel terug is te vinden in het jaarverslag van 2013 (pdf) is dat SNS-REAAL voor ongeveer 90% van z’n stroomvoorziening gebruik maakt van groene stroom. Het verhaal van de ASN dat hun website groen gehost wordt is dus aannemelijk. Al kan ik uit het jaarverslag niet opmaken wat voor garanties van oorsprong SNS-REAAL gebruikt, dus of het om IJslandse waterkracht of Nederlande duurzame energie gaat weet ik niet.

    Voor de website VoorDeWereldVanMorgen ligt het verhaal iets ingewikkelder. De webhost die de ASN daarvoor gebruikt is  Pelican ICT. Op de site van dit bedrijf is niks te vinden over het gebruik van groene stroom en in The Green Web App staat deze als grijs te boek. Bij VoorDeWereldVanMorgen kan ik vooralsnog niet meer doen dan op het woord van de ASN persvoorlichter vertrouwen, want ik het nog niet de tijd gehad om navraag te doen bij Pelican ICT zelf.

    Gebruikte tools:

    • De Green Web App om te zien of een website groen gehost wordt.
    • TCP Utils om uit te vinden welk bedrijf de hosting verzorgt.

    Disclaimer: Mijn eigen site wordt ook grijs gehost. Ik heb daarover al vragen gesteld aan krispijnbeek.nl/. Alleen daar wordt niet op geantwoord. Dat betekent dat ik bezig met plannen te maken voor migratie naar een zelfgehoste WordPress omgeving bij een webhost met groene stroom. Ik ben sinds kort ook vrijwilliger bij The Green Web Foundation.

  • Vragen over ontgassen aan I&M n.a.v. milieucommissie 28 oktober 2014

    Naar aanleiding van vragen van Liesbeth van Tongeren, GroenLinks, tijdens de Milieuraad van 28 oktober 2014 heb ik op 14 november als redacteur van Sargasso (waar ik het ontgasdossier al ruim een jaar voor volg) onderstaande vragen gesteld aan de persvoorlichters van I&M. Tot op heden is antwoord uitgebleven, bij nabellen gaf de persvoorlichter aan dat het Ministerie van I&M onderscheid maakt tussen ‘echte journalisten’ en bloggers. Dus beantwoording was aan de beleidsdirectie, maar ook die hebben nog niet geantwoord. De vragen zijn in de ogen van de persvoorlichter van I&M ook te gedetailleerd en specifiek voor een journalist. Wat ik dan maar als een compliment beschouw.

    Ondanks het onderscheid tussen journalisten en bloggers ben ik zo vriendelijk geweest de persvoorlichter te wijzen op de mogelijke politieke gevoeligheid van vraag 4 als de Staatssecretaris in de Milieuraad doelde op provinciale ontgasverboden.

    Gestelde vragen:

    Naar aanleiding van antwoorden van Staatssecretaris Mansveld tijdens de milieucommisise van 28 oktober jongstleden heb ik een aantal vragen over ontgassen door de binnenvaart.

    De vragen zijn op basis van het conceptverslag_van de Milieuraad_d.d._28_oktober (word bestand). De vraag van mevrouw van Tongeren staat op blz 43 van het voorlopig verslag. In antwoord op vragen van mevrouw Van Tongeren stelt de staatssecretaris dat voor Nederland het:

    “(…) geen bepalingen [zijn] die landelijk worden gemaakt, maar daarbij hebben we provincies en gemeenten nodig die welwillend zijn om wat dit betreft actie te ondernemen.”

    Vragen:

    1. Ik neem aan dat de staatssecretaris in haar antwoord doelt op provinciale milieuverordeningen die ontgassen aan de buitenlucht verbieden, zoals Zuid-Holland vanaf 1 januari 2015 met benzeen wil doen. Zo nee, wat bedoelt de staatssecretaris dan?Zo ja, dan heb ik de volgende aanvullende vragen:
    2. In eerdere vragen van mij aan RWS antwoord RWS dat ze (net als IL&T) als bijzonder opsporingsambtenaar niet bevoegd zijn om regionale afspraken te handhaven.
      Zie ook mijn eerdere bericht op Sargasso hierover:
      http://sargasso.nl/bestaan-er-lokale-ontgasverboden-de-provincie-utrecht/
      Klopt deze interpretatie van RWS?
    3. Zo ja, is I&M van plan of bereid om de bevoegdheid van de BOA’s van RWS en IL&T uit te breiden tot regionale ontgasverboden, of om daar aan mee te werken?
    4. Inspecteurs van IL&T stellen bij bijeenkomsten over aanpassingen aan het ADN (verdrag voor vervoer gevaarlijke stoffen) openlijk dat de provinciale milieuverordeningen juridisch geen stand gaan houden. Hoe verhoud deze starre houding van uw toezichthouders zich tot de welwillendheid waar de staatssecretaris op rekent bij het nemen van maatregelen? En vind u niet dat landelijke toezichthouders hiermee de effectiviteit van de maatregelen die ‘welwillende’ lokale en regionale bestuurders nemen ondergraven?
    5. Waarom is een ontgasverbod niet op landelijk niveau te regelen? Bv. via de wet vervoer gevaarlijke stoffen (WVGS), het ADN staat toch toe dat nationale overheden aanvullende maatregelen nemen ivm andere redenen dan (externe) veiligheid. Een landelijke regeling heeft als voordeel dat meteen de relatie tussen regels en handhaving goed geregeld is. In hoeverre speelt angst voor discussie over Nationale Koppen een rol bij het niet op landelijk niveau willen regelen van een ontgasverbod?

  • Week van de energierekening: wie helpt je er van af?

    Van de energierekening bedoel ik dan. Deze week heb ik weer heel wat testjes gedaan en ben ik weer weinig wijzer geworden. Wat natuurlijk wel opvalt is dat het aantal energiebedrijven dat zonnepanelen aanbiedt groeit. Via Twitter kwam ik zelfs op weer een relatieve nieuwkomer: Zelfstroom. Op de website claimen ze dat je door eigen opwek tot 65% op je energierekening kan besparen.  Dat gaat door het plaatsen van zonnepanelen, die ze ook te huur aanbieden als je de investering vooraf niet kunt betalen (de besparing is dan wel minder groot), en doordat de resterende energie (gas en elektriciteit) tegen kostprijs worden geleverd. Dat laatste is een propositie die in opkomst is, ook BAS Nederland hanteert deze.

    In de week van de energierekening is het aardig om eens te kijken of het gemiddelde Nederlandse huishouden met zonnepanelen tot 65% op de energierekening kan besparen. Laten we beginnen met bij het Nibud te kijken hoe een gemiddelde energierekening er uit ziet:

    Gas: Euro 100 per maand

    Electra: Euro 55 per maand

    Totaal: Euro 155 maand

    Dat betekent dat 65% van de energierekening bestaat uit kosten voor gas, om 65% te besparen op de energierekening moet je dus voor ongeveer 100 Euro aan elektriciteit opwekken. Dat is 45 Euro meer dan wat je verbruikt. Hoe Zelfstroom tot 65% besparing op de energierekening komt snap ik dan ook niet, tenzij ze uitgaan van een all-electric huis of eigenlijk bedoelen te zeggen dat je tot 65% op het elektriciteitsdeel van je energierekening kan besparen.

    Voorlopig lijkt BAS Nederland dus het enige energiebedrijf dat ook kijkt naar het beperken en verduurzamen van de warmtevraag van de woning. Dat zijn de twee belangrijkste elementen als je werkelijk van je energierekening af wil. Het goede nieuws is dat er buiten BAS Nederland zeer zeker partijen zijn die daar concepten voor ontwikkelen. Veelal zijn het deelnemers aan het programma Energiesprong en gaat het om concepten die je huis in een paar weken naar nul-op-de-meter renoveren. Een aanpak die inmiddels ook internationaal de aandacht trekt.

    Zeer recent is er ook een Deal Stroomversnelling Koopwoningen getekend, wat betekent dat er ook voor eigenaren van koopwoningen interessante woningconcepten uitgerold gaan worden. Want dat is toch de kracht van Energiesprong: opschalen.

  • Nationale Duurzame Huizen Route 2014

    Op zaterdag 25 oktober wordt de Nationale Duurzame Huizen Route georganiseerd. Een dag waarop je kan gluren bij de buren om je te laten inspireren over hoe je je huis duurzamer kan maken. Dit jaar doen wij ook mee met ons huis. Je bent welkom, maar wel even aanmelden.

    We zijn gelukkig niet het enige huis in Schiedam dat meedoet, de andere vind je hier.

  • Provinciale ontgasverboden

    Nu Zuid-Holland en Noord-Brabant werken aan een beperkt ontgassingsverbod, is het de vraag wat andere provincies gaan doen.

    In mei berichtte Sargasso dat het ministerie van Infrastructuur en Milieu, de provincies Noord-Brabant en Zuid-Holland en de gemeente Rotterdam overeenstemming hadden bereikt over het terugdringen van ontgassingen door varende binnenvaartschepen. Onderdeel van het akkoord zijn provinciale ontgasverboden in Zuid-Holland en Noord-Brabant die in 2015 in zouden moeten gaan.

    Deze regionale aanpak betekent dat schippers kunnen gaan uitwijken naar provincies waar ontgassen nog niet is verboden. Reden voor Sargasso om deze zomer een rondje langs de provincies gelegen aan de belangrijkste vaarroutes naar Duitsland en België te maken. De vraag daarbij was simpel: overweegt uw provincie een provinciaal ontgasverbod voor de binnenvaart in te stellen?

    Ontgassen: wat was het ook al weer?

    Bij transport van natte bulklading is het soms nodig om de ruimen (of beter gezegd de tanks) te ontdoen van restanten van die lading, omdat anders geen nieuwe vracht geladen kan worden. Wanneer het vluchtige stoffen betreft, wordt dit vaak gedaan door middel van het ontgassen van het varende schip aan de buitenlucht. Dit is wettelijk toegestaan.

    De dampen die daarbij vrijkomen, bijvoorbeeld van benzeen of benzeenhoudende stoffen, kunnen stankklachten, maar ook milieu- en gezondheidsschade veroorzaken. Met behulp van ontgasinstallaties op de wal of op het schip kunnen schepen echter gecontroleerd worden ontgast, zonder de ladingdampen naar de buitenlucht te laten ontsnappen.

    Status Noord-Brabant en Zuid-Holland

    Inmiddels hebben de provincies Noord-Brabant en Zuid-Holland beide een conceptwijziging van hun Provinciale Milieuverordening opgesteld. In Zuid-Holland is de inspraakperiode inmiddels achter de rug (mijn zienswijze vind je hier). Het doel van de aanpassingen van de provinciale milieuverordening is het verbieden van het ontgassen van benzeen aan de buitenlucht per 1 januari 2015 en benzeenhoudende stoffen vanaf 1 januari 2016.

    Toch wijken beide provinciale milieuverordeningen op punten van elkaar af. Een ontwikkeling die Steven Lak, voorzitter van Deltalinqs (vereniging van Rotterdamse havenondernemers), bij een recente bijeenkomst over het verwerken van ladingdampen in de petrochemische keten deed opmerken dat een lappendeken van provinciale verordeningen dreigt.

    Overige provincies

    Sommige provincies hebben meer kans dan andere om last te krijgen van binnenvaarttankschepen die uitwijken om een ontgasverbod in Zuid-Holland en Noord-Brabant te ontlopen. De provincie Zeeland ligt op een belangrijke verbindingsroute tussen Rotterdam en Antwerpen. De provincies Utrecht en Gelderland liggen op de verbindingsroute tussen Rotterdam en het Duitse achterland, en in de provincie Noord-Holland ligt de grootste benzinehaven ter wereld. De vraag aan deze provincies was simpel:

    Overweegt uw provincie het instellen van een provinciaal ontgasverbod?

    Zo ja, neemt de provincie dan de al in ontwikkeling zijnde aanpassingen van de provinciale milieuverordening uit Noord-Brabant of Zuid-Holland over, of wordt aan een eigen verordening gewerkt?

    Zo nee, kunt u aangeven waarom niet?

    De persvoorlichter van de provincie Utrecht gaf in een reactie aan niet te werken aan een provinciaal verbod op ontgassen, omdat de provincie van mening is dat het Rijk het probleem internationaal moet oplossen (via het Scheepsafvalstoffenverdrag, CDNI). De provincie wil daarom geen verordening instellen waarmee het probleem verplaatst wordt en waarvan het juridisch gezien onduidelijk is of ze deze kunnen handhaven (zie ook mijn eerdere berichtgeving op Sargasso of op mijn blog).

    De provincie Zeeland gaf aan in gesprek te zijn met betrokken partijen over de mogelijke gevolgen van een ontgasverbod in Noord-Brabant en Zuid-Holland. De provincie wil verder geen inhoudelijke openheid van zaken geven over de inhoud van deze gesprekken.

    De persvoorlichter van de provincie Noord-Holland gaf aan dat er binnen de provincie niet wordt gewerkt aan een provinciaal ontgasverbod, waarbij op persoonlijke titel werd toegevoegd dat het probleem in Noord-Holland mogelijk minder speelt.

    De aanwezigheid van het Havenbedrijf Amsterdam en de vereniging van Amsterdamse ondernemers (ORAM) bij de bijeenkomst waar ook Steven Lak vorige week maandag sprak doet echter vermoeden dat er in Noord-Holland wel degelijk nagedacht wordt over een provinciaal ontgasverbod.

    De provincie Gelderland heeft niet gereageerd op het verzoek om informatie. In mei gaf de provincie evenwel aan niet mee te zullen doen aan de afspraken tussen Rijksoverheid en de provincies Noord-Brabant en Zuid-Holland.

    Conclusie

    Vooralsnog lijkt de kans op een provinciale lappendeken beperkt. Al is het natuurlijk mogelijk dat de ondervraagde provincies liever in stilte een ontgassingsverbod voorbereiden of wachten met aanpassing van hun provinciale milieuverordening totdat de wijzigingen in Zuid-Holland en/of Noord-Brabant van kracht zijn.

  • Anti-statiegeldlobby biedt Aldi & Lidl compensatie bij afschaffen statiegeld

    Het Centraal Bureau Levensmiddelen (CBL), de brancheorganisatie van supermarkten, en grote frisdrankfabrikanten strijden al jaren voor het afschaffen van het statiegeldsysteem voor petflessen. Maar tot dusverre weigerden supermarktketens als Aldi en Lidl zich bij deze lobby aan te sluiten.

    Twee weken geleden meldde P+ echter dat nu ook Aldi en Lidl, dankzij druk van het CBL en Coca Cola, overstag zouden zijn gegaan en eveneens voor afschaffing van het statiegeldsysteem zijn.

    Opmerkelijk: volgens P+ worden Aldi en Lidl financieel gecompenseerd voor het verlies dat ze door de afschaffing van het ‘dure’ statiegeldsysteem zouden leiden. (Lees hier meer over de primeur van P+.)

    Deze omslag is dus op zijn zachtst gezegd opmerkelijk, want in 2012 gaf Aldi in een interview met Trouw (bron: Levensmiddelenkrant) aan door te willen met het statiegeldsysteem. Volgens Aldi was het systeem kostendekkend.

    Eerder dit jaar gaf ook Lidl in een interview met Trouw aan dat het afschaffen van statiegeld juist contraproductief is. Door het statiegeld loopt de hoeveelheid hergebruikte polyethyleentereftalaat (PET) in nieuw verkochte flessen bij Lidl op van 30% in 2010 naar 60% in 2014. Marlijn Somhorst, verantwoordelijk voor het duurzaamheidsprogramma bij Lidl in Nederland, zegt zelfs (bron: Distrifood):

    we willen graag naar flessen van honderd procent hergebruikt materiaal. Om daar te komen, hebben we de door de klant gebruikte flessen hard nodig, en ons recyclingsysteem is daarbij een prachtig instrument.

    Ga je mengen met andere verpakkingen, zoals in de oranje container gebeurt, dan raakt de kunststofstroom steeds verder vervuild totdat je er alleen nog fleeces en bermpaaltjes van kunt maken. Dan ben je aan het downgraden. Voor de frisdrankflessen heb je dan nieuwe PET nodig. In ons systeem maken we van gebruikte flessen nieuwe flessen. Het afval wordt grondstof dat zijn kwaliteit en waarde behoudt

    Lidl en Aldi hebben een ander systeem voor inname van statiegeld petflessen dan andere supermarkten. Uit een studie van CE Delft van eerder dit jaar blijkt zelfs dat ze door dit systeem een kleine winst maken op het inzamelen van hun eigen petflessen: 3 cent per fles.

    Om de kosten te drukken, werkt Lidl bijvoorbeeld met een emballage-apparaat dat na inname de flessen meteen in elkaar drukt. Zo wordt voorkomen dat deze onnodig veel ruimte in het magazijn innemen. Ook is er zo geen sprake van transport van onnodig veel lucht.

    De Plastic Soup Foundation heeft inmiddels boos gereageerd, vooral richting Coca Cola. Marga Hoek, directeur van De Groene Zaak, geeft ineen reactie aan dat het statiegeldsysteem wat haar betreft enkel ingeruild moet worden voor een systeem waarvan op voorhand vaststaat dat het een beter resultaat oplevert.

    Inmiddels zijn er ook Kamervragen gesteld door PvdA, CU en SP. In een reactie aan P+ geeft Stientje van Veldhoven (D66) aan huiverig te zijn voor kartelvorming door supermarkten en de PvdD staat nog steeds achter haar slogan een echte held kiest statiegeld.

    Bij afschaffing van statiegeld verwacht P+ dat het grootste deel van het kostbare PET-afval in afvalverbrandingsinstallaties verdwijnt. Waar we dan wel weer ‘duurzame’ elektriciteit en ‘duurzame’ warmte mee opwekken.

    Dit bericht verscheen eerder bij Sargasso en haalde op 9 september 2014 Radio 1 (bij 13.25u).

  • Lezersvragen: Mag je ontgassen in de gemeente Stichtse Vegt of Utrecht?

    Afgelopen anderhalf jaar heb ik me tegen wil en dank steeds dieper ingegraven in het dossier ontgassen door de binnenvaart. Een dossier waar je soms lang moet wachten op antwoord van de overheid (record voor gemeente Rotterdam die precies 365 dagen nodig had om vragen van GroenLinks te beantwoorden) en waar je ontzettend goed moet opletten of je dan ook daadwerkelijk antwoord op je vraag krijgt. Vandaag een lezersvraag van 3 maanden geleden en een inkijkje in de wijze waarop ambtenaren van de gemeente Utrecht hun wethouders informeren.

    De vraag van de lezer was: mag je ontgassen in de gemeente Stichtse Vegt? De lezer in kwestie was van plan om een huis te kopen in Nigtevegt (gelegen langs het Amsterdam-Rijnkanaal, een rijksvaarweg). De lezer had van buurtbewoners te horen gekregen dat er in de gemeente Nigtevegt niet ontgast mag worden. Alleen klopt dat ook? Duurzaam Nigtevegt wist van niks.

    Ongeveer tegelijkertijd vroeg ik wethouder Van Hooijdonk (GroenLinks) van de gemeente Utrecht via Twitter of de gemeente Utrecht ook last had van emissies door ontgassen. Ze antwoordde vrij snel (en met trots op het ambtelijk apparaat) dat Utrecht geen plaatsen voor stilliggend ontgassen heeft aangewezen en dat Rijkswaterstaat handhaaft op het Amsterdam-Rijnkanaal.

    De regelgeving

    Tijd dus om terug te gaan naar de bronnen, te weten de regelgeving en een van de handhavers op de rijksvaarwegen: Rijkswaterstaat. Het transport van gevaarlijke stoffen door de binnenvaart is gereguleerd in het ADN verdrag, daarnaast zijn het scheepsafvalstoffenverdrag (CDNI) en de benzinerichtlijn van belang.

    In het ADN is ontgassen geregeld in artikel 7.2.3.7. In randnummer 7.2.3.7.0 en 7.2.3.7.1 wordt uitgelegd welke stoffen niet ontgast mogen worden. Hier staat bijvoorbeeld dat ontgassen alleen mag naar de buitenlucht als het op grond van andere internationale of nationale wettelijke voorschriften niet verboden is. Ook staat daar dat de zogenaamde t stoffen (toxische stoffen) niet ontgast mogen worden aan de buitenlucht. Verder is ontgassen aan de buitenlucht door binnenvaartschepen, onder voorwaarden, toegestaan. Behalve in drukbevolkte gebieden, een begrip waarvan de definitie in het verdrag en in de Nederlandse wet ontbreekt. In de benzinerichtlijn is vastgelegd dat het ontgassen van benzine (UN 1203 om precies te zijn) verboden is.

    In randnummer 7.2.3.7.3 van het ADN staat een uitzondering voor het ontgassen van verboden stoffen. Bij dit randnummer staat dat wanneer het niet praktisch is om op de aangewezen plaatsen te ontgassen het ook tijdens de vaart mag. Wel zijn er dan strengere eisen aan ontgassen verbonden.

    Voor alle randnummers uit het ADN geldt: als er geen plaatsen voor stilliggend ontgassen zijn aangewezen is ontgassen tijdens de vaart toegestaan.

    Reactie van Rijkswaterstaat

    Van Rijkswaterstaat kreeg ik onderstaande reactie op mijn vraag over lokale ontgasverboden (ik heb de tekst hier en daar wat leesbaarder gemaakt voor niet ingewijden in het dossier):

    Het is ons niet bekend dat er lokale ontgassingsverboden van kracht zijn in de door u genoemde gemeenten [Utrecht en Nigtevegt, KB]. Bovendien zijn lokale verboden van kracht op lokaal grondgebied in dit geval gaat het dan om een gemeentelijk of provinciaal vaarwater.

    Rijkswaterstaat handhaaft op Rijksvaarwegen en niet op wateren waarover zij geen beheer heeft. De wettelijke basis van het instellen van een lokaal verbod is ons niet bekend en in Nederland is de regelgevende instantie die een verbod afgeeft ook verantwoordelijk voor de handhaving daarop.

    Varend ontgassen (ook van benzeen) is momenteel landelijk toegestaan. Stilliggend ontgassen op rijksvaarwegen mag enkel onder voorwaarden en op een door Rijkswaterstaat aangewezen ligplaats. Rijkswaterstaat heeft geen plaatsen aangewezen waar stilliggend ontgassen is toegestaan. Rijkswaterstaat kan in geval van calamiteiten wel tijdelijk een plaats aanwijzen voor stilliggend ontgassen.

    In Nederland houdt de Inspectie Leefomgeving en Transport toezicht op het vervoer van gevaarlijke stoffen, de basis hiervoor is het ADN.

    Conclusie

    De Inspectie Leefomgeving en Transport houden toezicht op het vervoer van gevaarlijke stoffen en Rijkswaterstaat op ontgassen. Beide zijn bij hun toezichthoudende taken gebonden aan landelijke regels voor ontgassen, die weer gebaseerd zijn op het ADN. Er zijn door de landelijke toezichthouders geen plaatsen aangewezen voor stilliggend ontgassen op vaarwegen die onder beheer van het rijk vallen. Dit betekent dat varend ontgassen (ook van toxische stoffen) op rijksvaarwegen is toegestaan, mits schippers zich aan de regels houden. Een overzicht van vaarwegen onder (gedeeltelijk) beheer van Rijkswaterstaat vind je hier.

    Ontgassen in dichtbevolkt gebied is niet toegestaan volgens het ADN. Alleen is dit begrip niet vastgelegd in Nederlandse regelgeving, wat betekent dat ontgassen op alle rijksvaarwegen is toegestaan. Dus ook op het Amsterdam-Rijnkanaal langs Nigtevegt, Maarssen en Utrecht. Hoe de gemeente Utrecht van mening kan zijn dat ontgassen binnen de bebouwde kom verboden is, weet ik niet. Het kan zijn dat dat deel van het Amsterdam-Rijnkanaal geen onderdeel vormt van de rijksvaarwegen. Anders is varend ontgassen ook op het deel van het Amsterdam-Rijnkanaal binnen de bebouwde kom van Utrecht toegestaan. Het lijkt er eerder op dat het ambtelijk apparaat van de gemeente Utrecht de strategie ‘liegen mag niet, selectief antwoord geven wel’ heeft gehanteerd.

    Wanneer je bovenstaande niet gelooft, raad ik je aan bij om een melding van ontgassen bij RWS of IL&T te doen als je een binnenvaarttanker met open luiken langs ziet varen binnen de bebouwde kom. Mocht er proces verbaal komen voordat de provincie Utrecht zich aansluit bij de provinciale ontgasverboden waar Noord-Brabant en Zuid-Holland aan werken, dan ontvang ik daar graag een kopie van. Beloning een doos wijn. Ik denk namelijk dat je ook binnen de bebouwde kom tevergeefs handhaving belt om het ontgassen te stoppen, tenzij het schip benzine (UN 1203) ontgast (wat goed mogelijk is als het vanuit Amsterdam, de grootste benzinehaven ter wereld, komt pdf )…

    Dit artikel is eerder gepubliceerd op Sargasso.

  • Zienswijze provinciaal ontgasverbod Zuid-Holland (kenmerk 9wPmv)

    Onderstaande zienswijze heb ik ingediend naar aanleiding van de voorgestelde 9e wijziging van de provinciale milieuverordening van de Provincie Zuid-Holland (pdf). Doel van deze wijziging is om het mogelijk te maken om in de provincie Zuid-Holland een verbod voor het ontgassen van binnenvaarttankschepen aan de buitenlucht in te stellen. Een handelswijze waarbij volgens modelberekeningen van het RIVM jaarlijks 1,8 miljoen kilo vluchtige organische stoffen vrijkomt (zie emissieregistratie.nl). Volgens praktijkonderzoek van Antea zijn de modelberekeningen van het RIVM aan de conservatieve kant en aangezien er geen meldplicht voor ontgassen is weet niemand precies hoe het zit.

    Wilt u zelf een zienswijze indienen dan kan dit door deze voor 27 augustus schriftelijk met handtekening te sturen aan (helaas is digitale communicatie nog niet tot de procedures van de provincie doorgedrongen):

    Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland
    Postbus 90602
    2509 LP DEN HAAG
    Ovv:  Zienswijze 9wPmv

    De tekst van onderstaande zienswijze is te downloaden in word-versie en open document formaat.

    Ook de Provincie Noord-Brabant heeft een concept wijziging van de provinciale milieuverordening (pdf) opgesteld. Op de website van Noord-Brabant kan ik niet terugvinden of het nog mogelijk is hier een zienswijze op in te dienen.

    Mijn zienswijze

    Als bewoner van Schiedam maak ik mij al enige tijd druk over de omvang van emissies van schadelijke stoffen t.g.v. ontgassen door de binnenvaart. Tot mijn vreugde is de provincie Zuid-Holland in navolging van de provincie Noord-Brabant van plan om een provinciaal verbod op ontgassen van benzeen en benzeenhoudende (>10%) stoffen in te voeren. Na het lezen van de tekst van de provinciale milieuverordening, de beantwoording van gemeenteraadsvragen door het gemeentebestuur van Rotterdam en het stellen van vragen aan Rijkswaterstaat blijf ik achter met vragen over monitoring en handhaafbaarheid van het provinciaal verbod op ontgassen. Vragen die nog eens extra groot worden door uitlatingen van het RIVM dat het internationale verbod op ontgassen van benzine niet effectief is. Als bewoner zit ik niet te wachten op een verbod dat in de praktijk een wassen neus blijkt, maar op daadwerkelijke stappen om de emissies t.g.v. ontgassen door de binnenvaart terug te dringen. Zoals u in onderstaande zienswijze kunt lezen roept de voorliggende provinciale milieuverordening nog veel vragen op.

    Algemeen

    De provincie Zuid-Holland zet in op een ontgasverbod voor benzeen en benzeenhoudende stoffen. De provincie houdt de mogelijkheid open om het ontgassen meer stoffen te verbieden. De provinciale milieuverordening bevat hiertoe echter geen afwegingskader, zoals in de provinciale milieuverordening van de provincie Noord-Brabant is opgenomen. Het opnemen van een dergelijk afwegingskader heeft als voordeel dat zowel bedrijven als omwonenden weten welke factoren in de toekomst tot een ontgasverbod voor een specifieke stof kunnen leiden.

    1. Waarom heeft de provincie geen afwegingskader voor het toevoegen van stoffen aan het ontgasverbod opgenomen in haar provinciale milieuverordening, zoals de provincie Noord-Brabant doet?
    2. Waarom heeft de provincie Zuid-Holland geen grijze lijst toegevoegd op basis van de minimalisatieplicht uit de Nederlandse emissie Richtlijn (NeR), zoals Noord-Brabant wel heeft gedaan?
    3. Waarom ontbreekt MTBE bij te verbieden UN-nummers? MTBE bevat ook benzeenringen, levert problemen op met drinkwaterbereiding uit oppervlaktewater en wordt in de VS beschouwt verdacht van kankerverwekkende eigenschappen. Daarnaast is Nederland een van de grootste producenten van MTBE in Europa en zijn de emissies t.g.v. ontgassen door de binnenvaart een veelvoud van de totale MTBE emisssie van Nederland (bron Emissieregistratie.nl). Bovendien is los vervoer van MTBE en aardoliedestillaat een van de bekende manieren om het ontgasverbod voor benzine te omzeilen.

    Alternatieven voor ontgassen

    De provincie is van mening dat ladingdampen bij zogenaamde dedicatievaart en bij compatibel varen gewoon in de tank mag blijven. Reden hiervoor is dat de provincie aanneemt dat de resterende ladingdamp bij belading uit de tank wordt verdrongen naar de tank op de wal. In geval de terminal werkt met drijvende daken dan is terugvoer in de tank niet mogelijk en zal er een naast een dampretourinstallatie ook een dampverwerkingsinstallatie aanwezig moeten zijn. In antwoord op vragen van GroenLinks-raadslid Arno Bonte geeft de gemeente Rotterdam aan dat dampretourinstallaties de retour ontvangen dampen naar de buitenlucht mogen lozen en dat er in verschillende gevallen niet eens een dampverwerkingsinstallatie of tank aanwezig is. De gemeente en DCMR kunnen geen overzicht geven van bedrijven waarbij dit het geval is.

    De provincie geeft aan dat er technieken ingezet kunnen worden voor het terugwinnen van restladingdampen teneinde deze weer in te zetten in het productieproces. Het ministerie van I&M gaf vorig jaar in emailcorrespondentie aan dat vanaf afvaart vanaf de terminal sprake is van afval, omdat de ontvanger zich klaarblijkelijk van de resterende ladingdamp wil ontdoen.

    1. Hoe weet de provincie, gelet op bovenstaande informatie, zeker dat resterende ladingdamp bij belading terug gaat naar de tank op de wal en niet via de dampretourinstallatie naar de lucht wordt uitgestoten?
    2. Heeft de provincie een overzicht van installaties binnen de provincie die beschikken over een dampverwerkingsinstallatie, zodat teruggewonnen ladingdampen niet worden uitgestoten naar de lucht?
    3. Hoe verhoud het terugwinnen van restladingdampen teneinde deze weer in te zetten in het productieproces zich tot de afvalwetgeving?

    Monitoring

    Schepen melden hun lading in IVS90, dit systeem wordt echter niet gehanteerd voor scheepvaartbewegingen binnen het Rotterdams havengebied. IVS90 is ook niet bedoeld voor opsporings- en handhavingsdoeleinden.

    1. Welke monitoringssystemen heeft de provincie Zuid-Holland om te bepalen wat de lading was van een binnenvaarttankschip?
    2. Welke monitoringssystemen heeft de provincie Zuid-Holland om te bepalen wat de voorgaande ladingen van een binnenvaarttankschip waren (dit i.v.m. de uitzonderingen in artikel 4.5.4)?
    3. Welke monitoringssystemen heeft de provincie Zuid-Holland om waar te nemen dat een binnenvaartschip gaat ontgassen? Er is tenslotte geen meldplicht voor ontgassen.
    4. Is het genoemde E-nose monitoringssysteem nauwkeurig genoeg om waar te nemen dat een schip heeft ontgast of bezig is te ontgassen?
    5. Is het E-nosesysteem geschikt voor handhavingsdoeleinden en is het systeem in staat om stof specifiek ingezet te worden voor de UN nummers die onder het ontgasverbod vallen?
    6. Vind monitoring van ontgassingsemissies volcontinue plaats of enkel gedurende bepaalde intervallen?

     Handhaving

    In de provinciale milieuverordening wordt gesproken over handhaving door de regionale omgevingsdienst, eventueel in samenwerkign met politie, RWS en HBR. Rijkswaterstaat geeft op schriftelijke vragen van mij echter aan dat zij de bestaande nationale regels voor ontgassen enkel op heterdaad mag handhaven. RWS acht zichzelf niet bevoegd om provinciale of lokale verboden te handhaven op rijksvaarwegen. Dit geldt huns inziens evenzeer voor inspecteurs van de Inspectie Leefomgeving & Transport.

    1. Beschikt de regionale omgevingsdienst over eigen vaartuigen om controles uit te voeren?

    2. Zo nee, hoe krijgt de samenwerking tussen regionale omgevingsdienst, politie, RWS, IL&T en HBR concreet vorm? Op welke wijze borgt de provincie dat landelijk werkende bijzonder opsporingsambtenaren van RWS en IL&T in staat zijn het provinciale ontgasverbod te handhaven?

    3. Hoe snel kunnen controleurs ter plaatse zijn als het monitoringssysteem een ontgassing waar neemt?

    4. Mogen controleurs op basis van de provinciale milieuverordening na afloop van een ontgassing beboeten, of enkel op heterdaad?

    5. renzen tussen provincies lopen vaak midden door de vaarweg. Dit roept de vraag op hoe handhaving plaatsvindt op wateren, die de provinciegrens vormen met provincies waar geen ontgasverbod geldt?

  • Uit de inbox: NRC Masterclass Zakendoen in de nieuwe economie 26 juni

    Dit klinkt als een mooie kans om kennis te maken met Marga Hoek, directeur De Groene Zaak, en natuurlijk om kennis op te doen van zakendoen in de nieuwe, duurzame, circulaire economie:

    Managementboek van het jaar 2014

    Iedereen heeft het over de nieuwe economie… Maar hoe ziet die eruit? En hoe profiteer je er als ondernemer optimaal van? Hoe en met wie innoveer je dan? Hoe tekent zich je klantrelatie? En waarom? Tijdens de 2 ½ uur durende NRC masterclass worden deze vragen beantwoord door zeven aloude businessprinciples op onconventionele wijze nieuw leven in te blazen.

    Graag nodig ik je uit voor deze workshop waarin ik nieuwe inzichten en handvatten geef om duurzaam, innovatiever en slagvaardiger te ondernemen. Hiermee openen we zeven vensters op succesvol zakendoen; onderbouwd met concrete modellen en geïllustreerd door tientallen (internationale) cases. Elke deelnemer ontvangt de bestseller / Managementboek van het jaar 2014 “Zakendoen in de nieuwe economie”.

    Datum: 26 juni 2014
    Tijd: 15.00 – 17.30 uur (na afloop borrel)
    Locatie: NRC Restaurant Café, Amsterdam
    Kosten: € 65,00 (incl. boek)

    Klik hier voor meer informatie en aanmelden:
    http://bit.ly/1hZJre7