Van de verbruiker betaalt naar de kleinverbruiker betaalt

Al jaren wordt er hard gelobbied voor het veranderen van het systeem van energiebelasting en terecht laat dat duidelijk zijn. Het blijft tamelijk vreemd dat 30 jaar na invoer van het vervuiler betaalt principe nog gewerkt wordt vanuit de (klein)verbruiker betaald. Dat levert ook vreemde situaties op waarbij burgers naar de meest kapitaalintensieve vormen van duurzame energie worden gedreven. Zoals Peter Segaar voorrekent is vanaf januari het voordeel van zonnepanelen op eigen dak nog hoger dan het in Nederland zo verfoeide Duitse feed-in tarief

Zelflevering als alternatief voor feed-in

Gezien de grote weerstand tegen het feed-in systeem is in Nederland de laatste jaren ingezet op een andere oplossing, namelijk zelflevering. Populair bekent als het ‘kropje sla model’. Het idee daarbij is dat je over zelfgekweekte groente uit je moestuin, die je over de openbare weg naar je huis vervoert geen belasting betaalt, terwijl je wel energiebelasting en btw betaalt over zelfopgewekte energie die je over het openbare elektriciteits- of gasnet vervoert.

Het regeerakkoord van de VVD en de PvdA bevat een maatregel om dit te veranderen:

Het kleinschalig, duurzaam opwekken van (zonne-)energie waarvoor geen rijkssubsidie wordt ontvangen, wordt fiscaal gestimuleerd door invoering van een verlaagd tarief in de eerste schijf van de energiebelasting op elektriciteit die afkomstig is van coöperaties van particuliere kleinverbruikers, aan deze verbruikers geleverd wordt en in hun nabijheid is opgewekt. Deze wordt lastenneutraal gefinancierd door een generieke verhoging van het reguliere tarief in de eerste schijf van de energiebelasting.

Achter de schermen wordt inmiddels druk onderhandeld over de wijze waarop deze maatregel over de vormgeving van deze maatregel, zoals bv. blijkt uit het weblog van Thijs de la Court. De voorstanders van zelflevering light schilderen het voorstel graag af als eerlijk, omdat het in lijn is met het principe de vervuiler betaalt en beloning van investeerders in duurzame energie. Naar mijn mening valt op die argumenten nogal wat af  te dingen. Sterker zelflevering light kan een hoop extra onbegrip en weerstand tegen duurzame energie opleveren.

Zelflevering light is eerlijk, want de vervuiler betaalt

Een aantal voorstanders van deze maatregel verkondigt dat het een eerlijke maatregel is, omdat de vervuilende burgers en vervuilende bedrijven voor de kosten van de maatregel opdraaien. Dat is flauwekul. In het regeerakkoord wordt gesproken van een voordeel voor kleinverbruikers die stroom afnemen van een locale energiecooperatie, dit voordeel wordt bekostigd door een heffing op kleinverbruikers die geen elektriciteit (kunnen of willen) afnemen) van een locale energiecooperatie. Het maakt daarbij niet uit of ze groene of grijze stroom afnemen van een commercieel bedrijf of een energiecooperatie die niet in de buurt zit. Klanten van commerciele elektriciteitsbedrijven die een primium betalen voor groene stroom uit Nederland (geen sjoememstroom, maar bv. Essent’s Windkracht220 of Eneco Hollandse Wind) worden zo vierdubbel gepakt:

  1. Ze betalen meer dan voor grijze stroom,
  2. Ze betalen energiebelasting betalen voor een energietransitie die ze al jaren niet krijgen,
  3. Ze betalen extra SDE+ heffing om bedrijven te financieren die het toekomstig aanbod van groene stroom vergroten, terwijl er geen enkel budget meer beschikbaar is om hun eigen huis energiezuiniger te maken. Sterker als ze in de sociale huursector zitten mogen ze nog eens 2 miljard extra op gaan hoesten om de staatsfinancien op orde te schoppen.
  4. Ze gaan een extra opslag betalen op hun elektriciteitsprijs omdat ze geen zin of mogelijkheid hebben om duurzame elektriciteit af te nemen uit de buurt.

Bij zelflevering light investeer je meer en vervuil je minder

Ik ben lid van De Windvogel en van De Windcentrale. Om lid te worden van De Windvogel en dus de mogelijkheid te krijgen van elektriciteit via zelflevering betaalde ik eenmalig 50 Euro lidmaatschapskosten. Bij De Windcentrale lag de instapprijs voor lidmaatschap op Euro 351. Drie maal raden: Waar investeer ik meer? Drie maal raden wat er niet onder zelflevering light valt (vanwege de term ‘nabijheid’ en omdat de windmolens nog subsidie ontvangen uit de MEP tijd). Zonnestroom via bv. SolarGreenPoint is nog een maatje duurder Euro 500 voor een paneel met een jaaropbrengst van ongeveer 230 kWh.

Nu valt er natuurlijk veel voor te zeggen om deelname van burgers in lokale duurzame energie initiatieven te bevorderen. Al was het maar omdat betrokkenheid bij en financieel voordeel van duurzame energie leiden tot groter draagvlak. Maar meer investeren? Bij veel lokale duurzame energiebedrijven ben je voor een paar tientjes lid, dat heeft weinig met investeren te maken.

Als het je gaat om maximale investering in duurzame energie, dan gaat er overigens weinig boven zonnepanelen. Zowel op eigen dak als op andermans dak zijn de investeringskosten vele malen hoger dan bij windenergie.

Bij zelflevering light verdubbelt het aandeel duurzame energie

Dat klinkt heel mooi en het betekent volgens voorstanders 7% duurzame, door burgers opgewekte energie in 2020. Voor het gemak ga ik er van uit dat de voorstanders met energie elektriciteit bedoelen. Momenteel zijn huishoudens goed voor ongeveer 17% van het totale Nederlandse elektriciteitsverbruik. Dat wil dus zeggen dat ongeveer 1 op de 3 burgers in 2020 voordeel heeft van zelflevering light, de andere 66% mag zo’n 100 Euro per jaar extra betalen (zie Henri Bontenbal). En dat voor nog geen 20% van de doelstelling voor 2020 (14% duurzame energie betekent naar mijn weten ongeveer 35% duurzame elektriciteit).

Wanneer de voorstanders duurzame energie bedoelen dan wordt de rekening voor de resterende kleinverbruikers nog wat hoger. Want huishoudens verbruikte in 2011 ongeveer 12,5% van de totale energie in Nederland (en dient 50% van de energiebelasting op te hoesten…). Bij 7% duurzame energie door zelflevering betekent dat dat 56% van de huishoudens door zelflevering in z’n eigen energievraag kan voorzien (gas, warmte en Elektra). Als de andere 44% van de huishoudens daarvoor de rekening mag betalen betekent dat een stijging van de energieprijs met heel wat meer dan 152 Euro die Henri Bontenbal voor elektriciteit voor recent. Drie keer raden wat dat gaat betekenen voor het draagvlak onder kleinverbruikers…

Cooperatie = duurzaam

Dat lijkt de impliciete boodschap van de decentrale energielobby. Nu weet ik dat de cooperatie een lang bestaande rechtsvorm is in Nederland die mooie bedrijven heeft voortgebracht, maar om nu te stellen dat die allemaal de duurzaamste zijn… Neem de bankensector. Is de Rabobank daar werkelijk de koploper en wegbereider van verduurzaming geweest? Of waren dat commerciele banken als ASN en Triodos?

Of neem Friesland-Campina: is dat nou van oudsher de duurzaamste zuivelleverancier van Nederland? Duurzamer dan Danone of andere zuivelleveranciers?

Tijd voor een paradigmawissel

Met de vervuiler laten betalen heeft de zelfleveringsconstructie light die Rutte & Samson voorstaan naar mijn mening weinig te maken. Zelflevering light is eerder een fopspeen die afleidt van de werkelijke discussie: de vervuiler betaalt niet in Nederland, die bepaalt. Het is de kleinverbruiker die betaalt (meer nog dan in Duitsland met z’n door Nederlandse beleidsmakers verfoeide feedin systeem). De huidige energiebelasting gaat ook niet uit van de vervuiler betaalt, maar van de verbruiker betaalt. Voor de hoogte van de energiebelasting maakt het niet uit of je groene of grijze stroom afneemt.

Tijd dus voor een paradigmawissel in het energiebeleid: van de verbruiker betaalt naar de vervuiler betaalt zoals ook Pauline Westendorp bepleit. Oftewel maak van de energiebelasting een bronheffing, die afhangt van de mate van vervuiling. In de simpelste versie hou je dan enkel rekening met CO2, als je het wat beter wil doen hou je ook rekening met zaken als luchtvervuiling, effect op waterkwaliteit en hinder voor de directe omgeving.

Overtuig me in de reacties gerust van het tegendeel, maar ik geloof niet dat zelflevering light een vooruitgang is voor het draagvlak voor duurzame energie in Nederland.

Ons crowdfunding portfolio

De afgelopen jaren heb ik meerdere keren aandacht besteed aan zogenaamde crowdfunding initiatieven. De ontwikkeling van de markt gaat langzaam en er buiten ABN Amro houden Nederlandse banken zich nog niet bezig met crowdfunding of peer to peer banking. Toch heb ik zelf inmiddels een behoorlijk portfolio opgebouwd aan investeringen via crowdfunding in ondernemers, stichtingen en coöperaties. Hieronder een overzicht met een korte beschrijving per gesteund initatief. In 2013 kun je updates verwachten over de behaalde rendementen.

MyC4

Via MyC4 kun je investeren in Afrikaanse ondernemers. Na behoorlijk wat problemen in de eerste jaren hebben ze de boel inmiddels goed onder controle en vallen er ook aardige rendementen te halen (waarover in januari meer). Tot nu toe heb ik in 2012 in 110 Afrikaanse ondernemers geïnvesteerd en dat kunnen er nog bijna 10 meer worden, als de terugbetalingen binnen komen. Mijn dochter heeft dit jaar in ruim 50 ondernemers geïnvesteerd.

Zoals ieder jaar heb ik ook het in Afrika geïnvesteerde bedrag weer wat opgehoogd. Nog steeds gaat dat ten kosten van het budget dat ik vroeger voor ontwikkelingshulp beschikbaar had.

Meewind: Zeewind 1

Meewind biedt particulieren, gemeenten en provincies de mogelijkheid te beleggen in duurzame energieproductie. Meewind streeft naar projecten met een laag risico en een goed rendement. De belegging in Zeewind 1 realiseert de productie van duurzame energie door middel van windenergie.

De Windvogel

We zijn lid van de Windvogel en hebben ook een bedrag uitgeleend. De Windvogel is een coöperatieve vereniging van mensen die gezamenlijk duurzame (wind)energie produceren. De Windvogel heeft meer dan 2700 leden. Leden van De Windvogel wekken hun eigen stroom op. Niet met zonnepanelen op hun dak of een windmolen op hun erf, maar door te participeren in de (momenteel zes) molens die De Windvogel bezit. Leden van De Windvogel kunnen de opgewekte stroom zelf gebruiken.
Samen groene stroom produceren? Doe mee met De Windvogel!

Windcentrale

Via de Windcentrale kunnen mensen gezamenlijk eigenaar worden van een windturbine. De daarmee opgewekte stroom wordt verdeeld onder de eigenaren. Deze ontvangen hiermee gedurende 15 jaar lang stroom tegen een vaste lage prijs. De Windcentrale verdeelt de windmolen daartoe in stukjes die ieder ongeveer 500 kWh elektriciteit per jaar opleveren.

Treemagotchi@Work

Treemagotchi was een website waarmee je je levensstijl kan verduurzamen vanachter de computer. Treemagotchi is een website om op grote schaal je collega’s mee te krijgen voor duurzaamheid en verantwoord ondernemen. Hebben bestaande HR programma’s een zetje nodig? Treemagotchi@Work maakt het concreet, persoonlijk, sociaal en simpel. Een social e-learning traject van vier tot acht weken in vorm van een vriendelijke competitie tussen afdelingen met concrete meetbare resultaten. Jij kiest de thema’s, Treemagotchi@Work geeft het vliegwiel en je collega’s hun ideeën en mening.

Via Symbid:

Enviu Participations

Enviu start bedrijven die de wereld veranderen. Deze bedrijven zijn erop gericht op sociale en ecologische problemen op te lossen. Hun producten en diensten verbeteren de kwaliteit van leven van vele mensen op een duurzame manier.

De community van Enviu bestaat uit ruim 8,000 leden vanuit de hele wereld en helpt om ideeën op te doen. Om start-ups daadwerkelijk te realiseren, werkt Enviu samen met ondernemers, bedrijven, investeerders en (overheids)instellingen.

In Enviu Participations zijn de Sustainable Dance ClubThree Wheels United, en YUNO ondergebracht. En de komende twee jaar komen daar nog nieuwe bedrijven bij.

Uit je eigen stad

Uit je eigen stad wil de productie van eten weer verbinden met de stadsbewoner. Dit doet zij in de eerste plaats door een beleving voor de stadsbewoner te maken door plekken te creëren waar mensen weer kunnen ervaren hoe eten wordt geproduceerd, waar mensen zelf kunnen leren hoe ze met eten aan de slag kunnen en waar mensen kunnen genieten van dat eten.

Off-Grid Solutions: WakaWaka

Off-Grid Solutions is een Nederlands zonne-energiebedrijf, dat onder andere de WakaWaka lamp ontwikkelt. WakaWaka is een super efficiënte solar LED lamp, voorzien van Nederlandse technologie van Intivation. Momenteel wordt er hard gewerkt om de aanvragers uit meer dan 40 landen te bedienen en te voorzien van WakaWaka’s. Momenteel zijn ze bezig met een nieuwe crowdfunding campagne t.b.v. Haïti.

Krijg de kleertjes

Zijn de broeken van je kind te klein en ligt zijn speelgoed onaangeraakt in de hoek? Tijd voor KrijgdeKleertjes!

Ruil je kleertjes en speelgoed voor een pakket spullen dat bij jouw kind past. Gewoon via internet, op een moment dat het jou uitkomt. Duurzaam én voordelig!

Slotsom

Dit jaar heb ik dus behoorlijk uitgebreid in het portfolio aan crowdfunding projecten. Waarbij ik aan de ene kant eigen vermogen beschikbaar heb gesteld aan ondernemers, aan de andere kant leningen heb verstrekt. Maar daarnaast ook nog ouderwets geld heb geschonken initiatieven van de grond te krijgen. In alle gevallen is het minder anoniem aan het worden. Ik merk dat ik wil zien naar welk initiatief of welke ondernemer mijn geld heen gaat. Het betekent ook dat het spaarsaldo bij de bank nauwelijks gegroeid is afgelopen jaar. Crowdfunding wordt zo steeds meer mijn alternatief voor een spaarrekening bij de bank.

En wat heb jij dit jaar gedaan om verandering op gang te krijgen?

Op naar de eerste Windcentrale

De Windcentrale heeft deze week een nieuwe functie op haar site toegevoegd. Je kan nu zien hoeveel winddelen er al verkocht zijn. Op het moment van schrijven staat de teller op 8210 winddelen van De Grote Geert. Dat betekent dat van de 9.910 winddelen er nog 1.700 te koop zijn, oftewel 850.000 kWh. Goed om zo’n 243 huishoudens van windenergie te voorzien (uitgaande van een jaarverbruik van 3.500 kWh per huishouden per jaar). Per huishouden vergt dat een investering van €2.415 (7 winddelen van €345 per stuk).

Ondertussen merk ik dat mijn weblog vooral bezocht wordt door mensen die op zoek zijn naar de nadelen van De Windcentrale. Toch een vreemd fenomeen: ik ben wat kritisch, maar koopt uiteindelijk toch 2 winddelen en vervolgens blijft m’n weblog vooral bezocht worden door mensen die op zoek zijn naar de nadelen. Het was me al eens opgevallen dat er behoorlijk wat bezoekers zochten naar nadelen of slechte ervaringen met zonneboilers, heatpipes, Meewind en De Windvogel. De Windcentrale slaat echter alles. In de top 10 van zoektermen op mijn blog komen De Windcentrale en winddelen al weken alleen voor in combinatie met het woord ‘nadelen’. Misschien wat om over na te denken voor de marketeers en seo-specialisten onder mijn lezers.

Hopelijk gaat het aantal zoekers naar negatieve informatie de pret niet drukken, want ik hoop toch minimaal op nog 243 mede winddelers. Meer mag natuurlijk ook 🙂 En ik hoop natuurlijk dat al die winddelers de landelijke politiek gaan lastig vallen over zelflevering / salderen voor de meter (al schijnen inmiddels 7 partijen in verkiezingstijd achter het idee te staan). Het is tenslotte toch van de zotte dat de Nederlandse politiek roept dat we duurzamer moeten worden, maar dat de energiebelasting op duurzame energie even hoog is als op fossiel energie. Voor consumenten gaat het dan al snel om 70% van de elektriciteitsprijs. Terwijl we met de vergroening van auto’s toch een goed voorbeeld hebben van de kracht van financiële prikkels…

Nog zotter wordt het als je bedenkt dat de Nederlandse staat bij het winnen van fossiele energiebronnen 40% van de investering en het risico voor zijn rekening neemt via Energiebeheer Nederland*, terwijl je bij duurzame energie mag meeloten voor een exploitatiesubsidie. Die exploitatiesubsidie kan veel lager worden wanneer groene en grijze stroom gedifferentieerde belastingtarieven krijgen. Zodra dat gebeurt wil ik met alle plezier praten over een variabele vergoeding voor transportkosten (afhankelijk van afstand tussen energieopwekking en energieverbruik) en een vergoeding voor de  programmaverantwoordelijkheid van het energiebedrijf.

* GroenLinks is naar mijn weten de enige partij die in haar verkiezingsprogramma aangeeft dat EBN  niet mag gaan investeren in een specifieke vorm van fossiele energie, te weten schaliegas.

Windenergie vs zonne energie. Deel 2

Ga ik zonnepanelen op ons eigen dak, investeren in een volkszonnetuintje of handelen in wind. Dat is een van de vragen die ik mijzelf heb gesteld de afgelopen maanden. Elke optie heeft z’n voors en tegens. De opties roepen ook hun eigen geharnaste misverstanden op. Zo bestaat zelfs bij het wetenschappelijk bureau van GroenLinks het idee dat windenergie niet voor Jan Modaal is weggelegd. Daarom nog maar een keer een vergelijking van de verschillende opties op diverse aspecten, zoals ik die zelf heb gehanteerd bij de keuze voor Winddelen van De Windcentrale. Dit keer de focus op de financiële en fiscale kant van het verhaal, in het vorige deel ben ik al ingegaan op de nadelen met betrekking tot milieu, natuur en sociale aspecten.

Verschillende vormen van coöperaties

Bij een ‘traditionele’ windcoöperatie (zoals De Windvogel, waar wij zelf lid van zijn) kun je voor weinig geld lid worden (eenmalig € 50). De leden zijn via de coöperatieve vereniging eigenaar van de windmolens. Als lid kun je geld uitlenen aan de coöperatie om de windmolens te financieren, hierover ontvang je rente. Daarnaast kun je bij De Windvogel er voor kiezen om zelf stroom af te nemen bij de coöperatie. Er is geen verband tussen de hoeveelheid elektriciteit die je afneemt en het bedrag dat je uitleent aan de coöperatie, wel is de hoeveelheid elektriciteit die je kunt afnemen gemaximeerd op 3.500 kWh.

De Windcentrale, Zonnepark Nederland in Nijmegen en SolarGreenPoint hebben een ander model gekozen. Bij Zonnepark Nederland en SolarGreenPoint koop je een zonnepaneel op een publiek dak. De energieopbrengst van dat paneel is de komende 25 jaar voor jou. Bij SolarGreenPoint zijn nog geen definitieve gegevens te vinden. Bij Zon op Nijmegen bedraagt de investering € 500 per zonnepaneel met een gemiddelde opbrengst van 197 kWh per jaar. Daar komt nog € 15 per jaar onderhoudskosten bovenop.

De Windcentrale verdeelt de opbrengst van haar windmolens in Winddelen van elk 500 kWh per jaar. Deze biedt ze aan voor € 345 per stuk, daar komt nog € 15 onderhoudskosten per jaar bovenop. De opbrengst kan per jaar iets fluctueren afhankelijk van de hoeveelheid wind. De windmolens gaan naar verwachting nog 16 jaar mee.

Financiële vergelijking verschillende opties

In onderstaande tabellen vergelijk ik de verschillende mogelijkheden om je eigen elektriciteit op te wekken. Tabel 1 is meer kwalitatief en toont de benodigde investering en jaarlijkse kosten. Tabel 2 vergelijkt de prijs per kiloWattuur voor de verschillende mogelijkheden.

Tabel 1. Beoordelingsmatrix

Aspect Winddeel (Windcentrale) Windcoöperatie (Windvogel) Zonnepanelen (eigen dak) Zondeel (Zonnepark Nederland)
Uitbetaling In kWh Rente op lening In kWh In kWh
Energiebelasting over opgewekte elektriciteit Ja a Ja b Nee Nee c
Omzetbelasting over opgewekte elektriciteit Nee Onbekend Nee Onbekend
Onderhoud/storing Regelt coöperatie Regelt coöperatie Zelf regelen Regelt coöperatie
Investering d € 2.415 n.v.t. € 6.990e € 8.000
Lidmaatschap Inbegrepen € 50 n.v.t. Inbegrepen
Jaarlijkse kosten € 15/winddeel n.v.t. Geen € 15/zondeel
Terugverdientijd 8 jaar n.v.t. 5-11 jaar 11 jaar
Levensduur min. 16 jaar n.v.t. 20-25 jaar 25 jaar

a) De Windcentrale draagt over opgewekte energie van de Winddelen energiebelasting af. Al zijn ze voorstander van het afschaffen daarvan.
b) De Windvogel is gestopt met afdracht van energiebelasting, maar de Belastingdienst is inmiddels een rechtszaak begonnen tegen De Windvogel. Tot die tijd verlaagt De Windvogel de tarieven voor afnemers van de elektriciteit niet, maar stopt het geld in een aparte pot in afwachting van de uitspraak van de rechtbank.
c) Zon op Nijmegen stelt bij de Zondelen gebruik te maken van de ruimte die de wet biedt om geen energiebelasting te betalen over zelfopgewekte duurzame energie voor de meter. De gemeente Nijmegen staat de eerste jaren garant voor het geval dat een onjuiste interpretatie is.
d) Uitgaande van een jaarverbruik van 3.500 kWh
e) Uitgaande van een installatie van 3,9 kWp, prijs bepaald met behulp van Compare my Solar www.CompareMySolar.nl

Tabel 2: tariefopbouw per initiatief

Initiatief Kostprijsa Energiebelasting Omzetbelasting Totaal prijs
GreenChoice b 5,80 11,40 5,80 20,47
Windcentrale 7,74 11,40 2,17 21,31
Windvogel (1) c 7,71 11,40 3,63 22,74
Windvogel (2) d 12-18 0 0 12-18
Zon op Nijmegen e 17,8 0 0 17,80
Zon pv (1) f 8 0 0 8
Zon pv (2) g 13,2 0 0 13,2

a) Kostprijzen zijn nagerekend op basis van gegevens van de websites van de aanbieders en is inclusief de jaarlijkse bijdrage per winddeel en zondeel.
b) actietarief Greenchoice op Gaslicht.com d.d. 7 augustus 2012.
c) Tarieven Windvogel 1 op basis van document zelflevering
d) Tarief Windvogel 2 op basis van document zelflevering. Kostprijs is 7-12 cent, daarbovenop stelt De Windvogel 5 Eurocent voor overhead.
e) Uitgaande van toewijzing van het recht op zelflevering, wanneer dit niet wordt toegestaan daalt het rendement. De gemeente Nijmegen staat garant voor de eerste 2 jaar energiebelasting. Inmiddels is wel duidelijk dat het slagen van het zelfleveringsconcept van Zon op Nederland afhangt van goedkeuring door de belastingdienst. Wat dat betreft kan Zon op Nederland zich aansluiten bij de rechtszaak van De Windvogel en de belastingdienst.
f)  Op basis berekeningen Vincent Dekker
g) Op basis berekeningen Zonnestroomnl.nl april 2012. Systeemgrootte 2,5 kWp, rentevoet 3%.

Update 20 september: Zelf rekenen, zie hier.

Ontwikkelingen om rekening mee te houden

Er zijn een paar ontwikkelingen om rekening mee te houden op gebied van regelgeving. Het gaat daarbij om:

  1. Verandering van het energiebelastingtarief. Hoe hoger dat tarief wordt, hoe interessanter het wordt om te kiezen voor zonnepanelen op eigen dak. Bij die optie heb je daar tenslotte geen last van.
  2. Verandering van het btw tarief voor energie. Hoe hoger dat tarief wordt, hoe interessanter het wordt om te kiezen voor zonnepanelen op eigen dak. Bij die optie heb je daar tenslotte geen last van.
  3. Meer mogelijkheden voor zelflevering voor de meter. Als dat mogelijk wordt wordt het interessanter om met je buurt of stad samen te investeren in je eigen duurzame energie opwekking.
  4. Verandering van de salderingsregels voor eigen energieopwekking. Er zijn grofweg 2 stromingen. De eerste vind de huidige salderingsregels een vorm van subsidie en wil deze aanpassen. Daarbij gaat het met name om een vergoeding voor de programmaverantwoordelijkheid die elektriciteitsbedrijven dragen. Dat wil zeggen dat ze je ook stroom leveren als je zonnepanelen of windmolen niet werken en de elektriciteit die je tijdelijk te veel hebt afnemen. De andere kant wil juist de huidige limiet van 5.000 kWh ophogen.
  5. Binnen Europa wordt al een tijdje gesproken over herziening van de energiebelasting, waarbij het de bedoeling is om minimumtarieven in te stellen op basis van de energie-inhoud en CO2 inhoud van een energiebron. Invoer daarvan kan gunstig zijn voor wind en zonne-energie.

De komende verkiezingen kunnen een groot verschil maken, zeker voor duurzame energie en zelflevering. Een overzicht van de standpunten op gebied van duurzame energie vind je hier, een breder overzicht van standpunten op gebied van duurzaam ondernemen vind je bij de Groene Zaak.

Conclusie

Zoals je in tabel 1 kunt zien is het investeren in eigen opwekking van windenergie de meest haalbare voor Jan Modaal. Het vergt het minste kapitaal. Bij De Windvogel is enkel een eenmalig lidmaatschapsgeld van € 50 verschuldigd. Je houdt dan natuurlijk de kans op jaarlijkse stijgingen van de energieprijs als de leden/investeerders stemmen voor een hoger rendement op hun ingelegde geld.

Bij De Windcentrale krijg je met een investering van € 345 de komende jaren 500 kWh per jaar en je bent voordeliger uit ongeacht de uitkomst van de discussie over zelflevering voor de meter. Zonne-energie vergt een hogere investering voor minder kWh per jaar. Of je het nu doet op je eigen dak of dat je gokt op de mogelijkheid van zelflevering voor de meter. In beide gevallen is de benodigde investering aanzienlijk hoger.

Onze keuze

Als je bovenstaande hebt gelezen zal het je niet verbazen dat we ervoor hebben gekozen om 2 winddelen te kopen i.p.v. te investeren in zonne-energie. Met 2 winddelen wekken we op jaarbasis ongeveer 1.000 kWh op, dat is ongeveer 1/3 van ons elektriciteitsverbruik. We hadden 5 winddelen kunnen kopen. Vooralsnog doen we dat niet. De charme van De Windcentrale is namelijk de 1 op 1 relatie met de windmolen. Daarmee krijg je draagvlak onder de omwonenden, alleen wonen we niet in Delfzijl maar in Schiedam. Zodra er een windcentrale in onze regio komt zullen we dus winddelen bij kopen.

Collectieve zonnestroomparken

In Nijmegen start de gemeente in samenwerking met Zonnepark Nederland en netwerkbeheerder Liander een project waarbij mensen zonnepanelen kunnen kopen die op het dak van een publiek gebouw komen te liggen. Liander saldeert de opbrengst met je energierekening, alsof ze op je eigen dak liggen. Je betaalt dus geen energiebelasting of btw over de energie die op deze wijze wordt opgewekt. Vincent Dekker van Trouw ziet hierin de voorbode van zonnevolkstuintjes, a la de al langer bestaande volkstuintjes voor groente en fruit. Of dat terecht is is de vraag, tenzij er een juridisch verschil is tussen zelflevering van windenergie en zelflevering van zonne-energie…

De belangrijkste vraag blijft m.i. dan ook of de rechter de zienswijze deelt dat zelflevering van energie te vergelijken is met zelflevering van groenten en fruit uit een volkstuin. En wanneer de rechter dat besluit is de vraag wat de overheid als Plan B heeft om het potentiële gat in de begroting te repareren. Is dat alsnog een wettelijk verbod op zelflevering voor de meter invoeren, of een maatregel verzinnen om inkomsten te genereren en tegelijkertijd het halen van de doelstelling voor 14% duurzame energie in 2020 dichterbij te brengen?

Zelflevering en energiebelasting

Er zijn verschillende manieren om je eigen energie op te wekken. Een belangrijk onderscheidt is de vraag of de energieopwekking voor of achter de meter plaats vind. Bij energieopwekking achter de meter (bv. door zonnepanelen op je eigen dak) is de wet helder: salderen mag. Bij energieopwekking voor de meter is het diffuser. Volgens Zonnepark Nederland is de wet Elektriciteitswetgeving voor meerdere interpretaties vatbaar. Volgens De Windvogel is salderen voor de wet niet expliciet verboden, dus mag het. Reden waarom windcoöperatie De Windvogel, waar ik zelf ook lid van ben, vorig jaar is gestopt met het betalen van energiebelasting over de elektriciteit die ze aan haar leden levert. Inmiddels werkt de belastingdienst aan een dagvaarding van De Windvogel, Anode en mogelijk ook een aantal leden van De Windvogel.

Niet echt een zonnig teken voor de investeerders in Zonnepark Nederland. Al staat de gemeente Nijmegen de eerste twee jaar garant voor de energiebelasting bij Zonnepark Nederland. Wanneer de rechter beslist dat er over zelf opgewekte energie voor de meter toch energiebelasting en btw betaald moet worden valt de schade voor de kopers van zonnepanelen dus mee. Zonnepark Nederland schrijft daarover op haar site het volgende:

De methode van salderen van opgewekte energie op een ander dan je eigen dak is nog niet uitdrukkelijk bij wet geregeld. Deze pilot maakt hiertoe gebruik van een uitzondering in de huidige Elektriciteitswetgeving die voor meerdere interpretaties vatbaar is. De pilot loopt daarmee vooruit op een (mogelijke) aanpassing van de wetgeving op dit punt. Het Ministerie van EL&I is op de hoogte van de pilots die Liander m.b.t. collectief opgewekte energie uitvoert. Toch is er een zeker risico dat het salderen van de Energiebelasting en BTW zoals in deze pilot gebeurt, niet zal worden toegestaan door de fiscus. In dat geval staat de gemeente Nijmegen voor een periode van twee jaar garant, voor de gederfde inkomsten voor de deelnemers (energiebelasting en BTW). Doordat er zo in ieder geval tenminste twee jaar gesaldeerd kan worden, is de totale businesscase gerekend over 25 jaar, voor de deelnemers toch kostendekkend. Het financieel rendement zal dan wel lager zijn, dan wanneer salderen over de volledige periode wordt toegestaan door de wetgever.

Ook in Rotterdam zijn er plannen voor een collectieve zonne-energiecentrale op de geluidswal van de A20 ter hoogte van het Terbregseplein, deze plannen worden ontwikkeld door Solar Green Point.

Kosten collectieve zonnestroomcentrale

De kosten per zonnepaneel bedragen bij Zonnepark Nederland Euro 500, de verwachte opbrengst is gemiddeld 197 kWh. Daarnaast betaal je 25 jaar lang 15 Euro per jaar voor onderhoud en beheer. De totale kosten per paneel van 240 Wattpiek komen daarmee op Euro 875 ( € 500,– plus € 375,–) voor 25 jaar. Afgezien van de jaarlijkse bijdrage is de installatieprijs van Euro 2,08 per Wattpiek vergelijkbaar met de installatiekosten van zonnepanelen op je eigen dak, met als voordeel dat je er geen omkijken hebt. De jaarlijkse bijdrage van Euro 15 maakt het m.i. wat onaantrekkelijker, al kom je met een verwachte kostprijs van Euro 0,178 per kWh nog steeds onder het huidige consumententarief voor elektriciteit uit.

De kosten per paneel met een jaaropbrengst van 230 kWh bedragen bij Solar Green Point Euro 460. Al kan de definitieve prijs nog afwijken. Daarnaast rekent ook Solar Green Point met een bedrag per jaar voor onderhoud en beheer gedurende de 20 jaar waar Solar Green Point van uit gaat. Wanneer ik de jaarlijkse bijdrage per paneel gelijk hou aan de bijdrage bij Zonnepark Nederland kom ik uit op een totale investering van Euro 760 (460 + 20 * 15) en een kostprijs per kWh van Euro 0,165.

Wanneer de energiebelasting vervalt voor zelflevering van eigen energie voor de meter is de verwachte stroomprijs lager, zelfs als rekening wordt gehouden met de 4 Eurocent aan extra kosten die Hans Labohm en Rob Walter aan zonne-energie willen toerekenen.

Kosten collectieve zonne-energie vergeleken met collectieve windenergie

Naast aanbieders van collectieve zonnestroomcentrales in eigen bezit zijn er al langer coöperaties actief op het gebied van windenergie, zoals De Windvogel. Een nieuwer model vormt De Windcentrale. Bij De Windvogel betaal je eenmalig Euro 50 lidmaatschap en kun je daarnaast een bedrag uitlenen waarover rente vergoedt wordt. Bij De Windcentrale koop je winddelen in een windmolen, elk winddeel geeft recht op een deel van de elektriciteitsopbrengst. De Windcentrale gaat er van uit dat een winddeel ongeveer 500 kWh per jaar opwekt en tussen de Euro 300 en Euro 400 kost. De levensduur van een windmolen is 15 tot 20 jaar, wat betekent dat de kostprijs per kWh tussen de 3 en 5,3 Eurocent ligt. Dat is nog goedkoper dan collectieve zonnestroomcentrales.

Plan B: duurzame energie baten

Beide voorbeelden laten zien dat rendabele vormen van duurzame energie veeleer innovatie in de overheidsregulering vergen, dan innovatie in de markt. Het is dan ook tijd dat de overheid een Plan B verzint voor de toekomstige terugval in de opbrengst van de energiebelasting. Bij voorkeur op een manier die de energiemarkt zoveel mogelijk behandelt als andere markten, dus geen subsidies of fiscale ondersteuning voor uitontwikkelde technologieën als wind op land, olie en gas.

Wel nadenken over de wijze waarop de overheid een deel van de private winsten van publieke goederen als zon en wind kan afromen. Bijvoorbeeld in de vorm van duurzame energie baten.

Ik heb al een aantal keer eerder voorgerekend dat het grote prijsverschil tussen de kostprijs van windenergie (en in toenemende mate ook van collectieve zonne-energie) en de consumentenprijs van elektriciteit mogelijkheden geeft om de energiebelasting te vervangen door een systeem waarbij de overheid een deel van het rendement afroomt, zoals de staat dat via Energie Beheer Nederland ook doet bij aardgas en olie.

Update collectieve inkoopacties: Van Zon Zoekt Windvogel tot 123 Zon IQ

Eerder heb ik al een overzichtje geplaatst van een aantal landelijke collectieve inkoopacties voor zonnepanelen. Inmiddels is duidelijk dat de animo voor zonnepanelen fors is. Nudge en Zon IQ hebben inmiddels de eerste systemen van hun gezamenlijke actie voor zonne-energie geplaatst in Delft en Den Haag. De Windvogel heeft eind februari op haar blog aangegeven dat de collectieve inkoopactie voor Windvogel leden bij Metdezon een succes is, zonder daarbij te zeggen hoeveel leden er al gebruik van hebben gemaakt.

Bij Zon Zoekt Dak hebben op het moment van schrijven ruim 5500 mensen een reservering gedaan. Wanneer deze mensen ook daadwerkelijk overgaan tot bestelling betekent dat volgens Stichting Natuur & Milieu 2500 mandagen werk voor de installateur en 8 megawatt aan nieuw zonne-energie vermogen in Nederland. De introductie van AlertMe, dat optioneel erbij werd aangeboden, is inmiddels uitgesteld. Als je een vergelijkbaar product wil kijk dan eens bij het Nederlandse Plugwise, waar ik goede verhalen over hoor van oud-collega’s. Inschrijven kan nog tot 16 maart via www.zonzoektdak.nl. Lees voor je dat doet ook even de kritische noten op Polder PV.

Inmiddels heeft Vereniging Eigen Huis aangegeven dat ze uiterlijk 15 maart de winnende leverancier van 123 zonne-energie bekend maken. Al durf ik er best geld op te zetten dat Polder PV gelijk heeft en dat de winnaar Oskumera is. Mensen die zich hebben ingeschreven kunnen tot 5 maart hun gegevens aanpassen. Vanaf 6 maart wordt begonnen met het samenstellen van de pakketten. Zodra ik een prijsopgaaf heb zal ik deze toevoegen aan het eerdere overzicht. Al moet ik zeggen dat je voor het prijsverschil met je lokale installateur volgens mij geen gebruik hoeft te maken van een landelijke collectieve inkoopactie.

Er is ook een heel scala aan regionale collectieve inkoopacties, zie het (niet volledige) overzicht op Polder PV. Wel opletten dat prijs slechts een onderdeel is van het verhaal. Zonnepanelen gaan 20 tot 30 jaar mee, dus liever iets meer betalen bij een installateur die je vertrouwt dan een duppie goedkoper bij een beun.

Pas trouwens op wanneer er zonnepanelen in je straat geplaatst worden, want zonnepanelen zijn besmettelijk 😉

Collectieve inkoopacties zonnepanelen vergeleken

Ik heb al eerder aandacht besteed aan de collectieve inkoopacties voor zonnepanelen van Natuur & Milieu (Zon Zoekt Dak), De Windvogel, Vereniging Eigen Huis (123 Zonne-energie) en Nudge (Zonnekracht). Deze zijn in navolging van Wij Willen Zon opgezet en er nu de elektriciteitsprijs voor kleingebruikers ongeveer gelijk is aan de kostprijs van energie van eigen zonnepanelen zullen er ongetwijfeld meer gaan volgen.

De vraag is natuurlijk hoe interessant de verschillende inkoopcollectieven zijn en hoe groot de vuist is die ze weten te maken richting installateurs en leveranciers om gunstige inkoopvoorwaarden te creëren. Het aanbod van De Windvogelwas al bekend (15% korting voor leden bij Metdezon.nl) en inmiddels zijn ook de pakketten van Natuur en Milieu (Zon Zoekt Dak) bekend. Nudge werkt samen met ZonIQ en als buurtburgemeester heb ik indicatieve voorbeeldoffertes ontvangen. De werkelijke offerte blijft maatwerk en kan dus afwijken, maar het geeft wel een beeld.

Wat is inbegrepen per actie

Leverancier/actie Financiering Installatie Verzekering Monitoring
Windvogel+ Metdezon Nee Optioneel Optioneel Nee
Nudge & Zon IQ Optioneel Ja Optioneel Ja (2,49/mnd)
Zon zoekt dak / SNM Nee Ja Nee Optioneel (29,75/jaar)
123 Zonne-energie Optioneel Ja Optioneel Onbekend

Voor wie overweegt zelf te installeren is enkel de collectieve inkoopactie van Windvogel & Metdezon.nl interessant. Bij alle andere collectieve inkoopacties zit de installatie inbegrepen. Nudge & Zon IQ gaan het verst in het all in contract, meedoen betekent automatisch monitoring van de opbrengst van je panelen op afstand en lid worden van de Zon IQ community voor Euro 2,49 per maand.

Wat verder opvallend is dat Zon Zoekt Dak geen financiering aanbiedt, terwijl Natuur & Milieu samenwerkt met de ASN bank bij deze actie. Naar mijn mening een gemiste kans voor het ASN Groenfonds. Wie financiering behoeft kan of bij de eigen bank aankloppen (bijvoorbeeld als je ondanks de daling van de huizenprijzen nog overwaarde in je hypotheek hebt zitten) of bij Greenloans kijken. Let er op dat het plaatsen van zonnepanelen als verbetering van je huis geldt en dat de rente die je betaald dus zeer waarschijnlijk onder de hypotheekrenteaftrek valt.

De prijzen per actie

Hieronder een tabelletje met de kosten van verschillende opties. Om de pakketten van Windvogel/Metdezon.nl qua totaal vermogen enigzins vergelijkbaar te maken met de overige aanbiedingen heb ik wat lopen shoppen in de pakketten van Metdezon.nl. Er zijn daar dus goedkopere pakketten mogelijk, als je andere soorten panelen of omvormers kiest. In de prijs van Windvogel + Metdezon.nl heb ik wel rekening gehouden met het feit dat je voor Euro 50 lid moet worden van De Windvogel om gebruik te mogen maken van de kortingsactie.

Bij het berekenen van de kostprijs per kWh ben ik uitgegaan van een levensduur van de zonnepanelen van 20 jaar en een opbrengst in kWh van 80% van het geïnstalleerde vermogen, met 1 keer vervanging van de omvormer (a 2000 Euro voor systemen boven de 2 kW en 1000 Euro voor systemen onder de 2 kW). Ik heb geen rekening gehouden met rente, inflatie of verandering van energieprijzen. Ik geen toe, heerlijk simplistisch (en dat bevalt goed in het weekend 😉 Aangezien mijn simplistische berekening aardig in de buurt komt van de kostprijs voor zonne-enerige waar Natuur & Milieu mee rekende in het NOS Journaal van vorige week denk ik dat het redelijk klopt. Wil je je eigen aanbieding op dezelfde simplistische wijze doorrekenen dan kun je deze spreadsheet gebruiken.

Leverancier/actie # panelen Totaal vermogen Kosten Prijs/ Wattpiek kWh /jaar Kostprijs
Windvogel+ Metdezon 16 3840 € 7.351,01 € 1,91 3072 € 0,15
Windvogel+ Metdezon 11 2640 € 5.574,81 € 2,11 2112 € 0,18
Windvogel+ Metdezon 6 1800 € 4.075,77 € 2,26 1440 € 0,21
Metdezon 16 3840 € 8.589,42 € 2,24 3072 € 0,17
Nudge D 16 3680 € 8.693,62 € 2,36 2944 € 0,18
Metdezon 11 2640 € 6.499,78 € 2,46 2112 € 0,20
Zon zoekt dak B 8 1920 € 4.935,40 € 2,57 1536 € 0,19
Nudge C 12 2760 € 7.128,18 € 2,58 2208 € 0,21
Metdezon 6 1800 € 4.736,20 € 2,63 1440 € 0,20
Windvogel+ Metdezon 5 1200 € 3.327,60 € 2,77 960 € 0,23
Zon zoekt dak A 5 1200 € 3.375,00 € 2,81 960 € 0,23
Nudge B 8 1840 € 5.189,51 € 2,82 1472 € 0,21
Nudge A 6 1380 € 4.220,18 € 3,06 1104 € 0,24
Metdezon 5 1200 € 3.856,00 € 3,21 960 € 0,25

Collectieve prijzen vergeleken met individuele offertes*

Gelet op het terechte commentaar van Bart Vlaar dat je de prijzen ook moet vergelijken met lokale installateurs heb ik onderstaande lijst gemaakt. De prijzen van de collectieve acties zijn groen. De andere prijzen heb ik op 7 februari 2012 opgevraagd via de website Compare My Solar. Dat is nog steeds geen lokale installateur, maar het geeft wel een beeld hoe collectieve inkoop zich verhoudt tot individuele inkoop.

Leverancier/actie Totaal vermogen Kosten Prijs / Wattpiek kWh/jaar (80%) Kostprijs
Zontech 3760 € 6.740 € 1,79 3008 € 0,15
Solarsenergy* 3760   € 1,87    
Windvogel+ Metdezon 3840 € 7.351 € 1,91 3072 € 0,15
Windvogel+ Metdezon 2640 € 5.575 € 2,11 2112 € 0,18
Solarsenergy 1410 € 3.090 € 2,19 1128 € 0,18
Solarsenergy 1470 € 3.230 € 2,20 1176 € 0,18
Metdezon 3840 € 8.589 € 2,24 3072 € 0,17
EnergieAnders 3975 € 8.970 € 2,26 3180 € 0,17
Mitchel van der Meij 1380 € 3.120 € 2,26 1104 € 0,19
Windvogel+ Metdezon 1800 € 4.076 € 2,26 1440 € 0,21
Zontech 1410 € 3.260 € 2,31 1128 € 0,19
EnergieAnders 1470 € 3.400 € 2,31 1176 € 0,19
Nudge D 3680 € 8.694 € 2,36 2944 € 0,18
Metdezon 2640 € 6.500 € 2,46 2112 € 0,20
Zon zoekt dak B 1920 € 4.935 € 2,57 1536 € 0,19
Nudge C 2760 € 7.128 € 2,58 2208 € 0,21
Metdezon 1800 € 4.736 € 2,63 1440 € 0,20
Windvogel+ Metdezon 1200 € 3.328 € 2,77 960 € 0,23
Zon zoekt dak A 1200 € 3.375 € 2,81 960 € 0,23
Nudge B 1840 € 5.190 € 2,82 1472 € 0,21
Nudge A 1380 € 4.220 € 3,06 1104 € 0,24
Metdezon 1200 € 3.856 € 3,21 960 € 0,25

 * per email ontvangen, op de website pakket niet teruggevonden.

Voorlopige conclusie

Een echte definitieve conclusie is lastig te geven. De inkoopcollectieven werken met verschillende installateurs en leveranciers van zonnepanelen. Welke keuze je maakt hangt af van wat je wil en zoekt:

Gaat het je om puur financieel voordeel, dan is het effect van de collectieve inkoopacties vooralsnog beperkt. Met een beetje zoeken zijn er goedkopere individuele aanbiedingen te vinden. Het voordeel van een collectief kan zitten in de randvoorwaarden, zoals een centraal aanspreekpunt bij problemen. Of de voorselectie van leveranciers en systemen

Wil je een aanbieding waar ook gekeken is naar hoe de panelen zijn geproduceerd, dan liggen de pakketen van Zon Zoekt Dak van Stichting Natuur & Milieu voor de hand. De ASN Bank heeft de leveranciers en installateurs op die zaken doorgelicht. Er is dus naar meer gekeken dan prijs alleen.

Wil je een aanbieding waar alles geregeld is, van installatie tot financiering en monitoring dan is Zon IQ een goede keuze. Met Zon Zoekt Dak als goede tweede, al is monitoring daar optioneel en moet je de financiering zelf regelen.

Wanneer je vooral voor weinig geld zonnepanelen op je dak wil of zelf wilt kunnen installeren, dan ligt Metdezon.nl voor de hand.

Ben je het niet eens met de bovenstaande beredeneringen of berekeningen? Laat het horen in de commentaren.

Wil je meer weten over zonne-energie meld je dan aan bij jou eigen buurt op Nudge.nl. Als er nog geen buurtburgemeester is dan kan je je ook aanmelden als buurtburgemeester