Krispy's blog

Tag: duurzame energie

  • VVD-raadslid kijkt met selectieve blik naar subsidies voor de energiesector

    In een opinieartikel in De Volkskrant trekt de heer W.R van Haga, raadslid voor de VVD te Haarlem en directeur van Solar4u, van leer tegen de subsidiemolen van de SDE+ en de in zijn ogen ambtelijke moloch Agentschap NL. Nu kan ik me prima vinden in inhoudelijke kritiek op subsidies voor energie, inclusief die voor duurzame energie. Toch wil ik een aantal kanttekeningen plaatsen bij zijn betoog.

    Op de eerste plaats is de heer Van Haga directeur van Solar4u. Wie de website van het bedrijf bekijkt krijgt sterk de indruk op een site te komen waar particulieren een zonne-energie systeem voor thuisgebruik kunnen aanschaffen. Terwijl de heer Van Haga in zijn artikel nogal te keer gaat tegen subsidies voor duurzame energie stelt zijn bedrijf in de zeer beperkte FAQ op haar website:

    De overheid stimuleert het aanschaffen van zonne-energie. Hierdoor zijn de systemen veel sneller rendabel en u kunt dus eerder dan u denkt aan uw centrale gaat verdienen

     Om voor deze subsidies in aanmerking te komen moeten de aanvragen tijdig en correct worden ingediend en moet de centrale door een erkend bedrijf worden geleverd en geïnstalleerd. Solar4U biedt u in dit proces een totaalproduct, van advies tot plaatsing en van subsidie tot gegarandeerde opbrengst. Zo bent u er zeker van dat alles goed gaat en u het hoogst mogelijk rendement haalt.

     Zonne-energie komt echter enkel in aanmerking voor de SDE+ bij installaties groter dan 15 kWp (bron: Agentschap NL). Voor de meeste particulieren is dat veel te groot, het zou de heer Van Haga sieren als zijn bedrijf duidelijk maakt dat deze subsidiemogelijkheid enkel voor grote installaties geldt.

    Een tweede probleem dat ik heb met het verhaal van de heer Van Haga is dat hij stelt dat de overheid Agentschap NL in het leven heeft geroepen om de subsidiecarrousel voor duurzame energie gaande te houden. Wanneer hij de moeite had genomen om de website van Agentschap NL te bekijken had hij kunnen zien dat ze meer regelingen uitvoert dan enkel de SDE+. Ja, zelfs meer dan enkel energieregelingen. Grofweg is Agentschap NL opgebouwd uit de volgende onderdelen:

    • Energie;
    • Innovatie;
    • Ondernemerschap (waaronder de borgstellingsregelingen voor ondernemers op zoek naar bankkrediet);
    • Milieu-regelingen (zowel subsidies als ondersteuning van mede-overheden bij milieuvergunningverlening);
    • Internationaal Zakendoen (de voormalige EVD);
    • AntwoordVoorBedrijven.

    En ik zal vast nog het een en ander vergeten. De boodschap lijkt me echter helder: de kans dat het afschaffen van de SDE+ tot opheffing van Agentschap NL leidt lijkt is klein.

    Terugkomend op de kern van het betoog van de heer Van Haga: schaf subsidie voor alternatieve energie af en laat de markt haar werk doen. Van dat laatste ben ik voorstander, van dat eerste enkel als het woordje alternatief voor energie geschrapt wordt. Een gelijk speelveld ontstaat pas als ook alle impliciete en expliciete ondersteuning van fossiele energie geschrapt wordt. Dan gaat het om fiscale voordelen, risicodragende investeringen die de overheid via Energiebeheer Nederland doet en andere vormen van (verborgen) ondersteuning van de enerigesector. Want zoals zonnepanelen de neiging hebben in prijs te dalen ondanks gebrek aan ondersteuning door de Nederlandse overheid, zo heeft de prijs van fossiele brandstoffen de neiging te stijgen in prijs ondanks de ondersteuning van de Nederlandse overheid. Die prijsstijging zien we terug in de winsten van de fossiele energiebedrijven. Een sector die na ruim 100 jaar toch een keer op eigen benen moet kunnen staan. Maken we bij energie ook meteen een eind aan nostalgische subsidies uit vervlogen eeuwen, zoals de VVD bij statiegeld bepleit.

  • Update vergelijking collectieve inkoopacties: 123 Zonne-energie

    Update: vanavond de tijd genomen om de stukken beter door te nemen. Waarna ik dit bericht heb aangepast, aangezien het te veel uit de losse heup geschreven was.

    Vandaag ontving ik een mail met het ‘persoonlijke’ bod van de collectieve inkoop actie voor zonnepanelen van Vereniging Eigen Huis die is gewonnen dor Oskomera Home Solar. Tijd dus voor een update om te zien hoe dat aanbod zich verhoudt tot de andere landelijke collectieve inkoopacties, maar vooral ook t.o.v. de prijzen van individuele installateurs. Zoals ik dat eerder al heb gedaan voor de andere collectieve inkoopacties.

    Voor een vollediger overzicht van de losgebroken markt voor collectieve inkoop verwijs ik naar Polder PV. Waar ook een interessant stuk staat voor Eneco klanten en Buurtburgemeesters van Nudge/Zon IQ en over de collectieve inkoopactie van Vereniging Eigen Huis.

    Persoonlijke aanbieding

    Aangezien er op ons dak al een zonneboiler ligt is de ruimte voor zonnepanelen beperkt. Ik had dan ook aangegeven slechts 6 panelen te willen. 123 Zonne-energie biedt 6 panelen van 250 Wattpiek per stuk, oftewel een installatie van 1500 Wattpiek vermogen. De kosten hiervan bedragen Euro 4.150, inclusief installatie. Daarmee behoort 123 Zonne-energie tot de duurdere aanbiedingen uit mijn vorige overzicht. De grotere installaties die 123 Zonne-energie aanbiedt zijn verhoudingsgewijs veel scherper geprijsd (zie ook tabel hieronder). Wat logisch is aangezien de kosten voor de zaken als omvormer en installatiekosten verhoudingsgewijs minder snel oplopen voor een grotere installatie.

    De door mij gehanteerde berekeningwijze voor de elektriciteitsopbrengst is behoorlijk conservatief en voor alle installaties gelijk gehouden. Goede zonnepanelen en goede installaties gaan echter langer dan 20 jaar mee en de opbrengst is in veel gevallen ook hoger dan waar ik mee heb gerekend. Als je een betere inschatting wil voor je eigen situatie verwijs ik je naar de berekeningswijzes van Polder PV of Siderea. Ik heb zelf geen ervaring met Sidera, maar van Peter Segaar (de man achter Polder PV) hoor ik positieve geluiden over Siderea, dus dat geeft vertrouwen.

    Voordelen 123 Zonne-energie

    Vereniging Eigen Huis noemt zelf de volgende voordelen van haar collectieve inkoopactie:

    • Volledige begeleiding tijdens het hele traject
    • Altijd een maatwerk oplossing voor uw persoonlijke situatie
    • Strenge kwaliteitseisen opgesteld i.s.m. TNO
    • Kortere terugverdientijd door scherp aanbod
    • Vereniging Eigen huis staat (i.s.m. KEMA) garant voor kwaliteit
    • Vereniging Eigen Huis biedt juridische ondersteuning
    • Vereniging Eigen Huis adviseert onafhankelijk en betrouwbaar

    Zelf zie ik de volgende punten als positief:

    • De panelen hebben een positieve vermogens tolerantie van 0 tot 5%, dus het vermogen van een
      paneel ligt tussen 250 en 262,5 Wp, en dat betekent altijd extra energie-opbrengst!
    • De productgarantie op deze panelen bedraagt 10 jaar. De vermogensgarantie is 25 jaar voor 80%. Dat
      betekent het paneel na 25 jaar nog minimaal 80% van het nominale vermogen (Wp) moet leveren.
    • Alle omvormers zijn voorzien van Bluetooth zodat ze kunnen communiceren met uw PC of laptop.
      Met behulp van de meegeleverde Sunny Explorer software kunt u dan de prestaties van uw
      zonnestroomsysteem volgen.
    • De productgarantie op deze omvormers bedraagt 10 jaar.
    • Uiteraard worden ook de bevestigingsmaterialen voor platte daken en schuine pannendaken, en de
      bekabeling geleverd en geïnstalleerd.
    • Ook golfplatendaken en staalplaten daken kunnen zonder meerprijs voorzien worden.
    • Indien nodig wordt er kosteloos een extra groep(en) naar de meterkast aangelegd.
    • De omvormer wordt aangesloten op de (extra) groep.
    • De garantie op het complete systeem, inclusief installatiewerk is 10 jaar. Na 9 jaar komt Oskumera langs voor een systeemcheck (niet onbelangrijk bij iets dat meer dan 20 jaar mee gaat).
    • Leden krijgen 10 jaar juridische ondersteuning van Vereniging Eigen Huis bij problemen.
    • De specialisten van Vereniging Eigen Huis monitoren een representatief aantal systemen voor de
      komende tien jaar.

    Nadelen 123 Zonne-energie

    In haar mailing schermt 123 Zonne-energie met een standaard prijs voor de installatie van 6 zonnepanelen van 250 Watt van Euro 5.106. Dat betekent dat Eigen Huis rekent met een standaardprijs van Euro 3,40 per Wattpiek. Wat me aan de hoge kant lijkt.

    Een ander nadeel van de collectieve inkoopactie van Eigen Huis is dat de installatie plaats vindt tussen 22 maart en 1 november. Met een beetje pech ben je dan dus het hele zomerseizoen kwijt….

     

    Een aandachtspunt vind ik de transparantie: oftewel ontvangt Vereniging Eigen Huis een kick back per verkochte installatie, en zo ja hoe hoog is deze? Die vraag komt na me op n.a.v. het bericht op Polder PV dat Natuur & Milieu een kickback fee krijgt per verkochte installatie die kan oplopen tot 9 ton. En dat Trouw een paar weken geleden berichtte dat aanbieders van collectieve inkoopacties voor energie (zoals Vereniging Eigen Huis) een kickback fee krijgen per overstapper.

    Vergelijking installateurs & collectieve inkoopacties

    Onderstaand overzicht is zeker niet compleet en ik pretendeer dat ook zeker niet. Het geeft je wel een beeld en doet je hopelijk beseffen dat het naast mooie collectieve aanbiedingen ook nog steeds de moeite kan lonen om een offerte bij een lokale installateur te vragen. Dat hoeft niet duurder te zijn en ook de voorwaarden hoeven niet slechter te zijn. Prijzen van lokale installateurs heb ik via Compare My Solar.

    Leverancier/actie Totaal vermogen Kosten Prijs / Wattpiek kWh/jaar (80%) Kostprijs
    Zontech 3760 € 6.740 € 1,79 3008 € 0,15
    Solarsenergy* 3760   € 1,87    
    Windvogel+ Metdezon 3840 € 7.351 € 1,91 3072 € 0,15
    123 Zonne-energie 6000 € 11.946 € 1,99 4800  
    123 Zonne-energie 5250 € 10.857 € 2,07 4200  
    Windvogel+ Metdezon 2640 € 5.575 € 2,11 2112 € 0,18
    123 Zonne-energie 4500 € 9.595 € 2,13 3600  
    123 Zonne-energie 3750 € 8.146 € 2,17 3000  
    Solarsenergy 1410 € 3.090 € 2,19 1128 € 0,18
    Solarsenergy 1470 € 3.230 € 2,20 1176 € 0,18
    123 Zonne-energie 3000 € 6.672 € 2,22 2400  
    Metdezon 3840 € 8.589 € 2,24 3072 € 0,17
    EnergieAnders 3975 € 8.970 € 2,26 3180 € 0,17
    Mitchel van der Meij 1380 € 3.120 € 2,26 1104 € 0,19
    Windvogel+ Metdezon 1800 € 4.076 € 2,26 1440 € 0,21
    Zontech 1410 € 3.260 € 2,31 1128 € 0,19
    EnergieAnders 1470 € 3.400 € 2,31 1176 € 0,19
    Nudge D 3680 € 8.694 € 2,36 2944 € 0,18
    123 Zonne-energie 2250 € 5.438 € 2,42 1800  
    Metdezon 2640 € 6.500 € 2,46 2112 € 0,20
    Zon zoekt dak B 1920 € 4.935 € 2,57 1536 € 0,19
    Nudge C 2760 € 7.128 € 2,58 2208 € 0,21
    Metdezon 1800 € 4.736 € 2,63 1440 € 0,20
    123 Zonne-energie 1500 € 4.150 € 2,77 1200 € 0,21
    Windvogel+ Metdezon 1200 € 3.328 € 2,77 960 € 0,23
    Zon zoekt dak A 1200 € 3.375 € 2,81 960 € 0,23
    Nudge B 1840 € 5.190 € 2,82 1472 € 0,21
    Nudge A 1380 € 4.220 € 3,06 1104 € 0,24
    Metdezon 1200 € 3.856 € 3,21 960 € 0,25

  • Ook woningbouwcorporaties willen aan de collectieve inkoop van zonnepanelen

    Dat zonnepanelen besmettelijk zijn is al een tijdje bekend. Dat dat ook lijkt te gelden voor collectieve inkoopacties is van recentere datum. Ik ken er nog geen wetenschappelijk onderzoek naar. De gekte wordt echter redelijk compleet. Er lopen al landelijke collectieve inkoopacties van Natuur en Milieu (inschrijving inmiddels gesloten), De Windvogel, Nudge en Vereniging Eigen Huis, naast diverse lokale en regionale inkoopacties.

    Vandaag was bij het NOS Journaal te zien dat ook woningcorporaties wakker worden en grootschalige inkoop van zonnepanelen voor hun huurders overwegen. Het rekenvoorbeeld dat de NOS sprak over een investering van 5.000 Euro per woning en een huurverhoging van 27 Euro per maand, de verwachting is dat de bewoner 5 a 10 Euro winst maken per maand. Dat betekent dat de zonnepanelen voor 32 tot 37 Euro per maand aan elektriciteit op wekken. In het item werd niet duidelijk of de kosten voor vervanging van de omvormer meegenomen waren in de huurverhoging en wat de woningbouwcorporatie als levensduur van de panelen hanteerde.

    In het Groningse voorbeeld hadden de bewoners er zelf om gevraagd bij de woningbouwvereniging. Een betere manier om draagvlak te creëren is er m.i. niet.

    Het NOS Journaal sprak enthousiast over een groei naar 2.4 miljoen zon pv installaties wanneer de plannen van de woningbouwcorporaties doorgezet worden. Persoonlijk lijkt me dat wat veel, aangezien woningbouwverenigingen voor een deel ook flats en appartementencomplexen bezitten waar zonnepanelen pas interessant is als de salderingsregels aangepast zijn.

    Inschatting van omvang systeem en kosten per Wattpiek

    Op basis van de gegevens van het NOS Journaal leveren de zonnepanlen per jaar tussen de 1670 en 1931 kWh op (bij een stroomtarief van 23 Eurocent). Uitgaande van een (volgens Polder PV conservatieve) opbrengst per jaar van 800 Wh per geïnstalleerde Wattpiek kom ik dan op een installatie die tussen de 2087 en 2413 Wattpiek is. De kosten van het systeem inclusief installatie bedragen dan tussen de Euro 2,40 en Euro 2,04 per Wattpiek.

    Wanneer ik uitga van de (volgens Polder PV) realistischere opbrengst van 900 Wh per geïnstalleerde Wattpiek kom ik uit op een installatiegrootte tussen de 1855 tot 2145 Wattpiek. De kosten zitten dan tussen de Euro 2,70 en Euro 2,33 per Wattpiek.

    Effect op energiebelasting

    In Groningen besparen bewoners op jaarbasis tussen de 60 (12 * 5) en 120 (12 * 10) Euro. Dat doen ze door tussen de 1607 en 1931 kWh aan elektriciteit op te wekken op hun eigen dak. Dat betekent dat de staat tussen de Euro 183 en Euro 231 aan energiebelasting misloopt per bewoner per jaar. Op zich niet zo veel, tenzij de NOS gelijk krijgt en er de komende jaren op 1,5 miljoen huizen van woningbouwverenigingen zonnepanelen komen te liggen. Dan kan de staat zich opmaken voor een terugval in energiebelasting tussen de 275 en 325 miljoen Euro per jaar.

    Daarbovenop komen nog de effect van energiebesparende maatregelen door woningbouwverenigingen (zoals Woonpalet). E niet te vergeten van energie-opwekkende en energiebesparende maatregelen door mensen die een eigen woning bezitten. Wederom een teken van het naderend einde van de energiebelasting (in haar huidige vorm)…

    Vragen mbt zonnepanelen bij woningbouwcorporaties

    Ik vind het een mooie actie van de Groningse woningbouwcorporatie, zeker omdat het op verzoek van de bewoners was en het draagvlak daarmee gegarandeerd. Tegelijkertijd roept het kopiëren van de actie door andere woningbouwverenigingen ook een aantal vragen bij me op. De vertegenwoordiger van Aedes (de koepel woningbouwverenigingen) spreekt namelijk over het drukken van de prijs door grootschalige inkoop. Iets wat in Groningen niet echt gelukt is en wat andere landelijke collectieve inkoopacties m.i. tot nu toe niet gelukt is. Wellicht dat het woningbouwverenigingen wel lukt, omdat de concentratie van woningbezit seriematige installatie makkelijker maakt.

    Daar zit overigens ook wel een risico in, want het is de vraag of ons huidige elektriciteitsnet in staat is om grote hoeveelheden zonne-energie te absorberen. In de Engelse uitgave Rough Guide to Community Energy staat bv. een voorbeeld waar slechts een deel van de huizen in een wijk van zonnepanelen is voorzien. Bij de rest was dat niet mogelijk, zonder dure investeringen in het elektriciteitsnetwerk noodzakelijk te maken. In dergelijke gevallen is het wellicht handiger om na te denken over manieren waarop bewoners die geen zonnepanelen krijgen kunnen meeprofiteren van de zonnepanelen bij de buren.

    Bijvoorbeeld door wat verder te kijken dan het drukken van de installatieprijs van zonnepanelen en te kijken naar mogelijkheden om m.b.v.duurzame energie en energiebesparing de lokale economie te versterken en werkgelegenheid te scheppen (heel hip tegenwoordig vaak als ‘social return’ omschreven 😉 . En dan bij voorkeur voor een langere periode dan enkel voor de installatie… In het buitenland zijn daar mooie voorbeelden van te vinden en ook het plan voor Schiebroek-Zuid van Except bevat een mooie aanzet daartoe.

    Verder is zeker bij verouderde woningen betere isolatie minder sexy, maar wel interessanter voor de bewoner. Zowel als het gaat om besparing op de energierekening als wanneer het gaat om wooncomfort.

    Meer informatie

    Meer informatie over de plannen van de woningbouwverenigingen vind je hier (pdf). Polder PV heeft uiteraard ook een stuk staan, die komt op een andere grootte van de installaties uit.

  • Het naderende einde van energiebelasting in de gebouwde omgeving

    Voor de energiesector zijn het spannende tijden. Naar mijn mening te vergelijken met de overgang van telefonie naar internet. Dat laatste vergde al de nodige souplesse en lenigheid van de overheid, maar de transitie in de energiesector zet nog veel meer op z’n kop. De energiesector is namelijk een belangrijke bron van inkomsten voor de staat. Alleen al de energiebelasting is goed voor ruim 2 miljard Euro. Tegelijkertijd wordt de grondslag van de energiebelasting momenteel van verschillende kanten aangetast. De belangrijkste twee zijn naar mijn mening:

    1. In de bouw is een omslag gaande naar energieneutrale renovatie en nieuwbouw van woningen en utiliteitsbouw.
    2. De prijs van zonne-energie daalt zo snel dat ze inmiddels ongeveer even duur is als elektriciteit uit het stopcontact. Deze prijsdaling zet nog wel even door (overcapaciteit) terwijl de energiebelasting en SDE+ toeslag stijgen. Dit maakt  zonnepanelen voor woningeigenaren nog interessanter en holt de grondslag van de energiebelasting sneller uit.

    Het is alsof er een belasting bestaat op bellen via het vaste net, terwijl meer en meer mensen gebruik maken van VOIP. Door het uithollen van de grondslag van de energiebelasting (en SDE+) is minder geld beschikbaar voor de subsidie van duurzame energie, terwijl het PBL stelt dat er meer geld nodig is om de doelstelling te halen.

    Systeem drijft huiseigenaar naar duurste systeem

    Het huidige systeem drijft huiseigenaren naar dure, gebouwgebonden vormen van duurzame energieopwekking. Vooral zonne-energie is steeds interessanter. De wetswijziging om salderen voor verenigingen van eigenaren mogelijk te maken, die momenteel voor consultatie voorligt, maakt zonne-energie (en urban wind) nog interessanter (bovendien zijn grotere zonne-energie installaties relatief goedkoper). Het is de vraag of dat economisch gezien een optimaal pad is, want andere vormen van duurzame energie (zoals wind op land) zijn veel goedkoper.

    De huidige wetgeving en de hoogte van de energiebelasting maakt dat zonnepanelen op dit moment toch interessanter zijn dan het investeren in wind op land. Bij een investering in wind op land blijf je namelijk overgeleverd aan de grillen van een Kabinet, dat op zoek is naar bezuinigingen en extra belastingopbrengsten. Investeringen in zonnepanelen op je eigen dak en achter de energiemeter voelen op dat punt veel veiliger.

    Het nadeel voor de overheid is dat ze de volledige energiebelasting kwijtraakt. Dat gaat om een aanzienlijk bedrag. Uitgaande van ons eigen jaarverbruik van ongeveer 3.000 kWh gaat het om ongeveer Euro 350 aan energiebelasting per jaar (3.000 * 0,114). Daarbovenop komt nog het verlies aan BTW van Euro 65 per jaar.

    Om dat voor elkaar te krijgen moeten we een kleine 7.500 Euro investeren in zonnepanelen (zie vergelijking collectieve inkoopacties zonnepanelen). Voor de overheid betekent dat dat ze dit jaar eenmalig Euro 1.425 aan BTW ontvangt. Daar staat tegenover dat ik de rente voor de lening om zonnepanelen te installeren mag aftrekken (verbetering van het huis, dus hypotheekrenteaftrek). Dat betekent een jaarlijkse kostenpost voor de staat van 30 Euro aan extra hypotheekrenteaftrek, naast het verlies van ruim 400 euro aan energiebelasting en BTW per jaar.

    Alternatief: duurzame energie baten

    Stel nu dat de overheid 40% van de investeringen in rendabele hernieuwbare energie doet, zoals ze dat ook doet voor het winnen van gas en olie, en dat de overheid de energiebelasting laat vallen voor zelflevering aan mensen en bedrijven die zelf risicodragend investeren in de opwekking van hernieuwbare energie. Net als in de huidige SDE+ krijgen de projecten die het hoogste rendement voor de staat leveren voorrang bij de investeringsbeslissing.

    De keuze wordt dan een heel andere. Zonnepanelen op mijn dak vergen dan nog steeds een investering van Euro 7.500, want voor de staat is zonne-energie met een kostprijs van 15 tot 23 Eurocent relatief duur, de kans dat de overheid daar nu al 40% van financiert is dus miniem. De Windcentrale stelt te kunnen leveren voor 5,3 Eurocent per kWh en krijgt dus voorrang (net als andere wind op land projecten waar bedrijven en particulieren in investeren voor hun eigen elektriciteitsvoorziening).

    Het opwekken van mijn eigen elektriciteitsbehoefte via windenergie kost via de Windcentrale Euro 2.400 (6 Winddelen van ieder Euro 400). In het door mij voorgestelde systeem neemt de staat 40% van de investering voor haar rekening, dat is Euro 960. Zelf moet ik dan nog Euro 1.440 investeren om in mijn eigen elektriciteitsbehoefte te voorzien, een stuk minder dan de Euro 7.500 die ik nodig heb om hetzelfde effect te bereiken met zonne-energie.

    Doordat de staat 40% van de investering financiert bij een duurzame energiebatensysteem heeft ze ook recht op 40% van de opbrengst van de opgewekte windenergie. Uitgaande van een consumentenprijs van 20 Eurocent gaat het om een kleine 180 Euro per jaar, dat is 18% rendement (kapitaalkosten niet meegerekend). Voor mij is het voordeel dat ik mijn huidige energierekening van 600 Euro (3.000 * 0,20) hou, maar wel een rendement van 18% haal op mijn investering. Als ik het geld voor mijn investering mag lenen bij een groenbank tegen ongeveer 6% betekent dat 12% rendement, of mijn energierekening tot minder dan Euro 300.

    Zoals je ziet kan het ook voor de overheid een voordeel hebben als ze accepteert dat de energiebelasting in haar huidige vorm haar langste tijd heeft gehad. Op die manier wordt een nieuwe inkomstembasis opgebouwd, die past bij het perspectief dat decentrale energieopwekking en een energieneutrale gebouwde omgeving de toekomst zijn. Dat zijn tenslotte toekomstperspectieven die de rijksoverheid ook omarmt via respectievelijk EL&I en Energiesprong (EL&I en BZK).

    Meer uitleg over duurzame energie baten:

    Een volgende keer een doorrekening van het voorstel van duurzame energie baten op basis van de plannen van De Windcentrale.

  • De Windcentrale

    Vorig jaar kwam ik via Nudge de Windcentrale tegen. Een initiatief waarbij je gezamenlijk investeert in een windmolen. In tegenstelling tot de bestaande windcoöperaties gaat het niet om een lening, maar om eigen vermogen en wordt de volledige financiering met eigen vermogen gedaan (dus geen aanvullende banklening). Als beloning ontvang je de opgewekte elektriciteit.

    Kosten

    De Windcentrale verkoopt Winddelen. Ieder Winddeel is goed voor ongeeer 500 kWh per jaar. Het maximum aantal winddelen is gelijk aan je eigen elektriciteitsverbruik. Omwonenden krijgen voorrang, wat goed is voor het draagvlak.

    De kosten per kiloWattuur hangen natuurlijk af van de hoeveelheid wind op de locatie van de windmolen. Op dit moment verwacht De Wincentrale dat een Winddeel tussen de 300 en 400 Euro gaat kosten. Een windmolen gaat 15 tot 20 jaar mee.

    Uitgaande van het ongunstigste scenario (kostprijs 400 Euro, levensduur windmolen 15 jaar) bedraagt de prijs per kiloWattuur 7 Eurocent (400 Euro /(400 kWh * 15 jaar)). Bij het meest gunstige scenario is de kostprijs 3 Eurocent.

    Zodra het mogelijk is neem ik dan ook graag een Winddeel als aanvulling op mijn investeringen in Meewind en De Windvogel.

    Energiebelasting

    De lage kostprijs maakt een investering in De Windcentrale zelfs met energiebelasting interessant. Nog interessanter wordt het als  de energiebelasting voor mensen en bedrijven die zelf investeren in windenergie wordt vervangen door windbaten, naar analogie van de aargasbaten. De wind is tenslotte van iedereen, dus waarom zou een deel van de opbrengst dan niet gebruik kunnen worden voor publieke baten? Op die manier vormen windbaten een langzaam stijgende inkomstenbron ter compensatie van de aardgasbaten die toch echt een keer gaan ophouden.

    Veel positieve reacties

    De Windcentrale heeft inmiddels ruim 1800 supporters en dat aantal groeit nog dagelijks. Ook de media besteed aandacht aan de Windcentrale. Zo is de Windcentrale onder meer gespot als trend, staat er een artikel op Sync.nl en staat er een interview op New Energy TV.

    Inschrijving medio zomer 2012

    De Windcentrale is volop bezig met het zoeken naar een geschikte windmolen. Het meest concrete project is samen met partner Coöperatie Deltawind op Goeree Overflakkee. Zij zitten nu in de vergunningsfase voor de bouw van het Windpark Battenoert. Als alles meezit dan kan De Windcentrale voor de zomer van 2012 een aanbod aan geïnteresseerden doen.

    Partners

    Naast Stichting Doen heeft ook de  Rabobank besloten om de Windcentrale te ondersteunen. De Windcentrale heeft een gift ontvangen vanuit het Rabobank Projectenfonds. Dit fonds steunt specifiek innovatieve projecten die een duidelijke bijdrage leveren aan een duurzame toekomst voor de leden van de bank en daarmee voor de samenleving als geheel.

  • Impressie Innovatiebijeenkomst infrastructuur & duurzame energie van SKAO

    Waar? LEF Futurecenter van Rijkswaterstaat
    Organisatie: SKAO, RWS en Prorail
    Aanwezig: ruim 100 mensen
    Datum: 3 februari 2012

    Op 3 februari organiseerde Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden & Ondernemen (SKAO) een bijeenkomst over infrastructuur en duurzame energie. Doel was om nieuwe keteninitiatieven tot stand te brengen, passend bij de ambitie van RWS & Prorail op gebied van infrastructuur & duurzame energie en passend in de CO2 Prestatieladder van SKAO.

    Er waren ruim 100 mensen aanwezig werkzaam bij bouwers, ingenieursbureau’s en opdrachtgevers. Tijdens de bijeenkomst vertelde SKAO, Rijkswaterstaat, ProRail en het Havenbedrijf Rotterdam kort wat over hun ambities voor de komende jaren. Ter inspiratie vertelde Tom van den Nieuwenhuijzen van Van Nieuwpoort Groep kort wat over de Green Deal duurzaam beton van MVO Nederland, waar ook Strukton aan deelneemt.

    Daarna splitste de groep op en was er in sneltreinvaart aandacht voor een aantal ingediende initiatieven en voor speeddaten met andere deelnemers. Zelf heb ik de volgende initiatieven gehoord:

    1. A15 Dubbel Groen: Stichting Natuur & Milieu wil de weg zoveel mogelijk met elektrische auto’s bevolken en zoveel mogelijk duurzame energie in de omgeving van de weg opwekken.
    2. WKO in asfalt- en betonwegen. Monique van Eijkelenburg, directeur Duurzame Energie Koepel, gaf aan hier veel kansen in te zien. Voordeel van zo’n WKO is dat het mogelijk is om huizen of kantoren te verwarmen en koelen met de warmte uit het asfalt of beton van de weg. Dat scheelt aardgas. Daarnaast is het ook mogelijk om het wegdek in de winter ijsvrij te houden zonder pekel te hoeven gebruiken. Met de overname van Ooms heeft Strukton deze kennis ook in huis. Ooms heeft deze Road Energy Systems al op diverse plaatsen toegepast, dit filmpje geeft een beeld van de werking.
    3. De Natuur & Milieufederaties presenteerde een idee voor duurzame energie coöperatie langs infrastructuur. Zodat omwonenden naast de lasten ook lusten krijgt van infrastructuur.
    4. Duurzame energie mogelijkheden van water en landinfrastructuur in Rotterdamse haven
    5. RWS staat open voor alles, zolang de hoofdfunctie van het netwerk maar niet geraakt wordt.

    De andere initiatieven heb ik niet echt meegekregen, omdat de roulatietijd erg kort was. Wel heb ik nog een aantal leuke gesprekken gehad met onder andere vertegenwoordigers van gemeenten en energiebedrijven. Met de vertegenwoordigers van energiebedrijven heb ik onder meer gesproken over nieuwe vormen van samenwerking tussen bouwers en energiebedrijven. Die ideeen ga ik zeker meenemen in vervolggespreken met de energieleverancier van Strukton.

  • Duurzame energie & de strategische doelen van Energiebeheer Nederland

    De rol van Energiebeheer Nederland in de Nederlandse energievoorziening heb ik eerder dit jaar aangestipt in mijn post over het belang van Nederland bij de wijze waarop olie uit Canadese teerzandwinning wordt behandeld. Vandaag duik ik wat dieper in de rol van Energiebeheer Nederland (een 100% dochter van de Nederlandse staat) aan de hand van de door hun zelf geformuleerde rol en strategische doelen.

    Doel & strategische doelen Energiebeheer Nederland

    De website van Energiebeheer Nederland (EBN) is heel duidelijk over de rol van EBN:

    EBN is actief in het ontdekken, produceren en verhandelen van gas en olie in Nederland en is dé partner voor olie- en gasmaatschappijen. Samen met andere nationale en internationale olie- en gasmaatschappijen investeren we in de opsporing en winning hiervan en in gasopslagen in Nederland. Het initiatief voor opsporing-, ontwikkel- en productieactiviteiten ligt bij de vergunninghouders. EBN ambieert geen operatorschap in de deelnemingen, maar investeert, faciliteert en deelt kennis. Via een belang in GasTerra is EBN ook betrokken bij de verkoop van het Nederlandse aardgas. De winst die voortkomt uit deze activiteiten draagt EBN volledig af aan de Staat, onze enige aandeelhouder. Daarnaast adviseert EBN de overheid over het mijnbouwklimaat in Nederland en over nieuwe mogelijkheden voor het benutten van de ondergrond.

    Bij die nieuwe mogelijkheden kijkt EBN vooral naar de opslag van CO2 (CCS in jargon). EBN neemt al langer deel in ondergrondse opslag van aardgas. EBN heeft haar visie vertaald naar drie strategische doelen:

    • het actief beheren van de deelnemingen in opsporing en winningactiviteiten;
    • het waarborgen van de continuïteit in exploratie en productie (E&P); en
    • het rendabel benutten van de ondergrond.

    Duurzame energie & de strategische doelen van EBN

    Vanuit duurzame energie bezien is met name het derde doel (‘het rendabel benutten van de ondergrond’) interessant (en niet zoals ik eerder betoogde windenergie, al kom ik daar zeker nog een keer op terug). Terug naar geothermie: een groeiend aantal bedrijven richt zich op het gebruik van geothermie voor de warmte- en koudevoorziening van de gebouwde omgeving. Voor diepe geothermie bestaat er een garantieregeling die (een deel van ?) de kosten vergoedt als een boring verkeerd uitpakt. Voor ondiepe geothermie is er naar mijn weten weinig tot niks geregeld op dat gebied, het risico ligt volledig bij de ondernemer.

    Geothermie wordt ingezet als alternatief voor het gebruik van aardgas voor verwarming van kassen, gebouwen en soms zelfs als alternatief voor het pekelen van wegen. Een groot risico voor degene die er mee aan de slag wil is de slagingskans van de boring. Als een aquifer niet bruikbaar blijkt is de investering van de boring in een spreekwoordelijke bodemloze put gedaan. Een zelfde probleem doet zich voor bij de winning van gas en olie uit de grond. Ook daar bestaat de kans dat een proefboring geen olie of gas aantreft. Het boren naar olie en gas is zeer kapitaalintensief en wordt steeds kapitaalintensiever. De makkelijke bronnen raken op, dus wordt er dieper geboord of wordt geprobeerd andere soorten van olie en gas aan te boren (bv. schaliegas in Brabant of teerzandolie in Schoonderbeek).

    Om te zorgen dat de olie- en gasindustrie ondanks de risico’s op mislukte boringen toch blijft zoeken naar olie en gas is een heel web aan fiscale voorzieningen opgezet. Daarnaast investeert de overheid via Energiebeheer Nederland tot 40% risicodragend mee in exploratie (lees proefboringen) en exploitatie van olie- en gasvelden. Deze maatregel scheelt niet alleen in de benodigde hoeveelheid kapitaal, het geeft ook meer zekerheid voor kapitaalverstrekkers die dus een lagere risicopremie (lees rente) zullen berekenen bij het verstrekken van kapitaal. De overheid krijgt daar natuurlijk ook het nodige voor terug, namelijk 40% van de winst op de investering.

    Terug naar duurzame vormen van benutting van de ondergrond. Want daar doet EBN naar mijn weten niet aan mee. Ik kom in hun lijst van deelnemingen althans geen enkel geothermie project tegen. Nu wil ik best geloven dat het ontwikkelen van geothermie geld kost en de toepassing er van valt nog steeds onder de SDE+, dus volledig rendabel zal het bij de huidige gasprijs niet zijn (zoals CO2 opslag in de bodem bij de huidige CO2 prijzen ook niet rendabel is). Tegelijkertijd verwacht ik dat de toepassing van geothermie dezelfde ontwikkeling als windenergie zal doormaken, waarmee ik bedoel dat het op de korte tot middellange termijn een rendabele vorm van duurzame energie wordt. En daarmee een rendabele toepassing van de ondergrond. Bovendien een die langer gaat blijven bestaan dan het leeg en weer vol pompen van de Nederlandse aardgasvelden.

    Kortom: Waarom is EBN met haar kennis van de Nederlandse ondergrond niet betrokken bij geothermie?

  • Rendement Meewind 2011

    In 2008 heb ik een deel van mijn kerstbonus geinvesteerd in een participatie in Meewind met het idee de ontwikkeling van offshore wind in Nederland te stimuleren. Meewind is een paraplufonds dat de mogelijkheid biedt te beleggen in duurzame energieprojecten.  Ik werd op het bestaan van Meewind gewezen door Greenchoice, die een mooie actie hadden waarbij je met een aanbetaling van 100 Euro een participatie van 1.000 Euro kon kopen. De resterende 900 Euro hoefde pas betaald te worden zodra Meewind haar eerste windpark werkelijk in aanbouw zou nemen. In 2010 was het zover en heb ik het geld voor volledige participaties in het eerste subfonds van Meewind bijgestort.

    Het eerste subfonds van Meewind heeft een participatie in het Belgische windpark Belwind. Het windpark is eind 2010 in productiegenomen. De intrinsieke waarde van een participatie is sindsdien gestegen van 1.000 Euro in juli 2010 tot Euro 1.121 eind 2011. Dat is een rendement sinds oprichting van 12%, over 2011 bedroeg het rendement 8%. Vooralsnog is het papieren winst, enkel te verzilveren door de participatie te verkopen. Dat ben ik echter niet van plan, sterker eind vorig jaar heb ik  mijn investering in Meewind uitgebreid.

    Meewind hoopt vanaf dit jaar dividend uit te gaan keren, dus wellicht kan ik later dit jaar een beeld van het dividend rendement van een participatie Meewind geven. Meewind wil medio 2012 ook de inschrijving voor het tweede subfonds openen. Met dat fonds wil Meewind investeren in het offshore windpark bij Schiermonnikoog.

  • Meerkosten van overschakeling op duurzame energie 400 pond per persoon per jaar

    De kosten voor overschakeling naar een duurzaam energiesysteem kost het Verenigd Koninkrijk 5.000 pond per inwoner per jaar. Dat blijkt uit berekeningen van Professor David MacKay, auteur van Sustainable energy, without the hot air. Dat is een kleine 400 pond meer dan doorgaan op de huidige weg met fossiele energie, maar goedkoper dan het scenario met meer CO2 afvang en opslag (CCS) en hogere inzet van biomassa. Het laatste scenario met meer kernenergie komt als duurste uit de bus in het Verenigd Koninkrijk.

    Dat laatste mag geen verrassing zijn voor wie het rapport van City Bank of de rapporten over de negatieve leercurve van kernenergie gelezen heeft (dat betekent dat nieuwe centrales duurder zijn dan oudere, alsof je nieuwe pc dezelfde prestatie levert tegen een hogere prijs dan de huidige). Ook de ontwikkelingen bij Delta zeggen voldoende over de commerciële haalbaarheid van kernenergie. Zoals Jonathan Porritt al zei in zijn afscheidsinterview kernenergie komt niet van de grond zonder staatssteun.

    Het scenario dat inzet op biomassa en CCS kent twee uitdagingen. Ten eerste de beschikbaarheid van voldoende duurzaam geproduceerde biomassa voor energieopwekking (die daarmee dus niet voor andere doeleinden beschikbaar is). Ten tweede is het nodig om CCS succesvol op commerciële schaal toe te gaan passen. Wat bij de huidige CO2 prijzen op z’n zachtst gezegd een uitdaging is.

    In bovenstaande berekeningen zijn de externe kosten van fossiele energie buiten beschouwing gelaten. Volgens verschillende rapporten zijn die aanzienlijk, al hangt het natuurlijk af van de invulling van duurzame energie of dat voordelen oplevert. Zo zal de luchtkwaliteit niet noemenswaardig verbeteren als je kolen en gas vervangt door biomassa. Volgens de Stern Review zijn de kosten van klimaatverandering per Brit 6.500 pond per jaar. Met een meerprijs van 400 pond per Brit voor duurzame energie lijkt dat me een uitermate rendabele investering… Met als bijkomend voordeel dat het opwekken van decentrale energie en het realiseren van energiebesparing vrij lastig te importeren is, waardoor het lokale werkgelegenheid oplevert.

    Nederland

    Ervan uitgaande dat het Verenigd Koninkrijk en Nederland redelijk vergelijkbaar zijn (met dien verstande dat het VK nog meer laaghangend fruit heeft dan Nederland) biedt bovenstaande berekening een mooi startpunt voor Nederland. In Nederland is daarvoor het Energietransitiemodel ontwikkeld. Daarmee kun je ook verschillende scenario’s doorrekenen, zoals bijvoorbeeld het scenario dat ontwikkeld is door Nederland krijgt nieuwe energie van het Duurzaamheidsoverleg Politieke Partijen. Toch zou ik er de voorkeur aan geven om het model van MacKay om te planten naar Nederland. Al was het maar omdat MacKay ook werkt aan de toevoeging van zaken als kostenvergelijkingen tussen scenario’s en het effect op luchtkwaliteit. Daarnaast vind ik de toelichting bij de scenario’s van de 2050 Pathway Calculator begrijpelijker en gedetailleerder.

  • Collectieve inkoop zonnepanelen Natuur & Milieu

    Na een lange radiostilte is Zon Zoekt Dak, de collectieve inkoopactie voor zonnepanelen van stichting Natuur & Milieu, weer tot leven aan het komen. Het doel van Natuur & Milieu met het project Zon zoekt dak is een doorbraak voor particuliere zonne-energie in Nederland bewerkstelligen.Wat dat betreft lijkt het project erg op WijWillenZon van Urgenda en 123 Zonne-energie van Vereniging Eigen Huis. Nudge en Zon-IQ kiezen met Zonnekracht en buurtburgemeesters een andere aanpak, waarbij ze inzet op collectieve inkoop per wijk.

    BTW verlaging voor zonnepanelen

    Als eerste stap heeft Natuur & Milieu op 25 oktober bijna 18.000 handtekeningen voor verlaging van BTW voor zonnepanelen aangeboden aan de leden van de Commissie Financiën van de Tweede Kamer. De btw-verlaging van 19 naar 6% is volgens de ondertekenaars nodig omdat er momenteel geen andere stimuleringsmaatregelen zijn voor zonne-energie op daken van particulieren. Hoewel de Tweede Kamer Commissie erkende dat het noodzakelijk was om woningeigenaren te ondersteunen met het installeren van zonne-energie, vonden de leden het nu niet opportuun om hiervoor bij de minister te pleiten. Natuur & Milieu en haar partners blijven zich inzetten om een verlaging van de kosten van zonne-energie te realiseren.

    De inkoopactie

    Het vervolg begint nu ook vorm te krijgen. Begin volgend jaar lanceren Natuur & Milieu en de ASN Bank een collectieve inkoopactie om de aanschaf en installatie van zonnepanelen voor particulieren gemakkelijker te maken. Momenteel is Natuur & Milieu op zoek naar de beste leverancier van zonnepanelen die woningeigenaren het beste aanbod van Nederland gaat aanbieden. Het voordeel van deze collectieve inkoop is dat Natuur & Milieu alles regelt: een scherpe prijs, goede kwaliteit en de installatie van de panelen. Net als bij 123 zonne-energie van Vereniging Eigen Huis en in tegestelling tot WijWillenZon waar je zelf voor de installatie moest zorgen.

    De ASN Bank wil het klimaatprobleem helpen oplossen en duurzame energie bevorderen. Daarom steunt ze Natuur & Milieu. Financieel, via haar communicatie, en door onderzoek. De ASN Bank heeft mogelijke leveranciers van de zonnepanelen en randapparatuur voor Zon zoekt Dak beoordeeld. Bijvoorbeeld op hoe zij en hun toeleveranciers omgaan met mensenrechten en milieu. Volledige zekerheid is lastig te geven. Maar de ASN Bank heeft het uiterste gedaan om zich ervan te vergewissen dat de zonnepanelen worden gemaakt met respect voor mens, natuur en klimaat.

    Het aanbod van Zon zoekt dak is beperkt geldig. In januari maakt Natuur & Milieu bekend wie de winnende aanbieder is. Als je op de hoogte wilt blijven van de ontwikkelingen rond Zon zoekt dak kun je aanmelden op de website van Zon zoekt dak.