Krispy's blog

Tag: duurzame energie

  • Visie e-Decentraal en partners op decentrale energie

    Deze week rolde de timeline van twitter en de rss-lezer vol met berichten over de reactie van een brede coalitie op de discussienotitie ‘DECENTRALE ENERGIESYSTEMEN: Wat is de visie van EL&I?’ van juni 2012. De discussienotitie van EL&I is onder een select gezelschap verspreid en niet openbaar. Ik heb de discussienotitie inmiddels onderhands wel in bezit, maar meer dan een eerste ruwe aanzet tot een visie kan ik het niet noemen. Tenzij de ideeën armoede werkelijk heeft toegeslagen. Het persbericht en de bijbehorende brief kun je vinden op de website van e-Decentraal.

    Vormen van duurzame energie productie

    e-Decentraal onderscheid 3 vormen van duurzame energie productie:

    1. Eigen productie en gebruik van duurzame energie achter de aansluiting op de openbare gas- elektriciteits- en warmtenetten, zonder levering aan deze netten. De gebruiker produceert duurzame warmte, koude, elektriciteit of groen gas voor eigen gebruik achter de aansluiting op de openbare netten en levert geen energie terug aan deze netten. Het effect op de energiehuishouding is hetzelfde als met energiebesparing: de vraag neemt af. Daarover is nu geen belasting verschuldigd en dat moet zo blijven.
    2. Eigen productie van duurzame energie voor eigen gebruik, met gebruikmaking van het openbare net. De gebruiker produceert duurzame warmte, koude, elektriciteit of groen gas voor eigen gebruik, levert als de productie hoger dan de vraag is aan het openbare net en neemt af van het openbare net als de vraag hoger is dan het aanbod.
    3. Productie van duurzame energie, bedoeld voor derden. De situatie betreft partijen die duurzaam opwekken en aan derden leveren via de openbare netten. Hier is salderen niet aan de orde.

    Gewenste aanpassingen

    e-Decentraal pleit voor uitbreiding van de bestaande regelingen op de volgende punten:

    1. Uitbreiding van het bestaande systeem voor saldering achter de meter naar groen gas;
    2. Vormen van saldering ook mogelijk maken voor productie die niet achter de eigen aansluiting op het openbare net, maar in de buurt. Bij buurt wordt daarbij gedacht aan het regionale gasnet of het 20 kV-net.
      Op die manier kunnen bijvoorbeeld ook bewoners waarvan de woning niet op het zonnige zuiden is gericht en bewoners van flats en appartementen hun eigen energie zelf gaan opwekken. Individueel of in collectief verband. Iedereen moet kunnen investeren in de verduurzaming van zijn energievoorziening. Het moet voor kleinverbruikers ook mogelijk zijn om dit in collectief verband te doen. Of door verhuurders van woningen voor hun huurders of Verenigingen van Eigenaren voor hun leden.
    3. Als een collectief ook de rol van energiebedrijf gaat vervullen, dan is de nu verplichte leveringsvergunning disproportioneel zwaar. E-Decentraal pleit voor een lichtere vorm, op den duur wellicht te vervangen door (uitsluitend) een meldingsplicht bij de NMA en/of de netbeheerder. De programmaverantwoordelijkheid moet dan wel bij een door TenneT erkende partij zijn ondergebracht.
    4. Voor de aansluiting op en het gebruik van de openbare netten kunnen de kosten doorberekend worden aan de betreffende kleinverbruiker of collectief van kleinverbruikers. Daarbij gaat e-decentraal er wel vanuit dat de eventuele diepere investeringen in netverzwaring gesocialiseerd worden, net als dat nu gebeurt voor grootschalige centrale aansluitingen.

    Randvoorwaarden

    E-Decentraal stelt de volgende randvoorwaarden voor haar voorstellen:

    • Het gelijkheidsbeginsel. Dat betekent ondermeer salderen voor eigen gebruik niet beperken tot een selectieve groep energiegebruikers en/of –opwekkers. Daarnaast bij de toegang en het gebruik van de openbare energie infrastructuur dezelfde regels hanteren voor warmte/koude, groen gas en duurzame elektriciteit.
    • De elektriciteits-, gas- en warmtewet en het toezicht daarop moeten een eerlijk speelveld voor decentraal duurzaam opgewekte energie gaan bieden. De energie-wetten zijn ontworpen op basis van een centraal energiesysteem en daardoor op veel punten strijdig met de belangen van decentrale systemen.
    • De energiebelasting moet meer gaan reguleren en daardoor energiebesparing en duurzame opwekking stimuleren. Dat is ook in lijn met het Lenteakkoord (opheffing vrijstelling kolenbelasting, verhoging Energiebelasting op grijs gas) en de ontwikkeling van de nieuwe EU richtlijn (grondslag voor energiebelasting grotendeels baseren op de koolstofinhoud en bij de bron heffen).
    • Uitbreiding en vereenvoudiging van de mogelijkheden van financiering van decentrale duurzame initiatieven. Ondermeer door versoepeling van de (toepassing van de) Wet op het financieel toezicht door De Nederlandsche Bank en de AFM, zodat crowdfunding voor decentrale duurzame initiatieven mogelijk wordt.
    • Het huidige systeem van saldering is laagdrempelig en eenvoudig. Bij een verdere uitbouw en verbreding van het systeem van teruglevering moeten deze voordelen behouden blijven.

    Mijn mening over het verhaal

    Wat ik goed vind in het inleidende verhaal is dat de opstellers geen onderscheid maken in type duurzame energie (warmte, koude, elektriciteit, groen gas) of toegepaste technologie. Daarmee voorkom je dat investeringen in bepaalde technieken gedaan worden enkel voor een fiscaal voordeel. Ook de brede ondersteuning vanuit verschillende organisaties vind ik goed geregeld. Daarmee is het een krachtig verhaal.

    De randvoorwaarde dat energiebelasting ingezet moet worden om energiebesparing en duurzame opwekking te stimuleren is goed. Het is alleen jammer dat dat zo weinig is uitgewerkt en zo weinig aandacht krijgt in het persbericht. Al vind ik de reacties die ik op internet tegen kom als gevolg van dit ondergeschoven kindje wat overtrokken. Zelf vraag ik me nog steeds af waarom EL&I en Financien geen lering trekken uit de succesvolle verduurzaming van het zakelijke wagenpark. De combinatie van lagere bijtelling, BPM en wegenbelasting voor zuinige auto’s heeft die markt behoorlijk op z’n kop gezet. Internationaal vent Nederland het uit als een best practice op beleidsgebied, maar nationaal zijn we niet in staat om hetzelfde mechanisme te gebruiken op andere beleidsterreinen…

    Wat ik persoonlijk (als investeerder in De Windcentrale en lid van Windvogel) spijtig vind is de definitie van buurt. Volgens mij is er geen windmolen van De Windcentrale of De Windvogel die me van elektriciteit kan voorzien zonder over het hoogspanningsnet te gaan.

    Ik kan me voorstellen dat TenneT graag haar hoogspanningsnetwerk wil ontzien en dus productie en afname in de buurt wil stimuleren. Dat moet je m.i. echter niet doen via de energiebelasting, maar via een verschil in transportkosten. Dan is het daarna aan mij om minder transportkosten te betalen en een windmolen in de buurt te accepteren, of meer transportkosten te betalen en m’n wind van zee of uit Delfzijl te halen. En ja, ik weet dat grootschalige windmolens op land een lagere kostprijs hebben dan kleinschalige windparken en wind op zee. Maar juist vanuit andere waarden zijn er legio mensen die niet de goedkoopste optie kiezen, waaronder ik mijzelf ook reken.

    Discussienotitie EL&I

    Wat betreft de discussienotitie van EL&I wil ik slechts 1 ding kwijt: in de notitie wordt gesteld dat (de rest mag je WOBBEN,):

    Belastingvrijstelling vaak (zoals bij windenergie) een forse ‘overstimulering’ zou betekenen.

    Dat kan natuurlijk waar zijn, alleen vraag ik me dan af hoe die overstimulering er uit ziet bij fossiele energie, gezien de ondersteuning d.m.v. fiscale voordelen, subsidies en andere reguleringen. Denk aan:

    • 40% investering van staatsgeld voor proefboringen en exploitatie (in ruil voor 40% opbrengsten, maar de energiebelasting op windenergie laat zien dat je ‘rent’ ook op een heel andere wijze kunt innen als overheid)
    • kleine gasveldenbeleid: fiscale voordelen voor exploitanten die kleine gasvelden ontginnen. Ooit ingesteld bij een veel lagere olie- en gasprijs, maar naar mijn weten nog steeds van kracht. Wordt weinig gebruik van gemaakt, maar is wel lekkere achtervang.

    En zo is er nog een heel scala aan regelingen die de winning van fossiele brandstoffen bevorderen. Gelet op de winstgevendheid van oliebedrijven is dat nou echt overstimulering.

  • Vergelijking windenergie en zonne energie. Deel 1

    Via Nudge kreeg ik de vraag voorgelegd of het nou verstandiger is om te investeren in zonnepanelen of winddelen van De Windcentrale. In een eerdere blog heb ik al geschreven over onze keuze om te investeren in 2 Winddelen. Deze week een wat uitgebreidere vergelijking van zonnepanelen en windenergie, al beweer ik niet dat het verhaal compleet is. Te beginnen met de tegenargumenten voor windenergie en zonne-energie. Later deze week meer aandacht voor de verschillende manieren om zelf zonne-energie of windenergie op te wekken, de financiele kant van het verhaal en antwoord op de vraag of Willem de Gelder gelijk heeft dat windenergie in tegenstelling tot zonne-energie niet geschikt is voor Jan Modaal.

    Zonne-energie

    Bij zonne-energie spelen op milieu en sociaal gebied verschillende uitdagingen in de productiefase. Zo komt er bij de productie van zonnepanelen chemisch afval vrij, niet alle bedrijven gaan daar netjes mee om. Al hoop ik aan dat de situatie sinds 2008 verbeterd is. Ook de recycling van panelen is een uitdaging.

    Producenten van zonnepanelen krijgen met de verplaatsing van de productie naar China op sociaal vlak met dezelfde zaken te maken als andere multinationals: arbeidsrechten, beloning, corruptie etc. Hoe ze daar mee omgaan zal verschillen, ik heb daar zelf geen zicht op.

    Bij installatie van zonnepanelen op je eigen dak spelen een aantal zaken:

    1. Levensduur van de panelen. Zonnepanelen gaan 20 tot 25 jaar mee, er zijn zelfs systemen die al 36 jaar elektriciteit produceren. De vermogensgarantie op zonnepanelen is vaak 10-12 jaar voor 90% van het oorspronkelijke vermogen; en 25 jaar voor 80% van het oorspronkelijke vermogen. Bij Hoe koop ik vind je meer informatie.
    2. Schade door wind, sneeuw, vorst of hagel: zonnepanelen bevatten geen bewegende delen. Er kan dus niks vastvriezen. Wel kunnen er problemen ontstaan door wind, sneeuw of hagel. Bij sites als Alles over zonnepanelen en Hoe koop ik waar je op moet letten en hoe je problemen kunt voorkomen.

    Met een beetje zoeken op internet vind je voldoende websites en weblogs van enthousiastelingen die zelf zonnepanelen op hun dak hebben liggen. Veel daarvan zijn bereid om nieuwelingen te helpen of steunen. Sites waar ik zelf veel van heb geleerd de afgelopen jaren zijn: Polder PV, SolarWebsite, Olino, en Renewable Energy Now.

    De kostprijs van zonne-energie ligt momenteel tussen de 8 en 18 Eurocent per kWh. Afhankelijk van de berekeningsmethode, omvang van je systeem en de vraag of het op eigen dak ligt of dat je saldeert voor de meter.

    Windenergie

    Zonne-energie is momenteel zeer zeker de glamour boy van de duurzame energie, terwijl windenergie in de hoek zit waar veel over geklaagd wordt (zeker bij wind op land). Daarbij gaat het grofweg om 4 zaken:

    1. Horizonvervuiling, want ‘windmolens zijn lelijk’. Ik vind windmolens machtig mooi en imposant. De schoorstenen en rookwolken van een elektriciteitscentrale vind ik persoonlijk vele malen lelijker. Al hebben ze een paar eeuwen geleden nog wel geprobeerd allerlei idyllische schilderijen te maken van rokende fabrieken.
    2. Gezondheidsschade door geluidshinder, trillingen en schaduwwerking/lichtflikkering van de wieken. Amerikaanse en Canadese onderzoekers komen op basis van bestudering van de wetenschappelijke literatuur tot overeenstemming op de volgende 3 punten (bron: Wind Turbine Sound and Health Effects. An Expert Panel Review (pdf)):
      • There is nothing unique about the sounds and vibrations emitted by wind turbines.
      • The body of accumulated knowledge about sound and health is substantial.
      • The body of accumulated knowledge provides no evidence that the audible or subaudible sounds emitted by wind turbines have any direct adverse physiological effects.
      Ze concluderen:
      1. Sound from wind turbines does not pose a risk of hearing loss or any other adverse health effect in humans.
      2. Subaudible, low frequency sound and infrasound from wind turbines do not present a risk to human health.
      3. Some people may be annoyed at the presence of sound from wind turbines. Annoyance is not a pathological entity.
      4. A major cause of concern about wind turbine sound is its fluctuating nature. Some may find this sound annoying, a reaction that depends primarily on personal characteristics as opposed to the intensity of the sound level.
      Probleem is en blijft dat hinder van geluid, trillingen en licht deels objectief en deels subjectief zijn in tegenstelling tot bv. luchtverontreiniging. Wat voor de een herrie of hinder is, is voor de ander z’n dagelijks brood. Zelf vind ik de gezondheidsschade van fijn stof, NOx en SO2 van conventionele elektriciteitscentrales belangrijker om aan te pakken.
    3. Planschade in de vorm van waardedaling van woningen, als windmolens te dicht bij de bebouwde kom staan. Ik heb wel uitspraken van rechters gezien die planschade aan woningeigenaren toe wijzen, maar ken geen cijfers van makelaars die de toegewezen planschade onderbouwen door lagere verkoopwaarde van woningen of wetenschappelijke studies die de toegewezen planschade onderbouwen. Dus meer dan dat planschade wordt toegewezen in Nederland kan ik daar niet over zeggen.
    4. Schade aan de vogelstand. Volgens de Vogelbescherming hebben windmolens verschillende effecten op vogels. Welke dat precies zijn hangt af van:
      • de locatie, het aantal en de hoogte van de windmolens;
      • de opstelling en de uitvoering van de windmolens;
      • de periode (dag of nacht, de seizoenen);
      • de weersomstandigheden.
        De effecten op vogels zijn onder te verdelen in directe sterfte, leefgebiedverlies en barrièrevorming. Op basis van rapporten van onder meer het Wereld Natuur Fonds stelt de rijksoverheid dat windturbines slechts een klein deel van de vogelslachtoffers veroorzaken die door menselijk handelen om het leven komen. Naar schatting 1 tot 2 procent van het aantal dat door het verkeer wordt getroffen.
        Update: Zie voor meer informatie ook Vincent Wil Zon en RenewEconomy, met als meest opmerkelijke feit dat windmolens ipv fossiele energie vogels spaart…

    Over milieu- of sociale problemen bij de productie van windmolens is mij niks bekend. Aan het eind van de levensduur zijn veel onderdelen van windmolens (metaal, betonnen fundering) volgens mij prima herbruikbaar.

    De kostprijs van wind op land ligt momenteel onder de 10 Eurocent per kWh. Voor wind op zee ligt de kostprijs hoger.

    Vergelijking zonne-energie, windenergie en fossiele energie

    In onderstaande tabel een poging om verschillende vormen van elektriciteitsopwekking te vergelijken op milieu, natuur en sociale impact in de productie-, gebruiks-/opwekkings- en afvalfase. Zeker niet compleet, maar het geeft een beeld.

    Aspect Zonne-energie Windenergie Fossiele energie
    Milieu in productiefase Chemisch afval Staal en beton zijn energie intensief om te produceren. Daarnaast ook andere milieuverontreinigende emissies. Verontreiniging bodem, water, lucht bij winning fossiele brandstoffen. Toenemende hoeveelheid energie nodig voor winning.
    Natuur in productiefase Zie milieu in productiefase. Effect op vogels Afhankelijk van mijnbouwmethode. Bij dagmijnbouw erg groot.
    Sociaal in productiefase Bij productie in China: mensenrechten, arbeidsomstandigheden Bij mij onbekend Mensenrechten, arbeidsomstandigheden, effect op lokale economie
    Milieu in gebruiksfase Bij mij onbekend Lokale opwarming door menging luchtlagen. Dat is dus geen bijdrage aan de mondiale klimaatverandering. Verontreiniging bodem, water, lucht. Opwarming oppervlaktewater. Bijdrage aan wereldwijde klimaatverandering.
    Natuur in gebruiksfase Bij mij onbekend Effect op vogels en vleermuizen Indirecte effecten door milieu-effecten gebruiksfase
    Sociaal in gebruiksfase Bij mij onbekend Mogelijk hinder door geluid, trillingen en schaduwwerking voor omwonenden Gezondheidsschade door luchtverontreiniging en emissie toxische stoffen
    Milieu in afvalfase Recycling is aandachtspunt Beton en staal zijn goed herbruikbaar Zie gebruiksfase
    Natuur in afvalfase Zie milieu Bij mij onbekend Zie gebruiksfase
    Sociaal in afvalfase Bij mij onbekend Bij mij onbekend Bij mij onbekend
    CO2 emissie (1) 80 gr CO2/kWh 15 gr CO2/kWh 455 gr CO2/kWh

    (1) CO2 emissie conform handboek CO2 Prestatieladder 2.1 van Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen.

    Commentaar en aanvullingen welkom, bij voorkeur met bronvermelding.

  • Overzichten lokale duurzame energie initiatieven

    Vorige week heeft HIER.nu de website Hieropgewekt.nl gelanceerd. Op de site staan momenteel een kleine 100 lokale duurzame energie initiatieven, het gaat zowel om de al langer bestaande windenergie coöperaties, als om de nieuwere lokale duurzame energiebedrijven. Volgens Hier Opgewekt zijn er in Nederland zo’n 280 initiatieven in verschillende stadia van ontwikkeling. Een kleine 40 lokale duurzame energie initiatieven vind je op de site Groene energie ja graag van WISE. Als er werkelijk 280 initiatieven in Nederland zijn dan zijn beide sites vooralsnog verre van compleet.

    Met 2 sites met lokale duurzame energie initiatieven (naast E-Lokaal) is het nu nog wachten op een site met een overzicht van alle lopende collectieve inkoopacties voor zonnepanelen.

  • Gekocht: Winddelen

    Voor mijn vakantie schreef ik al dat De Windcentrale begonnen is met het verkopen van zogenaamde windddelen. Het idee is als volgt: tegen betaling van Euro 345 en een onderhoudsbijdrage van Euro 15 per jaar koop je een stukje windmolen en ontvang je in ruil 16 jaar lang ongeveer 500 kWh per jaar. Energiebedrijf Greenchoice verrekend de btw waardoor je over de elektriciteit van je winddeel enkel energiebelasting en de btw over de energiebelasting betaald (de verschoner betaalt ? ).

    In mijn eerdere post heb ik aangegeven om 4 redenen te twijfelen:

    1. 16 jaar vind ik te lang om me te binden aan een commerciële energieleverancier, zelfs als dat Greenchoice is.
    2. 16 jaar vind ik te lang in een land waar het beleid met betrekking tot duurzame energie zelden langer duurt dan de zittingstijd van een Kabinet.
    3. Het financieel rendement vind ik vrij laag in verhouding tot bovenstaande risico’s.
    4. de verdeling van risico’s en opbrengsten tussen rijk en burger vind ik buiten proportioneel in het voordeel van de overheid uitvallen. Al 15 jaar neem ik groene stroom af en als dank betaal ik als burger per kwh nog steeds een factor 15 keer meer energiebelasting dan grootverbruikers. Als ik dan nu extra ga investeren in mijn eigen energieopwekking via De Windcentrale blijf ik nog steeds energiebelasting op grijs niveau betalen…
    Hieronder de redenen waarom ik toch instap.

    Verwacht rendement

    Naar aanleiding van mijn vorige post ontving ik de spreadsheet met berekeningen van De Windcentrale. Hoewel ik te weinig expertise heb om de bedragen te controleren zat er zo weinig verschil tussen de berekeningen die ik zelf had gemaakt en die van De Windcentrale dat ik besloten heb dat de berekeningen robuust genoeg zijn om een beperkte investering (minder dan Euro 1.000) te doen. Bovendien bestaat de mogelijkheid om winddelen te verkopen aan andere klanten van Greenchoice mocht ik willen wisselen van energiebedrijf.

    Henri Bontenbal omschrijft de business case op zijn blog zo:

    Een investering van 345 euro levert jaarlijks 500 kWh ‘gratis’ elektriciteit op. Deze elektriciteit vertegenwoordigt een waarde van circa 46 euro (prijspeil 2012). De onderhoudskosten zijn dan nog niet meegenomen. Met de huidige elektriciteitsprijs en jaarlijkse onderhoudskosten van gemiddeld 15 euro betekent dit een terugverdientijd van minder dan 9 jaar (zie reactie van De Windcentrale onderaan deze blog) op een levensduur van 16 jaar. Hierin is een (jaarlijkse) elektriciteitsprijsstijging niet meegenomen. De gemiddelde kosten per kWh (gerekend over 16 jaar) liggen op circa 7,2 per kWh. Tellen we daarbij de energiebelasting en BTW op, dan wordt het leveringstarief 20,8 cent per kWh (9% lager dan het ‘normale’ tarief). U bent dus goedkoper uit bij De Windcentrale.

    Hedge je energierekening

    Onze energierekening bedraagt op dit moment zo’n Euro 1.000 per jaar. We verbruiken ongeveer 3.500 kWh elektriciteit en 1.000 m3 aardgas. Aangezien ik verwacht dat de prijs van energie de komende jaren gaat stijgen, door hogere energiebelasting of hogere tarieven voor gas en elektriciteit ben ik bezig ons energieverbruik langzaam maar zeker te “hedgen” tegen prijsstijgingen. Voor gas heb ik dat gedaan door een zuinigere ketel en een zonneboiler aan te schaffen. Door deze combinatie van maatregelen en een bewuster stookgedrag is ons gasverbruik tussen de 800 en 1.000 m3 per jaar lager dan voorheen.

    Voor elektriciteit heb ik al eerder gehedged door te investeren in windenergie via Meewind en door lid te worden van en geld te lenen aan De Windvogel. De investering in Meewind is helaas terecht gekomen in een Belgisch windpark, want de procedures in Nederland gaan wat trager. Als de elektriciteitsprijs stijgt zal ook de opbrengst van windenergie stijgen en daarmee het rendement op Meewind. Bij een lagere elektriciteitsprijs heb ik een lager rendement op mijn participaties in Meewind, maar ook een lagere energierekening. Dat veert dus lekker mee met prijsveranderingen. De Windvogel betreft wel Nederlandse windmolens.

    Daarnaast waren we dit jaar eigenlijk aan het kijken naar zonnepanelen. Met een investering van ongeveer Euro 4.000 kunnen we 25 tot 30 jaar zo’n 1.500 kWh uur per jaar opwekken. Dat is een kleine 40% van ons elektriciteitsverbruik. Vierduizend Euro is echter ook een hoop geld.

    Voor een kleine duizend Euro heb je 3 winddelen die de komende 16 jaar ongeveer dezelfde hoeveelheid elektriciteit opleveren. Het nadeel van winddelen is dat 70% van de elektriciteitsrekening blijft bestaan, aangezien die uit energiebelasting en btw bestaat. Het voordeel is dat we tegen een veel lagere investering toch een deel van ons elektriciteitsverbruik hedgen tegen toekomstige prijsstijgingen. Voor dit moment hebben we gekozen voor 2 winddelen, samen goed voor 1.000 kWh oftewel een kleine 30% van ons elektriciteitsverbruik.

    De voornaamste dat we slechts 2 winddelen nemen is dat we liever een windmolen dichter in de buurt van Schiedam willen. Bijvoorbeeld op de Tweede Maasvlakte. Dat scheelt transportverliezen en doet ook meer recht aan het uitgangspunt van De Windcentrale voor het creëren van draagvlak voor windenergie door omwonenden te laten profiteren van lagere elektriciteitsprijzen.

    Voor de transport- en aansluitingskosten van elektriciteits maakt het momenteel overigens geen verschil waar de windmolens staan, aangezien dat voor kleinverbruikers een vast bedrag is.

    Verdeling van risico’s tussen rijk en burger

    De verdeling van risico’s tussen rijksoverheid en burger blijft scheef. Wat mijn rendement ook is de overheid ontvangt per kWh die ik verbruik dik 13 Eurocent aan btw en energiebelasting. Waarin nu het verschil zit tussen het gebruik van de openbare weg om groenten uit je volkstuintje op te halen en het gebruik van het openbare elektriciteitsnetwerk om elektriciteit vanaf je eigen windmolen of zonnetuintje naar je huis te transporteren is me volstrekt onduidelijk. Dat is echter een onderwerp voor een andere keer. Voor nu accepteer ik het en op 12 september gaat mijn stem naar een partij die zich inzet om dit te veranderen en dat ook ondersteunt met daden.

    Tot slot

    De Windcentrale (net als andere duurzame energiecoöperaties) is naar mijn mening een van de betere voorbeelden van de omdraaiing van het vervuiler betaalt principe waar ik sinds de Kabinetten van Lubbers in de jaren 80 mee opgegroeid ben. Het is eerder de verschoner betaalt, of het nu gaat om collectieve windenergie of collectieve zonne-energie. De energiebelasting die je betaalt is even hoog als wanneer je fossiel opgewekte elektriciteit afneemt. Ook al levert wind- en zonne-energie behoorlijke voordelen op t.o.v. fossiele energie op het gebied van o.a. luchtkwaliteit (goed voor gezondheid en natuur), waterkwaliteit, uitputting van natuurlijke hulpbronnen en klimaatbeleid. Maar dat is voor nu even een bijzaak, waar ik in een latere post nog een keer verder op in zal gaan.

  • Clean tech can feel like a football match

    Sometimes watching a football match can give you a deja vu feeling. That’s what happened to me during the European Champanionship. Just like the Dutch lost from Denmark and Germany during the European Championship, we are losing in the clean tech sector. According to research done by Rolald Berger Strategy Consultants for the World Wildlife Foundation The Netherlands are loosing market share not only in Europe, where Germany and Denmark manage to maintain a top 3 position worldwide , but also worldwide. The Netherlands in have dropped from 18th to 21st place and sales are decreasing too.

    Although we do have 4 Dutch companies named in the Global Clean Tech 100 and five Dutch clean tech companies are speaking at TEDxBinnenhof. The FME, the largest organisation in the Netherlands representing employers and businesses in the technological industry, is even aiming for a top 10 position in clean tech for the Netherlands. During the last couple of years De Groene Zaak (‘Green Business’) has been uniting entrepreneurs that want to speed up the transition to a green economy.

    Government

    On the government level a difference in approach between The Netherlands, Germany and Denmark can be seen. While Dutch government has been lobbying in Brussel to prevent Canadian tarsand from getting a separate carbon footprint the Danish and German governments are taking action to retain their worldwide position in the fast growing clean tech market. The German decision to close down their nuclear plants attracted a lot of attention. Less attraction is given to the Danish decision to ban oil and gas heaters from new buildings starting in 2013. They also aim to generate 50% of their electricity from wind in 2020 (link in Dutch). The year the Netherlands hope to generate 14% renewable energy (which will be mainly reached by burning biomass and waste).

    So it’s about time the Dutch stop talking the talk and start walking the walk on clean tech and energy transition. The ambition from FME, De Groene Zaak and the fact that half of the speakers at TEDxBinnenhof are active in clean tech shows that Dutch entrepreneurs are ready. As is shown by the For entrepreneurs doing is about getting their products and services sold, for Dutch government it’s about time to look at current legislation to remove or adjust parts that hinder the market introduction for clean tech companies and start acting based on a long term vision towards sustainability. For those policy makers and politician looking for inspiration for the coming elections both the research conducted by Roland Berger and the election page of De Groene Zaak provides good starting points.

  • Te koop: Windddelen

    Al eerder schreef ik over De Windcentrale. Een initiatief waarbij je mede-eigenaar wordt van een windmolen. In tegenstelling tot bestaande windcoöperaties, zoals Windvogel en Deltawind, gaat De Windcentrale uit van hetzelfde principe als de zonnetuintjes in Nijmegen: deelnemers/eigenaren worden uitbetaald in kilowatturen.

    In het eerste voorstel van De Windcentrale wordt je voor Euro 350 eigenaar van een stukje windmolen dat goed is voor ongeveer 500 kWh per jaar, Windcentrale noemt dit een winddeel. Daarnaast betaal je jaarlijks 15 Euro per winddeel voor beheer en onderhoud van de windmolen.

    Het maximaal aantal winddelen wordt bepaald door je energieverbruik. Bij ons gebruik van 3200 kwh mogen we 6 winddelen kopen, waarvoor we ongeveer 3000 kwh per jaar geleverd krijgen. Greenchoice (ons energiebedrijf) verrekend het energieverbruik met de energierekening. Wat overblijft zijn de kosten voor energiebelasting en de btw daarover. Die blijf je (in tegenstelling tot saldering achter de meter) verschuldigd. Volgens De Windcentrale is het desondanks een gunstige deal voor particulieren, omdat particulieren op deze wijze langjarig hun energieprijs vastzetten en een winddeel van Euro 350 in 16 jaar ongeveer 800 Euro aan energie oplevert. Inclusief de jaarlijkse onderhoudskosten en een jaarlijkse prijsstijging van energie met 2% levert dat Euro 260 winst op. Saldering voor de meter, of zelflevering zo je wilt, is volgens De Windcentrale dus niet nodig om het voorstel interessant te maken voor particulieren.

    Tegelijkertijd ontvangt de rijksoverheid over ieder winddeel van 500 kwh nog steeds Euro 68 per jaar aan energiebelasting en btw. Dat is ruim 1.000 Euro in de 16 jaar dat de windmolen nog draait. Terwijl ik als particulier slechts 260 Euro winst haal, en het volledige risico draag.

    Vergelijk dat met de wijze waarop de winning van fossiele grondstoffen, zoals gas en olie worden behandelt door de rijksoverheid. Via EBN investeert de rijksoverheid daar risicodragend tot 40% van de investering in ruil voor 40% van het rendement. Het toepassen van die systematiek op de winning van windenergie geeft een eerlijkere verdeling van de baten en risico’s. Met als bijkomend voordeel dat de huidige subsidiesystematiek voor wind op land kan vervallen en dat de investeringen in duurzame energie gericht worden op de ‘goedkoopste’ opties. Het alternatief is namelijk dat we investeren in zonnepanelen op ons dak waarna de overheid de volledige opbrengst van energiebelasting en btw kwijt is.

    Het goede nieuws is wel dat ook het CDA nu oproept om een ambtelijke werkgroep van Financien en EL&I op te richten om nieuwe verdienmodellen voor de rijksoverheid mbt duurzame energie op te stellen.

    Eindconclusie

    Ik vind het idee van De Windcentrale sympathiek en de opzet interessanter dan de financiële vergoeding over leningen die ik bij de huidige windcoöperaties kan krijgen. Wel zijn er 4 nadelen die maken dat ik niet meteen in stap, maar er nog een paar dagen over ga slapen:

    1. 16 jaar vind ik te lang om me te binden aan een commerciële energieleverancier, zelfs als dat Greenchoice is.
    2. 16 jaar vind ik te lang in een land waar het beleid met betrekking tot duurzame energie zelden langer duurt dan de zittingstijd van een Kabinet.
    3. Het financieel rendement vind ik vrij laag in verhouding tot bovenstaande risico’s.
    4. de verdeling van risico’s en opbrengsten tussen rijk en burger vind ik buiten proportioneel in het voordeel van de overheid uitvallen. Al 15 jaar neem ik groene stroom af en als dank betaal ik als burger per kwh nog steeds een factor 15 keer meer energiebelasting dan grootverbruikers. Als ik dan nu extra ga investeren in mijn eigen energieopwekking via De Windcentrale blijf ik nog steeds energiebelasting op grijs niveau betalen…

    Ik wacht dan ook graag alle toezeggingen van het AO energie van vanavond rustig even af.

    Oh ja, de spreadsheet met mijn berekeningen plaats ik binnenkort online. Die is nu nog iets te onoverzichtelijk.

  • Van zelflevering naar duurzame energiebaten

    Na het afsluiten van het Lenteakkoord is wel weer duidelijk geworden dat mooie plannen van politici makkelijk kunnen stranden in de angst voor verlies aan energiebelasting van ambtenaren. Daarom wordt de btw op zonnepanelen niet verlaagd en komen er slechts pilots met zelflevering van elektriciteit. Waarmee Nederland respectievelijk terug gaat naar de oude SDE situatie waarin het installeren van zonne-energie niet eens als seizoensarbeid aangemerkt kan worden en de pilot van Eneco en De Windvogel van een paar jaar weer dunnetjes overgedaan gaat worden.

    In een artikel in de NRC verwoord Liesbeth van Tongeren een aantal angsten van de ambtenaren van Financiën. De belangrijkste lijkt te zijn dat de btw verlaging een open einde regeling is, waarbij je niet weet hoeveel mensen er gebruik van gaan maken. Wat ook maakt dat het lastig is om het budgettair effect in te schatten. Alsof de energiebelasting bij de huidige tarieven en de doorgaande prijsdalingen voor duurzame energie nog een lang leven beschoren is op de particuliere woningmarkt? En dan hebben we het nog niet over de administratieve hel die uitbreekt als particulieren hun elektrische of plugin hybride auto in de toekomst als buffer gaan gebruiken… Het wegvallen van de opbrengst van energiebelasting lijkt ook de belangrijkste drijfveer achter de weerstand tegen “zonnetuintjes” of andere vormen van zelflevering. Liesbeth van Tongeren geeft aan er een warm voorstander van te zijn, daarom hieronder nogmaals de doorrekening van het alternatief voor de huidige energiebelasting: duurzame energiebaten.

    De probleemstelling

    Wanneer we zoals GroenLinks bij monde van Liesbeth van Tongeren uitgaan van particulieren hebben we het over een verlies aan inkomsten voor de belastingdienst van ongeveer € 0,15 per kWh (Energiebelasting € 0,1140, BTW: € 0,0364).

    In de huidige situatie maakt het uit waar of je voor of achter je meter elektriciteit opwekt. Heb je een geschikt dak dan vergelijk je de kosten van het zelf opwekken van elektriciteit met de prijs inclusief energiebelasting en btw die je betaalt aan je energiebedrijf. Het goedkoopste tarief dat ik vandaag kon vinden op Gaslicht.com was Greenchoice 1 jaar vast met een kostprijs van € 0,2278 per kWh, daarvan is € 0,0774 bestemd voor Greenchoice.

    Als je in de huidige situatie een zonnetuintje wil beginnen vergelijk je de kosten daarvan met € 0,0774, want je moet energiebelasting en btw betalen. Bij een kostprijs van € 0,08 per kWh ben je dus een dief van je eigen portemonnee totdat de energieprijs stijgt. Het risico ligt bovendien volledig bij de particuliere investeerders.

    Wat we dus zoeken is een alternatief systeem dat (een deel) van de vijftien Eurocent die Financiën ontvangt per kWh terugverdient voor de Nederlandse staat en bij voorkeur tegelijkertijd particulieren die investeren in een zonnetuintje, gezamenlijke windmolen of biovergister zekerheid biedt over de kostprijs.

    Een mogelijk alternatief: Duurzame energiebaten

    Duurzame energiebaten kunnen zo’n alternatief zijn. De opzet is gelijk met de opzet van de aardgasbaten: de Nederlandse staat investeert tot 40% risicodragend in duurzame energieprojecten en ontvangt daarvoor 40% van de opbrengsten, ook mag voor deze projecten geen SDE+ aangevraagd worden. Als het inkomstenverlies voor de rekenmeesters van Financiën te groot is kan het verkleind worden door een verlaagd energiebelastingtarief in te voeren voor duurzame energie, zoals dat bij de BPM ook bestaat voor energiezuinige auto’s.

    Het vehikel om de investering te doen bestaat al en heet Energie Beheer Nederland. Een 100% dochter van de Nederlandse staat, ondergebracht bij het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Een alternatieve mogelijkheid is om de financiering te regelen via een staatsdeelneming in de onlangs door Holland Financial Center voorgestelde Groene Investeringsmaatschappij.

    Rekenvoorbeeld 1: Windbaten

    De energieopbrengst en het aantal windmolens in het rekenvoorbeeld zijn aangepast n.a.v. tweet Pauline Westendorpdie op fout wees. De betreffende fout heeft geen effect op onderstaande berekeningen.

    In het laatste nummer van 2011 van het tijdschrift Milieu (van de Vereniging voor Milieuprofessionals) stond een artikel van Geert Bosch over de kosten van windenergie. Hij rekende voor dat een windmolen een windpark met 5 windmolens van 3 MW een investering vergt van 22,5 miljoen Euro en jaarlijks gemiddeld 23.000.000 33.000.000 kWh elektriciteit levert. De kostprijs bedraagt volgens Geert Bosch 9,6 Eurocent/kWh, dat is wat hoger dan de kostprijs waar ik bij De Windcentrale op uitkwam. De subsidie bedraagt 3,6 Eurocent per kWh volgens Geert Bosch.

    Bedragen in Eurocent/kWh Huidig Windbaten Windbaten met laag EB
    Kostprijs energie 7,74 9,60 9,60
    Energiebelasting (EB) 11,40 0,00 5,00
    BTW 3,64 0,00 0,00
    Subsidie windenergie -3,60 0,00 0,00
    Windbaten
    		5,27 5,27
    Saldo overheid 11,44 5,27 10,27
    Verschil met huidig
    		6,16 1,16
    Kostprijs consument 22,78 14,87 19,87
    Verschil met huidig
    		7,91 2,91

    Zoals je ziet ‘verliest’ de overheid bij de invoer van windbaten 6,168 Eurocent per kWh, terwijl de particulier er 7,9 Eurocent per kWh op vooruitgaat. Op jaarbasis bespaart de particulier op deze manier ruim Euro 270 op z’n energierekening (uitgaande van een jaarverbruik van 3.500 kWh). Als de overheid 5 Eurocent energiebelasting instelt resteert een verlies van 1,168 Eurocent per kWh voor de overheid, terwijl de particulier 2,9 Eurocent minder voor z’n elektriciteit betaalt. Voor de particulier resteert dan een daling van de energierekening van ongeveer Euro 100.

    In bovenstaande berekening is met een aantal zaken geen rekening gehouden:

    • kapitaalkosten voor de overheid;
    • de vermindering in kosten voor de overheid door het wegvallen van de mogelijkheid tot subsidie;
    • werkgelegenheidseffect;
    • mogelijke verandering in draagvlak (en daarmee proceskosten) en gedrag als mensen zelf voordeel hebben van windenergie, of er zelfs eigenaar van worden.

    Rekenvoorbeeld 2: Zonnebaten voor de meter

    Sterk in opkomst zijn momenteel de projecten waarbij gewerkt wordt aan zonnetuintjes. Bijvoorbeeld in Nijmegen (Zonnepark Nederland) en Amsterdam. Stel nu dat we de duurzame energiebaten invoeren voor collectieve zonnestroomprojecten, zoals in Nijmegen. Dan zie je de uitkomst per kWh hieronder (gebaseerd op het rekenvoorbeeld van Zonnepark Nijmegen).

    Bedragen in Eurocent/kWh Huidig Zonnebaten Zonnebaten met laag EB
    Kostprijs energie 7,74 17,80 17,80
    Energiebelasting (EB) 11,40 0,00 5,00
    BTW 3,64 0,00 0,00
    Subsidie zonne-energie -7,00 0,00 0,00
    Zonnebaten
    		1,99 1,99
    Saldo overheid 8,04 1,99 6,99
    Verschil met huidig
    		6,04 1,04
    Kostprijs consument 22,78 19,79 24,79
    Verschil met huidig
    		2,99 -2,01

    Voor projecten die voor SDE+ in aanmerking komen gaat de overheid er 6 cent op achteruit, gelijk aan windenergie. Als het gaat om projecten die momenteel zonder subsidie van de grond komen gaat de overheid er per saldo 13 cent op achteruit. De particulier gaat er bij het systeem van zonnebaten 3 Eurocent op vooruit. Dat is minder dan bij windenergie. Op jaarbasis kost zonne-energie de particulier 170 Euro meer dan windenergie (uitgaande van een jaarverbruik van 3.500 kWh), maar de particulier bespaart nog steeds ruim 100 Euro op z’n energierekening.

    Rekenvoorbeeld 3: Zonnebaten achter de meter

    Het aantal particulieren dat investeert in zonnepanelen op het eigen dak (als ze dat kunnen) is ook sterk groeiende (al is er een tijdelijke hickup door de komende subsidieregeling). Al deze mensen leveren de belastingdienst een derving van vijftien Eurocent per kilowattuur zelf opgewekte elektriciteit op. Natuurlijk staat daar een eenmalige opbrengst in de vorm van btw over de geïnstalleerde zonnepanelen tegenover, maar per saldo resteert al snel een inkomstenderving voor de overheid.

    Op eigen dak verliest de overheid in de huidige situatie 15 Eurocent per kWh die zelf opgewekt wordt. De invoer van zonnebaten vermindert dit met 3 Eurocent (uitgaande van de kostprijs van 15 Eurocent die ik eerder dit jaar berekend had). Als je uitgaat van de kostprijs van 8 Eurocent die Vincent Dekker van Trouw hanteert dan wordt het verlies vermindert tot 9 Eurocent, terwijl de particulier nog steeds 8,9 Eurocent per kWh goedkoper uit is. Op jaarbasis bedraagt het voordeel voor particulieren ruim 300 Euro (uitgaande van een jaarverbruik van 3.500 kWh).

    Bedragen in Eurocent/kWh Huidig Zonnebaten Zonnebaten met laag EB
    Kostprijs energie 7,74 8,00 8,00
    Energiebelasting (EB) 11,40 0,00 5,00
    BTW 3,64 0,00 0,00
    Subsidie zonne-energie
    		0,00 0,00
    Zonnebaten
    		5,91 5,91
    Saldo overheid 15,04 5,91 10,91
    Verschil met huidig
    		9,12 4,12
    Kostprijs consument 22,78 13,91 18,91
    Verschil met huidig
    		8,87 3,87

    In bovenstaande berekeningen is met een aantal zaken geen rekening gehouden:

    • kapitaalkosten voor de overheid;
    • de vermindering in kosten voor de overheid door het wegvallen van de mogelijkheid tot subsidie;
    • werkgelegenheidseffect;
    • mogelijke verandering in draagvlak en gedrag als mensen zelf voordeel hebben van zonne-energie, of er zelfs eigenaar van worden.

    Het verhogen van de energiebelasting en de btw die voor 2013 op het programma staan zal het aantal particulieren (of verhuurders van woonruimte aan particulieren) dat investeert in zonnepanelen op het dak enkel laten groeien. Kortom: door de dalende prijs van zonne-energie en de stijgende consumentenprijs voor elektriciteit is heeft de huidige energiebelasting z’n beste tijd gehad. Tijd dus om na te denken over alternatieven.

  • TEDxBinnenhof: Innovation in Construction – part 2: Energy Producing Buildings

    In my first postI linked to a TEDx talk by an architect who showed a lot of innovative ideas to construct more sustainable buildings and cities. In this post I will focus on ways the construction industry is enabling him and his colleagues to actually build them. Reducing the energy use and increasing the energy generation capacity of buildings is a central theme, but the focus is shifting towards more integrated approaches. In this post I will focus on energy, because I think it still remains the question whether the Dutch regulatory framework is facilitating the transition towards energy neutral and energy producing buildings.

    Increasing the energy generation capacity of buildings
    It is becoming increasingly clear that solar power is reaching grid parity for consumers in The Nethterlands, according to some the price of solar power has fallen below grid parity for consumers already. The Dutch are becoming totally enthousiastic about collective purchasing of solar power. In 2009 Urgenda started the collective purchasing action called we want solare (Wij Willen Zon). Currently there are over 60 active collective purchasing actions in the Netherlands. Even now, more local community energy companies are starting everywhere in the Netherlands.

    For those who won’t or can’t afford the upfront investment in solar panels a growing number of solar as a service companies are starting. Zonline, for example, offers consumers solar panels paid by a fixed price per kilowatt hour electricity produced. They’ve only just started, but looking at Dutch consumer prices for electricity (around 21 to 23 Eurocent per kilowatt hour, about 70% of which are taxes) and the growth rate of it’s US partner Sungevity it promises to be a booming business. Other companies, like Rooftop Energy are applying the same business model to the business market. Which is a bit more difficult as companies pay a lower rate for electricity. Still the first examples of local governments using solar lease to get solar on their rooftops are popping up. For business placing solar on your own rooftop can be part of their CSR strategy too.

    Different forms of sustainable heating are catching up too. Sometimes (old fashioned ) based on using the waste heat of waste incinerators, but also based on heat pumps (air-to-air or air-to-water) or geo-thermal power.

    Reducing energy use
    Although solar energy is the sexiest kid on the block, it surely isn’t the only one.
    Stimulated by the energy label for buildings and rising energy prices a growing number of companies are offering help to property owners to reduce their energy use in existing buildings. Most of them demand upfront investments by the property owner. A few are exploring new business models and let property owners repay their investment through a reduction in their energy bill. In the commercial property market (offices, swimming pools) energy service companies (ESCo’s) are emerging. ESCo’s are offering a way to reduce the energy use budget neutral or even with a direct reduction in costs for the property owner or tenant. The upfront investments are done by the ESCo. The reduction in energy use can be achieved by changes to the installations, but also by adjustments to the façade of the building.

    Some companies are even exploring business models that combine ESCo’s with green lease agreements. Which is a logical combination, as even the most energy efficient building will use a lot of energy if the tenant doesn’t change it’s habits.

    Examples for the residential market include WAIFER and Qurrent. WAIFER says it can renovate a home within weeks and is currently renovating around 2500 homes from housing corporations in the Rotterdam area. Qurrent advertises as a new kind of energy company: one that wants to sell as little energy as possible.

    Dutch regulatory framework
    The Dutch regulatory framework for the construction industry used to consists mainly on construction. As energy generation is increasing because of the rise in popularity of solar panels, amongst others, the regulatory framework for the energy industry is becoming increasingly pressing. Energy regulation is mainly focused on centralized energy production making little use of lessons learned in other environmental policy fields or in other countries. Despite the subsidy for sustainable energy and many policy changes The Netherlands are lacking behind in sustainable energy.

    For example users of sustainable energy have to pay the same amount of energy tax as users of fossil energy. This means sustainable energy has to be subsidized to be able to compete with fossil energy at wholesale prices. For cars the Dutch government has chosen a different strategy making fuel efficient cars more attractive using tax incentives. Looking at the sales figures of hybrids like the Toyota Prius this has proven a very successful strategy.

    The high energy tax on (sustainable) energy does make investments in energy efficiency and solar power more attractive, especially for consumers. This will put a growing pressure on the 2 billion Euro in energy taxes the Dutch government collects from users of residential buildings each year.

    To make things worse for government budget some community owned energy companies have stopped paying energy taxes on energy used by their members/investors. They claim that there is no difference between people growing their own food and transporting it to their home via public infrastructure and producing your own energy and using public infrastructure to get the energy to your home. It is not yet known if judges will agree, but it does show that current legislation is hindering people who try to provide their own energy together with their neighbors. Pretty strange if you consider the fact that some Dutch politicians are complaining about the nimby-behaviour of Dutch citizens.

    Changes for Dutch government
    Things can be arranged differently as the Dutch government has a well established system of reaping the benefits of our natural gas supplies. Through EBN, a subsidiary of the Ministry of Economic Affairs, the Dutch government offers the possibility to provide up to 40% of the necessary capital for the exploration and production of natural gas and oil. Dutch government earned around 6 billion Euro from this investments in 2011 alone. So why not use the same model to finance sustainable energy now that it has become a profitable alternative?

    This alternate business model, based on the exploration and exploitation of sustainable energy, would earn a growing income for the Dutch government as opposed to the decreasing income if more inhabitants will change to solar power as a primary source of energy. It can also decrease the funds and manpower necessary for subsidizing alternate sources of energy, thus reducing the costs of reaching the sustainable energy goals set by the Dutch government.

    For solar power it can help in decreasing the costs and improving the efficiency of the installations. Take for example my own neighborhood. An average house can uphold about 6 till 9 solar panels, while larger installations are relatively cheaper to install. I would love to be able to combine my installation with the neighbors and exchange the energy generated. Current legislation makes that financially unattractive if not impossible, whereas there would be a valid business case for combining our solar energy systems under a different regulatory framework.

    Similar cases are abundant all through the Netherlands, not only for rooftop solar PV installations, but also for the production of biogas or heat recovery from waste water treatment. Adjusting the regulatory framework would also open up opportunities for other technologies like using the heat generated by roads or datacenters to cool and warm our buildings.

    Due to the current regulatory framework for energy those types of innovation need subsidy way to long and large scale application is pushed to the future setting Dutch companies on a disadvantage in the international market.

    Conclusion
    What can we learn from the above? I think the best lesson to be learned is that it’s time to shift pardigm. With sustainable energy becoming competitive with fossil energy (despite existing subsidies and tax breaks for fossil fuel) there are chances for both Dutch government, society and entrepreneurs if we can apply lessons learned from other policy fields to sustainable energy.

    For example the government could increase the amount of sustainable energy produced by variating the amount of energy tax paid for sustainable energy and fossil energy. The downside of this policy is that part of the benefit will go to foreign producers of sustainable energy and not towards more sustainable energy production in The Netherlands.

    Changing the energy tax system in such a way that no energy tax has to be paid on energy produced by your own solar panels, windturbine or part of the solar road, does have a lot of potential to increase sustainable energy production in The Netherlands. It will bring possibilities to rationalize the decision to invest for consumers. Combining solar installations with your neighbors, using noise barriers next to highways for large scale solar pv installations (like Solar Green Point is promoting) or using heat collected from highways to keep buildings warm in the winter and cool in the summer.

    To speed up the development even further and to yield some of the financial benefits the government could use part of the profits from oil and gas production for co-investing in sustainable energy production. Like some local government are already doing.

    This way the government gets more than a double dividend. The first benefit will be that the amount of necessary subsidies for sustainable energy can be reduced. The subsidy can be focused on innovative technologies, like tidal power or offshore wind. Dutch government will get a growing revenue base from investments in sustainable energy production to compensate for the expected downward trends in energy taxes. The governmentbudget can be safeguarded even more if existing tax breaks and subsidies for fossil fuels are removed or decreased, like Maria van der Hoeven executive director of the International Energy Agency calls upon.

    For investors and entrepreneurs in sustainable energy the co-investment from the Dutch government acts as an assurance that Dutch policy won’t change overnight, just like the current investments by EBN in oil and gas do for fossil fuel companies.

    This post was originally written for and published at TEDxBinnenhof with the support of Ivo Stroeken and Max Herold.

  • Collectieve zonnestroomparken

    In Nijmegen start de gemeente in samenwerking met Zonnepark Nederland en netwerkbeheerder Liander een project waarbij mensen zonnepanelen kunnen kopen die op het dak van een publiek gebouw komen te liggen. Liander saldeert de opbrengst met je energierekening, alsof ze op je eigen dak liggen. Je betaalt dus geen energiebelasting of btw over de energie die op deze wijze wordt opgewekt. Vincent Dekker van Trouw ziet hierin de voorbode van zonnevolkstuintjes, a la de al langer bestaande volkstuintjes voor groente en fruit. Of dat terecht is is de vraag, tenzij er een juridisch verschil is tussen zelflevering van windenergie en zelflevering van zonne-energie…

    De belangrijkste vraag blijft m.i. dan ook of de rechter de zienswijze deelt dat zelflevering van energie te vergelijken is met zelflevering van groenten en fruit uit een volkstuin. En wanneer de rechter dat besluit is de vraag wat de overheid als Plan B heeft om het potentiële gat in de begroting te repareren. Is dat alsnog een wettelijk verbod op zelflevering voor de meter invoeren, of een maatregel verzinnen om inkomsten te genereren en tegelijkertijd het halen van de doelstelling voor 14% duurzame energie in 2020 dichterbij te brengen?

    Zelflevering en energiebelasting

    Er zijn verschillende manieren om je eigen energie op te wekken. Een belangrijk onderscheidt is de vraag of de energieopwekking voor of achter de meter plaats vind. Bij energieopwekking achter de meter (bv. door zonnepanelen op je eigen dak) is de wet helder: salderen mag. Bij energieopwekking voor de meter is het diffuser. Volgens Zonnepark Nederland is de wet Elektriciteitswetgeving voor meerdere interpretaties vatbaar. Volgens De Windvogel is salderen voor de wet niet expliciet verboden, dus mag het. Reden waarom windcoöperatie De Windvogel, waar ik zelf ook lid van ben, vorig jaar is gestopt met het betalen van energiebelasting over de elektriciteit die ze aan haar leden levert. Inmiddels werkt de belastingdienst aan een dagvaarding van De Windvogel, Anode en mogelijk ook een aantal leden van De Windvogel.

    Niet echt een zonnig teken voor de investeerders in Zonnepark Nederland. Al staat de gemeente Nijmegen de eerste twee jaar garant voor de energiebelasting bij Zonnepark Nederland. Wanneer de rechter beslist dat er over zelf opgewekte energie voor de meter toch energiebelasting en btw betaald moet worden valt de schade voor de kopers van zonnepanelen dus mee. Zonnepark Nederland schrijft daarover op haar site het volgende:

    De methode van salderen van opgewekte energie op een ander dan je eigen dak is nog niet uitdrukkelijk bij wet geregeld. Deze pilot maakt hiertoe gebruik van een uitzondering in de huidige Elektriciteitswetgeving die voor meerdere interpretaties vatbaar is. De pilot loopt daarmee vooruit op een (mogelijke) aanpassing van de wetgeving op dit punt. Het Ministerie van EL&I is op de hoogte van de pilots die Liander m.b.t. collectief opgewekte energie uitvoert. Toch is er een zeker risico dat het salderen van de Energiebelasting en BTW zoals in deze pilot gebeurt, niet zal worden toegestaan door de fiscus. In dat geval staat de gemeente Nijmegen voor een periode van twee jaar garant, voor de gederfde inkomsten voor de deelnemers (energiebelasting en BTW). Doordat er zo in ieder geval tenminste twee jaar gesaldeerd kan worden, is de totale businesscase gerekend over 25 jaar, voor de deelnemers toch kostendekkend. Het financieel rendement zal dan wel lager zijn, dan wanneer salderen over de volledige periode wordt toegestaan door de wetgever.

    Ook in Rotterdam zijn er plannen voor een collectieve zonne-energiecentrale op de geluidswal van de A20 ter hoogte van het Terbregseplein, deze plannen worden ontwikkeld door Solar Green Point.

    Kosten collectieve zonnestroomcentrale

    De kosten per zonnepaneel bedragen bij Zonnepark Nederland Euro 500, de verwachte opbrengst is gemiddeld 197 kWh. Daarnaast betaal je 25 jaar lang 15 Euro per jaar voor onderhoud en beheer. De totale kosten per paneel van 240 Wattpiek komen daarmee op Euro 875 ( € 500,– plus € 375,–) voor 25 jaar. Afgezien van de jaarlijkse bijdrage is de installatieprijs van Euro 2,08 per Wattpiek vergelijkbaar met de installatiekosten van zonnepanelen op je eigen dak, met als voordeel dat je er geen omkijken hebt. De jaarlijkse bijdrage van Euro 15 maakt het m.i. wat onaantrekkelijker, al kom je met een verwachte kostprijs van Euro 0,178 per kWh nog steeds onder het huidige consumententarief voor elektriciteit uit.

    De kosten per paneel met een jaaropbrengst van 230 kWh bedragen bij Solar Green Point Euro 460. Al kan de definitieve prijs nog afwijken. Daarnaast rekent ook Solar Green Point met een bedrag per jaar voor onderhoud en beheer gedurende de 20 jaar waar Solar Green Point van uit gaat. Wanneer ik de jaarlijkse bijdrage per paneel gelijk hou aan de bijdrage bij Zonnepark Nederland kom ik uit op een totale investering van Euro 760 (460 + 20 * 15) en een kostprijs per kWh van Euro 0,165.

    Wanneer de energiebelasting vervalt voor zelflevering van eigen energie voor de meter is de verwachte stroomprijs lager, zelfs als rekening wordt gehouden met de 4 Eurocent aan extra kosten die Hans Labohm en Rob Walter aan zonne-energie willen toerekenen.

    Kosten collectieve zonne-energie vergeleken met collectieve windenergie

    Naast aanbieders van collectieve zonnestroomcentrales in eigen bezit zijn er al langer coöperaties actief op het gebied van windenergie, zoals De Windvogel. Een nieuwer model vormt De Windcentrale. Bij De Windvogel betaal je eenmalig Euro 50 lidmaatschap en kun je daarnaast een bedrag uitlenen waarover rente vergoedt wordt. Bij De Windcentrale koop je winddelen in een windmolen, elk winddeel geeft recht op een deel van de elektriciteitsopbrengst. De Windcentrale gaat er van uit dat een winddeel ongeveer 500 kWh per jaar opwekt en tussen de Euro 300 en Euro 400 kost. De levensduur van een windmolen is 15 tot 20 jaar, wat betekent dat de kostprijs per kWh tussen de 3 en 5,3 Eurocent ligt. Dat is nog goedkoper dan collectieve zonnestroomcentrales.

    Plan B: duurzame energie baten

    Beide voorbeelden laten zien dat rendabele vormen van duurzame energie veeleer innovatie in de overheidsregulering vergen, dan innovatie in de markt. Het is dan ook tijd dat de overheid een Plan B verzint voor de toekomstige terugval in de opbrengst van de energiebelasting. Bij voorkeur op een manier die de energiemarkt zoveel mogelijk behandelt als andere markten, dus geen subsidies of fiscale ondersteuning voor uitontwikkelde technologieën als wind op land, olie en gas.

    Wel nadenken over de wijze waarop de overheid een deel van de private winsten van publieke goederen als zon en wind kan afromen. Bijvoorbeeld in de vorm van duurzame energie baten.

    Ik heb al een aantal keer eerder voorgerekend dat het grote prijsverschil tussen de kostprijs van windenergie (en in toenemende mate ook van collectieve zonne-energie) en de consumentenprijs van elektriciteit mogelijkheden geeft om de energiebelasting te vervangen door een systeem waarbij de overheid een deel van het rendement afroomt, zoals de staat dat via Energie Beheer Nederland ook doet bij aardgas en olie.

  • Solar as a Service: Zonline & Rooftop Energy

    Ik schreef al eerder over het overwaaien van solar as a service bedrijven vanuit de VS naar Nederland. Inmiddels zijn er afgelopen week 2 bedrijven live gegaan Zonline en Rooftop Energy. Zonline lijkt zich daarbij meer op consumenten te richten en Rooftop Solar op mkb-bedrijven. Door de hoge energieprijs voor particulieren en mkb’ers, met name veroorzaakt door de energiebelasting, en de onderontwikkelde zonne-energiemarkt is door de daling van de prijs van zonnepanelen voor beide groepen zonne-energie van eigen dak interessant. Als bedrijven als Zonline en Rooftop Energy succesvol worden kan de staatskas de komende jaren wel een eens stuk minder energiebelasting tegemoet gaan zien.

    Zonline

    Zonline werkt samen met het Amerikaanse Sungevity, dat ook een belang in Zonline heeft genomen. De combinatie van hoge consumentenprijzen voor elektriciteit, Nederlanders die aanhikken tegen de hoge investeringskosten van zonnepanelen en de grote belangstelling voor zonnepanelen op eigen dak lijkt Nederland een ideale positie als springplank naar Europa te geven voor Sungevity.

    Zonline stelt dat het je adres het enige dat nodig is om een zogenaamde iQuote aan te vragen! Binnen 48 uur ontvang je deze gratis in je mailbox. Waarbij Zonline het volgende levert:

    • De ideale opstelling van zonnepanelen op je huis, ontworpen met behulp van satellietbeelden.
    • Een interactief overzicht van al je toekomstige besparingen en milieubijdragen met zonnepanelen
    • De optie om het zonnesysteem van je keuze direct online te bestellen, zonder enige romslomp

    Zonline werkt met 245 Wattpiek panelen van Suntech. Dezelfde panelen als Vereniging Eigen Huis bij haar eerste collectieve inkoopactie voor zonnepanelen aanbiedt. Net als Zon-IQ (waar Eneco inmiddels een belang in heeft genomen) hebben ze een online platform waarmee je de energieopwekking van je systeem kan volgen.

    Rooftop Energy

    Rooftop Energy (RTE) stelt dat ze door middel van decentraal opgewekte stroom rechtstreeks stroom levert aan haar klanten. Zonnestroom installaties worden door RTE voor eigen rekening op het dak van de klant geplaatst. RTE verzorgt daarbij niet alleen de investering maar neemt ook de exploitatie en het beheer voor zijn rekening. De klant gaat met Rooftop Energy een energieleverantiecontract aan voor een vaste periode en tegen een prijs die is gebaseerd op de huidige marktprijs.

    Rooftop Energy lijkt zich in het interview op DuurzaamGebouwd.nl meer te richten op bedrijven en instellingen die hun eigen stroom willen opwekken, al dan niet ingegeven door hun beleid op gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen.