Vergelijking windenergie en zonne energie. Deel 1

Via Nudge kreeg ik de vraag voorgelegd of het nou verstandiger is om te investeren in zonnepanelen of winddelen van De Windcentrale. In een eerdere blog heb ik al geschreven over onze keuze om te investeren in 2 Winddelen. Deze week een wat uitgebreidere vergelijking van zonnepanelen en windenergie, al beweer ik niet dat het verhaal compleet is. Te beginnen met de tegenargumenten voor windenergie en zonne-energie. Later deze week meer aandacht voor de verschillende manieren om zelf zonne-energie of windenergie op te wekken, de financiele kant van het verhaal en antwoord op de vraag of Willem de Gelder gelijk heeft dat windenergie in tegenstelling tot zonne-energie niet geschikt is voor Jan Modaal.

Zonne-energie

Bij zonne-energie spelen op milieu en sociaal gebied verschillende uitdagingen in de productiefase. Zo komt er bij de productie van zonnepanelen chemisch afval vrij, niet alle bedrijven gaan daar netjes mee om. Al hoop ik aan dat de situatie sinds 2008 verbeterd is. Ook de recycling van panelen is een uitdaging.

Producenten van zonnepanelen krijgen met de verplaatsing van de productie naar China op sociaal vlak met dezelfde zaken te maken als andere multinationals: arbeidsrechten, beloning, corruptie etc. Hoe ze daar mee omgaan zal verschillen, ik heb daar zelf geen zicht op.

Bij installatie van zonnepanelen op je eigen dak spelen een aantal zaken:

  1. Levensduur van de panelen. Zonnepanelen gaan 20 tot 25 jaar mee, er zijn zelfs systemen die al 36 jaar elektriciteit produceren. De vermogensgarantie op zonnepanelen is vaak 10-12 jaar voor 90% van het oorspronkelijke vermogen; en 25 jaar voor 80% van het oorspronkelijke vermogen. Bij Hoe koop ik vind je meer informatie.
  2. Schade door wind, sneeuw, vorst of hagel: zonnepanelen bevatten geen bewegende delen. Er kan dus niks vastvriezen. Wel kunnen er problemen ontstaan door wind, sneeuw of hagel. Bij sites als Alles over zonnepanelen en Hoe koop ik waar je op moet letten en hoe je problemen kunt voorkomen.

Met een beetje zoeken op internet vind je voldoende websites en weblogs van enthousiastelingen die zelf zonnepanelen op hun dak hebben liggen. Veel daarvan zijn bereid om nieuwelingen te helpen of steunen. Sites waar ik zelf veel van heb geleerd de afgelopen jaren zijn: Polder PV, SolarWebsite, Olino, en Renewable Energy Now.

De kostprijs van zonne-energie ligt momenteel tussen de 8 en 18 Eurocent per kWh. Afhankelijk van de berekeningsmethode, omvang van je systeem en de vraag of het op eigen dak ligt of dat je saldeert voor de meter.

Windenergie

Zonne-energie is momenteel zeer zeker de glamour boy van de duurzame energie, terwijl windenergie in de hoek zit waar veel over geklaagd wordt (zeker bij wind op land). Daarbij gaat het grofweg om 4 zaken:

  1. Horizonvervuiling, want ‘windmolens zijn lelijk’. Ik vind windmolens machtig mooi en imposant. De schoorstenen en rookwolken van een elektriciteitscentrale vind ik persoonlijk vele malen lelijker. Al hebben ze een paar eeuwen geleden nog wel geprobeerd allerlei idyllische schilderijen te maken van rokende fabrieken.
  2. Gezondheidsschade door geluidshinder, trillingen en schaduwwerking/lichtflikkering van de wieken. Amerikaanse en Canadese onderzoekers komen op basis van bestudering van de wetenschappelijke literatuur tot overeenstemming op de volgende 3 punten (bron: Wind Turbine Sound and Health Effects. An Expert Panel Review (pdf)):
    • There is nothing unique about the sounds and vibrations emitted by wind turbines.
    • The body of accumulated knowledge about sound and health is substantial.
    • The body of accumulated knowledge provides no evidence that the audible or subaudible sounds emitted by wind turbines have any direct adverse physiological effects.
    Ze concluderen:
    1. Sound from wind turbines does not pose a risk of hearing loss or any other adverse health effect in humans.
    2. Subaudible, low frequency sound and infrasound from wind turbines do not present a risk to human health.
    3. Some people may be annoyed at the presence of sound from wind turbines. Annoyance is not a pathological entity.
    4. A major cause of concern about wind turbine sound is its fluctuating nature. Some may find this sound annoying, a reaction that depends primarily on personal characteristics as opposed to the intensity of the sound level.
    Probleem is en blijft dat hinder van geluid, trillingen en licht deels objectief en deels subjectief zijn in tegenstelling tot bv. luchtverontreiniging. Wat voor de een herrie of hinder is, is voor de ander z’n dagelijks brood. Zelf vind ik de gezondheidsschade van fijn stof, NOx en SO2 van conventionele elektriciteitscentrales belangrijker om aan te pakken.
  3. Planschade in de vorm van waardedaling van woningen, als windmolens te dicht bij de bebouwde kom staan. Ik heb wel uitspraken van rechters gezien die planschade aan woningeigenaren toe wijzen, maar ken geen cijfers van makelaars die de toegewezen planschade onderbouwen door lagere verkoopwaarde van woningen of wetenschappelijke studies die de toegewezen planschade onderbouwen. Dus meer dan dat planschade wordt toegewezen in Nederland kan ik daar niet over zeggen.
  4. Schade aan de vogelstand. Volgens de Vogelbescherming hebben windmolens verschillende effecten op vogels. Welke dat precies zijn hangt af van:
    • de locatie, het aantal en de hoogte van de windmolens;
    • de opstelling en de uitvoering van de windmolens;
    • de periode (dag of nacht, de seizoenen);
    • de weersomstandigheden.
      De effecten op vogels zijn onder te verdelen in directe sterfte, leefgebiedverlies en barrièrevorming. Op basis van rapporten van onder meer het Wereld Natuur Fonds stelt de rijksoverheid dat windturbines slechts een klein deel van de vogelslachtoffers veroorzaken die door menselijk handelen om het leven komen. Naar schatting 1 tot 2 procent van het aantal dat door het verkeer wordt getroffen.
      Update: Zie voor meer informatie ook Vincent Wil Zon en RenewEconomy, met als meest opmerkelijke feit dat windmolens ipv fossiele energie vogels spaart…

Over milieu- of sociale problemen bij de productie van windmolens is mij niks bekend. Aan het eind van de levensduur zijn veel onderdelen van windmolens (metaal, betonnen fundering) volgens mij prima herbruikbaar.

De kostprijs van wind op land ligt momenteel onder de 10 Eurocent per kWh. Voor wind op zee ligt de kostprijs hoger.

Vergelijking zonne-energie, windenergie en fossiele energie

In onderstaande tabel een poging om verschillende vormen van elektriciteitsopwekking te vergelijken op milieu, natuur en sociale impact in de productie-, gebruiks-/opwekkings- en afvalfase. Zeker niet compleet, maar het geeft een beeld.

Aspect Zonne-energie Windenergie Fossiele energie
Milieu in productiefase Chemisch afval Staal en beton zijn energie intensief om te produceren. Daarnaast ook andere milieuverontreinigende emissies. Verontreiniging bodem, water, lucht bij winning fossiele brandstoffen. Toenemende hoeveelheid energie nodig voor winning.
Natuur in productiefase Zie milieu in productiefase. Effect op vogels Afhankelijk van mijnbouwmethode. Bij dagmijnbouw erg groot.
Sociaal in productiefase Bij productie in China: mensenrechten, arbeidsomstandigheden Bij mij onbekend Mensenrechten, arbeidsomstandigheden, effect op lokale economie
Milieu in gebruiksfase Bij mij onbekend Lokale opwarming door menging luchtlagen. Dat is dus geen bijdrage aan de mondiale klimaatverandering. Verontreiniging bodem, water, lucht. Opwarming oppervlaktewater. Bijdrage aan wereldwijde klimaatverandering.
Natuur in gebruiksfase Bij mij onbekend Effect op vogels en vleermuizen Indirecte effecten door milieu-effecten gebruiksfase
Sociaal in gebruiksfase Bij mij onbekend Mogelijk hinder door geluid, trillingen en schaduwwerking voor omwonenden Gezondheidsschade door luchtverontreiniging en emissie toxische stoffen
Milieu in afvalfase Recycling is aandachtspunt Beton en staal zijn goed herbruikbaar Zie gebruiksfase
Natuur in afvalfase Zie milieu Bij mij onbekend Zie gebruiksfase
Sociaal in afvalfase Bij mij onbekend Bij mij onbekend Bij mij onbekend
CO2 emissie (1) 80 gr CO2/kWh 15 gr CO2/kWh 455 gr CO2/kWh

(1) CO2 emissie conform handboek CO2 Prestatieladder 2.1 van Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen.

Commentaar en aanvullingen welkom, bij voorkeur met bronvermelding.

4 thoughts on “Vergelijking windenergie en zonne energie. Deel 1”

  1. De kostprijs van wind op land ligt momenteel onder de 10 Eurocent per kWh. Voor wind op zee ligt de kostprijs hoger. De kostprijs van zonne-energie ligt momenteel tussen de 8 en 18 Eurocent per kWh.

    1. “hoger” zegt heel weinig en volgens mij is het veel hoger.
    2. 8 en 18 cent is wel heel ruim, dus weinig bruikbaar.
    3. Heel vreemd is de indruk dat zon-pv soms goedkoper is dan wind op land
    Met deze bedragen kan ik niets en hadden dus beter onvermeld kunnen blijven

    Like

    1. Roland,

      Spijtig dat je er weinig mee kunt. De genoemde bedragen zijn bedoeld om een beetje richting te hebben bij de keuze tussen zon- en windenergie. Hele precieze cijfers geven kan niet, want de opbrengsten en kosten hangen af van de omstandigheden. Of je wat kan met de cijfers hangt ook af van de vraag waar je ze voor wil gebruiken. Dat kan ik op basis van je commentaar niet bepalen.

      Ad 1) Voor wind op zee heb ik geen goede getallen, afgaand op uitspraken in interviews ligt de kostprijs momenteel rond de 18 Eurocent per kWh. Dat hangt echter ook af van de wijze waarop zaken als aansluitkosten verrekend worden en van de vraag of het een windpark dicht bij de kust betreft of op grotere afstand.

      Voor de particulier, waar bovenstaand stuk voor geschreven is, is investeren in wind op zee zonder subsidie of hele forse korting op de energiebelasting m.i. niet interessant. Vandaar dat ik er ook geen verdere moeite in heb gestoken om het verder uit te zoeken.

      Binnen het SER energieakkoord zijn afspraken gemaakt over wind op zee, dus afhankelijk van het moment van implementatie daarvan in wetgeving kan de situatie veranderen.

      Ad 2) Ja is heel ruim, hangt af van je systeemgrootte, keuze van materialen en installatiekosten. Kun je op heel veel plaatsen een offerte voor krijgen, dus lijkt me prima bruikbaar voor thuisgebruik. Vraag ´n paar offertes op en reken zelf door, als die sterk afwijken van de getallen hier zou ik zeggen: stel vragen aan je installateur. Belangrijkste is dat zonnepanelen achter de meter momenteel goedkoper zijn voor particulieren (kleinverbruikers) dan stroom van het net. Dit komt voornamelijk door de regels mbt salderen en energiebelasting in Nederland. Dat geldt inmiddels ook voor sommige mkb-bedrijven.

      Ad 3) Zonnepanelen zijn soms inderdaad goedkoper dan wind op land. Bij grotere systemen daalt de prijs per kWh en de kostprijs van wind loopt op als je op een minder gunstige windlocatie staat. Grote zon systemen hebben weer het nadeel dat ze veelal niet achter de meter te installeren zijn i.v.m. beperkt dakoppervlak (net als dat een windmolen veelal niet achter de meter te bouwen is). Dan zit je dus wel aan een laag kWh tarief van de zonnepanelen zelf, maar dan moet je daar nog wel energiebelasting en BTW over betalen.

      Like

      1. Krispijn,

        ad1. Zeewindmolens worden tenminste zo’n 20 km uit de kust geplaatst en vergen nog aanzienlijke aansluitkosten dus de prijs per kWh is tenminste het dubbele van wind op land, nog afgezien van de geringe ervaring, waardaar zeemolens mogelijk sneller afgeschreven worden.

        ad3. Zonder overheidssubsidie, belastingaftrek e.d. is zon-pv nog per kWh aanzienlijk duurder dan wind, zelfs in gebieden met minder wind. Het gaat over grote windmolens, niet over kleine molens in bebouwd gebied, die hebben vaak een negatieve enrgieopbrengst, zoals proeven in Schoondijke aantoonden.

        Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s