Gasloos wonen in opkomst

In Nederland worden steeds meer huizen gebouwd die alleen elektriciteit gebruiken voor hun energievoorziening. De zogeheten All-Electric-huizen hebben bijvoorbeeld een eigen waterpomp of zijn voorzien van infraroodverwarming. Er zijn nu ruim 2000 van dit soort huizen, maar netbeheerders en energiebedrijven zeggen dat het er steeds meer worden.

Ook het aantal huizen dat gerenoveerd wordt naar all-electric, bijvoorbeeld via het concept nul op de meter groeit. Zo werd vandaag bekend gemaakt dat in Groningen 1650 woningen versterkt en verduurzaamt gaan worden volgens dit concept. Op Sargasso en Nudge publiceerden eerder dit jaar een overzicht van mijn hand van de verschillende mogelijkheden om van gas af te gaan.

Ook deed ik eerder houtje-touwtje pogingen om het energieverbruik van infraroodverwarming, warmtepomp en gas met elkaar te vergelijken.

Open waanlink

Dit bericht is een bewerking van een open waanlink op Sargasso.

Nudge: Hoog tijd om te stoppen met ontgassen!

De afgelopen 2 jaar heb ik mij samen met vele anderen ingezet om te komen tot een oplossing voor het ontgassen in de binnenvaart. In eerste instantie door te kijken of het mogelijk was om samen met overheid en bedrijfsleven tot een vrijwillige aanpak te komen, om zo leveranciers van oplossingen uitzicht te bieden op klanten en omzet (m.i. een goede manier om innovatie aan te jagen). Omdat het niet mogelijk bleek hierover in contact te treden met overheid en/of bedrijfsleven ben ik ruim een jaar geleden begonnen met schrijven over ontgassen voor Sargasso. Wat door de politiek al vrij snel vertaald werd een roep om een ontgasverbod.

Inmiddels is het zover dat ontgassen van benzeen in Zuid-Holland en Noord-Brabant verboden is boven de 10% van de laagste explosiegrens. Dat betekent (als ik het goed begrepen en onthouden heb) dat zo’n 80 tot 90% van de benzeen die achterblijft na het lossen van een binnenvaarttankschip op een verantwoorde wijze afgevangen moet worden. In Zuid-Holland schat de provincie dat deze maatregel zo’n 50.000 kg benzeenemissie per jaar scheelt.

Tijd dus om door te pakken naar een landelijk verbod, vind ik. Deze week heeft Nudge zich hier bij aangesloten en haar nudgers opgeroepen om het Ministerie van I&M op te roepen tot het instellen van een landelijk verbod op het ontgassen van benzeen. Je kan de oproep van Nudge hier lezen of meteen de petitie tekenen.

Windcentrale heeft de wind in de zeilen

Het gaat de Windcentrale voor de wind! Al ruim 3000 mensen hebben Winddelen gekocht – genoeg voor een hele windmolen. De verkoop van de tweede molen is inmiddels gestart en ruim 10% is verkocht.

In een paar maanden tijd kochten 3.000 Nederlanders een eigen stukje windmolen, een ‘winddeel’. Zo worden ze gezamenlijk eigenaar van een windmolen en wekken zij hun eigen stroom op. In totaal haalde de Windcentrale tot nu toe EUR 3,5 miljoen op. Dit is meteen ook een recordbedrag voor crowdfunding in Nederland.

Eind juni van dit jaar startte Windcentrale met de koopoptie op twee windmolens in Delfzijl. Als in december ook de tweede molen verkocht is en daarmee het project definitief wordt, zet dat de Windcentrale ook meteen in de top-drie van grootste crowdfundprojecten ter wereld.

Eigenaren van één of meerdere winddelen krijgen straks de opbrengst aan stroom uit hun winddelen in mindering op hun energierekening. Een ogenschijnlijk heel eenvoudige constructie die mogelijk werd op basis van een slimme eigendomsstructuur. Daarvoor is een speciale overeenkomst met de Belastingdienst gesloten.

Sinds de aankondiging is er een run op Winddelen. ‘Wij zien de laatste weken de teller op de website steeds harder oplopen. Dat komt doordat heel veel mensen inzien dat energie in eigen hand nemen heel lucratief is. Tot nu toe was je voor je energienota afhankelijk van wat de energieprijzen doen, en die zijn de laatste 10 jaar verdubbeld. Door wind te delen wek je zelf energie op, zonder zonnepanelen of een windmolen in je tuin,’ aldus Reitsma.

Vorig jaar gaf Nudge de Windcentrale een flinke nudge bij hun zoektocht naar 3000 supporters. Doe je ook mee?

Twijfel je nog of wil je meer lezen? Vincent Dekker schreef een uitgebreid artikel in Trouw en zelf zette ik voor Nudge de voor- en nadelen van zonne- en windenergie op een rij. Inmiddels heeft hij de knoop doorgehakt en 2 Winddelen gekocht.

Bericht in licht bewerkte vorm overgenomen van Nudge.

Vergelijking windenergie en zonne energie. Deel 1

Via Nudge kreeg ik de vraag voorgelegd of het nou verstandiger is om te investeren in zonnepanelen of winddelen van De Windcentrale. In een eerdere blog heb ik al geschreven over onze keuze om te investeren in 2 Winddelen. Deze week een wat uitgebreidere vergelijking van zonnepanelen en windenergie, al beweer ik niet dat het verhaal compleet is. Te beginnen met de tegenargumenten voor windenergie en zonne-energie. Later deze week meer aandacht voor de verschillende manieren om zelf zonne-energie of windenergie op te wekken, de financiele kant van het verhaal en antwoord op de vraag of Willem de Gelder gelijk heeft dat windenergie in tegenstelling tot zonne-energie niet geschikt is voor Jan Modaal.

Zonne-energie

Bij zonne-energie spelen op milieu en sociaal gebied verschillende uitdagingen in de productiefase. Zo komt er bij de productie van zonnepanelen chemisch afval vrij, niet alle bedrijven gaan daar netjes mee om. Al hoop ik aan dat de situatie sinds 2008 verbeterd is. Ook de recycling van panelen is een uitdaging.

Producenten van zonnepanelen krijgen met de verplaatsing van de productie naar China op sociaal vlak met dezelfde zaken te maken als andere multinationals: arbeidsrechten, beloning, corruptie etc. Hoe ze daar mee omgaan zal verschillen, ik heb daar zelf geen zicht op.

Bij installatie van zonnepanelen op je eigen dak spelen een aantal zaken:

  1. Levensduur van de panelen. Zonnepanelen gaan 20 tot 25 jaar mee, er zijn zelfs systemen die al 36 jaar elektriciteit produceren. De vermogensgarantie op zonnepanelen is vaak 10-12 jaar voor 90% van het oorspronkelijke vermogen; en 25 jaar voor 80% van het oorspronkelijke vermogen. Bij Hoe koop ik vind je meer informatie.
  2. Schade door wind, sneeuw, vorst of hagel: zonnepanelen bevatten geen bewegende delen. Er kan dus niks vastvriezen. Wel kunnen er problemen ontstaan door wind, sneeuw of hagel. Bij sites als Alles over zonnepanelen en Hoe koop ik waar je op moet letten en hoe je problemen kunt voorkomen.

Met een beetje zoeken op internet vind je voldoende websites en weblogs van enthousiastelingen die zelf zonnepanelen op hun dak hebben liggen. Veel daarvan zijn bereid om nieuwelingen te helpen of steunen. Sites waar ik zelf veel van heb geleerd de afgelopen jaren zijn: Polder PV, SolarWebsite, Olino, en Renewable Energy Now.

De kostprijs van zonne-energie ligt momenteel tussen de 8 en 18 Eurocent per kWh. Afhankelijk van de berekeningsmethode, omvang van je systeem en de vraag of het op eigen dak ligt of dat je saldeert voor de meter.

Windenergie

Zonne-energie is momenteel zeer zeker de glamour boy van de duurzame energie, terwijl windenergie in de hoek zit waar veel over geklaagd wordt (zeker bij wind op land). Daarbij gaat het grofweg om 4 zaken:

  1. Horizonvervuiling, want ‘windmolens zijn lelijk’. Ik vind windmolens machtig mooi en imposant. De schoorstenen en rookwolken van een elektriciteitscentrale vind ik persoonlijk vele malen lelijker. Al hebben ze een paar eeuwen geleden nog wel geprobeerd allerlei idyllische schilderijen te maken van rokende fabrieken.
  2. Gezondheidsschade door geluidshinder, trillingen en schaduwwerking/lichtflikkering van de wieken. Amerikaanse en Canadese onderzoekers komen op basis van bestudering van de wetenschappelijke literatuur tot overeenstemming op de volgende 3 punten (bron: Wind Turbine Sound and Health Effects. An Expert Panel Review (pdf)):
    • There is nothing unique about the sounds and vibrations emitted by wind turbines.
    • The body of accumulated knowledge about sound and health is substantial.
    • The body of accumulated knowledge provides no evidence that the audible or subaudible sounds emitted by wind turbines have any direct adverse physiological effects.
    Ze concluderen:
    1. Sound from wind turbines does not pose a risk of hearing loss or any other adverse health effect in humans.
    2. Subaudible, low frequency sound and infrasound from wind turbines do not present a risk to human health.
    3. Some people may be annoyed at the presence of sound from wind turbines. Annoyance is not a pathological entity.
    4. A major cause of concern about wind turbine sound is its fluctuating nature. Some may find this sound annoying, a reaction that depends primarily on personal characteristics as opposed to the intensity of the sound level.
    Probleem is en blijft dat hinder van geluid, trillingen en licht deels objectief en deels subjectief zijn in tegenstelling tot bv. luchtverontreiniging. Wat voor de een herrie of hinder is, is voor de ander z’n dagelijks brood. Zelf vind ik de gezondheidsschade van fijn stof, NOx en SO2 van conventionele elektriciteitscentrales belangrijker om aan te pakken.
  3. Planschade in de vorm van waardedaling van woningen, als windmolens te dicht bij de bebouwde kom staan. Ik heb wel uitspraken van rechters gezien die planschade aan woningeigenaren toe wijzen, maar ken geen cijfers van makelaars die de toegewezen planschade onderbouwen door lagere verkoopwaarde van woningen of wetenschappelijke studies die de toegewezen planschade onderbouwen. Dus meer dan dat planschade wordt toegewezen in Nederland kan ik daar niet over zeggen.
  4. Schade aan de vogelstand. Volgens de Vogelbescherming hebben windmolens verschillende effecten op vogels. Welke dat precies zijn hangt af van:
    • de locatie, het aantal en de hoogte van de windmolens;
    • de opstelling en de uitvoering van de windmolens;
    • de periode (dag of nacht, de seizoenen);
    • de weersomstandigheden.
      De effecten op vogels zijn onder te verdelen in directe sterfte, leefgebiedverlies en barrièrevorming. Op basis van rapporten van onder meer het Wereld Natuur Fonds stelt de rijksoverheid dat windturbines slechts een klein deel van de vogelslachtoffers veroorzaken die door menselijk handelen om het leven komen. Naar schatting 1 tot 2 procent van het aantal dat door het verkeer wordt getroffen.
      Update: Zie voor meer informatie ook Vincent Wil Zon en RenewEconomy, met als meest opmerkelijke feit dat windmolens ipv fossiele energie vogels spaart…

Over milieu- of sociale problemen bij de productie van windmolens is mij niks bekend. Aan het eind van de levensduur zijn veel onderdelen van windmolens (metaal, betonnen fundering) volgens mij prima herbruikbaar.

De kostprijs van wind op land ligt momenteel onder de 10 Eurocent per kWh. Voor wind op zee ligt de kostprijs hoger.

Vergelijking zonne-energie, windenergie en fossiele energie

In onderstaande tabel een poging om verschillende vormen van elektriciteitsopwekking te vergelijken op milieu, natuur en sociale impact in de productie-, gebruiks-/opwekkings- en afvalfase. Zeker niet compleet, maar het geeft een beeld.

Aspect Zonne-energie Windenergie Fossiele energie
Milieu in productiefase Chemisch afval Staal en beton zijn energie intensief om te produceren. Daarnaast ook andere milieuverontreinigende emissies. Verontreiniging bodem, water, lucht bij winning fossiele brandstoffen. Toenemende hoeveelheid energie nodig voor winning.
Natuur in productiefase Zie milieu in productiefase. Effect op vogels Afhankelijk van mijnbouwmethode. Bij dagmijnbouw erg groot.
Sociaal in productiefase Bij productie in China: mensenrechten, arbeidsomstandigheden Bij mij onbekend Mensenrechten, arbeidsomstandigheden, effect op lokale economie
Milieu in gebruiksfase Bij mij onbekend Lokale opwarming door menging luchtlagen. Dat is dus geen bijdrage aan de mondiale klimaatverandering. Verontreiniging bodem, water, lucht. Opwarming oppervlaktewater. Bijdrage aan wereldwijde klimaatverandering.
Natuur in gebruiksfase Bij mij onbekend Effect op vogels en vleermuizen Indirecte effecten door milieu-effecten gebruiksfase
Sociaal in gebruiksfase Bij mij onbekend Mogelijk hinder door geluid, trillingen en schaduwwerking voor omwonenden Gezondheidsschade door luchtverontreiniging en emissie toxische stoffen
Milieu in afvalfase Recycling is aandachtspunt Beton en staal zijn goed herbruikbaar Zie gebruiksfase
Natuur in afvalfase Zie milieu Bij mij onbekend Zie gebruiksfase
Sociaal in afvalfase Bij mij onbekend Bij mij onbekend Bij mij onbekend
CO2 emissie (1) 80 gr CO2/kWh 15 gr CO2/kWh 455 gr CO2/kWh

(1) CO2 emissie conform handboek CO2 Prestatieladder 2.1 van Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen.

Commentaar en aanvullingen welkom, bij voorkeur met bronvermelding.

Update collectieve inkoopacties: Van Zon Zoekt Windvogel tot 123 Zon IQ

Eerder heb ik al een overzichtje geplaatst van een aantal landelijke collectieve inkoopacties voor zonnepanelen. Inmiddels is duidelijk dat de animo voor zonnepanelen fors is. Nudge en Zon IQ hebben inmiddels de eerste systemen van hun gezamenlijke actie voor zonne-energie geplaatst in Delft en Den Haag. De Windvogel heeft eind februari op haar blog aangegeven dat de collectieve inkoopactie voor Windvogel leden bij Metdezon een succes is, zonder daarbij te zeggen hoeveel leden er al gebruik van hebben gemaakt.

Bij Zon Zoekt Dak hebben op het moment van schrijven ruim 5500 mensen een reservering gedaan. Wanneer deze mensen ook daadwerkelijk overgaan tot bestelling betekent dat volgens Stichting Natuur & Milieu 2500 mandagen werk voor de installateur en 8 megawatt aan nieuw zonne-energie vermogen in Nederland. De introductie van AlertMe, dat optioneel erbij werd aangeboden, is inmiddels uitgesteld. Als je een vergelijkbaar product wil kijk dan eens bij het Nederlandse Plugwise, waar ik goede verhalen over hoor van oud-collega’s. Inschrijven kan nog tot 16 maart via www.zonzoektdak.nl. Lees voor je dat doet ook even de kritische noten op Polder PV.

Inmiddels heeft Vereniging Eigen Huis aangegeven dat ze uiterlijk 15 maart de winnende leverancier van 123 zonne-energie bekend maken. Al durf ik er best geld op te zetten dat Polder PV gelijk heeft en dat de winnaar Oskumera is. Mensen die zich hebben ingeschreven kunnen tot 5 maart hun gegevens aanpassen. Vanaf 6 maart wordt begonnen met het samenstellen van de pakketten. Zodra ik een prijsopgaaf heb zal ik deze toevoegen aan het eerdere overzicht. Al moet ik zeggen dat je voor het prijsverschil met je lokale installateur volgens mij geen gebruik hoeft te maken van een landelijke collectieve inkoopactie.

Er is ook een heel scala aan regionale collectieve inkoopacties, zie het (niet volledige) overzicht op Polder PV. Wel opletten dat prijs slechts een onderdeel is van het verhaal. Zonnepanelen gaan 20 tot 30 jaar mee, dus liever iets meer betalen bij een installateur die je vertrouwt dan een duppie goedkoper bij een beun.

Pas trouwens op wanneer er zonnepanelen in je straat geplaatst worden, want zonnepanelen zijn besmettelijk 😉